Làm văn:

Luyện tập vận dụng
kết hợp các thao tác lập luận


I. «n tËp kiÕn
thøc
CÁC THAO TÁC LẬP LUẬN

GIẢI THÍCH CHỨNG MINH PHÂN TÍCH

SO SÁNH

BÁC BỎ

BÌNH LUẬN


1. Giải thích

A. Là cắt nghĩa ( dùng lí lẽ và dẫn chứng) một
sự vật, hiện tượng, khái niệm để người khác
hiểu rõ, hiểu đúng vấn đề.

2. Phân tích

B. Là chia nhỏ đối tượng thành nhiều yếu tố
bộ phận để xem xét một cách toàn diện giá trị
nội dung, hình thức của đối tượng.


dẫn chứng và lí lẽ

2. Phân tích
HIỂU
lí lẽ và dẫn chứng

3. Chứng minh

ĐỐI CHIẾU
cùng bình diện, tiêu chí

4. So sánh
6. Bình luận

KHÁM PHÁ
Chia tách đối tượng

THUYẾT PHỤC
Lí lẽ loại bỏ ý kiến sai

5. Bác bỏ

ĐÁNH GIÁ
Thể hiện rõ ý kiến của

Ghép
thông
tin hai
cột cho
phù



“Ai cũng biết Hàn Quốc phát triển kinh tế khá nhanh, vào
loại “con rồng nhỏ” có quan hệ khá chặt chẽ với các nước
phương Tây, một nền kinh tế thị trường nhộn nhịp, có quan hệ
quốc tế rộng rãi. Khắp nơi đều có quảng cáo, nhưng không bao
giờ quảng cáo thương mại được đặt ở những nơi công sở, hội
trường lớn, danh lam thắng cảnh. Chữ nước ngoài, chủ yếu là
tiếng Anh, nếu có thì viết nhỏ đặt dười chữ Triều Tiên to hơn ở
phía trên. Đi đâu, nhìn đâu cũng thấy nổi bật những bảng hiệu
chữ Triều Tiên. Trong khi đó thì ở một vài thành phố của ta
nhìn vào đâu cũng thấy tiếng Anh, có bảng hiệu của các cơ sở
của ta hẳn hoi mà chữ nước ngoài lại lớn hơn cả chữ Việt, có
lúc ngỡ ngàng tưởng như mình lạc sang một nước khác”.
(Chữ ta, bài Bản lĩnh Việt Nam của Hữu
Thọ)

So sánh


“
Từ sau khi Việt Nam hội nhập quốc tế và phát triển kinh tế thị
trường, tiềm lực khoa học và công nghệ (KH&CN) của đất nước
tăng lên đáng kể. Đầu tư từ ngân sách cho KH&CN vẫn giữ mức
2% trong hơn 10 năm qua, nhưng giá trị tuyệt đối tăng lên rất
nhanh, đến thời điểm này đã tương đương khoảng 1tỷ USD/năm.
Cơ sở vật chất cho KH&CN đã đạt được mức độ nhất định với hệ
thống gần 600 viện nghiên cứu và trung tâm nghiên cứu của Nhà
nước, hơn 1.000 tổ chức KH&CN của các thành phần kinh tế khác,
… Việt Nam cũng có cơ sở hạ tầng thông tin tốt trong khu vực

hội
có
văn
hóa…
Thời gian nhàn rỗi chính là thời gian của văn hóa và phát
triển. Mọi người và toàn xã hội hãy chăm lo thời gian nhàn rỗi
của
mỗi
người.
(Phỏng theo Hữu Thọ, dẫn theo SGK Ngữ văn 11 Nâng cao, tập
hai,
NXB
Giáo
dục
Việt
Nam,
2011,
tr.94)

Bình luận


1. BÀI

TẬP NHẬN DIỆN

Mạo hiểm
Đường đi khó, không khó vì ngăn sông cách núi mà khó vì lòng người ngại núi
e sông. Xưa nay những đấng anh hùng làm nên những việc gian nan không ai làm
nổi, cũng là nhờ cái gan mạo hiểm, ở đời không biết cái khó là cái gì[….]


BÁC
BỎ

- Xác định vấn đề nghị luận?
- Xác định thao tác lập luận chính và các thao tác lập luận bổ trợ?
- Tác dụng của việc sử dụng kết hợp các thao tác lập luận ?


1. BÀI

TẬP NHẬN DIỆN

Mạo hiểm
Đường đi khó, không khó vì ngăn sông cách núi mà khó vì lòng người ngại núi
e sông. Xưa nay những đấng anh hùng làm nên những việc gian nan không ai làm
nổi, cũng là nhờ cái gan mạo hiểm, ở đời không biết cái khó là cái gì[….]
Còn những kẻ ru rú như gián ngày, làm việc gì cũng chờ trời đợi số, chỉ mong
cho được một đời an nhàn vô sự, sống lâu giàu bền, còn việc nước việc đời không
quan hệ gì đến mình cả. Như thế gọi là sống thừa, còn mong có ngày vũng vẫy
trong trường cạnh tranh này thế nào được nữa. Hãy trông những bọn thiếu niên
con nhà kiều dưỡng, cả đời không dám đi đâu xa nhà, không dám làm quen với
một người khách lạ; đi đường thì sợ sóng, trèo cao thì sợ run chân, cứ áo buông
chùng đóng gót, tưởng thế là nho nhã, tưởng thế là tư văn; mà thực ra không có
lực lượng, không có khí phách; hễ ra khỏi tay bảo hộ của cha mẹ hay kẻ có thế lực
nào thì không có thể mà tự lập được.
Vậy học trò ngày nay phải tập xông pha, phải biết nhẫn nhục; mưa nắng cũng
không lấy làm nhọc nhằn, đói rét cũng không lấy làm khổ sở. Phải biết rằng: hay
ăn miếng ngon, hay mặc của tốt, hễ ra khỏi nhà thì nhảy lên cái xe, hễ ngồi quá
giờ thì đã kêu chóng mặt,… ấy là những cách làm mình yếu đuối nhút nhát, mất

II. BÀI TẬP VẬN DỤNG:
Qua video múa bóng nghệ thuật, em hãy viết một đoạn
văn nghị luận (không quá 15 dòng) có sử dụng kết hợp
các thao tác lập luận đã học (từ hai thao tác trở lên) về
chủ đề: Mẹ thiên nhiên!
Yêu cầu:
-Về kĩ năng: (3 điểm)
+ Viết đoạn văn nghị luận có bố cục rõ ràng, diễn
đạt lưu loát, không mắc lỗi chính tả.
+ Sử dụng kết hợp các thao tác lập luận đã học.
-Về kiến thức (7 điểm) :chủ đề Mẹ thiên nhiên:
Gợi ý:
+ Vai trò của thiên nhiên đối với đời sống con
người.
+ Thực trạng: con người hủy hoại thiên nhiên.
+ Hậu quả - Giải pháp.
+ Bài học: bảo vệ thiên nhiên.


Chọn một trong các luận điểm:
Vai trò của thiên nhiên đối với con người:
-Thiên nhiên là gì?
-Vai trò:
+ Nguồn sống vô tận của con người
+ Che chở, bảo vệ con người giống người mẹ, người bạn của con
người.
+ Rất cần cho đời sống tinh thần của con người: tái tạo sức khỏe,
niềm vui sống…
+ Vẻ đẹp của thiên nhiên còn là nguồn cảm hứng sáng tác của người
nghệ sĩ.

Trình bày một luận điểm trong bài văn nghị luận bàn về một trong
những phẩm chất mà người thanh niên ngày nay cần có.
Bước 1:
Xác định chủ đề
Xây dựng dàn ý

Bàn về phẩm chất cụ thể nào
Dàn ý rành mạch, làm rõ chủ đề

Bước 2
Tìm cách trình bày một luận
điểm trong phần thân bài
của dàn ý vừa xây dựng:

Chọn luận điểm nào để trình bày
Đưa ra các luận cứ làm sáng tỏ
luận điểm, dùng thao tác lập luận
nào là chủ yếu

Bước 3:
Diễn đạt các ý đã tìm
được thành một hoặc
một số đoạn văn

Đoạn văn có liên kết chặt chẽ
Đọc trước nhóm, lớp, sửa chữa.

Các thao tác lập luận bổ trợ



=> Dùng thao tác bác bỏ
-Làm thế nào để rèn luyện tốt ý chí vươn lên trong học tập
=>Dùng thao tác bình luận.
3. Kết thúc vấn đề: Ý nghĩa vấn đề; bài học cho bản thân


Dòng nào nói đúng về việc sử dụng các thao tác lập luận
trong bài văn nghị luận?
a.Mỗi bài văn nghị luận chỉ nên sử dụng một thao tác lập
luận nào đó để làm nổi bật vấn đề..
b.Cần sử dụng kết hợp và linh hoạt các thao tác lập luận
trong bài văn nghị luận.
c.Mỗi đoạn văn trong bài văn nghị luận chỉ được sử dụng
một thao tác lập luận.
d.Mỗi đoạn văn trong bài văn nghị luận phải sử dụng kết
hợp các thao tác lập luận khác nhau.


Vì sao phải vận dụng kết hợp các thao tác lập luận trong bài
văn nghị luận?
a. Thể hiện sự hiểu biết, nhận thức, khám phá của mình về
đối tượng nghị luận nhằm nâng cao trình độ, năng lực bản
thân.
b . Tăng sức thuyết phục, hấp dẫn của bài văn nghị luận
c. Cả a và b


Bài tập về nhà:
- Tiếp tục lựa chọn các luận điểm khác của dàn
ý đã xây dựng (bài tập 2,3) để diễn đạt thành