BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
---------------------------

LÊ ĐỖ KIM NGÂN

CÁC NHÂN TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN QUYẾT ĐỊNH
LỰA CHỌN PHẦN MỀM KẾ TOÁN TẠI CÁC
DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TRÊN ĐỊA BÀN
THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ

TP. Hồ Chí Minh – Năm 2016


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
---------------------------

LÊ ĐỖ KIM NGÂN

CÁC NHÂN TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN QUYẾT ĐỊNH
LỰA CHỌN PHẦN MỀM KẾ TOÁN TẠI CÁC
DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TRÊN ĐỊA BÀN
THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
Chuyên ngành: Kế toán
Mã số: 60340301

LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ


2. Mục tiêu nghiên cứu........................................................................................... 2
3. Phương pháp nghiên cứu.................................................................................... 3
4. Phạm vi nghiên cứu và đối tượng nghiên cứu ................................................... 3
5. Đóng góp của đề tài............................................................................................ 4
6. Bố cục luận văn .................................................................................................. 4
CHƢƠNG 1. TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU..................................................... 6
1.1 Các nghiên cứu tại Việt Nam ........................................................................... 6
1.1.1 Các nghiên cứu về xây dựng phần mềm kế toán.................................... 6
1.1.2 Các nghiên cứu liên quan đến định hướng lựa chọn phần mềm kế toán phù
hợp.........................................................................................................................6
1.2 Các nghiên cứu trên thế giới .......................................................................... 10
1.2.1 Các nghiên cứu về đánh giá và lựa chọn phần mềm kế toán phù hợp...10
1.2.2 Các nghiên cứu về việc lựa chọn gói phần mềm nâng cấp.........................12
1.2.3 Các nghiên cứu về sự hài lòng đối với phần mềm kế toán.........................13
1.3 Nhận xét ......................................................................................................... 15
CHƢƠNG 2. CƠ SỞ LÝ THUYẾT.................................................................. 17
2.1 Một số vấn đề chung về phần mềm kế toán .................................................. 17
2.1.1 Khái niệm phần mềm kế toán ..................................................................... 17
2.1.2 Phân loại phần mềm kế toán ....................................................................... 17


2.1.2.1 Phân loại theo bản chất nghiệp vụ kinh tế phát sinh ................................ 17
2.1.2.2 Phân loại theo hình thức sản phẩm .......................................................... 18
2.1.3 Các tiêu chuẩn đối với một phần mềm kế toán ........................................... 18
2.1.4 Vai trò của phần mềm kế toán .................................................................... 19
2.2 Quy trình lựa chọn phần mềm kế toán ........................................................... 20
2.3 Doanh nghiệp nhỏ và vừa .............................................................................. 21
2.4 Các lý thuyết nền ............................................................................................ 23
2.4.1 Mô hình chấp nhận công nghệ (TAM)........................................................ 23
2.4.2 Thuyết hành vi dự định (Theory of Planned Behavior – TPB) ................... 23

4.1.2 Thống kê mô tả thang đo............................................................................. 40
4.2 Đánh giá độ tin cậy thang đo ......................................................................... 40
4.3 Phân tích nhân tố khám phá ........................................................................... 46
4.3.1 Phân tích nhân tố khám phá biến độc lập.................................................... 46
4.3.2 Phân tích nhân tố khám phá biến phụ thuộc ............................................... 50
4.4 Phân tích hồi quy............................................................................................ 51
4.4.1 Phân tích tương quan................................................................................... 51
4.4.2 Phân tích hồi quy......................................................................................... 52
4.5 Kiểm định mô hình và giả thuyết nghiên cứu ................................................ 56
4.5.1 Kiểm định mô hình và giả thuyết nghiên cứu ............................................. 56
4.5.2 Dò tìm sự vi phạm các giả định cần thiết trong hồi quy tuyến tính ............ 59
4.5.2.1 Giả định liên hệ tuyến tính và phương sai của sai số không đổi.............. 59
4.5.2.2 Giả định về phân phối chuẩn của phần dư ............................................... 60
4.5.2.3 Phân tích ảnh hưởng của biến định tính đến quyết định lựa chọn phần mềm
kế toán .................................................................................................................. 62
4.6 Kết quả nghiên cứu và bàn luận ..................................................................... 62
CHƢƠNG 5. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ .................................................... 66
5.1 Kết luận .......................................................................................................... 66
5.2 Kết quả nghiên cứu và đóng góp.................................................................... 66
5.2.1 Kết quả nghiên cứu ..................................................................................... 66
5.2.2 Đóng góp của đề tài..................................................................................... 67


5.2.2.1 Đóng góp về mặt lý thuyết ....................................................................... 67
5.2.2.2 Đóng góp về mặt thực tiễn ....................................................................... 67
5.3 Kiến nghị ........................................................................................................ 68
5.3.1 Kiến nghị đối với đối tượng DNNVV ........................................................ 68
5.3.2 Kiến nghị đối với nhà cung cấp phần mềm................................................. 68
5.4 Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp theo ......................................................... 69
5.4.1 Hạn chế........................................................................................................ 69

Bảng 3.6 Thang đo chi phí và lợi ích sau khi điều chỉnh ..................................... 34
Bảng 3.7 Thang đo quan điểm sau khi điều chỉnh ............................................... 34
Bảng 3.8 Thang đo quyết định lựa chọn phần mềm kế toán ................................ 34
Bảng 4.1 Thống kê mẫu khảo sát ......................................................................... 38
Bảng 4.2 Thống kê mô tả thang đo ...................................................................... 39
Bảng 4.3 Kết quả đánh giá độ tin cậy thang đo ................................................... 42
Bảng 4.4 Kết quả EFA của các nhóm biến độc lập - ma trận xoay ..................... 45
Bảng 4.5 Kết quả EFA của biến phụ thuộc .......................................................... 49
Bảng 4.6 Ma trận tương quan giữa các biến ........................................................ 50
Bảng 4.7 Kết quả đánh giá mô hình ..................................................................... 51
Bảng 4.8 Phân tích phương sai – ANOVA .......................................................... 52
Bảng 4.9 Bảng hệ số hồi quy sử dụng phương pháp Enter .................................. 52
Bảng 4.10 Giả thuyết nghiên cứu ......................................................................... 55
Bảng 4.11 Kết quả kiểm định Levene .................................................................. 60
Bảng 4.12 Kiểm định Post Hoc ............................................................................ 61


DANH MỤC HÌNH
Hình 1.1 Mô hình nghiên cứu hiệu chỉnh .............................................................. 8
Hình 1.2 Mô hình nghiên cứu .............................................................................. 10
Hình 2.1 Phân loại doanh nghiệp nhỏ và vừa ...................................................... 20
Hình 2.2 Mô hình chấp nhận công nghệ (Davis, 1989) ....................................... 21
Hình 2.3 Thuyết hành vi dự định (Ajzen, 1991) .................................................. 22
Hình 2.4 Mô hình hợp nhất về chấp nhận và sử dụng công nghệ ........................ 23
Hình 3.1 Quy trình nghiên cứu ............................................................................ 29
Hình 3.2 Mô hình nghiên cứu đề xuất.................................................................. 31
Hình 4.1 Mô hình nghiên cứu điều chỉnh ............................................................ 57
Hình 4.2 Biểu đồ Scatterplot ................................................................................ 58
Hình 4.3 Biểu đồ phần dư chuẩn hóa ................................................................... 59


doanh nghiệp đầu tư vào ứng dụng công nghệ thông tin vẫn chưa cao trong tổng chi


2

phí hoạt động và đầu tư của doanh nghiệp. Để tồn tại, phát triển và nâng cao năng
lực cạnh tranh, các DNNVV cần từng bước cải thiện về nhiều mặt. Trong đó, tổ
chức công tác kế toán hiệu quả là một trong những vấn đề cần được quan tâm và
đầu tư nhiều hơn, nhất là đối với các DNNVV trên địa bàn Thành phố Hồ Chí
Minh, là thành phố năng động, sáng tạo, giữ vai trò "đầu tàu" kinh tế đối với vùng
kinh tế trọng điểm phía Nam và cả nước.
Hơn nữa, thông tin kế toán ngày càng quan trọng đối với việc ra quyết định
của nhà quản trị, yêu cầu đối với thông tin kế toán cũng cao hơn, đòi hỏi thông tin
kế toán cần được cung cấp đầy đủ, chính xác, kịp thời. Đối với quyết định lựa chọn
phần mềm kế toán phù hợp ứng dụng vào doanh nghiệp, phần mềm kế toán cần phù
hợp với nhu cầu doanh nghiệp, phù hợp với văn hóa kinh doanh, môi trường kinh tế
và các yếu tố khác. Trong khi đó, thị trường phần mềm kế toán tại thành phố Hồ
Chí Minh rất đa dạng. Quyết định lựa chọn phần mềm kế toán phù hợp là một quyết
định khó khăn và chịu tác động bởi rất nhiều các yếu tố, vì vậy, doanh nghiệp cần
có sự đầu tư đúng mức.
Nhận thức được tầm quan trọng của vấn đề nên tôi đã chọn đề tài “Các nhân
tố tác động đến quyết định lựa chọn Phần mềm kế toán tại các DNNVV trên địa bàn
thành phố Hồ Chí Minh” làm đề tài nghiên cứu cho luận văn này.
2. Mục tiêu nghiên cứu
Mục tiêu nghiên cứu
Nghiên cứu được thực hiện nhằm hỗ trợ các DNNVV lựa chọn phần mềm kế
toán phù hợp. Đồng thời, kết quả nghiên cứu có thể giúp các nhà cung cấp phần
mềm hiểu hơn về các nhân tố tác động đến quyết định lựa chọn phần mềm kế toán
của khách hàng là các DNNVV. Từ đó, nhà cung cấp phần mềm có thể hướng đến
cải thiện sản phẩm, nâng cao tính cạnh tranh và đưa sản phẩm, dịch vụ ngày một

lường mức độ ảnh hưởng của các nhân tố đến quyết định lựa chọn phần mềm kế
toán phù hợp tại các DNNVV trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh hiện nay.
4. Phạm vi nghiên cứu và đối tƣợng nghiên cứu
Phạm vi nghiên cứu
Các nhân tố tác động đến việc lựa chọn phần mềm kế toán tại các doanh
nghiệp là rất đa dạng. Tuy nhiên, đề tài tập trung nghiên cứu các nhân tố chính tác
động đến quyết định lựa chọn phần mềm kế toán tại các DNNVV trên địa bàn thành


4

phố Hồ Chí Minh hiện nay. Các yếu tố kỹ thuật liên quan đến phần mềm không
được xét đến trong nghiên cứu này.
Phạm vi về thời gian: các nghiên cứu được xem xét trong giai đoạn từ năm
2005 đến năm 2015.
Phạm vi không gian: nghiên cứu thực hiện trong phạm vi địa bàn thành phố
Hồ Chí Minh.
Đối tượng nghiên cứu
Các nhân tố chính tác động đến quyết định lựa chọn phần mềm kế toán tại
các DNNVV trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh hiện nay, quyết định lựa chọn
phần mềm kế toán.
5. Đóng góp của đề tài
Kết quả nghiên cứu góp phần giúp DNNVV nắm bắt các nhân tố chính tác
động đến quyết định lựa chọn phần mềm kế toán và mức độ tác động của các nhân
tố này, từ đó doanh nghiệp có thể tham khảo trong quá trình ra quyết định lựa chọn
phần mềm kế toán phù hợp.
Đồng thời, kết quả nghiên cứu có thể hỗ trợ các nhà cung cấp phần mềm
nhằm cải thiện, xây dựng hoặc phát triển các sản phẩm và dịch vụ phù hợp hơn
dành cho đối tượng DNNVV.
6. Bố cục luận văn

pháp nghiên cứu, nội dung nghiên cứu, kết quả của các nghiên cứu trước đây và
những vấn đề còn tồn tại trong lĩnh vực này.
1.1 Các nghiên cứu tại Việt Nam
1.1.1 Các nghiên cứu về xây dựng phần mềm kế toán
Nghiên cứu của Nguyễn Việt (2006)
Trong nghiên cứu “Xây dựng Phần mềm kế toán sử dụng trong các doanh
nghiệp nhỏ và vừa ở Việt Nam”, tác giả thống kê có khoảng 70 phần mềm kế toán
được vận dụng trong các doanh nghiệp kể cả doanh nghiệp nhỏ và vừa. Và để chọn
một phần mềm kế toán phù hợp cần khảo sát các tính chất sau: tính động, tính dễ sử
dụng, tính quản trị, tính tự động cao, tính liên kết, tính chi tiết - tính bảo mật và an
toàn tài liệu, chi phí có hợp lý, thêm các mô - đun khác có tốn kém thêm nhiều chi
phí không. Ngoài ra tác giả cũng đề cập đến vấn đề ứng dụng công nghệ thông tin
sẽ làm thay đổi cấu trúc về hoạt động của doanh nghiệp, đồng thời tác giả cũng có
đưa ra một số các kiến nghị, giải pháp khắc phục vấn đề này.
1.1.2 Các nghiên cứu liên quan đến định hƣớng lựa chọn phần mềm kế
toán phù hợp
Nghiên cứu của Thái Ngọc Trúc Phương (2013)
Nghiên cứu “Các tiêu chí lựa chọn phần mềm kế toán áp dụng cho doanh
nghiệp nhỏ và vừa – Nghiên cứu trên địa bàn quận Tân Phú Thành phố Hồ Chí
Minh” với mục tiêu nghiên cứu các vấn đề được DNNVV quan tâm khi tiến hành
lựa chọn phần mềm kế toán và xác lập các tiêu chí lựa chọn phần mềm kế toán phù
hợp cho các DNNVV trên địa bàn quận Tân Phú.
Nghiên cứu sử dụng phương pháp: định lượng chủ yếu là thống kê mô tả, từ
kết quả khảo sát, tác giả đề xuất mô hình nghiên cứu với các tiêu chí lựa chọn phần


7

mềm kế toán được các DNNVV quan tâm và áp dụng, gồm hai nhóm tiêu chí đó là
phần mềm kế toán phù hợp nhu cầu người sử dụng và phần mềm kế toán có khả

Khả năng duy trì
của phần mềm kế toán
Phần mềm kế toán
cung cấp chức năng phù hợp

Sự hài lòng
của doanh
nghiệp

Tính tin cậy của phần mềm kế toán

Tính cá nhân hóa của
phần mềm kế toán

Tính mở của phần mềm kế toán

Khả năng thay thế của
phần mềm kế toán

Hình 1.1 Mô hình nghiên cứu hiệu chỉnh
Kết quả nghiên cứu cho thấy khả năng hỗ trợ doanh nghiệp của nhà cung cấp
phần mềm kế toán là nhân tố tác động mạnh nhất, tính khả dụng của phần mềm kế
toán tác động mạnh thứ hai, tiêu chí chất lượng liên quan đến phần mềm kế toán
không tác động mạnh.
Nghiên cứu của Nguyễn Văn Điệp (2014)
Trong bài viết “Lựa chọn phần mềm kế toán phù hợp với doanh nghiệp trong


9



10

giả lựa chọn đưa vào nghiên cứu sáu nhân tố ảnh hưởng đến lựa chọn phần mềm kế
toán của các DNNVV ở Việt Nam, bao gồm: yêu cầu người sử dụng, tính năng
phần mềm, trình độ chuyên môn của nhân viên công ty phần mềm, sự chuyên
nghiệp của công ty phần mềm, dịch vụ sau bán hàng, giá phí của phần mềm.
Yêu cầu người sử dụng

Tính năng phần mềm
Trình độ chuyên môn của
nhân viên công ty phần mềm
Sự chuyên nghiệp của
công ty phần mềm

Quyết định lựa
chọn phần mềm
kế toán

Dịch vụ sau bán hàng

Giá phí của phần mềm

Hình 1.2 Mô hình nghiên cứu
Kết quả nghiên cứu cho thấy tính năng phần mềm là nhân tố có tác động
mạnh nhất, thứ hai là yêu cầu của người sử dụng, tiếp theo lần lượt là giá phí của
phần mềm, trình độ chuyên môn của nhân viên công ty phần mềm, dịch vụ sau bán
hàng và nhân tố có tác động thấp nhất là sự chuyên nghiệp của công ty phần mềm.
1.2 Các nghiên cứu trên thế giới
1.2.1 Các nghiên cứu về đánh giá và lựa chọn phần mềm kế toán phù

chọn các gói phần mềm là gì?
4. Các kỹ thuật đánh giá phần mềm là gì?
5. Tiêu chí đánh giá phần mềm là gì?
Trong nghiên cứu của mình, tác giả cung cấp một danh sách chung các tiêu
chí đánh giá và ý nghĩa của chúng: các tiêu chí liên quan đến đặc điểm chức năng
của phần mềm, chất lượng của phần mềm, nhà cung cấp, chi phí và lợi ích, phần
cứng và phần mềm, các ý kiến về kỹ thuật và phi kỹ thuật và các tiêu chí liên quan


12

đến đầu ra. Ngoài ra, nhóm tác giả cũng đề cập một số các kỹ thuật đánh giá và lựa
chọn phần mềm được sử dụng rộng rãi. Tuy nhiên, nghiên cứu chỉ dừng lại ở việc
tổng quan có hệ thống các nghiên cứu trước đây.
Nghiên cứu của Anil S. Jadhav và Rajendra M. Sonar (2011)
Trong nghiên cứu “Framework for evaluation and selection of the software
packages: A hybrid knowledge based system approach”, tác giả mô tả phương pháp
chung để lựa chọn phần mềm, các tiêu chí đánh giá các phần mềm, và kiến thức dựa
trên cách tiếp cận hệ thống để hỗ trợ ra quyết định trong việc đánh giá và lựa chọn
các gói phần mềm.
Nghiên cứu xem xét các tiêu chí đánh giá phần mềm:
1. Các tiêu chí liên quan chức năng.
2. Các tiêu chí chất lượng.
3. Các tiêu chí nhà cung cấp.
4. Tiêu chí chi phí và lợi ích.
5. Tiêu chí quan điểm.
6. Tiêu chí kỹ thuật.
7. Tiêu chí đầu ra.
Trong nghiên cứu này, tác giả so sánh các cách tiếp cận đánh giá và lựa chọn
phần mềm khác nhau, kết quả cho thấy khả năng ứng dụng tiếp cận hệ thống trong

chưa phù hợp, thiếu nhân tố.
1.2.3 Các nghiên cứu về sự hài lòng đối với phần mềm kế toán
Nghiên cứu của Elikai và cộng sự (2007)
“Accounting Software Selection and User Satisfaction Relevant Factors for
Decision Makers” được thực hiện với mục đích cung cấp cái nhìn sâu sắc về các
yếu tố và các đặc điểm quan trọng nhất đối với người dùng trong việc lựa chọn, giữ
lại, hoặc thay đổi các gói phần mềm kế toán. Trong nghiên cứu này, nhóm tác giả
xác định các nhân tố và tính năng của phần mềm hiện tại mà người sử dụng hài lòng
nhất và lý do tại sao các doanh nghiệp thay đổi phần mềm đang sử dụng.
Nhóm tác giả sử dụng bảng câu hỏi khảo sát với tổng cộng 57 cá nhân tham
gia, đa số là những nhà kiểm soát, nhà quản lý, kế toán, giám đốc tài chính, những
người có hơn 20 năm kinh nghiệm làm việc và 5 năm đảm nhiệm vị trí hiện tại.


14

Đối với vấn đề lựa chọn phần mềm kế toán, nhóm tác giả xác định 5 yếu tố
chính có tác động đến việc lựa chọn một phần mềm, bao gồm: chức năng / năng lực
(bao gồm linh hoạt / tuỳ biến), chi phí, khả năng tương thích, nhà cung cấp ổn định /
khả năng tồn tại, hỗ trợ từ nhà cung cấp. Trong nghiên cứu, nhóm tác giả nhận định
người dùng dường như bị thu hút bởi một sản phẩm tuyệt vời, đáp ứng đầy đủ nhu
cầu hơn là tìm đến một nhà cung cấp với hy vọng tìm thấy sản phẩm phù hợp với
nhu cầu của họ. Tuy nhiên, nghiên cứu tồn tại một số hạn chế nhất định: mẫu khảo
sát khá nhỏ, kết quả khảo sát có thể còn không phù hợp ở hiện tại.
Nghiên cứu của Elikai và cộng sự (2007)
Nghiên cứu

“Accounting Software Selection And Satisfaction: A

Comparative Analysis Of Vendor And User Perceptions” nhằm mục đích so sánh

gồm trong mẫu khảo sát có thể không thể khái quát hết các gói phần mềm. Hơn nữa,
nghiên cứu sử dụng dữ liệu từ một nghiên cứu trước đó, các gói phần mềm bao gồm
trong mỗi nghiên cứu là không giống nhau nên có thể có sự khác biệt.
1.3 Nhận xét
Qua tổng quan các nghiên cứu liên quan, có thể thấy rằng khá nhiều các
nghiên cứu về lĩnh vực này được thực hiện tại Việt Nam và trên thế giới. Tại Việt
Nam, các đặc điểm về kinh tế, quan điểm, luật pháp,…có những nét đặc trưng
riêng, các nhân tố tác động đến việc lựa chọn phần mềm kế toán phù hợp tại các
DNNVV vì vậy cũng có những điểm khác biệt so với thế giới.
Hầu hết các nghiên cứu hiện không đi sâu vào nghiên cứu từng nhóm ngành
nghề hoặc từng đối tượng doanh nghiệp, vì vậy cần thiết nghiên cứu thêm về lĩnh
vực này, các nghiên cứu về chiều sâu, nghiên cứu chi tiết từng lĩnh vực cụ thể,
chẳng hạn như lĩnh vực thương mại, sản xuất, du lịch,…hoặc nghiên cứu về các
trường hợp lựa chọn phần mềm kế toán phù hợp cho doanh nghiệp cụ thể.
Hơn nữa, môi trường kinh doanh, công nghệ liên tục thay đổi và phát triển,
nhu cầu về phần mềm kế toán tại các DNNVV ngày càng cao hơn. Theo đó, các
nhân tố tác động đến quyết định lựa chọn phần mềm kế toán phù hợp cho doanh
nghiệp cũng có sự thay đổi nhất định, điểu này dẫn đến kết quả một số nghiên cứu
trước đây sẽ không còn phù hợp so với thời điểm hiện tại. Thêm vào đó, công nghệ
thông tin của Việt Nam nói một cách tự tin đã có sự phát triển mang tính đột phá, có