I HC THI NGUYấN
TRNG I HC KHOA HC
------------------

T TH BCH NGN

Kỹ THUậT DòNG ý THứC
TRONG TIểU THUYếT VIệT NAM ĐƯƠNG ĐạI
(TRƯờNG HợP Và KHI TRO BụI CủA ĐOàN MINH PHƯợNG)

LUN VN THC S

Thỏi Nguyờn 2016


I HC THI NGUYấN
TRNG I HC KHOA HC
------------------

T TH BCH NGN

Kỹ THUậT DòNG ý THứC
TRONG TIểU THUYếT VIệT NAM ĐƯƠNG ĐạI
(TRƯờNG HợP Và KHI TRO BụI CủA ĐOàN MINH PHƯợNG)
Chuyờn ngnh: Vn hc Vit Nam
Mó s: 60 22 01 21

LUN VN THC S

NGI HNG DN KHOA HC:
PGS.TS NGUYN NG IP

Tôi vô cùng cảm ơn sự quan tâm và ủng hộ của những người thân
trong gia đình, đồng nghiệp, bạn bè,... đã sẻ chia, giúp đỡ tôi trong suốt quá
trình nghiên cứu và hoàn thành luận văn.

Tạ Thị Bích Ngân

MỤC LỤC
Trang
TÀI LIỆU THAM KHẢO


PHẦN MỞ ĐẦU
1. Lí do chọn đề tài
1.1.

Được định nghĩa là “tác phẩm tự sự cỡ lớn có khả năng phản ánh

hiện thực đời sống ở mọi giới hạn không gian và thời gian” [14; 328], tiểu
thuyết từ vị trí ngoại biên đã chuyển mình trở thành thể loại trung tâm, quan
trọng nhất trong nền văn xuôi nghệ thuật hiện đại. Các nhà nghiên cứu đã nói
đến sự tự do, tính chất hiện đại… của thể loại loại này dựa trên xuất phát
điểm của nó là thời gian hiện tại, là cái của bây giờ, của đương đại. Song đặc
điểm nổi bật nhất ở tiểu thuyết là thể loại này đã mang trong mình tinh thần
của thời hiện đại – thời đại mà như M. Kundera đã nói: “Chân lý thần thánh
duy nhất bị tan rã thành hàng trăm chân lý tương đối mà những con người
chia lấy cho nhau”, không có giá trị nào tuyệt đối và con người nhận được sự
bình đẳng trước hiện thực. Dó đó, vượt qua ý nghĩa thể loại, tiểu thuyết còn
được xem là một giai đoạn, một cấp độ mới trong tư duy nghệ thuật của con
người về thế giới: phủ nhận chân lý độc tôn và tính tất định của cuộc đời.
Tiểu thuyết cũng như văn học chấp nhận một cái nhìn hoài nghi, một hiện

Song, nhận diện là vậy nhưng để thâm nhập được vào thế giới ấy, sống và
cảm nhận nó thì lại là điều không phải dễ dàng đối với bất kỳ độc giả nào.
Trong rất nhiều “tiếng nói” khác nhau của tiểu thuyết đương đại, lối viết ấy đã
được các nhà nghiên cứu gọi với cái tên dòng ý thức.
1.3. Kỹ thuật dòng ý thức là một kỹ thuật tự sự của văn xuôi hiện đại.
Nó được khơi nguồn từ tâm lý học cuối thế kỷ XIX (tâm lý học cơ năng của
W.James), triết học đầu thế kỷ XX (thuyết trực giác của H. Bergson) với đặc
trưng là nhấn mạnh tính tức thì của dòng ý thức. Với kỹ thuật này tiểu thuyết
thế kỷ XX đã lần đầu tiên đặt ra tham vọng “viết chính tả cho ý nghĩ”, để cho
dòng chảy của suy nghĩ trào ra tự nhiên, biểu hiện tính chất “tại đây” – “bây
giờ” của ý nghĩ. Chính vì vậy kỹ thuật dòng ý thức được xem là phương tiện
đắc dụng trong việc khám phá chiều sâu khôn cùng của thế giới bên trong con


người. Đi vào địa hạt sâu thẳm đó, Đoàn Minh Phượng đã tạo cho mình một
một dấu ấn riêng khi vận dụng lối trần thuật dòng ý thức trong tác phẩm Và
khi tro bụi như một hướng đổi mới thi pháp tiểu thuyết, bắt đầu từ phương
diện kỹ thuật.
Xuất phát từ những lí do trên, chúng tôi đã lựa chọn đề tài nghiên cứu:
“Kỹ thuật dòng ý thức trong tiểu thuyết Việt Nam đương đại (Trường hợp Và
khi tro bụi của Đoàn Minh Phượng)”.
2. Lịch sử nghiên cứu
2.1. Tình hình nghiên cứu kỹ thuật dòng ý thức trong tiểu thuyết Việt Nam
thời kỳ đổi mới
Nghiên cứu về thủ pháp dòng ý thức trong các tiểu thuyết, truyện ngắn từ
lâu đã được nhiều nhà nghiên cứu trên thế giới quan tâm. Trong đó đã có
nhiều công trình nghiên cứu về các tiểu thuyết dòng ý thức nổi tiếng thế giới
như: Đi tìm thời gian đã mất – M. Proust, Người đẹp say ngủ – Y.Kawabata,
Âm thanh và cuồng lộ – W. Fauklner…
Ở Việt Nam trong những thập niên gần đây, thủ pháp dòng ý thức cũng