Một số biện pháp tổ chức tốt trò chơi dân gian cho trẻ mầm non 3-4 tuổi

PHẦN MỞ ĐẦU
1.1 Lý do chọn đề tài
Như chúng ta đã biết vui chơi là một hoạt động luôn đi cùng và gắn bó với cuộc
sống con người ngay từ thưở ấu thơ cho đến khi trưởng thành. Nội dung và hình
thức chơi ở mỗi giai đoạn, mỗi lứa tuổi có khác nhau nhưng nó cùng chung một
mục đích là thỏa mãn nhu cầu hoạt động của con người trong cuộc sống.
Đối với trẻ Mẫu giáo, vui chơi là hoạt động chủ đạo, qua chơi trẻ được phát
triển chức năng tâm lý và hình thành nhân cách. Khi chơi cũng là dịp tốt để trẻ
khám phá về MTXQ, qua đó kích thích tính tò mò, khả năng quan sát, năng lực
phán đoán, trí tưởng tượng…Trẻ Mẫu giáo có thể tham gia nhiều loại trò chơi như
trò chơi học tập, trò chơi đóng vai ở các góc hoạt động, trò chơi có luật, trò chơi
dân gian… Mỗi loại đều có tác dụng phát triển một mặt nhất định của trẻ. Trong đó
đó có thể nói trò chơi dân gian là một loại trò chơi không thể thiếu được trong đời
sống trẻ thơ, là hoạt động văn hóa được lưu truyền trong tự nhiên, rộng rãi trong
cộng đồng. Những trò chơi dân gian (TCDG) đã đến với trẻ thơ một cách nhẹ
nhàng tạo điều kiện cho trẻ “vừa học, vừa gần gũi, không cầu kỳ, tốn kém nên có
thể dễ dàng chơi mọi lúc, mọi nơi, dụng cụ dễ tìm kiếm, dễ làm, chủ yếu lấy từ
trong tự nhiên. Nó được kết thành từ quá trình lao động và sinh hoạt, trong đó tích
tụ cả trí tuệ và niềm vui sống của bao thế hệ người Việt xưa. Đặc biệt đối với trẻ
em, trò chơi dân gian với những chức năng đặc biệt của nó đã mang lại cho thế giới
trẻ thơ nhiều điều thú vị và bổ ích, đồng thời thể hiện nhu cầu giải trí, vui chơi,
quyền được chia sẻ niềm vui của các em với bạn bè, cộng đồng. Nó làm cho thế
giới xung quanh các em đẹp hơn và rộng mở; Tuổi thơ của các em sẽ trở thành


những kỉ niệm quý báu theo suốt cuộc đời; làm giàu nguồn tình cảm và trí tuệ cho
các em. Chính vì vậy, trò chơi dân gian rất cần thiết được lựa chọn, giới thiệu trong
nhà trường tuỳ theo lứa tuổi của trẻ. Trò chơi dân gian không đơn thuần là một trò
chơi của trẻ con mà nó chứa đựng cả nền văn hoá dân tộc Việt Nam độc đáo và

tuổi tại đơn vị.
PHẦN NỘI DUNG
Thực trạng của nội dung cần nghiên cứu:
1.1. Thuận lợi
Trường tôi là trường trọng điểm chất lượng cao, là trường đạt chuẩn quốc gia,
luôn nằm trong các trường đi đầu trong mọi hoạt động.
Được sự quan tâm chỉ đạo của ngành, của Ban giám hiệu nhà trường, tổ
chuyên môn.
Điều kiện cơ sở vật chất phục vụ cho hoạt động của trẻ đầy đủ, phong phú,
thuận lợi cho quá trình thực hiện nhiều hoạt động.
Trẻ ở lớp tôi chủ nhiệm có nhiều trẻ mạnh dạn, tự tin, thông minh và thích
tham gia vào trò chơi, đặc biệt là trò chơi dân gian. Một số trẻ biết phối hợp cùng
cô.
Bản thân tôi lớn lên ở vùng nông thôn nên cũng biết một số trò chơi dân gian
truyền miệng.


Luôn học hỏi và tìm tòi hiểu biết thêm một số trò chơi dân gian thông qua bạn
bè, trẻ, đồng nghiệp và sách báo.
Được tiếp xúc với nhiều bạn bè ở các địa phương khác nhau qua nh÷ng năm
học tập nên tôi học hỏi thêm được nhiều trò chơi khác.
Tôi rất thích các trò chơi dân gian Việt Nam và sưu tầm được rất nhiều trò
chơi dân gian thú vị và đặc sắc, phù hợp với trẻ mẫu giáo.
Nhiều năm dạy lớp 3-4 tuổi nên nắm rỏ đặc điểm tâm sinh lý lứa tuổi, ham
học hỏi, luôn tìm tòi những tài liệu tập san. Đặc biệt trường đã lắp đặt hệ thống
mạng Internet cho 100% nhóm lớp, thuận tiện cho việc tìm kiếm những trò chơi
mới trên mạng, chương trình kidsmart, qua bạn bè đồng nghiệp để tích luỹ kinh
nghiệm và trong lớp luôn tạo được sự đồng thuận, thống nhất phương pháp giữa 2
giáo viên với nhau.
1.2. Khó khăn:

Trẻ tự tổ chức trò chơi dân gian với bạn

6/25 = 24%

Phát triển thể lực

12/25 = 48%

Tinh thần đoàn kết, ý thức tập thể

12/25 = 48%

Các giải pháp
Trong quá trình áp dụng đề tài và trong triển khai thực hiện tổ chức trò chơi
dân gian cho trẻ tại trường lớp, tôi đã gặp được những thành công nhưng thất bại
không ít. Có những biện pháp tôi đưa ra áp dụng đã đem lại hiệu quả cao song
cũng có biện pháp không đem lại kết quả như mong đợi. Trên cơ sở nghiên cứu
thực hiện và thông qua áp dụng thực tiễn tôi đã rút ra được những biện pháp hữu
hiệu khi thực hiện tổ chức trò chơi dân gian cho trẻ 3-4 tuổi như sau:
* Biện pháp thứ nhất: Lựa chọn trß ch¬i d©n gian phù hợp với lứa tuổi và khả
năng nhận thức của trẻ.
Trò chơi dân gian rất phong phú và đa dạng, không hẳn trò chơi nào cũng
phù hợp với trẻ nhỏ. Vì thế, khi lựa chọn trò chơi dân gian giáo viên phải có sự cân


nhắc và lựa chọn những trò chơi đơn giản, dễ hiểu và dễ nhớ đối với trẻ. Bên cạnh
đó, trong trường mầm non lại có sự phân chia trẻ theo nhiều độ tuổi. Mỗi độ tuổi
lại có mức độ nhận thức và khả năng chú ý có chủ định khác nhau, các trò chơi
cũng cần phải được lựa chọn cho phù hợp với từng độ tuổi. Chính vì thế, ngay từ
đầu năm học giáo viên bám sát kế hoạch giáo dục năm học, trên cơ sở nhận thức,

ra được.
Trò chơi chỉ có thể được tổ chức khi trẻ đã thuộc lời đồng dao. Chính vì vậy, tôi
thường cho trẻ làm quen với lời đồng dao của các trò chơi dân gian trước khi
hướng dẫn trẻ chơi vào các thời điểm trong ngày của trẻ như: hoạt động chiều, hoạt
động ngoài trời, trò chuyện sáng. Khi trẻ đã thuộc lời đồng dao, tôi tổ chức cho trẻ
chơi các trò chơi tương ứng với lời đồng dao đó. Vì thế, trẻ chơi rất hứng thú và
tích cực tham gia vào trò chơi.
* Chuẩn bị địa điểm:
Đồ dùng và lời đồng dao đã thuộc rồi nhưng nếu thiếu đi một địa điểm để tổ
chức trò chơi thì trò chơi cũng không thể diễn ra. Với loại hình trò chơi dân gian
mang tính tập thể cao, thì số lượng trẻ chơi đông nên đòi hỏi địa diểm phải có diện
tích rộng, như: “Kéo co, cướp cờ, mÌo ®uæi chuét…”
Nhưng lại cũng có những trò chơi tĩnh, trẻ hay chơi theo các nhóm nhỏ như ”
Chi chi chành chành”, ” Tập tầm vông”. Chính vì vậy, giáo viên cần nắm vững
cách chơi, luật chơi, đặc điểm của từng trò chơi để từ đó lựa chọn địa điểm cho phù
hợp trước khi tổ chức cho trẻ chơi.
* Biện pháp thứ ba: Tổ chức các trò chơi phù hợp với từng hoạt động:


Mỗi hoạt động của trẻ đều nhằm đạt được một mục đích nhất định. Vì thế,
hoạt động nào cũng có tính chất riêng của nó. Chính vì vậy, giáo viên cần chú ý lựa
chọn và tổ chức các trò chơi dân gian cho phù hợp với tính chất của từng hoạt
động.
Trong hoạt động góc, hoạt động chiều, lúc đón và trả trẻ, tôi luôn tận dụng
mọi lúc, mọi nơi và lựa chọn những trò chơi, mang tính nhẹ nhàng hướng dẫn trẻ
các trò chơi như: Chi chi chành chành, Kéo cưa lừa xẻ, ô ăn quan, đánh cờ, chơi
chài…. hoặc trò chơi bắt nguồn từ những bài đồng dao lặp đi lặp lại một cách thoải
mái như “Con gà cục tác cục ta/ Hay đỗ đầu hè hay chạy rông rông/ Má gà thì đỏ
hồng hồng/ Cái mỏ thì nhịn, cái mồng thì tươi/ Cái chân hay đạp hay bơi/ Cái cánh
hay vỗ lên trời gió bay” chơi những trò chơi kết hợp với lời giúp trẻ phát triển

VD: Đối với LQVTS§, có thể sử dụng trò chơi “nhảy cạnh” để cho trẻ vừa
nhảy qua từng cạnh vừa đếm số cạnh mà mình đã nhảy qua. Để lồng ghép củng cố
kiến thức về toán (Cao – thấp, ôn số lượng) có thể sử dụng trò chơi, Chồng nụ
chồng hoa, ô ăn quan, kẹp kè…
Với lĩnh vực phát triển thẩm mỹ (âm nhạc) nên chọn các trò chơi có giai điệu
và lời hát như các trò chơi: “Tập tầm vông”, “Vuốt ve vuốt vẻ”…
Trong trò chơi dân gian còn có loại trò chơi sáng tạo, trò chơi này cô hướng
dẫn trẻ làm những đồ vật bằng vật liệu trong thiên nhiên như làm chong chóng, xếp


con trâu, con châu chấu bằng lá cây, trò chơi này giúp trẻ khéo tay phát huy sáng
kiến, phát triển năng khiếu thẩm mỹ.
Tôi luôn lựa chọn những trò chơi dân gian nhẹ nhàng, đề lồng ghép, chuyển
tiếp từ hoạt động này sang hoạt động khác nhằm gây hứng thú cho trẻ. Ổn định lớp
tôi có thể dùng trò chơi “ Tập tầm vông” hay “ Nu na nu nống” trẻ vừa đọc lời vừa
đập vào đùi bạn luyện phát âm, tiếng cuối cùng của bài đến bạn nào thì trẻ nào thì
trẻ đó phải nói được từ có chứa yêu cầu của cô, hoặc trò chơi “ Rồng rắn lên mây”
có tác dụng giúp trẻ phát triển ngôn ngữ, khả năng đối đáp, sự nhanh nhẹn, cuối
cùng trẻ nào cô bắt được cũng phải nói tên của đò vật, con vật theo yêu cầu của cô.
Ngoài ra khi lựa chọn các trò chơi dân gian trong hoạt động chung, một điều
cần đặc biệt lưu ý đó là: phải lựa chọn trò chơi phù hợp với đề tài và chủ đề của bài
dạy.
Đối với chủ đề “Thế giới động vật” có thể tổ chức các trò chơi: ” Bịt mắt bắt
dê”, “ Mèo đuổi chuột”…
Đối với chủ đề “Thế giới thực vật” có thể cho trẻ chơi các trò chơi: “ Trồng nụ
trồng hoa” …
Chủ đề “Tết và mùa xuân” là thời điểm thích hợp để giới thiệu cho trẻ các trò
chơi truyền thống của dân tộc trong dịp lễ tết như: “ Kéo co”; “ Cướp cờ”;….
Riêng những trò chơi mới trẻ chưa biết thì tôi tổ chức hướng dẫn cho trẻ vào
các hoạt động chiều.

3.1. ý nghĩa


Tổ chức cho trẻ chơi các trò chơi dân gian vào các hoạt động trong ngày mang
nhiều ý nghĩa thiết thực, nó có vị trí rất quan trọng trong đời sống vui chơi của tuổi
thơ. Trẻ được tiếp cận và trực tiếp tham gia chơi các trò chơi dân gian sẽ giúp cho
trẻ sớm hoàn thành các thói quen hoạt động có hệ thống, tính tập thể giúp trẻ tự tin,
linh hoạt hơn trong mọi hoạt động cũng như sự phát triển sau này của trẻ. Thông
qua trò chơi dân gian, trẻ sẽ phát triển được các giác quan, phát triển trí nhớ, tư
duy, trí tưởng tượng, ngôn ngữ… Trò chơi dân gian thực sự góp phần giáo dục trẻ
về truyền thống văn hoá của cộng đồng các dân tộc Việt Nam. Nhận thức sâu sắc
về giá trị của trò chơi dân gian. Với những biện pháp như trên, tôi đã vận dụng vào
tình hình thực tế trong việc tổ chức lồng ghép vào các hoạt động của trẻ mẫu giáo
3- 4 tuổi, và đã mang lại kết quả cao:
* Đối với trẻ
Nội dung

Tỉ lệ trẻ đạt

So với đầu năm

Trẻ yêu thích, hứng thú tham gia trò chơi dân gian 25/25 =100%

Tăng 60%

Hiểu biết về trò chơi dân gian

20/25 = 80%

Tăng 52%

– Biết thêm nhiều trò chơi dân gian của nhiều vùng quê khác nhau: tổng cộng có
52 trò chơi dân gian được tổ chức cho trẻ trong năm học.
– Có kỹ năng làm đồ dùng đồ chơi để phục vụ tùy theo nội dung từng trò chơi.
– Trong quá trình tổ chức giáo viên linh hoạt, sáng tạo thu hút sự hứng thú tham
gia của trẻ
* Đối với phụ huynh:
Nhận thức rỏ tầm quan trọng của việc cho trẻ chơi trò chơi dân gian.
Trẻ về nhà được gia đình dạy nhiều trò chơi dân gian gần gũi có ý nghĩa mang
tính giáo dục cao.
Hỗ trợ một số nguyên vật liệu để cô trẻ cùng làm đồ chơi phục vụ các trò chơi.
Với những việc làm cụ thể và những kết quả đạt được sau khi áp dụng đề tài.
Bản thân tôi rút ra bài học kinh nghiệm như sau:
Để tổ chức tốt các trò chơi dân gian cho trẻ Mẫu giáo nói chung và cho trẻ Mẫu
giáo 3-4 nói riêng. Trước hết bản thân cô giáo phải thực sự yêu nghề mến trẻ, kiên
trì, chịu khó. Phải nhận thức được tầm quan trọng của việc tổ chức các trò chơi dân
gian. Từ đó xây dựng kế hoạch, chương trình, lựa chọn những trò chơi phù hợp với
thực tế, đảm bảo tính khoa học, tính cụ thể phù hợp với lớp mình phụ trách.
– Thường xuyên nghiên cứu tài liệu, đọc sách báo, tập san giáo dục Mầm non, tự
học, tự bồi dưỡng để nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ và đặc biệt là phải


thật hồn nhiên, linh hoạt, sáng tạo khi tổ chức cho trẻ chơi thì mới thu hút được trẻ
tích cực tham gia chơi.
– Giáo viên cần kết hợp các hình thức tổ chức một cách linh hoạt, sáng tạo cho
trẻ chơi, phải sử dụng các thủ thuật để gây hứng thú cho trẻ để giúp trẻ thích chơi.
Điều đặc biệt là phải lựa chọn trò chơi dân gian phù hợp với lứa tuổi và khả năng
nhận thức của trẻ.
– Cần sưu tầm, chuẩn bị đồ dùng, đồ chơi, lời đồng dao và địa điểm trước khi tổ
chức cho trẻ chơi thì hiệu quả mới cao.
– Tùy theo từng hoạt động để lồng ghép tổ chức các trò chơi phù hợp với từng