HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM
KHOA MÔI TRƯỜNG

= = = =¶¶¶ = = = =

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP
ĐỀ TÀI:
ĐÁNH GIÁ HIỆN TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ RÁC
THẢI SINH HOẠT TẠI THỊ TRẤN SƠN DƯƠNG,
HUYỆN SƠN DƯƠNG, TỈNH TUYÊN QUANG
Người thực hiện

: LÊ HẰNG THOA

Lớp

: MTC

Khóa

: 57

Chuyên ngành

: KHOA HỌC MÔI TRƯỜNG

Giáo viên hướng dẫn

: PGS.TS. NGUYỄN XUÂN THÀNH




Giáo viên hướng dẫn

: PGS.TS. NGUYỄN XUÂN THÀNH

Địa điểm thực tập

: THỊ TRẤN SƠN DƯƠNG, HUYỆN
SƠN DƯƠNG, TỈNH TUYÊN QUANG


HÀ NỘI – 2016

ii


LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan rằng đây là đề tài nghiên cứu do tôi thực hiện với sự
hỗ trợ từ giáo viên hướng dẫn là PGS.TS.Nguyễn Xuân Thành. Các nội dung
nghiên cứu và kết quả trong đề tài này là trung thực và chưa từng được công
bố trong bất cứ nghiên cứu nào trước đây. Ngoài ra, đề tài còn sử dụng một số
nhận xét, đánh giá cũng như số liệu một số tác giả, cơ quan, tổ chức khác và
cũng được thể hiện trong tài liệu tham khảo.
Tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm trước Hội đồng kết quả nghiên cứu
khóa luận của mình.
Hà Nội, ngày tháng năm 2016
Sinh viên

Lê Hằng Thoa



Lê Hằng Thoa
MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN.....................................................................................................................................................i
Lê Hằng Thoa..............................................................................................................................................i
LỜI CẢM ƠN.............................................................................................................................................ii
MỤC LỤC.................................................................................................................................................iii
DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT.................................................................................................................ix
DANH MỤC BẢNG..................................................................................................................................x
2. Mục tiêu nghiên cứu đề tài..........................................................................................................................2
3. Yêu cầu nghiên cứu.....................................................................................................................................2
Chương 1
TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU..........................................................................................3
1.1. Tổng quan về rác thải sinh hoạt..............................................................................................................3
Nguồn phát sinh..............................................................................................................................................5
Loại chất thải rắn...........................................................................................................................................5
Hộ gia đình.....................................................................................................................................................5
Rác thực phẩm, giấy, caton, nhựa, túi nylon, vải, da, rác vườn, gỗ, thủy tinh, lon thiếc, nhôm, kim loại,
tro, lá cây, chất thải đặc biệt như pin, dầu nhớt xe, lốp xe, ruột xe, sơn thừa…............................................5
Khu thương mại..............................................................................................................................................5
Giấy, caton, nhựa, túi nylon, gỗ, rác thực phẩm, thủy tinh, kim loại; chất thải đặc biệt như vật dụng gia
đình hư hỏng (kệ sách, đèn, tủ…), đồ điện tử hư hỏng (máy radio, tivi…), tủ lạnh, máy giặt hỏng, pin, dầu
nhớt xe, săm lớp, sơn thừa…..........................................................................................................................5
Công sở...........................................................................................................................................................5
Giấy, caton, nhựa, túi nylon gỗ, rác thực phẩm, thủy tinh, kim loại; chất thải đặc biệt như kệ sách, đèn, tủ
hỏng, pin, dầu nhớt, xe, săm lớp, sơn thừa….................................................................................................5
Xây dựng.........................................................................................................................................................5
Gỗ, thép, bêtông, đất, cát, gạch ngói, vôi vữa................................................................................................5
Khu công cộng................................................................................................................................................5
Giấy, túi nylon, lá cây….................................................................................................................................5

2....................................................................................................................................................................14
28..................................................................................................................................................................14
69..................................................................................................................................................................14
Hy Lạp...........................................................................................................................................................14
100................................................................................................................................................................14
Tây Ban Nha.................................................................................................................................................14
16..................................................................................................................................................................14
6....................................................................................................................................................................14
78..................................................................................................................................................................14
Pháp..............................................................................................................................................................14
8....................................................................................................................................................................14
36..................................................................................................................................................................14
47..................................................................................................................................................................14
9....................................................................................................................................................................14

iv


Irelands.........................................................................................................................................................14
100................................................................................................................................................................14
Italia..............................................................................................................................................................14
6....................................................................................................................................................................14
19..................................................................................................................................................................14
35..................................................................................................................................................................14
34..................................................................................................................................................................14
Hà Lan..........................................................................................................................................................14
4....................................................................................................................................................................14
36..................................................................................................................................................................14
37..................................................................................................................................................................14
Bồ Đào Nha..................................................................................................................................................14

v


50% phân hoá học. Phân dưới sàng tiếp tục được đưa vào nhà ủ trong thời gian 7-10 ngày. Do lượng rác
vô cơ khá lớn nên các nhà khoa học tại Công ty tiếp tục phát triển hệ thống xử lý phế thải trơ và dẻo, tạo
ra một dây chuyền xử lý rác khép kín. Phế thải trơ và dẻo đi qua hệ thống sấy khô và tách lọc bụi tro
gạch. Sản phẩm thu được ở giai đoạn này là phế thải dẻo sạch. Chúng tiếp tục đi qua tổ hợp băm cắt,
phối trộn, sơ chế, gia nhiệt bảo tồn rồi qua hệ thống thiết bị định hình áp lực cao. Thành phẩm cuối cùng
là ống cống panel, cọc gia cố nền móng, ván sàn, cốp pha, gạch bloc... Sản phẩm ống cống từ rác vô cơ.
Cứ 1 tấn rác đưa vào nhà máy, thành phẩm sẽ là 300-350 kg seraphin (chất thải vô cơ không huỷ được)
và 250-300kg phân vi sinh. ..........................................................................................................................19
1.4 Các phương pháp xử lý rác hiện nay......................................................................................................20
Xử lý CTR là phương pháp làm giảm khối lượng và tính độc hại của rác, hoặc chuyển rác thành vật chất
khác để tận dụng thành tài nguyên thiên nhiên. Khi lựa chọn các phương pháp xử lý CTR cần xem xét các
yếu tố sau: Thành phần tính chất CTRSH, Tổng lượng CTR cần được xử lý, Khả năng thu hồi sản phẩm và
năng lượng, yêu cầu bảo vệ môi trường. Bao gồm các phương pháp xử lý sau:.........................................20
Chôn lấp hợp vệ sinh là một phương pháp kiểm soát sự phân hủy của chất thải rắn khi chúng được chôn
nén và phủ lấp bề mặt. Chất thải rắn trong bãi chôn lấp sẽ bị tan rữa nhờ quá trình phân hủy sinh học bên
trong để tạo ra sản phẩm cuối cùng là các chất giàu dinh dưỡng như axit hữu cơ, nitơ, các hợp chất amon
và một số khí như CO2, CH4........................................................................................................................20
Như vậy về thực chất chôn lấp hợp vệ sinh chất thải rắn đô thị vừa là phương pháp tiêu hủy sinh học, vừa
là biện pháp kiểm soát các thông số chất lượng môi trường trong quá trình phân hủy chất thải khi chôn
lấp.................................................................................................................................................................20
Phương pháp này được nhiều đô thị trên thế giới áp dụng trong quá trình xử lý rác thải. Thí dụ ở Hoa Kỳ
trên 80% lượng rác thải đô thị được xử lý bằng phương pháp này; hoặc ở các nước Anh, Nhật Bản…
Người ta cũng hình thành các bãi chôn lấp rác vệ sinh theo kiểu này.........................................................20
1.4.2. Phương pháp thiêu đốt........................................................................................................................20
1.4.3. Phương pháp sinh học........................................................................................................................21
Phương pháp này bao gồm các phương pháp sau: Ủ rác thành phân Compost, Ủ hiều khí, Ủ yếm khí. ...21
Ủ rác thành phân Compost: Quá trình ủ hữu cơ từ rác hữu cơ là một phương pháp truyền thống, được áp

Ưu điểm: ít nguy cơ ô nhiễm môi trường. Tận dụng được các chất trong rác thải làm các vật liệu xây
dựng..............................................................................................................................................................22
Nhược điểm: Chi phí đầu tư cao...................................................................................................................22
1.5. Một số biện pháp xử lý rác thải sinh hoạt hiệu quả tại tỉnh Tuyên Quang...........................................22
Thu gom rác thải...........................................................................................................................................22
ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU...............................................................25
2.1. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu..........................................................................................................25
2.2. Nội dung nghiên cứu..............................................................................................................................25
2.2.3 Hiện trạng quản lý, xử lý rác thải sinh hoạt tại thị trấn Sơn Dương, huyện Sơn Dương....................26
2.2.5 Đề xuất một số biện pháp quản lý và xử lý chất thải sinh hoạt trên địa bàn Thị trấn Sơn Dương,
huyện Sơn Dương..........................................................................................................................................26
2.3. Phương pháp nghiên cứu.......................................................................................................................26
2.3.1. Phương pháp thu thập số liệu thứ cấp................................................................................................26
2.3.2. Phương pháp thu thập số liệu sơ cấp.................................................................................................27
2.3.4 Phương pháp dự báo dự tính (tổng dân số, khối lượng rác thải phát sinh)........................................28
2.3.5 Phương pháp thống kê - Sử dụng phần mềm thông kê Excel để xử lí ................................................28
Chương 3..................................................................................................................................................28
KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN..................................................................................................................28
Hình 3.1: Sơ đồ vị trí huyện Sơn Dương............................................................................................................29
Các nguồn tài nguyên...................................................................................................................................30
3.1.2 Điều kiện kinh tế xã hội ......................................................................................................................32
Hình 3.2: Tỷ trọng các ngành năm 2015 tại thị trấn Sơn Dương..................................................................32
Bảng 3.2: Tổng hợp dân số thị trấn Sơn Dương tính đến tháng 12 năm 2015............................................36
3.2.2. Khối lượng rác thải sinh hoạt tại thị trấn Sơn Dương ......................................................................39
Khối lượng rác thải phát sinh tại thị trấn Sơn Dương phụ thuộc nhiều vào tình hình dân số và tình hình
phát triển kinh tế của thị trấn. Lượng rác thải phát sinh mỗi năm tăng dần lên. Nguyên nhân chủ yếu do
sự gia tăng dân số đã khiến cho nhiều khu trường học, cơ sở y tế, thương mại - dịch vụ, các hoạt động
kinh tế… được mở ra nhằm đáp ứng nhu cầu sống ngày càng cao của người dân......................................39
3.2.3. Khối lượng rác thải từ các công sở, trường học, công cộng của Thị trấn Sơn Dương (tấn/ngày)....41
3.2.4. Khối lượng rác thải từ các trung tâm chợ, thương mại, dịch vụ của Thị trấn Sơn Dương (kg/ngày)42

ÔNMT
RTSH
RTYT
TCVN
THCS

Cộng hòa liên bang
Công nghiệp hóa – Hiện đại hóa
Chất thải rắn
Chất thải rắn đô thị
Chất thải rắn sinh hoạt
Khoa học công nghệ
Ô nhiễm môi trường
Rác thải sinh hoạt
Rác thải y tế
Tiêu chuẩn Việt Nam
Trung học cơ sở

THPT

Trung học phổ thông

TNTN
TP.HCM
UBND
VSMT
VSV

Tài nguyên thiên nhiên
Thành phố Hồ Chí Minh

Bảng 3.8 Khối lượng rác thải phát sinh từ y tế.....Error: Reference source not
found
Bảng 3.9 Khối lượng rác thải sinh hoạt trên địa bàn thị trấn. Error: Reference
source not found

x


Bảng 3.10.Thành phần rác thải từ hộ gia đình........Error: Reference source not
found
Bảng 3.11 Thành phần RTSH của thị trấn Sơn Dương Error: Reference source
not found
Bảng 3.12 Khối lượng, tỷ lệ thu gom RTSH thị trấn Sơn Dương.............Error:
Reference source not found
Bảng 3.13 Ý kiến đánh giá một số chỉ tiêu của các hộ được thu gom RTSH Error:
Reference source not found
Bảng 3.14 Dự báo dân số, khối lượng rác thải hộ gia đình thị trấn Sơn Dương
giai đoạn 2015 - 2020.................Error: Reference source not found
Bảng 3.15 Dự báo khối lượng RTSH phát sinh tại thị trấn tới năm 2020.Error:
Reference source not found

xi


DANH MỤC HÌNH
Hình 1.1

Ảnh hưởng của chất thải rắn đến sức khỏe con người............Error:
Reference source not found



Biểu đồ thể hiện tình hình dân số thị trấn Sơn Dương (2013-2016)
....................................................Error: Reference source not found

Hình 3.4

Rác thải từ hộ gia đình................Error: Reference source not found

Hình 3.5

Sơ đồ thu gom rác thải sinh hoạt Error: Reference source not found

Hình 3.6

Công nhân quét dọn đường phố. Error: Reference source not found

Hình 3.7

Các xe đẩy rác tập kết chờ đẩy lên xe ép rác..........Error: Reference
source not found

Hình 3.8

Công nhân đang trong giờ làm việc......Error: Reference source not
found

Hình 3.9

Bãi chôn lấp rác thải thôn Phay Càng...Error: Reference source not
found

hiện trạng công tác quản lý rác thải sinh hoạt tại thị trấn Sơn Dương,
huyện Sơn Dương, tỉnh Tuyên Quang ”.

1


2. Mục tiêu nghiên cứu đề tài

- Đánh giá hiện trạng công tác quản lý rác thải sinh hoạt tại thị trấn
Sơn Dương, huyện Sơn Dương, tỉnh Tuyên Quang.
- Đề xuất một số biện pháp quản lý, xử lý rác thải sinh hoạt trên địa
bàn thị trấn Sơn Dương, huyện Sơn Dương, tỉnh Tuyên Quang.
3. Yêu cầu nghiên cứu

- Thu thập thông tin, tìm tài liệu liên quan đến công tác quản lý rác thải
sinh hoạt tại thị trấn Sơn Dương, huyện Sơn Dương (quy trình và tỷ lệ thu
gom, phân loại, xử lí rác thải).
- Đề xuất một số giải pháp khả thi nhằm nâng cao công tác quản lý rác
thải sinh hoạt tại thị trấn Sơn Dương, huyện Sơn Dương.

2


Chương 1
TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
1.1. Tổng quan về rác thải sinh hoạt
1.1.1. Khái niệm chung về rác thải sinh hoạt
Rác thải sinh hoạt (RTSH) hay chất thải rắn sinh hoạt (CTRSH) là
những chất thải rắn liên quan đến các hoạt động của con người, nguồn tạo
thành chủ yếu từ các khu dân cư, các cơ quan, trường học, các trung tâm dịch

TP.HCM

50,27

50,07

62,24

Giấy

2,72

2,82

0,59

Giẻ rách, củi, gỗ

6,27

2,72

4,25

Nhựa, nilon, cao su

0,71

2,02


0,14

0,27

30,21

23,9

15,7

Tạp chất khó phân hủy

(Nguồn: Đặng Kim Cơ, 2004)
 Thành phần hóa học
Trong các cấu tử hữu cơ của rác thải sinh hoạt, thành phần hóa học của
chúng chủ yếu là: C, H, O, N, S và các chất tro.
Bảng 1.2: Thành phần các cấu tử hữu cơ của rác đô thị.
Cấu tử
hữu cơ

C

Thành phần %
O
N

H

S


Carton

44,0

5,9

44,6

0,3

0,2

5,0

Chất dẻo

60,0

7,2

22,8

-

-

10,0

Vải


8,0

11,6

10,0

0,4

10,0

Gỗ

49,5

6,0
42,7
0,2
0,1
1,5
(Nguồn: Đề tài cấp Nhà nước KHCN năm 2002 – 2004)

1.1.3. Phân loại rác thải sinh hoạt
1.1.3.1 Phân loại theo nguồn thải.

4


Bảng 1.3: Phân loại chất thải rắn theo nguồn phát sinh
Nguồn phát sinh
Hộ gia đình

1.1.3.2 Phân loại theo mức độ nguy hại
Rác thải nguy hại : là rác thải chứa các chất hoặc hợp chất có một trong
những đặc tính sau: phóng xạ, dễ cháy, dễ nổ, dễ ăn mòn, dễ lây nhiễm, gây
ngộ độc hoặc các đặc tính nguy hại khác.
Rác thải không nguy hại: là những loại rác không chứa chất và hợp chất
có một trong những đặc tính nguy hại tới môi trường và sức khỏe con người.

5


1.1.3.3 Phân loại theo thành phần.
- Chất thải vô cơ: là các chất thải có nguồn gốc vô cơ như tro, bụi, xỉ,
vật liệu xây dựng như gạch, vữa, thuỷ tinh, gốm sứ, một số loại phân bón, đồ
dùng thải bỏ gia đình.
- Chất thải hữu cơ: là các chất thải có nguồn gốc hữu cơ như thực phẩm
thừa, chất thải từ lò giết mổ, chăn nuôi cho đến các dung môi, nhựa, dầu mỡ
và các loại thuốc bảo vệ thực vật.
1.1.3.4 Phân loại theo trạng thái chất thải.
Chất thải trạng thái rắn: bao gồm chất thải sinh hoạt, chất thải từ các cơ
sở chế tạo máy, xây dựng (kim loại, hóa chất, sơn, nhựa, thủy tinh,…)
Chất thải trạng thái lỏng: phân bùn từ cống rãnh, bể phốt, nước thải từ
các cơ sở, nhà máy sản xuất bia, giấy, dệt nhuộm,…
Chất thải trạng thái khí: bao gồm các khí thải động cơ đốt trong các
máy động lực, giao thông, ô tô, xe máy, máy nhiệt điện, sản xuất vật liệu.
1.1.4. Tính chất, đặc điểm rác thải sinh hoạt
1.1.4.1. Tính chất vật lý của chất thải rắn sinh hoạt :
a. Khối lượng riêng:
Khối lượng riêng được định nghĩa là khối lượng vật chất trên một đơn
vị thể tích, tính bằng kg/m 3. Khối lượng riêng của rác sinh hoạt ở các khu đô
thị lấy từ các xe ép rác thường giao động trong khoảng từ 178kg/m 3 đến

ở 9500C trong lò nung kín)
+ Thành phần carbon cố định (thành phần có thể cháy được còn lại sau
khi thải các chất có thể bay hơi)
+ Tro (phần khối lượng còn lại khi đốt trong lò hở).
1.1.4.3. Tính chất sinh học của chất thải rắn
a. Khả năng phân hủy sinh học của các thành phần chất hữu cơ
Hàm lượng chất rắn bay hơi (VS), xác định bằng cách nung ở nhiệt độ
5000C, thường được sử dụng để đánh giá khả năng phân hủy sinh học của chất
hữu cơ trong chất thải rắn sinh hoạt.

7


b. Sự sinh sản ruồi nhặng:
Quá trình phát triển từ trứng thành ruồi thường ít hơn 2 tuần kể từ ngày
đẻ trứng. Thông thường chu kì phát triển của ruồi ở khu dân cư từ trứng thành
ruồi có thể biểu diễn như sau:
Trứng phát triển : 8-12 giờ -> Giai đoạn đầu của ấu trùng : 20 giờ ->
Giai đoạn thứ hai của ấu trùng : 24 giờ -> Giai đoạn thứ ba của ấu trùng : 3
ngày -> Giai đoạn nhộng :

4-5 ngày. Tổng cộng : 9-11 ngày

1.1.5. Những tác động của rác thải sinh hoạt
1.1.5.1. Tác động của CTR đến môi trường.
1) Tác động của CTR đến môi trường đất.
Tại các bãi rác, bãi chôn lấp CTR không hợp vệ sinh, không có hệ
thống xử lý nước rác đạt tiêu chuẩn, hóa chất và vi sinh vật từ CTR dễ dàng
xâm nhập gây ô nhiễm đất. Nếu đốt CTR diễn ra tùy tiện, sẽ tạo ra nhiều loại
khí như CO, SO2, NOx… các khí này dễ hình thành nên mưa axit. Nước mưa

phân hủy các chất hữu cơ gây ô nhiễm môi trường không khí như H 2S, NH3,
CH4,… Với đặc điểm các trạm trung chuyển tập kết rác thường xen kẽ với
khu dân cư, cũng đã ảnh hưởng đến môi trường không khí bới các xe trở rác
với tải trọng lớn gây ra tiếng ồn, bụi,….
Ngoài hoạt động chôn lấp CTR, thì hoạt động đốt cũng ảnh hưởng đáng
kể đến môi trường không khí. Việc đốt rác tạo ra khói, các loại khí gây mùi
khó chịu và tro. CTR không được tiêu hủy hoàn toàn làm phát sinh các khí
CO, nito, dioxin,…gây độc hại với sức khỏe con người. (Bộ Tài Nguyên và
Môi trường,2011).

9