Header Page 1 of 126.
ỦY BAN NHÂN DÂN TỈNH TRÀ VINH
TRƯỜNG ĐẠI HỌC TRÀ VINH


BÙI VĂN NỞ

XÂY DỰNG ĐỜI SỐNG VĂN HÓA
TRONG CÁC XÃ NÔNG THÔN MỚI
Ở TỈNH VĨNH LONG

Chuyên ngành: VĂN HÓA HỌC
Mã số: 60310640

TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ VĂN HÓA HỌC

Trà Vinh, tháng 01 năm 2016

Công trình được hoàn thành tại
Footer Page 1 of 126.


Header Page 2 of 126.

TRƯỜNG ĐẠI HỌC TRÀ VINH

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS NGUYỄN TRI NGUYÊN

Phản biện 1: PGS.TS NGUYỄN XUÂN HƯƠNG
Phản biện 2: TS. NGUYỄN PHÚC NGHIỆP


chảy. Cùng với chức năng về chính trị, kinh tế thì xã là một môi
trường nên hình thành, phát triển, lưu giữ và trao truyền văn hóa
tới mọi cá thể trong cộng đồng dân cư. Cho nên, dù nông thôn
còn nghèo thì người dân vẫn phải có đời sống văn hóa tinh thần
cao, cho nên, việc xây dựng đời sống văn hóa trong các xã nông
thôn mới ở tỉnh Vĩnh Long là vấn đề đặt biệt quan tâm. Bởi vì,
được sinh ra và tắm mình trong môi trường văn hóa với những
nét đặc thù về phong tục tập quán, nếp sống, tín ngưỡng, cách
ứng xử, ngôn ngữ…mà người dân các xã ấy có được “diện
mạo” với nhiều nét không pha lẫn. Sống trong xã, mỗi cá thể có
mối quan hệ rằng rịt, nhiều chiều về dòng tộc, họ hàng và các
Footer Page 3 of 126.


Header Page 4 of 126.

-2nhóm lợi ích, các tổ chức xã hội. Đó là cơ sở hình thành nên ý
thức cộng đồng trong mỗi người. Đồng thời, cũng được bởi xã
“đùm bọc” nên con người sống biết bổn phận, có trách nhiệm và
luôn lấy tình nghĩa làm trọng.
Nông thôn mới trước hết phải là sự nối tiếp và kế thừa
các giá trị tốt đẹp của nông thôn truyền thống, đặc biệt là đời
sống văn hóa. Trong bộ 19 tiêu chí nông thôn mới thì có hai tiêu
chí thuộc lĩnh vực văn hóa là cơ sở vật chất văn hóa (tiêu chí
06) và văn hóa (tiêu chí 16). Theo như quy định của ngành chức
năng thì việc hội tụ được hai tiêu chí này là điều kiện “cần” và
“đủ” để khẳng định địa phương ấy đạt chuẩn “nông thôn mới”
về văn hóa. Cụ thể: có cơ sở vật chất phục vụ cho hoạt động văn
hóa, người dân biết giúp nhau phát triển kinh tế, xây dựng gia
đình, khóm, ấp văn hóa, các hoạt động văn hóa, văn nghệ truyền

nhau cái “giậu mồng tơi” phát sinh mâu thuẫn để những “khóm,
ấp trong xã” không là nơi nảy sinh bi kịch do tệ nạn xã hội…
Xuất phát từ tình hình trên, tác giả chọn đề tài “xây dựng
đời sống văn hóa trong các xã nông thôn mới ở tỉnh Vĩnh Long”
làm đề tài luận văn thạc sĩ với mong muốn góp một phần nhỏ
công sức của mình trong sự nghiệp xây dựng nông thôn mới ở
địa phương.
2. Tình hình nghiên cứu có liên quan đến đề tài
3. Mục đích, nhiệm vụ có liên quan đến luận văn
- Mục đích:
Làm rõ cơ sở lý luận và thực tiễn về việc xây dựng đời
sống văn hóa ở các xã nông thôn mới trong giai đoạn hiện nay,
trên cơ sở đó luận văn đề xuất phương hướng và những giải
pháp chủ yếu nhằm tăng cường sự lãnh đạo của tỉnh đối với việc
xây dựng đời sống văn hóa trong nông thôn mới đến năm 2020.
- Nhiệm vụ:
+ Đưa ra quan niệm về tỉnh Vĩnh Long lãnh đạo xây
dựng đời sống văn hóa nông thôn mới, phân tích nội dung,
phương thức, nguyên tắc.

Footer Page 5 of 126.


Header Page 6 of 126.

-4+ Đánh giá đúng thực trạng về xây dựng đời sống văn
hóa nông thôn mới, làm rõ những ưu điểm, thành tựu và những
hạn chế, yếu kém, chỉ rõ nguyên nhân và rút ra những kinh
nghiệm cần thiết.
+ Nêu và phân tích những yếu tố tác động, đề xuất mục

6.2. Ý nghĩa của luận văn
Kết quả nghiên cứu của luận văn có thể được sử dụng
làm tài liệu tham khảo phục vụ cho công tác lãnh đạo, chỉ đạo
xây dựng nông thôn mới ở tỉnh Vĩnh Long trong giai đoạn hiện
nay.
7. Kết cấu của luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham
khảo, luận văn được kết cấu gồm 03 chương, 06 tiết nội dung
luận văn được cấu trúc như sau:
Chương 1: Một số vấn đề chung
Chương 2: Thực trạng đời sống văn hóa trong xây dựng
nông thôn mới tại tỉnh Vĩnh Long
Chương 3: Đề xuất một số giải pháp nâng cao đời sống văn
hóa trong xây dựng nông thôn mới tại tỉnh Vĩnh Long
Kết luận

Footer Page 7 of 126.


Header Page 8 of 126.

-6NỘI DUNG

CHƯƠNG 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN
1.1. Khái niệm văn hóa:
1.2. Khái niệm đời sống văn hóa
1.3. Khái niệm môi trường văn hóa
1- Tổng thể các loại sản phẩm văn hoá
2- Toàn thể những cảnh quan văn hoá

ba hệ tiêu chí quan trọng sau đây:
+ Hệ tiêu chí về Mức sống : Toàn bộ những chỉ số mức
sinh hoạt vật chất được coi là tiêu chuẩn của xã hội, có thể
được coi là một trong những tiêu chí để đánh giá Văn hóa
(những điều kiện lao động sản xuất, thu nhập và những phương
tiện thiết yếu để có hoạt động văn hoá)
+ Hệ tiêu chí về Chất lượng sống là mối tương quan về
giá trị giữa các chuẩn mực cuộc sống với hiện trạng về mức độ
thỏa mãn các nhu cầu vật chất và tinh thần bao gồm: mức sống
và mức độ tự do cá nhân, tính dân chủ, an toàn xã hội, trình độ
pháp lý, thể chất và dân trí cao.Như thế chúng ta có thể phân
biệt mức sống là sự thể hiện của trình độ kinh tế và chất lượng
sống là sự thể hiện cuả trình độ xã hội.
+ Hệ tiêu chí về Lối sống: Tính chất tổng thể của hoạt
động và sinh sống của cá nhân và cộng đồng (nhóm hoặc xã hội)
nói chung vào một thời điểm nhất định nào đó trong sự phát triển
lịch sử, trong một hoàn cảnh xã hội nhất định phù hợp với mức
sống và chất lượng sống của xã hội đó. Lối sống thể hiện ở mối
quan hệ qua lại trong đời sống con người: lao động, tập quán,
sinh hoạt cộng đồng, trong ứng xử. Có thể coi lối sống, đạo đức,
nếp sống là thể hiện trình độ văn hóa và là tiêu chí đánh giá sự
phát triển văn hóa.

Footer Page 9 of 126.


Header Page 10 of 126.

-8Xây dựng đời sống văn hóa trong các xã nông thôn mới
ở tỉnh Vĩnh Long cần được hiểu là toàn bộ các tiêu chí của đời

2.3. Thực trạng đời sống văn hóa trong xây dựng nông thôn
mới cấp huyện ( trường hợp điển hình huyện Bình Tân)
2.4. Thực trạng đời sống văn hóa trong 3 xã tiêu biểu xây dựng
nông thôn mới
2.4.1. Xã Thành Đông, huyện Bình Tân
2.4.2. Xã Trung Hiếu, huyện Vũng Liêm
2.4.3. Xã Mỹ Lộc, huyện Tam Bình
Tiểu kết chương 2
Footer Page 11 of 126.


Header Page 12 of 126.

-10Tỉnh Vĩnh Long có 109 xã, phường, thị trấn; có 89
xã quy hoạch xã nông thôn mới (trong đó, có 22 xã được
tỉnh chọn làm điểm). Đến cuối năm 2014 có 12/22 xã đạt
chuẩn xã nông thôn mới.
Thông qua việc thực hiện các cuộc vận động trong
phong trào toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa như:
Gia đình văn hóa, ấp, xã đạt chuẩn văn hóa nông thôn mới, nếp
sống văn hóa nơi công cộng…đã từng bước bài trừ các tệ nạn xã
hội, mê tín dị đoan, hạn chế các hủ tục lạc hậu và việc tàng trữ,
sử dụng sản phẩm văn hóa có nội dung xấu ra khỏi đời sống
cộng đồng nông thôn. Xây dựng xã hội nông thôn ổn định về
chính trị, thực hiện nghiêm kỷ cương, pháp luật và quy ước ấp;
phát huy dân chủ; củng cố tình làng, nghĩa xóm; kịp thời hòa
giải những bất hòa, mâu thuẫn trong cộng đồng; đoàn kết giúp
đỡ lẫn nhau giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc; góp
phần nâng cao ý thức người dân trong việc bảo vệ môi trường
và thực hiện nếp sống vệ sinh ngăn nắp trong mỗi gia đình. Vì

Vĩnh Long.

Footer Page 13 of 126.


Header Page 14 of 126.

-12CHƯƠNG 3
MỘT S VẤN ĐỀ VÀ GIẢI PHÁP XÂY DỰNG
ĐỜI S NG VĂN HÓA TR NG NÔNG THÔN MỚI
TẠI TỈNH VĨNH L NG

3.1. Một số vấn đề đặt ra trong xây dựng đời sống văn hóa
nông thôn mới tại tỉnh Vĩnh Long
3.1.1. Vấn đề văn hóa làng truyền thống trong xây dựng
nông thôn mới
3.1.2. Vấn đề đô thị hóa và hiện đại hóa trong văn hóa
nông thôn hiên nay.
3.2. Vấn đề bảo tồn và phát huy di sản văn hoá làng truyền
thống trong xây dựng nông thôn mới
3.3. Một số giải pháp xây dựng đời sống văn hóa trong nông
thôn mới tại tỉnh Vĩnh Long
3.3.1. Hoàn thiện và củng cố các tiêu chí đã đạt được
nâng cao mức sống và chất lượng sống cho nông dân
trong nông thôn mới
3.3.2. Phát triển giáo dục đào tạo, nâng cao trình độ dân trí
vùng nông thôn
3.3.3. Xây dựng, hoàn thiện, khai thác có hiệu quả thiết
chế văn hóa vùng nông thôn
3.3.4. Phát huy tinh thần dân chủ và đoàn kết trong xây

60%, hàng năm giải quyết việc làm cho 25.000 lao động, giảm
hộ nghèo 2%. Trật tự an toàn xã hội khá tốt, thực hiện tốt quy
chế dân chủ cơ sở, phát huy được quyền làm chủ của nhân dân.
9 tháng đầu năm 2012, vận động được trên 25,5 tỉ đồng
ủng hộ Quỹ "Vì người nghèo”, hơn 150 tỉ đồng từ các chương
trình an sinh xã hội. Hỗ trợ cất mới trên 1.500 căn nhà cho hộ
nghèo, hỗ trợ về giống, vốn, phương án làm ăn, điều trị bệnh,
học sinh nghèo có điều kiện đến trường…

Footer Page 15 of 126.


Header Page 16 of 126.

-14Ban chỉ đạo từ tỉnh đến cơ sở, các cấp ủy Đảng, chính
quyền có sự quan tâm đúng mức. Tỉnh ủy quyết định phân công
tỉnh ủy viên, giám đốc sở, ngành mỗi người trực tiếp hỗ trợ 1
xã; cấp ủy huyện, thị, thành phố phân công cấp ủy trực tiếp chỉ
đạo cơ sở; từng xã, phường, thị trấn thành lập tổ công tác chỉ
đạo ấp, khóm. Chính quyền phối hợp tốt trong triển khai và hỗ
trợ kinh phí. Đặc biệt có sự nỗ lực quyết tâm của Mặt trận, Ban
chỉ đạo các cấp và sự đồng thuận của các tầng lớp nhân dân.
Tuy nhiên so với yêu cầu và chất lượng đặt ra thì
phong trào phát triển chưa đều, chất lượng xây dựng hộ và một
số khu dân cư chưa cao, chưa thật sự đi vào chiều sâu; bộ mặt
văn hóa của một số ít khu dân cư, hộ gia đình chưa thật sự
sáng, xanh, sạch, đẹp.
Ban chỉ đạo các cấp cần đề ra một số giải pháp cụ thể
như:
- Kiện toàn, củng cố lại Ban chỉ đạo các cấp và Ban

động đã góp phần giải quyết khá tốt về trật tự an toàn xã hội, tạo
điều kiện thực hiện tốt quy chế dân chủ cơ sở, phát huy được
quyền làm chủ của nhân dân trong thực hiện quyền và nghĩa vụ
của công dân.
Nổi bật nhất vẫn là công cuộc vận động xây dựng Quỹ
"Vì người nghèo”. Chỉ tính riêng trong 9 tháng đầu năm 2012
toàn tỉnh đã vận động được trên 25,5 tỉ đồng ủng hộ Quỹ "Vì
người nghèo” và hơn 150 tỉ đồng thực hiện các chương trình an
sinh xã hội trên địa bàn tỉnh. Nhờ đó, Vĩnh Long đã hỗ trợ cất
mới trên 1.500 căn nhà cho hộ nghèo có hoàn cảnh khó khăn về
nhà ở, hỗ trợ về giống, vốn, phương án làm ăn, trợ cấp đột xuất
và hỗ trợ hộ nghèo trong điều trị bệnh, học sinh nghèo có điều
kiện đến trường…
Phải nói rằng, cuộc vận động xây dựng đời sống văn
hóa trong nông thôn mới ở Vĩnh Long có những thuận lợi cơ
bản: Trước tiên là thống nhất được Ban chỉ đạo từ tỉnh đến cơ
sở, các cấp ủy Đảng có sự quan tâm đúng mức, sự hỗ trợ tích
cực của các cấp chính quyền. Để góp phần nâng cao chất lượng
cuộc vận động ở địa bàn dân cư, Tỉnh ủy có quyết định phân
Footer Page 18 of 126.


Header Page 19 of 126.

-17công tỉnh ủy viên, giám đốc sở ngành trong tỉnh mỗi người trực
tiếp hỗ trợ 1 xã; cấp ủy huyện, thành phố phân công cấp ủy viên
là trưởng ban ngành trực tiếp chỉ đạo cơ sở và từng xã, phường,
thị trấn thành lập tổ công tác chỉ đạo ấp khóm do thường vụ
hoặc cấp ủy viên làm tổ trưởng. Chính quyền phối hợp tốt trong
triển khai và hỗ trợ kinh phí cho cuộc vận động. Đặc biệt có sự



Header Page 21 of 126.

-19quan niệm coi trọng đúng mức vị thế văn hóa trong phát triển kinh
tế - xã hội của cả nước và địa phương. Có như thế mới có chương
trình, kế hoạch nghiên cứu bảo tồn các di sản văn hóa, các giá trị
văn hóa truyền thống của nhân dân định cư vùng nông thôn, trên
cơ sở đó mà phát huy những giá trị đó trong đời sống đương đại,
làm phong phú đời sống văn hóa của người dân ở nông thôn.
Xây dựng nông thôn mới được xác định là nhiệm vụ
của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội trong giai đoạn hiện nay
ở nước ta, chính vì vậy nó phải có hệ thống lí luận soi đường.
Quan điểm của Đảng ta về xây dựng nông thôn mới là sự vận
dụng sáng tạo lí luận của Chủ nghĩa Mác Lênin và tư tưởng Hồ
Chí Minh vào thực tiễn ở nước ta trong giai đoạn hiện nay,
hướng đến thực hiện mục tiêu cách mạng xã hội chủ nghĩa, từng
bước xóa bỏ sự khác biệt giữa thành thị và nông thôn, giữa lao
động chân tay và lao động trí óc, để đi đến kết quả cuối cùng là
giai cấp công nhân, nông dân và trí thức sẽ trở thành những
người lao động của xã hội cộng sản chủ nghĩa.

Footer Page 21 of 126.