1

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu,
kết quả nêu trong luận án là trung thực và chưa từng được công bố trong bất kỳ
công trình nào khác.
Tác giả luận án


2

MỤC LỤC


3

DANH MỤC BẢNG


4

DANH MỤC BIỂU


5

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
ANND
CAND
CNXH

sở khoa học, thế giới quan, phương pháp luận Mác-xít trong nhận thức mà sâu
xa hơn còn củng cố niềm tin vào tiền đồ cách mạng dưới sự lãnh đạo của Đảng;
xác lập tư tưởng chính trị Mác-xít một cách vững chắc; làm nền tảng tư tưởng
và kim chỉ nam cho sinh viên sau khi tốt nghiệp; giúp họ có những phẩm chất
cách mạng, lòng yêu nước, lối sống, đạo đức trong sáng để thực hiện sự
nghiệp dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng và văn minh. Vấn đề này lại
càng quan trọng đối với các cơ sở giáo dục đại học của ngành Công an - nơi
đào tạo ra lực lượng nòng cốt của lực lượng vũ trang nhân dân trong sự
nghiệp bảo vệ an ninh quốc gia và giữ gìn trật tự, an toàn xã hội của Nhà
nước Cộng hoà XHCN Việt Nam.
CAND là lực lượng chịu sự lãnh đạo trực tiếp, toàn diện của Đảng, có
nhiệm vụ tham mưu cho Đảng, Nhà nước về các vấn đề liên quan đến bảo vệ an
ninh quốc gia và giữ gìn trật tự, an toàn xã hội; thực hiện thống nhất quản lý về
bảo vệ an ninh quốc gia và giữ gìn trật tự, an toàn xã hội; đấu tranh phòng,
chống âm mưu, hoạt động của các thế lực thù địch, các loại tội phạm và các vi
phạm pháp luật về an ninh quốc gia trật tự, an toàn xã hội. Do đó, ở họ có những
yêu cầu cao về phẩm chất của người Công an cách mạng, bao gồm phẩm chất
chính trị, phẩm chất đạo đức, phẩm chất tâm lý, phẩm chất nghề nghiệp… trong


7

đó phẩm chất chính trị giữ vai trò quan trọng hàng đầu. Những phẩm chất này,
đặc biệt là phẩm chất chính trị, của người Công an cách mạng được hình thành
và phát triển là do một phần quan trọng ở việc giáo dục các môn LLCT từ khi
đang còn ngồi trên ghế giảng đường đại học. Các Mác đã chỉ rõ: “Lý luận cũng sẽ
trở thành lực lượng vật chất, một khi nó thâm nhập vào quần chúng” [70; tr 580].
Thông qua các hoạt động giáo dục LLCT của đội ngũ giảng viên, các trường đại
học, học viện CAND sẽ giúp cho cán bộ, chiến sĩ Công an tương lai có nhận
thức đúng đắn về mục tiêu, nhiệm vụ, trách nhiệm của mình, có biện pháp tích

việc tiếp tục đổi mới việc học tập lý luận chính trị trong hệ thống giáo dục quốc
dân đặt ra. Tuy nhiên, thời gian qua “công tác lãnh đạo, quản lý các hoạt động lý
luận, chương trình, nội dung, phương pháp giáo dục LLCT trong nhà trường
chậm đổi mới,chưa theo kịp trình độ phát triển và yêu cầu của xã hội” [27; tr 37].
Do đó, đổi mới nội dung, chương trình giáo dục LLCT trong các trường đại học
nói chung, các trường đại học CAND nói riêng là nhiệm vụ quan trọng.
Căn cứ sự chỉ đạo của Đảng, Nhà nước, Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ
Công an, những năm gần đây, các trường đại học, học viện CAND cũng luôn coi
trọng đổi mới nhằm nâng cao chất lượng giáo dục LLCT. Song, bên cạnh những
kết quả đáng kể đã đạt được, thực tế vẫn còn tồn tại một số hạn chế nhất định.
Một bộ phận cán bộ, giảng viên còn coi nhẹ vấn đề giáo dục LLCT; còn một bộ
phận sinh viên có lối sống buông thả, suy thoái về đạo đức, mờ nhạt về tư tưởng
cách mạng, biểu hiện của việc chưa hiểu đúng, hiểu đủ và thấm nhuần về LLCT.
Điều này xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau, trong đó nổi bật là nội
dung, chương trình, phương pháp giáo dục, phương pháp kiểm tra đánh giá…
trong giáo dục LLCT đã bộc lộ những hạn chế, không đáp ứng được yêu cầu
thực tiễn; giáo trình giảng dạy với những nội dung cũ đã được duy trì quá lâu,
trong thời gian dài, ít thông tin cập nhật thực tiễn có thể làm giảm chất lượng
học tập.
Vì vậy, xuất phát từ lý luận, thực tiễn và ý nghĩa của giáo dục LLCT, việc


9

đổi mới nội dung, chương trình giáo dục LLCT trong các trường đại học, học
viện CAND Việt Nam là yêu cầu bức thiết. Yêu cầu này không những trực tiếp
giải quyết, khắc phục những hạn chế và nâng cao chất lượng giáo dục LLCT
trong các trường đại học, học viện CAND Việt Nam mà còn góp phần tích cực
vào công cuộc đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo nước ta đang tích
cực thực hiện.

Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh tại các trường đại học, học viện ngành Công
an từ năm 2009 đến nay.
5. Cơ sở lý luận, thực tiễn và phương pháp nghiên cứu
5.1. Cơ sở lý luận, thực tiễn
- Luận án dựa trên cơ sở lý luận của chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ
Chí Minh, đường lối của Đảng Cộng sản Việt Nam, của Đảng ủy Công an Trung
ương, Bộ Công an về giáo dục LLCT; tiếp thu, kế thừa có chọn lọc kết quả
nghiên cứu của các công trình khoa học có liên quan.
- Luận án được nghiên cứu dựa trên cơ sở thực tiễn về nội dung, chương
trình giáo dục LLCT trong các trường đại học, học viện CAND Việt Nam.
5.2. Phương pháp nghiên cứu
Trên cơ sở phương pháp luận của chủ nghĩa duy vật biện chứng và duy vật
lịch sử, Luận án sử dụng tổng hợp các phương pháp nghiên cứu khoa học gồm:
- Luận án sử dụng phương pháp phân tích - tổng hợp đểxem xét các tài
tiệu, các công trình khoa học có liên quan đến đề đề tài nghiên cứu.
- Luận án sử dung phương pháp lịch sử - lôgíc để mô tả thực trạng đổi
mới nội dung, chương trình giáo dục LLCT trong các trường đại học, học viện
CAND hiện nay; phân tích tìm ra những ưu điểm, hạn chế và những vấn đề đặt
ra trong đổi mới nội dung, chương trình giáo dục LLCT tại các trường đại học,
học viện CAND.
- Luận án sử dụng phương pháp điều tra xã hội học để thực hiện quan
sát, khảo sát, thăm dò giảng viên và sinh viên các trường đại học, học viện


11

CAND về các vấn đề liên quan; kết quả điều tra được tổng hợp và xử lý bằng
phần mềm SPSS.
- Luận án có sử dụng các nhận định, kết luận nghiên cứu của các công
trình khoa học có liên quan, khi sử dụng đều rút ra kết luận theo góc độ nghiên

tiếp tục đổi mới nội dung, chương trình giáo dục LLCT trong lực lượng Công an
nói riêng và ở nước ta nói chung.
- Kết quả nghiên cứu sẽ làm tài liệu quan trọng cho giáo viên và học viên
nghiên cứu, giảng dạy, học tập LLCT. Đó cũng là tài liệu hữu ích để những
người lãnh đạo, cán bộ làm công tác chính trị nghiên cứu, tham khảo phục vụ
các hoạt động chuyên môn.
8. Kết cấu của Luận án
Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục,
Luận án gồm 4 chương, 10 tiết.


13

Chương 1
TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU CÓ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI
LUẬN ÁN
Vấn đề đổi mới nội dung, chương trình giáo dục LLCT trong các trường
đại học đã được Đảng ta đặt ra từ khá lâu. Nhiều văn bản chỉ đạo của Đảng và
Nhà nước về giáo dục LLCT đã được ban hành. Trong những năm qua, việc đổi
mới một số vấn đề về nội dung, chương trình giáo dục LLCT trong các trường
đại học đã được thực hiện và đã có một số cuốn sách và một số cuộc hội nghị,
hội thảo của các trường đại học, luận văn, luận án bước đầu đề cập đến vấn đề
đổi mới nội dung và chương trình giáo dục LLCT.
Nhìn chung, tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận án có thể tiếp
cận dưới các góc độ:
Một là các công trình nghiên cứu liên quan đến giáo dục LLCT và nội
dung, chương trình giáo dục LLCT.
Hai là các công trình nghiên cứu liên quan đến giáo dục LLCT và nội
dung, chương trình giáo dục LLCT cho sinh viên.
Ba là các công trình nghiên cứu liên quan đến giáo dục LLCT và nội

cuộc xây dựng chủ nghĩa cộng sản. Nếu người tuyên truyền lựa chọn được
những nội dung lý thú, cấp bách, nếu thông tin chính trị được xây dựng trên cơ
sở các sự kiện gần gũi với mọi người và được diễn đạt bằng ngôn ngữ sinh động,
dễ hiểu thì tuyên truyền miệng sẽ đạt được mục đích.
- Cuốn sách của V.A. Xu-khôm-lin-xki: Hình thành niềm tin cộng sản cho
thế hệ trẻ, Nhà xuất bản Thanh niên, năm 1983. Theo tác giả, niềm tin cộng sản
là nguồn gốc sức mạnh ý chí của cá nhân và việc hình thành niềm tin cộng sản là
yêu cầu tất yếu khách quan của sự tiến bộ xã hội và đạo đức. Dưới quan điểm
của một nhà giáo dục, tác giả đã phân tích các yếu tố cấu thành của quá trình


15

hình thành niềm tin cộng sản gắn liền với nội dung và phương thức hoạt động
của các tổ chức chính trị trong nhà trường. Xu-khôm-lin-xki cho rằng, để hình
thành niềm tin cộng sản cho thế hệ trẻ cần gắn lý luận với thực tiễn, học đi đôi
với hành.
- Roberta S. Sigel:Political Learning in Adulthood: A Sourcebook of
Theory and Research, University of Chicago Press, United States of America,
1989. Cuốn sách nghiên cứu việc học tập chính trị ở tuổi trưởng thành ở Mỹ
trong bối cảnh sau Thế chiến thứ II. Trong cuốn sách này, các nhà khoa học xã
hội Mỹ lần đầu tiên xem xét những thay đổi trong quan điểm chính trị và hành
vi diễn ra trong những năm trưởng thành của con người. Trên cơ sở xem xét
những sự kiện đời thường và bất thường ảnh hưởng đến các quan điểm chính trị
của người trưởng thành, cuốn sách cung cấp một cái nhìn khái quát về các vấn
đề lý thuyết và phương pháp luận đặc trưng cho lĩnh vực xã hội hóa chính trị.
- Elizabeth Frazer: Citizenship Education: Anti-political Culture and
Political Education in Britain, Journal of Political Studies, Volume 48, Issue 1,
3/2000, United Kingdom. Bài viết đặt vấn đề về việc cần thiết phải giáo dục
chính trị, giáo dục quyền công dân và dân chủ cho học sinh trong nhà trường

việc giảng dạy lý luận chủ nghĩa Mác tại các trường đại học, cao đẳng cuốn sách
nhấn mạnh: “Nay phải đi sâu điều tra, nghiên cứu để chỉ đạo việc biên soạn và
sửa chữa các giáo trình lý luận chủ nghĩa Mác” [20; tr 68].
- Nguyễn Đức Sâm (biên dịch): Những gợi ý từ tuyến đầu giảng dạy lý
luận Mác-xít, tạp chí Những vấn đề chính trị - xã hội số 16/2006. Bài viết đã
phản ánh những khó khăn, hạn chế trong giáo dục LLCT ở các trường đại học
của Trung Quốc (Đại học Bắc Kinh, Đại học Thanh Hoa, Đại học Nhân dân
Trung Quốc, Đại học Nông nghiệp Trung Quốc...) và nêu lên một số giải pháp
nhằm thúc đẩy môn học lý luận Mác-xít.
- Bài viết của Triệu Thanh Mai: Nghiên cứu tâm lý tiếp nhận giáo dục tư
tưởng chính trị của sinh viên đại học hiện nay, Tây Bắc Sư Đại Học Báo, Kỳ 2


17

số 44, năm 2007. Tác giả đã phân tích ba góc độ tâm lý tiếp nhận lý luận tư
tưởng tưởng chính của sinh viên. Trong đó, bên cạnh động cơ học tập và sự
đồng tình với phương thức giáo dục, tác giả cũng nhấn mạnh đến độ tin cậy của
nội dung giáo dục tư tưởng chính trị. Từ đó, tác giả đề ra một số kiến nghị nhằm
đẩy mạnh hoạt động giáo dục tư tưởng chính trị cho sinh viên.
- Luận văn thạc sĩ Khoa học chính trị, chuyên ngành CNXH khoa học của
tác giả Sổmphăn Sỉvôngsay: Nâng cao chất lượng giáo dục LLCT cho sinh viên
ở các trường đại học CAND Lào hiện nay, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí
Minh, Hà Nội năm 2007. Luận văn đã nêu lên cơ sở lý luận và thực tiễn về công
tác giáo dục LLCT ở các trường đại học CAND Lào, đồng thời rút ra những vấn
đề cấp thiết cần quan tâm giải quyết. Qua đó, luận văn đã xác định phương
hướng và những giải pháp cơ bản để tiếp tục nâng cao chất lượng giáo dục
LLCT cho sinh viên ở các trường đại học CAND Lào, góp phần xây dựng đội
ngũ CAND Lào vững mạnh, đáp ứng được yêu cầu xây dựng và bảo vệ đất nước
trong thời kỳ mới.

dục chính trị cho sinh viên; triển khai việc giáo dục chính trị tư tưởng, xây dựng
văn hóa học đường, các chương trình ngoại khóa, đa phương tiện dạy học trong
các trường đại học ở Trung Quốc.
- Luận án tiến sĩ chuyên ngành Triết học của tác giả Xaykhăm
Munmanyvông: Giáo dục lý luận Mác-Lênin cho học viên hệ cao cấp ở các
Trường Chính trị và Hành chính nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào hiện
nay, Học viện Chính trị - Hành chính quốc gia Hồ Chí Minh, Hà Nội, năm 2014.
Luận án đã phân tích làm rõ tầm quan trọng của giáo dục lý luận Mác-Lênin làm
cơ sở cho học viên hệ cao cấp ở các Trường Chính trị và Hành chính nước Cộng
hòa Dân chủ Nhân dân Lào, phân tích chỉ rõ thực trạng và những vấn đề đặt ra
trong việc giáo dục lý luận Mác-Lênin cho học viên hệ cao cấp ở các Trường
này hiện nay. Đồng thời, đề xuất một số phương hướng và giải pháp chủ yếu


19

nhằm nâng cao chất lượng giáo dục lý luận Mác-Lênin cho học viên hệ cao cấp
ở các trường này. Đây là những kết quả nghiên cứu vừa cơ bản, vừa thực tiễn về
vấn đề giáo dục lý luận Mác-Lênin cho học viên hệ cao cấp ở các Trường Chính
trị và Hành chính nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào.
- Linda K. Mancillas & Peter W. Brusoe: Born Digital:Integrating Media
Technology in the Political Science Classroom, Journal of Political Science
Education, Issue 4, 2016, United States of America. Bài viết đặt ra những vấn đề
về tích hợp công nghệ truyền thông hiện đại vào giảng dạy trong các lớp học về
khoa học chính trị ở các trường đại học tại Mỹ. Theo các tác giả, đối với những
sinh viên được sinh ra trong thời đại kỹ thuật số, giáo dục đại học phải cung cấp
những kiến thức mới giúp họ có được những kỹ năng cần thiết để trực tiếp tham
gia vào đời sống chính trị phù hợp với sự phát triển nhanh chóng của công nghệ
thông tin.
1.1.2. Các công trình nghiên cứu ở trong nước

Minh hiện nay, đề ra các giải pháp cơ bản để đổi mới phương thức đào tạo và
bồi dưỡng đội ngũ cán bộ giảng dạy và nghiên cứu lý luận Mác-Lênin và tư
tưởng Hồ Chí Minh.
* Đề tài cấp Bộ
- Đề tài nghiên cứu khoa học cấp bộ do Hoàng Đình Cúc làm chủ nhiệm:
Đào tạo giảng viên các môn khoa học Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh ở Học
viện Báo chí và Tuyên truyền đáp ứng yêu cầu đổi mới hiện nay, năm 2008. Các
tác giả đã chứng minh luận điểm: chất lượng đào tạo giảng viên các môn LLCT
quyết định chất lượng đội ngũ cán bộ giảng dạy LLCT và do đó chi phối quá
trình dạy - học các môn khoa học lý luận trong các trường đại học. Những kết
luận khoa học từ kết quả nghiên cứu của đề tài vẫn còn giá trị thời sự, mang tính
giải pháp trong quá trình đổi mới nội dung, chương trình giáo dục LLCT trong
các trường đại học, học viện CAND hiện nay.


21

- Đề tài cấp Bộ mã B.08-23 do Ngô Ngọc Thắng làm chủ nhiệm: Vận
dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục vào giáo dục LLCT trong giai đoạn
hiện nay, năm 2008. Công trình trên của tác giả đã khái quát các luận điểm cơ
bản của Hồ Chí Minh về công tác giáo dục LLCT, khảo sát thực trạng vận dụng
tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục vào công tác giáo dục LLCT hiện nay. Từ đó
đưa ra giải pháp vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục LLCT vào giáo
dục LLCT hiện nay.
* Luận văn, luận án
- Luận án tiến sĩ Triết học của Lê Hanh Thông: Đổi mới giáo dục LLCT
cho cán bộ chủ chốt trong hệ thống chính trị cấp xã các tỉnh khu vực Nam Bộ,
Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, Hà Nội, năm 2003. Luận án đã trình
bày khái quát các vấn đề lý luận về giáo dục LLCT, tiến hành khảo sát thực
trạng giáo dục LLCT cho cán bộ chủ chốt trong hệ thống chính trị cấp xã khu

địa phương. Riêng phần lý luận và phương pháp giáo giáo dục LLCT, cuốn sách
chủ yếu tập trung trình bày lý luận và phương pháp dạy học LLCT - nội dung
hoạt động chủ yếu trong hệ thống giáo dục LLCT của Đảng ta hiện nay.
* Các bài viết trên các tạp chí chuyên ngành
- Nguyễn Phú Trọng: Tạo bước chuyển biến mới trong việc học tập LLCT
của các cán bộ đảng viên, Tạp chí Cộng sản, năm 1999. Tác giả đã nêu lên vị
trí, tầm quan trọng của việc học tập LLCT và những giải pháp nhằm tạo bước
chuyển biến trong việc học tập LLCT.
- Nguyễn Khoa Điềm: Nâng cao hơn nữa chất lượng và hiệu quả công
tác giáo dục LLCT trong tình hình mới, Tạp chí Thông tin Công tác tư tưởng lý
luận, năm 2004. Bài viết đã nêu lên tầm quan trọng của việc học tập LLCT của
cán bộ, đảng viên, những nội dung của công tác giáo dục LLCT, đồng thời nêu
ra một số giải pháp nhằm đảm bảo yêu cầu và nhiệm vụ của công tác giáo dục
LLCT trong tình hình hiện nay.
- Lương Gia Ban: Tư tưởng Hồ Chí Minh về lý luận và học tập lý luận,


23

Tạp chí Triết học, năm 2004. Trong bài viết, tác giả đã nêu lên tư tưởng của Hồ
Chí Minh về lý luận và học tập lý luận. Theo Hồ Chí Minh thì lý luận và thực
tiễn phải gắn liền với nhau, Người nhấn mạnh: Mỗi cán bộ, đảng viên phải học
lý luận, phải đem lý luận áp dụng vào công việc thực tế…
- Mạch Quang Thắng: Công tác LLCT trong quá trình đổi mới, Tạp chí Lý
luận chính trị, năm 2009. Tác giả đã đánh giá sự đóng góp to lớn của công tác lý
luận trên những vấn đề cơ bản như: Khẳng định sức sống của chủ nghĩa MácLênin; nêu cao tư tưởng Hồ Chí Minh; xây dựng đội ngũ cán bộ lý luận. Trên cơ
sở những kết quả và một số vấn đề đặt ra cần phải giải quyết, bài viết đưa ra một
số giải pháp như: Kiên trì chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh nhưng
không giáo điều, mà cần vận dụng sáng tạo và phát triển trong điều kiện mới;
đầu tư các nguồn lực nhiều hơn nữa cho việc nghiên cứu, khảo sát thực tế, tổng

nhiều nội dung tham khảo để nghiên cứu Luận án. Công trình đã phản ánh và có
những đánh giá như sự tổng kết về việc đổi mới nội dung, chương trình giáo dục
LLCT đối với sinh viên Việt Nam trong những năm qua. Đặc biệt là từ khi Bộ
Giáo dục và Đào tạo chuyển đổi chương trình giáo dục LLCT từ các môn Triết
học, Kinh tế chính trị, CNXH khoa học thành môn Những nguyên lý cơ bản của
chủ nghĩa Mác-Lênin.
* Luận văn, luận án
- Luận án Tiến sĩ Triết học của Trần Hùng: Hiệu quả giáo dục lý luận
chính trị cho sinh viên các trường đại học tại Thành phố Hồ Chí Minh: Thực
trạng và giải pháp, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, Hà Nội, năm
2000. Luận án đã đi sâu tìm hiểu và làm rõ khái niệm giáo dục LLCT và những
nội dung hợp thành của nó là mục đích, nhiệm vụ và nội dung; phân tích, làm rõ
quan niệm về hiệu quả giáo dục LLCT, đưa ra hệ thống các tiêu chí đánh giá
hiệu quả giáo dục LLCT cho sinh viên các trường đại học. Từ đó, phân tích,
đánh giá thực trạng và hiệu quả giáo dục LLCT cho sinh viên các trường đại học
tại Thành phố Hồ Chí Minh; xác định phương hướng chỉ đạo và giải pháp chủ


25

yếu nhằm nâng cao hiệu quả công tác này tại đây.
- Luận án Tiến sĩ Triết học của Hoàng Anh: Giáo dục lý luận Mác-Lênin
với việc hình thành và phát triển nhân cách của sinh viên Việt Nam trong điều
kiện kinh tế thị trường hiện nay, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, Hà
Nội, năm 2006. Luận án đã khái quát có hệ thống các vấn đề lý luận về giáo dục
lý luận Mác-Lênin, sự hình thành và phát triển nhân cách của sinh viên, kinh tế
thị trường. Tác giả tiến hành khảo sát sinh viên các trường đại học ở Hà Nội, từ
đó chỉ ra thực trạng và những vấn đề đặt ra trong giáo dục lý luận Mác-Lênin
cho sinh viên hiện nay. Luận án đã đưa ra được hệ thống 4 giải pháp có ý nghĩa
lý luận và thực tiễn sâu sắc.