A. ĐẶT VẤN ĐỀ:
Bác Hồ của chúng ta đã dạy “ tiếng nói là thứ của cải vô cùng lâu đời và vô
cùng quý báu của dân tộc , chúng ta phải giữ gìn và bảo vệ nó”
Trong các công tác giáo dục trẻ mầm non cho đất nước , chúng ta càng thấy
rõ vai trò của ngôn ngữ đối với việc giáo dục trẻ thơ . Ngôn ngữ góp phần đào
tạo các cháu trở thành những con người phát triển toàn diện .
Ngôn ngữ chính là một trong những phương tiện thúc đẩy trẻ trở thành một
thành viên của xã hội . Ở trẻ nhỏ nhu cầu giao tiếp của trẻ là rất lớn . Ngôn ngữ
là công cụ hữu hiệu để trẻ có thể bày tỏ nguyện vọng của mình từ khi còn rất nhỏ
để người lớn có thể chăm sóc , điều khiển và giáo dục trẻ là một điều kiện rất
quan trọng để trẻ tham gia vào mọi hoạt động và trong hoạt động hình thành
nhân cách.
Ngôn ngữ có vai trò rất lớn trong việc giáo dục trí tuệ cho trẻ . Trước hết
ngôn ngữ là phương tiện giúp trẻ nhận thức thế giới xung quanh . Bởi vì sự phát
triển trí tuệ của trẻ chỉ diễn ra khi các cháu lĩnh hội những tri thức về sự vật hiện
tượng xung quanh . Song sự lĩnh hội những tri thức đó lại không thể thực hiện
được khi không có ngôn ngữ. Phát triển và hoàn thiện nhân cách dần dần nhân
cách cho trẻ mầm non không những có ý nghĩa to lớn trong việc phát triển trí tuệ
mà còn tác dụng quan trọng đối với việc giáo dục tình cảm , đạo đức . Ở lứa tuổi
mầm non. Ngôn ngữ có vai trò quan trọng tronng việc giáo dục tác động có mục
đích , có hệ thống nhằm phát triển ở trẻ năng lực cảm thụ cái đẹp và hiểu đúng
đắn về cái đẹp trong tự nhiên , đời sống xã hội , trong nghệ thuật, giáo dục trẻ
lòng yêu cái đẹp và năng lực tạo ra cái đẹp.
Ngôn ngữ đóng vai trò quan trọng trong quá trình giáo dục trẻ trở thành
con người phát triển toàn diện . Sự phát triển chậm về mặt ngôn ngữ có ảnh
hưởng đến sự phát triển toàn diện của trẻ .Cho nên các nhà giáo dục cần phải đề
ra nhiệm vụ, nội dung , phương pháp phát triển ngôn ngữ trẻ đúng lúc và phù
hợp với lứa tuổi. Đối với trẻ 24-36 tháng tuổi vốn từ còn ít, mức độ hiểu nghĩa
còn hạn chế, cách sử dụng từ chưa chính xác, với thực tế trẻ ở lớp tôi vốn từ của
trẻ còn nhiều hạn chế, trẻ còn nói ngọng, phát âm chưa chuẩn. Do đó việc phát
triên làm giàu vốn từ cho trẻ , dạy trẻ nói năng lưu loát, phát âm đúng có kĩ năng

mọi người chúng ta cần chú ý giúp trẻ thực hiện các yêu cầu sau:
+ “Làm giàu vốn từ cho trẻ”
+ “Xác định nội dung nói” sẽ giúp cho lời nói của trẻ có nội dung thông báo
rõ ràng.
2


+ La chon t: Sau khi ó la chn ni dung thỡ cn phi la chon t chớnh
xỏc cn thụng bỏo.
+ Din t ni dung núi: Cn dy tr noi ngng ngh ỳng cỏch, luyn cho tr
tỏc phong khi núi, mnh dn t tin.
+ Sp xp cu trỳc li núi: S liờn kt cỏc cõu núi li thnh vi nhau to
thnh chui li núi cú mc ớch nhm din t mt ý trn vn, trn ni dung giỳp
ngi nghe d hiu.
i vi nhúm tr tụi ang ph trỏch tụi thy vic cn thit v quan trng l
phi dy tr phỏt trin c ngụn ng, tr cú th phỏt trin ton din.
II,THC TRNG CA VN :
Qua quỏ trỡnh trc tip chm súc v giỏo dc tr tụi nhn thy: õy l giai
on tr ang hc núi hay bt chc ngi ln v chớnh thi im ny cụ giỏo s
dy tr, un nn tr cỏch núi rừ cõu, cỏch phỏt õm rừ rng. Mun lm c iu
ú ngi giỏo viờn phi cú ý thc trau di ngụn ng, t hc, t rốn luyn cho
mỡnh cỏch núi rừ rng, ngn gn, chớnh xỏc, núi chuyn vi tr ỳng n, thõn ỏi,
lch s. V sau khi ỏp dng iu ú tụi thy rng tr lp tụi ó tin b rt nhiu
v lnh vc phỏt trin ngụn ng.
1.Thun li.
* i vi giỏo viờn:
- Lp c s ch o sỏt sao ca BGH v vic chm súc giỏo dc tr c bit l
hot ng phỏt trin ngụn ng cho tr.
- Bản thân là giáo viên đợc tiếp thu đầy đủ các chuyên đề, luôn tham khảo sách
báo, tập san, để tìm ra các phơng pháp, biện pháp dạy phù hợp vi tr.

Tổng
số trẻ

Nội dung đánh
giá
Khả năng
hiểu

25

Tốt
nghe 4=16%

Khả năng phát âm 3=12%
đúng từ
Khả năng diễn đạt 2=0,8%
ngôn ngữ giao tiếp

Đạt
khá
6=24%

Chưa đạt
Trung bình
8=32%

7=28%

5=20%


Âm ng thành âm nh: Ngủ-nhủ
- Trong số các phụ âm đầu thì phụ âm “b, m” được trẻ nói đúng nhất.
- Âm đệm: Các từ có âm đệm khi phát âm thường bị lược bỏ:
Ví dụ:
Hoa – ha
Xoăn- xăn
Quả - cả
Hòe -- hè
- Âm chính : Các nguyên âm dài bốn nguyên âm ngắn và ba nguyên âm đôi đã
xuất hiện trong các từ của trẻ nhưng có một số âm trẻ nói chưa đúng như:
Ví dụ:
ê - â : ếch - ấc
i-ia: bút chì - bút chìa
ươ -iê: hươu - hiêu, rượu - riệu
- Phụ âm cũng xuất hiện trong vốn từ của trẻ, trong đó có một số âm cuối bị trẻ
phát âm sai.
5


Ví dụ:
Âm ng thành n: Uống - uốn
Âm m thành n: Phim - phin
-Thanh điệu: Trong sáu thanh tiếng việt thì thanh ngã và thanh hỏi chưa ổn định,
chúng thường bị trẻ chuyển đổi thành dấu nặng hoặc dấu sắc.
Ví dụ:
Võng -vóng
Ngủ - ngụ
Ngủ - nhủ.
*Đặc điểm phát triển vốn từ của trẻ 24-36 tháng:
- Vốn từ của trẻ là rất ít khoảng 1200- 2000 từ, danh từ và động từ là chiếm ưu

gia đình như: Chó , mèo, gà, vịt, ngan…(nhà con nuôi những con vật gì? Tiếng
kêu của chúng như thế nào? Chúng ăn gì?, Chúng được nuôi để làm gì? Chúng
có mấy chân, Lông của chúng như thế nào?...)
+ Đọc thơ , ca dao, đồng dao, tục ngữ.
Đọc bài thơ:
“Con Trâu”
Con Trâu
No bụng ngủ ngon
Nghe gà gáy dồn
Dạy đi cày ruộng”
“Cún Khoang”:
Cún Khoang chăm giữ nhà
Bé về , đuôi ngoáy tít
Chuột chạy, mồm khẽ rít
Khách đến sủa gâu gâu
……..
Các bài đồng dao: Con Gà cục tác lá chanh
Con Lợn ủn ỉn mua hành cho tôi
Con Chó khóc đứng khóc ngồi
Bà ơi đi chợ mua tôi đồng riềng.
+ Kể chuyện “Gà tơ đi học”,” Đôi bạn tốt”...
+ Trò chơi phát triển ngôn ngữ: Chơi “Gieo hạt nảy mầm, mèo và chim
sẻ…”
+ Làm sách tranh tuyện về các con vật nuôi trong gia đình
7


- Xây dựng môi trường phù hợp với chủ đề nhánh “ Những con vật nuôi trong
gia đình”:
Ví d ụ:


Sau khi giáo án được soạn đầy đủ, tôi chuẩn bị các loại quả thật, xây dựng
mô hình vườn cây ăn quả, và chuẩn bị các lô tô về các loại quả để chuẩn bị cho
trẻ hoạt động để đạt được kết quả tốt nhất.
Để gây hứng thú cho trẻ tôi cho trẻ hát bài “Đố quả” trò chuyện một chút về
chủ đề dang thực hiện, tôi cho trẻ đi thăm mô hình vườn cây ăn quả tôi cùng trẻ
trò chuyện bằng hình thức đặt câu hỏi gợi mở, khuyến khích trẻ trả lời, để trẻ có
cảm giác được đi thăm quan vườn cây chứ không phải là trẻ bị gò ép học bài.
- Các con có thích được đi thăm quan vườn cây ăn quả không?
- Ai làm ra vườn cây ăn quả?
- Có những loại cây ăn quả nào mà các con thấy trong vườn của bác nông
dân?
- Cô chỉ vào tùng loại cây và hỏi trẻ cây cho quả gì? Quả có màu gì?…
=>Mỗi câu hỏi tôi cho một vài trẻ trả lời sau đó cho cả lớp được nhắc lại.
Tôi chú ý sửa sai và khuyến khích trẻ nhắc lại. (trẻ nói “Cả táo”cô sửa lại “Quả
táo”,”Quả hế” cô sửa lại “Quả Khế” và cho cả lớp cùng nhắc lại.
Thông qua hoạt động NBTN trẻ được nói nhiều và có kiến thức cơ bản về
các loại quả mà cô cung cấp. Qua họt động trẻ được giáo dục thêm về yêu quý và
bảo vệ cây xanh vì cây xanh không những cho chúng ta bóng mát mà còn cho
chúng ta những loại quả ngon cung cấp nhiều Vitamin và Muối khoáng.
* Khi dạy trẻ dọc thơ, ca dao, đồng dao:
- Khi đọc thơ cho trẻ nghe giáo viên đọc diễn cảm rõ ràng toàn bộ bài thơ, kết
hợp với động tác minh hoạ nhẹ nhàng, chú ý các từ tượng hình , tượng thanh.
- Ngoài các hoạt động luyện tập có chủ định dạy trẻ đọc thuộc bài thơ tôi đọc
cho trẻ nghe các bài thơ (ca dao, đồng dao) có nội dung phù hợp với chủ đề và
với thời điểm lúc đó.
Ví dụ: Trình tự dạy trẻ đọc thuộc bài thơ:
+ Tôi đọc diễn cảm bài thơ nhiều lần và khuyến khích trẻ đọc nhẩm theo cô
+ Cho từng trẻ hoặc tốp 2-3 trẻ đọc toàn bộ bài thơ. Nếu trẻ gặp khó khăn , cô
có thể nhắc nhẹ nhàng giúp trẻ nhớ lại và đọc tiếp đến hết bài thơ.

cho trẻ tự kể lại cùng với sự giúp đỡ của tôi.
- Để giúp trẻ nhớ và kể lại được truyện tôi đã kể lại truyện cho trẻ nghe vào các
hoạt động chơi, đặc biệt vào các hoạt động chiều mỗi ngày.
*Kể truyện theo tranh.
- Trò chuyện về bức tranh
- Trước tiên tôi để vài phút cho trẻ tự xem tranh, tự trò chuyện với nhau
10


về bức tranh.
- Tôi hướng dẫn trẻ xem tranh bằng cách đặt các câu hỏi về nhân vật, hành
động , đặc điểm, trạng thái của nhân vật.
Ví dụ:
+ Ai đây? Con gì đây? Cái gì đây? Màu gì?
+ Đang làm gì? Như thế nào? Để làm gì?
+ Có những ai? Có nhứng cái gì?
+ Hãy làm giống ai đó?
- Xen kẽ các câu hỏi cho từng trẻ với các câu hỏi đồng thanh cho cả nhóm trả
lời.
- Để trẻ hiểu rõ hơn các hình ảnh và gọi tên các nhân vật, hành động.
- Trong tranh, tôi đã phối hợp các thủ thuật khác nhau như: Nói mẫu, nhắc lại,
giảng giảí, khen ngợi trẻ, nhắc nhở và bắt chước các hành động trong tranh.
* Với hoạt động âm nhạc:
Ví dụ: Họat động dạy hát ở chủ đề Giao thông.“Em tập lái ô tô” Trò chơi tai ai
tinh”
Tôi hỏi trẻ:
- Cô vừa hát cho các con nghe bài hát gì?
- Bài hát nói về ai? Lớn lên con thích làm gì?
- Cô cùng các con hát bài hát này nhé!
- Cô hỏi trẻ tên bài hát và tác giả?

thấy.(tôi chú ý quan sát để nắm được tâm tư nguyện vong của trẻ sau đó nhằm
thỏa mãn nhu cầu tò mò ham học hỏi chủ trẻ). Từ đó trẻ sẽ được nói nhiều và
ngôn ngữ cũng sẽ phát triển theo hướng tích cực.
4.2. Thông qua hoạt động góc.
Thông qua trò chơi, các biểu tượng mà trẻ thu nhận được trước đây được
chính xác hóa bằng ngôn ngữ. Qua trò chơi trẻ còn tập trung vận dụng các tri
thức đã thu nhận được. Trò chơi đã giúp trẻ nhớ ngôn ngữ. Đồng thời tạo ra các
tình huống để trẻ sử dụng vốn ngôn ngữ đã tích lũy được.
Ví dụ:
Thông qua trò chơi “Người bán hàng, em tập làm cô giáo...” , trò chơi dân
gian như: “Nu na nu nống”,” Tập tầm vông”…trẻ được tự mình nói và đóng vai
các nhân vật.
4.3. Phát triển ngôn ngữ thông qua giờ hoạt động lao động.
12


Trẻ ở lứa tuổi mầm non chưa phải lao động để tạo ra cơ sở vật chất cho xã
hội, nhưng chúng ta phải giáo dục trẻ ý thức lao động, cho trẻ tham gia váo các
công việc lao động nhẹ nhàng, lao động tự phục vụ mình. Khi trẻ được tham gia
vào các hoạt động lao dộng , trẻ được tiếp xúc với thiên nhiên, với đồ dùng lao
động, đồ dùng sinh hoạt… Như vậy trẻ có điều kiện hình thành các biểu tượng
chưa có và khắc sâu các biểu tượng đã có. Từ đó trẻ sẽ biết sử dụng ngôn ngữ
trong các hoạt động lao động. Vốn ngôn ngữ của trẻ sẽ tăng lên.
Ví dụ: Trẻ biết nói Cái ca , Cái chậu, Cái khăn, Cái chổi, Cái xúc rác…
4.4. Phát triển ngôn ngữ thông qua dạo chơi tham quan
Dạo chơi tham quan có tác dụng rất lớn đối với các việc mở rộng tầm hiểu biết
cho trẻ. Vì vậy dạo chơi tham quan có tác dụng to lớn trong việc phát triển ngôn
ngữ cho trẻ
Ví dụ: Khi cho trẻ quan sát các hiện tượng tự nhiên. Trẻ biết thế nào là mưa , là
nắng, gió…

- Việc sắp xếp bố trí các góc chơi phải tăng cường tính độc lập cho trẻ khi hoạt
động, thuận tiện cho trẻ dễ lấy và sử dụng ; dễ dàng cho việc giám sát của giáo
viên.
- Góc sách , thư viện được đặt nơi yên tĩnh có ghế, đủ không gian cho trẻ hoạt
động.
- Các góc chơi cần được thay đổi phù hợp với chủ đề và chỉ nên xác định 2 hoặc
3 góc trọng tâm.
- Môi trường vật chất:
+ Đồ chơi bằng nhựa hoặc cao su mềm, phát ra âm thanh về các con vật, phương
tiện giao thông, bóng , các loại quả…
+ Tranh ảnh , sách về các con người, con vật, hoa quả, phương tiện giao thông,
đồ chơi gần gũi với trẻ.
+ Các bộ tranh kể truyện (kể truyện theo tranh, kể truyện theo tác phẩm văn học,
tranh chủ đề)
Ví dụ: Ở lớp tôi được nhà trường cung cấp 1 quyển truyện tranh , một quyển thơ
theo chủ đề. Và tôi cũng sưu tầm được rất nhiều tranh để ứng dụng vào tiết học
kể truyện theo tranh (Sự phát triển của cây, Gà con sinh ra như thế nào,…)
+ Tôi làm một số sách tranh cho trẻ xem bằng bìa cứng và vải ni nông mà
phụ huynh đã ủng hộ.

14


+ Tôi phối hợp cùng phụ huynh sưu tầm các bài hát ru, các bài hát của trẻ
em, các nhạc cụ các đồ chơi âm nhạc. Tạo điều kiện cho công tác giáo dục trẻ
phát triển ngôn ngữ.
+ Tôi sử dụng các nguyên vật liệu, các hiện tượng tự nhiên.
+ Các vật liệu đã qua sử dụng: Tạp chí, tranh ảnh, sách , báo cũ…
- Khai thác , sử dụng đồ dùng đồ chơi:
+ Các nguyên vật liệu tự nhiên: Lá cây, sỏi, hạt, quả khô, cát nước…

đồ dùng gì ở trong bếp
+ Cần những gì? (con cần gì để rót nước uống, con cần gì để xúc
cơm
ăn?...)
- Câu hỏi kích thích trẻ tìm hiểu sâu về bản chất sự vật, hiện tượng , tả sự vật nêu
đặc điểm sự vật cảm xúc của bản thân.
Ví dụ:
+ Tiếng kêu này của con gì? Tiếng gõ này của dụng cụ nào?
+ Bên trong túi/hộp có gì?
+ Hai quả này quả nào to hơn?
+ Chỗ nào nhiều hơn, Chỗ nào ít hơn? Cái nào to hơn? Cái nào bé
hơn?
+ Trời hôm nay mưa hay không mưa?
+Trong bức tranh có những ai? Có nhũng con vật nào?
- Câu hỏi kích thích trẻ giải thích , phỏng đoán suy doán diễn biến và kết quả sự
vật hiện tượng .
Ví dụ:
+ Cái này dùng để làm gì?
+ Con vật này có ích lợi gì?
+ Phương tiện này dùng để làm gì?
+ Nhờ cái gì mà chim bay được?
+ Làm thế nào để nước có vị ngọt?
+ Cháu xếp nhà như thế nào?
- Câu hỏi kuyến khích trẻ giải thích ý kiến, đánh giá sự vật.
Ví dụ:
+ Tại sao thỏ con lại khóc?
+ Cái này dùng để làm gì?
+ Vì sao chim lại biết bay?
+ Tại sao cháu lại giúp bạn?
16

IV.KIỂM NGHIỆM.
Từ những biện pháp trên tôi đã áp dụng trên trẻ và đạt được một số kết quả
như sau:
17


- Trẻ mạnh dạn tự tin và hăng hái tham gia vào các hoạt động.
- Nhận biết của trẻ được mở rộng, ngôn ngữ phát triển đúng đắn, vốn từ của trẻ
phong phú. Trẻ nói được nhiều câu có nhiều từ, ngôn ngữ diễn đạt rõ ràng mạch
lạc, trẻ nói ngọng chiếm tỉ lệ thấp.
- Kết quả khảo sát chất lượng cuối năm đạt được như sau:
Kết quả trên trẻ
Tổng
số trẻ

Nội dung đánh giá
Khả
hiểu

25

năng

Tốt
nghe 10=40%

Khả năng phát âm 8=32%
đúng từ
Khả năng diễn đạt 6=24%
ngôn ngữ giao tiếp

âm thanh khác nhau từ môi trường xung quanh.
- Chú ý lắng nghe trẻ nói, giúp đỡ , khích lệ động viên , thu hút trẻ trò chuyện
với giáo viên, với các bạn và với những người khác .
- Hướng dẫn trẻ làm quen với tác phẩm văn học thiếu nhi phù hợp với khả năng
của trẻ
- Tổ chức cho trẻ hoạt động kết hợp với lời nói trong các trò chơi, bài hát , đóng
kịch.
- Tôn trọng khuyến khích sự sáng tạo của trẻ khi sử dụng câu, từ.

18


- Quan sát đánh giá sự phát triển ngôn ngữ của từng trẻ để lên kế hoạch phù hợp
với khả năng của trẻ trong lớp.
- Phát hiện sớm những trẻ có khó khăn về ngôn ngữ , từ đó có biện pháp thích
hợp để giúp đỡ trẻ.
* Đề xuất
Đề xuất với Phòng giáo dục tổ chức các tiết học về cách sử dụng các
phương tiện nghe nhìn tiên tiến: Cách sử dụng máy chiếu hình, ghi hình…và bổ
sung thêm tài liệu học tập cho giáo viên mầm non về sử dụng các phương tiện
nghe nhìn để phục vụ cho công tác chăm sóc giáo dục trẻ được tốt hơn.
Đề nghị Ban giám hiệu nhà trường tham mưu với các cấp , các ngành lãnh
đạo địa phương mua sắm trang thiết bị , đồ chơi ngoài trời cho trẻ . Xây dựng
trường chuẩn Quốc gia để trẻ có điều kiện học tập và vui chơi tôt hơn. Xây dựng
khuôn viên trường có vườn hoa, cây cảnh vườn cây ăn quả, vườn cây của bé , để
giúp trẻ hoạt động đạt kết quả cao hơn.
Trong quá trình thực hiện đề tài này chắc chắn không thể tránh khỏi những
thiếu sót. Rất mong được sự quan tâm đóng góp ý kiến của Ban giám hiệu nhà
trường và các đồng nghiệp , giúp tôi làm phong phú hơn kinh nghiệm dạy trẻ
phát triển ngôn ngữ nói riêng và các môn học khác nói chung.