BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

BỘ TƯ PHÁP

TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI

NGUYỄN NGỌC LƯƠNG

PHÁP LUẬT ĐIỀU CHỈNH HOẠT ĐỘNG CẤP TÍN DỤNG
CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI Ở VIỆT NAM

LUẬN ÁN TIẾN SĨ LUẬT HỌC

HÀ NỘI – 2017

1


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

BỘ TƯ PHÁP

TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI

NGUYỄN NGỌC LƯƠNG

PHÁP LUẬT ĐIỀU CHỈNH HOẠT ĐỘNG CẤP TÍN DỤNG
CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI Ở VIỆT NAM
Chuyên ngành
Mã số


Ý nghĩa

1.

BLDS

Bộ luật Dân sự

2.

TCTD

Tổ chức tín dụng

3.

NHTM

Ngân hàng thương mại

4.

NHNN

Ngân hàng Nhà nước

5.

NHNNg


hàng thương mại .............................................................................................. 126
Kết luận chương 3................................................................................................... 137
Chương 4: GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VÀ NÂNG CAO HIỆU QỦA
THỰC THI PHÁP LUẬT ĐIỀU CHỈNH HOẠT ĐỘNG CẤP TÍN DỤNG CỦA
NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI Ở VIỆT NAM ............................................................... 138
4.1. Quan điểm, phương hướng hoàn thiện và nâng cao hiệu quả pháp luật điều
chỉnh hoạt động cấp tín dụng của ngân hàng thương mại ở Việt Nam........ 138
4.2. Các giải pháp, kiến nghị hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả thực thi pháp
luật điều chỉnh hoạt động cấp tín dụng của ngân hàng thương mại ở Việt Nam... 144
Kết luận chương 4.................................................................................................. 164
KẾT LUẬN LUẬN ÁN................................................................................................. 165
DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC LIÊN QUAN ĐẾN KẾT QUẢ
NGHIÊN CỨU CỦA LUẬN ÁN ................................................................................ 167
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO .................................................................. 168
1


MỞ ĐẦU
1. Lý do lựa chọn đề tài, lĩnh vực nghiên cứu
Hoạt động cấp tín dụng là một trong 3 hoạt động chủ yếu và truyền thống
của các tổ chức tín dụng (cùng với hoạt động huy động vốn và hoạt động dịch vụ
thanh toán và ngân quỹ). Đây là hoạt động kinh doanh có độ rủi ro cao, hậu quả của
rủi ro mang tính phản ứng dây truyền, vì vậy ở các quốc gia hoạt động tín dụng
được đặt trong một hành lang pháp lý chặt trẽ, liên tục được hoàn thiện với những
điều khoản đặc biệt nhằm hạn chế tới mức thấp nhất những rủi ro. Ở Việt Nam hiện
nay, hành lang pháp lý đã được xây dựng tương đối đầy đủ đảm bảo cho sự phát
triển hoạt động tín dụng của NHTM. Tuy nhiên, bên cạnh những ưu điểm pháp luật
về hoạt động cấp tín dụng của NHTM cũng tồn tại những hạn chế nhất định. Đặc
biệt vấn đề dẫn đến nợ xấu của các ngân hàng thương mại hiện nay ngày càng tăng
cao, các biện pháp xử lý nợ xấu kém hiệu quả, nhiều ngân hàng không đảm bảo quy

hàng thương mại chiếm tỷ lệ không nhỏ. Các bài viết này đã phần nào phản ánh
được bức tranh đa dạng về hoạt động cấp tín dụng của các NHTM ở Việt Nam. Tuy
nhiên, những bài viết này hoặc chủ yếu mang tính thông tin, cung cấp kiến thức cơ
sở, cơ bản hoặc một số bài tính lý luận và thực tiễn chưa bao quát toàn diện, chưa
có những đề xuất mang tính tổng thể, chỉ nghiên cứu một vấn đề, một mặt hoạt
động riêng biệt trong các hoạt động cấp tín dụng của NHTM. Một số công trình
khoa học là Luận án tiến sĩ luật học có nghiên cứu về vấn đề này, tuy nhiên căn cứ
đánh giá, phân tích và đề xuất dựa trên điều kiện kinh tế xã hội, hệ thống quy định
pháp luật đã có rất nhiều thay đổi. Hiện chưa có công trình nào nghiên cứu riêng
biệt về quy định pháp luật điều chỉnh hoạt động cấp tín dụng của NHTM từ khi
Luật tổ chức tín dụng 2010 có hiệu lực cho đến nay. Do đó, tác giả lựa chọn Đề tài
“Pháp luật điều chỉnh hoạt động cấp tín dụng của NHTM ở Việt Nam” làm đề tài
nghiên cứu cho luận án của mình.
2. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
Mục đích nghiên cứu của đề tài là làm sáng tỏ một số nội dung cơ bản nhất
về hoạt động cấp tín dụng và pháp luật về hoạt động cấp tín dụng của NHTM, cấu
trúc pháp luật về hoạt động cấp tín dụng của NHTM; đánh giá khách quan về thực
trạng các nhóm quy định pháp luật hiện hành về hoạt động cấp tín dụng của NHTM;
trên cơ sở đó, đề xuất phương hướng và các giải pháp cụ thể nhằm hoàn thiện pháp
luật và nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật điều chỉnh hoạt động cấp tín dụng của
NHTM ở Việt Nam hiện nay.
Với mục đích như trên, nhiệm vụ nghiên cứu của luận án là:

3


- Làm rõ một số vấn đề lý luận về hoạt động cấp tín dụng và pháp luật về
hoạt động cấp tín dụng của NHTM; bản chất và các nguyên tắc hoạt động cấp tín
dụng; xác định cấu trúc pháp luật về hoạt động cấp tín dụng của NHTM và đánh giá
từng nội dung cấu trúc pháp luật.


thẩm quyền quyết định cấp tín dụng cho khách hàng; nhóm quy định về nội dung
các hình thức cấp tín dụng; nhóm quy định pháp luật về giới hạn an toàn trong hoạt
động cấp tín dụng của NHTM.
Riêng nhóm quy định pháp luật vi phạm và giải quyết tranh chấp mặc dù là
bộ phận nằm trong cấu cấu thành pháp luật điều chỉnh hoạt động, tuy nhiên đã có
nhiều công trình công bố về nội dung giải quyết tranh chấp hợp đồng, để giải quyết
theo các quy trình chung của tranh chấp thương mại, dân sự, hình sự... vì vậy, luận
án không nghiên cứu, phân tích bộ phận này.
- Về thời gian: luận án nghiên cứu đánh giá pháp luật trên cơ sở số liệu công
bố cho kết quả hoạt động của năm 2015. Lý do của việc xác định thời điểm này: các
kết quả tuân thủ pháp luật được ngân hàng thương mại thể hiện tại tài liệu Báo cáo
hợp nhất sau quyết toán (31.3 hàng năm). Cho đến thời điểm Luận án này được
công bố, chưa có Báo cáo tài chính hợp nhất của các ngân hàng thương mại 2016.
4. Phương pháp nghiên cứu đề tài
Để thực hiện tốt đề tài và đạt được mục tiêu đã đề ra, trong quá trình nghiên
cứu, ngoài các phương pháp nghiên cứu cơ bản là phương pháp duy vật biện chứng,
phương pháp suy luận logic, đề tài sẽ tiến hành nghiên cứu bằng cả một số phương
pháp nghiên cứu đặc thù khác như:
- Phương pháp lịch sử: Việc nghiên cứu sẽ được tiến hành trên cơ sở có
xem xét đến các yếu tố, khía cạnh lịch sử của quá trình hình thành phát triển của
NHTM nói chung và hoạt động cấp tín dụng nói riêng. Việc sử dụng phương pháp
này chủ yếu dùng ở phần nghiên cứu lý luận chung và một phần ở nội dung đánh
giá thực trạng quy định nhằm đảm bảo việc nghiên cứu được toàn diện, có so sánh,
đối chiếu, đảm bảo tính kế thừa, đánh giá vấn đề khách quan, sâu sắc.
- Phương pháp phân tích: Phân tích các điều kiện khách quan chủ quan, vấn
đề kinh tế, xã hội của Việt nam, phân tích các quy định pháp luật có liên quan để
làm rõ cơ sở thực tiễn và khoa học lý luận để xây dựng và hoàn thiện pháp luật điều
chỉnh hoạt động cấp tín dụng của ngân hàng thương mại tại Việt Nam. Luận án sử
dụng phương pháp phân tích phổ biến tại phần đánh giá thực trạng pháp luật điều

thương mại và các chủ thể tham gia vào quan hệ tín dụng áp dụng các quy định
pháp luật một cách hiệu quả.
6. Kết cấu luận án
Ngoài phần mở đầu và kết luận, luận án có 4 chương, cụ thể như sau:
Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu
Chương 2: Những vấn đề chung về cấp tín dụng và pháp luật về hoạt động
cấp tín dụng của NHTM.

6


Chương 3: Thực trạng pháp luật về hoạt động cấp tín dụng của NHTM ở
Việt Nam.
Chương 4: Giải pháp hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả thực thi pháp
luật điều chỉnh hoạt động cấp tín dụng của NHTM ở Việt Nam

7


Chương 1
TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU ĐỀ TÀI

1.1. Tình hình nghiên cứu pháp luật điều chỉnh hoạt động cấp tín dụng
của ngân hàng thương mại ở Việt Nam
1.1.1. Các công trình nghiên cứu trong nước
1.1.1.1. Các công trình nghiên cứu chung về hoạt động của ngân hàng
thương mại và pháp luật điều chỉnh hoạt động ngân hàng
Ở Việt Nam có khá nhiều công trình nghiên cứu chung về hoạt động của
NHTM. Các công trình tiêu biểu có thể kể đến như: Giáo trình Luật ngân hàng Việt
Nam của Khoa Luật, Đại học Quốc gia Hà Nội (2005); Giáo trình Luật ngân hàng

và Phương hướng, giải pháp hoàn thiện pháp luật điều chỉnh hoạt động của NHTM
ở Việt Nam). Tuy nhiên, công trình được hoàn thành vào năm 2003, do đó một số
các quy định pháp luật về NHTM cũng như thực tiễn hoạt động của các NHTM, bối
cảnh kinh tế - xã hội được phân tích, đánh giá trong luận án không còn bảo đảm
tính cập nhật, trong khi các quy định pháp luật về tổ chức và hoạt động của các
NHTM nói riêng, các TCTD nói chung đã có nhiều thay đổi (thông qua sự ra đời
Luật các TCTD năm 2010 cũng như các văn bản quy phạm pháp luật khác), hệ
thống các NHTM cũng như thực tiễn nền kinh tế, hoạt động của các NHTM đã có
nhiều đổi thay để phù hợp với tình hình kinh tế trong bối cảnh hội nhập nền kinh tế
quốc tế, toàn cầu hóa.
Luận án Tiến sĩ luật học (2004) của Nguyễn Văn Tuyến, Đại học Luật Hà
Nội về Các giao dịch thương mại chủ yếu của NHTM trong điều kiện kinh tế thị
trường ở Việt Nam đã đưa ra một số nhận thức mới về các vấn đề lý luận liên quan
đến giao dịch thương mại và giao dịch thương mại chủ yếu của NHTM; đánh giá
khách quan, toàn diện về thực trạng pháp luật điều chỉnh các giao dịch thương mại
chủ yếu của NHTM và đưa ra một số giải pháp góp phần hoàn thiện cơ sở pháp lý
cho việc xác lập và thực hiện các giao dịch thương mại của ngân hàng. Tuy nhiên,
thời điểm công trình được hoàn thành năm 2004 cách đây khá lâu, một số các quy
định pháp luật cũng như thực trạng được nêu, phân tích, đánh giá trong luận án
không còn bảo đảm tính cập nhật, phù hợp với tình hình hiện nay.
Nhìn chung, hai Luận án nêu trên là các công trình nghiên cứu tiêu biểu, tổng
quát về hoạt động của NHTM, trong đó tác giả đã nghiên cứu chung, toàn diện về
pháp luật điều chỉnh cũng như thực tiễn triển khai các hoạt động kinh doanh của
NHTM trong đó có hoạt động cấp tín dụng. Tuy nhiên, do nghiên cứu chung về hoạt
động chủ yếu của NHTM, phạm vi rộng, bao gồm: giao dịch thương mại trong lĩnh
vực huy động vốn, giao dịch thương mại trong lĩnh vực cấp tín dụng và giao dịch mở
9


tài khoản tiền gửi thanh toán và cung ứng dịch vụ thanh toán, nên tính chuyên sâu,

10


thanh toán, phát hành thẻ tín dụng) thay vì nghiên cứu một cách có hệ thống, toàn
diện về tất cả các hình thức cấp tín dụng của NHTM. Các công trình này nghiên
cứu có hệ thống, chi tiết về một hình thức cấp tín dụng cụ thể hoặc một vấn đề cụ
thể trong hoạt động cấp tín dụng của các NHTM. Có thể kể đến một số công trình
nghiên cứu tiêu biểu như sau:
Đề tài nghiên cứu cấp ngành “Việc áp dụng những tiêu chuẩn an toàn hoạt
động kinh doanh và quản trị rủi ro theo thông lệ quốc tế trong hệ thống ngân hàng
tại Việt Nam: Thực trạng và giải pháp” (2012), chủ nhiệm đề tài TS. Hoàng Huy
Hà. Công trình nghiên cứu và đánh giá thực trạng quản trị rủi ro của hệ thống
NHTM Việt Nam hiện nay so với các hệ thống NHTM trong khu vực và thế giới;
khoảng cách và khả năng thích ứng của các NHTM Việt Nam đối với những điều
chỉnh mới đã được nhận diện. Đồng thời đề xuất các giải pháp và lộ trình nhằm rút
ngắn khoảng cách với khu vực và thế giới trong việc áp dụng những tiêu chuẩn an
toàn hoạt động kinh doanh và quản trị rủi ro trong hệ thống ngân hàng Việt Nam.
Tại nghiên cứu, một số vấn đề pháp luật được đánh giá ở mức độ nhất định, đặc biệt
các quy định về quản trị rủi ro.
Luận án Tiến sỹ kinh tế “Quản trị rủi ro trong kinh doanh của ngân hàng
thương mại Việt Nam theo Hiệp ước Basel” (2012), của tác giả Nguyễn Anh Tuấn
Trường Đại học Ngoại thương, Hà Nội. Luận án tập trung nghiên cứu và tìm hiểu
các nội dung trong Hiệp ước Basel với tư cách là chuẩn mực về quản trị rủi ro và
giám sát an toàn trong hoạt động của NHTM, đồng thời phân tích khả năng và
chứng minh sự cần thiết phải áp dụng các chuẩn mực quản trị rủi ro theo Basel vào
hệ thống NHTM Việt Nam, đồng thời đề xuất giải pháp tăng cường công tác quản
trị rủi ro cho các NHTM Việt Nam.
Luận án Tiến sỹ kinh tế “Hoạt động giám sát của Ngân hàng Nhà nước Việt
Nam đối với Ngân hàng thương mại” (2010), tác giả Nguyễn Thị Minh Huệ. Luận
án tập trung nghiên cứu, đánh giá và phân tích thực trạng hoạt động giám sát của

pháp luật hiện hành về bảo lãnh ngân hàng) đề xuất phương hướng và giải pháp
hoàn thiện pháp luật về hoạt động bảo lãnh ngân hàng ở Việt Nam. Bên cạnh đó,
luận án cũng đưa ra những phân tích, so sánh, đánh giá các quy định pháp luật Việt
Nam điều chỉnh hoạt động bảo lãnh ngân hàng trong mối quan hệ với các quy định
pháp luật, thông lệ quốc tế được thừa nhận. Tuy nhiên, đúng với tính chất một công
trình nghiên cứu chuyên sâu về hoạt động bảo lãnh ngân hàng nên Luận án đã
không đề cập một cách có hệ thống về hoạt động bảo lãnh ngân hàng với bản chất
là một hình thức cấp tín dụng của NHTM và do đó các lý luận chung và các quy
định pháp luật điều chỉnh hoạt động cấp tín dụng được đề cập tương đối sơ sài
trong Luận án. Ngoài ra, văn bản quy phạm pháp luật điều chỉnh trực tiếp hoạt động
12


bảo lãnh ngân hàng được nghiên cứu trong Luận án (Thông tư số 28/2012/TTNHNN) cũng đã được thay thế bởi văn bản khác (Thông tư số 07/2015/TT-NHNN)
nên nhiều nội dung nghiên cứu, đánh giá của tác giả trong Luận án không còn bảo
đảm tính cập nhật, phù hợp với pháp luật cũng như thực tiễn hoạt động bảo lãnh
ngân hàng hiện hành. Tuy nhiên, các nội dung được tác giả nghiên cứu trong Luận
án là nguồn tài liệu tham khảo quan trọng có giá trị.
Đề tài Các biện pháp bảo đảm tiền vay bằng tài sản của các TCTD của tác
giả Lê Thị Thu Thủy (2006) - Đề tài nghiên cứu đặc biệt cấp Đại học Quốc gia Hà
Nội. Trong công trình nghiên cứu này, tác giả đã đề cập một cách có hệ thống
những vấn đề lý luận cơ bản về các biện pháp bảo đảm mà cụ thể là các biện pháp
bảo đảm tiền vay bằng tài sản, xác định các nội dung cần thiết khi xác lập hợp đồng
bảo đảm tiền vay, đề xuất phương hướng và giải pháp hoàn thiện pháp luật về bảo
đảm tiền vay. Cụ thể: đề tài đề cập những vấn đề lý luận cơ bản về bảo đảm tiền
vay và các biện pháp bảo đảm tiền vay bằng tài sản; Bảo đảm tiền vay bằng tài sản
cầm cố của khách hàng vay; Bảo đảm tiền vay bằng tài sản thế chấp của khách
hàng vay; Bảo đảm bằng tài sản của bên thứ ba; Bảo đảm tiền vay bằng tài sản hình
thành từ vốn vay; Đăng ký giao dịch bảo đảm tiền vay; Xử lý tài sản bảo đảm tiền
vay; Phương hướng và giải pháp hoàn thiện pháp luật về bảo đảm tiền vay bằng tài

nhằm tạo hành lang pháp lý an toàn cho sự phát triển của thẻ tín dụng trong nền
kinh tế ở nước ta. Tuy nhiên, các quy định pháp luật được dẫn chiếu, phân tích
trong Luận văn không còn bảo đảm tính cập nhật phù hợp với các quy định hiện
hành và Luận văn cũng chưa tập trung phân tích hoạt động phát hành thẻ tín dụng
của NHTM với bản chất là một hình thức cấp tín dụng cụ thể của NHTM.
Luận văn Thạc sĩ luật học (2014) của Phạm Thị Thu Trang về Pháp luật về
hoạt động bao thanh toán của tổ chức tín dụng ở Việt Nam hiện nay đã nghiên cứu
làm rõ lý luận về hoạt động bao thanh toán cũng như các quy định pháp luật về bao
thanh toán để từ đó đưa ra những đánh giá về chính sách pháp luật điều chỉnh hoạt
động bao thanh toán ở nước ta, làm rõ những khó khăn, hạn chế và đề xuất những
giải pháp nhằm hoàn thiện pháp luật điều chỉnh hoạt động bao thanh toán và nâng
cao hiệu quả áp dụng pháp luật về hoạt động bao thanh toán ở Việt Nam. Tuy
nhiên, giống như các công trình nghiên cứu khác, Luận văn chỉ tập trung phân tích
nội dung cụ thể của hoạt động bao thanh toán mà chưa đề cập đến hoạt động này
với bản chất là một hình thức cấp tín dụng của NHTM để từ đó phân tích, đánh giá
tổng quát về hoạt động này.
Ngoài một số công trình nghiên cứu trên còn có các công trình nghiên cứu
về các biện pháp bảo đảm an toàn trong hoạt động cấp tín dụng của NHTM cũng
như của các TCTD như: Luận văn Thạc sĩ Luật học (2005) của Phạm Thanh Chung
14


về Pháp luật bảo đảm an toàn trong hoạt động cấp tín dụng của các tổ chức tín
dụng ở Việt Nam; Luận văn Thạc sĩ Luật học (2010) của Trương Thị Anh Tú về
Pháp luật về quản lý rủi ro trong hoạt động cho vay của các TCTD; Luận văn Thạc
sĩ luật học (2010) của Đinh Thị Thúy Nga về Pháp luật về các biện pháp hạn chế
rủi ro trong hoạt động cho vay của các NHTM ở Việt Nam; Bài viết Các quy định
pháp luật về bảo đảm thực hiện nghĩa vụ trong hoạt động cấp tín dụng ở Việt Nam
hiện nay của tác giả Viên Thế Giang đăng trên Tạp chí Nhà nước và Pháp luật số
02/2015, tr.50-55; Bài viết Thông tin tín dụng phòng ngừa rủi ro trong hoạt động

dụng ngân hàng” của TS. Lê Thị Thu Thủy – Tạp chí Dân chủ và Pháp luật số
12/2002; “Mấy suy nghĩ về bản chất pháp lý của hợp đồng tín dụng ngân hàng”
của T.S Nguyễn Văn Vân – Tạp chí Khoa học pháp lý số 3/2000; “Về các biện
pháp bảo đảm hợp đồng tín dụng” của PGS.TS Lê Hồng Hạnh – Tạp chí Luật học
số 01/1996; “Một số vấn đề về quan hệ bảo lãnh ngân hàng ở nước ta hiện nay”
của TS Võ Đình Toàn – Tạp chí Luật học số 3/2002; “Bảo đảm tiền gửi và vấn đề
an toàn của hoạt động kinh doanh tiền tệ, tín dụng” của TS Đinh Dũng Sỹ; “Cầm
cố giấy tờ có giá ngắn hạn – một hình thức cấp tín dụng của các TCTD” – của tác
giả Mai Thanh Hưng – Tạp chí Thị trường tài chính tiền tệ (2001). Cũng như các
bài viết trên, các bài viết này cũng chỉ đề cập đến một hình thức cấp tín dụng của
NHTM hoặc các vấn đề có liên quan đến tín dụng, NHTM…
1.1.1.3.Công trình của nghiên cứu sinh liên quan đến luận án
Bài viết “Một số vấn đề cần quan tâm khi ban hành Luật các TCTD (sửa
đổi)” – đồng tác giả với TS. Phạm Thị Giang Thu đăng trên Tạp chí Nghiên cứu
Lập pháp (6/2010): Trong bài viết này, nghiên cứu sinh đã đánh giá, phân tích
những ưu điểm và các tồn tại, bất cập; đưa ra các nguyên tắc cơ bản cần chú ý khi
xây dựng Luật các TCTD mới; hoàn thiện quy định về tổ chức và hoạt động của
TCTD; về đảm bảo an toàn trong hoạt động của TCTD; vấn đế phá sản, kinh doanh
bất động sản của TCTD;… qua đó đề xuất, kiến nghị các giải pháp hoàn thiện các
quy định pháp luật có liên quan.
Bài viết “Hoàn thiện pháp luật về phòng ngừa rủi ro tín dụng của các
TCTD” đăng trên Tạp chí Nghiên cứu Lập pháp, (3/2011): Trong bài viết, nghiên
cứu sinh đã phân tích, đánh giá, xác định nguyên tắc xây dựng các quy định phòng
ngừa và xử lý rủi ro; tiêu chí xác lập mức dự phòng rủi ro và xử lý rủi ro; tiêu chí
nhận diện khách hàng để thiết lập dự phòng và xử lý rủi ro; về các phương pháp
phân loại nợ; các giới hạn cụ thể và trường hợp không xác định giới hạn cấp tín
dụng; giới hạn chuyển vốn ngắn hạn để cho vay trung và dài hạn… qua đó đưa ra
các kiến nghị hoàn thiện các quy định pháp luật liên quan.
Bài viết “Thực thi pháp luật về giao dịch bảo đảm trong hoạt động cấp tín
16

hoạt động đầu tư trái phiếu doanh nghiệp và hoạt động chiết khấu giấy tờ có giá của ngân
hàng thương mại qua đó gợi mở một số giải pháp hoàn thiện bộ phận pháp luật này. Các
nội dung này sẽ được xem xét, vận dụng hợp lý trong phần đánh giá thực trạng và kiến
nghị hoàn thiện của luận án.
17


Như vậy, có thể thấy rằng, tuy đã có nghiên cứu, đánh giá trực tiếp hoặc một số
vấn đề gián tiếp liên quan đến hoạt động cấp tín dụng của NHTM nhưng những nghiên
cứu của nghiên cứu sinh hoặc đề cập đến vấn đề chung quá rộng hoặc chỉ đề cập đến
một khía cạnh, gián tiếp của vấn đề cấp tín dụng mà chưa trực tiếp đề cập đến hình thức
cấp tín dụng của NHTM như là nội dung chính của bài viết và do đó, chưa nêu bật được
kết quả nghiên cứu liên quan đến đề tài luận án này. Vì vậy, nghiên cứu sinh hi vọng
rằng, Luận án sẽ là công trình nghiên cứu đề cập một cách trực tiếp, đầy đủ, hệ thống về
hoạt động cấp tín dụng của NHTM như là một trong những hoạt động quan trọng, phổ
biến bậc nhất trong quá trình thực hiện hoạt động kinh doanh của các NHTM.
1.1.2. Một số công trình nghiên cứu nước ngoài về hoạt động cấp tín dụng
và pháp luật về hoạt động cấp tín dụng của ngân hàng thương mại
Trong khả năng của mình, qua nghiên cứu, nghiên cứu sinh đề cập sơ bộ về
những nghiên cứu có liên quan đến hoạt động tín dụng được giới thiệu, đăng, hoặc
trích đăng trên tạp chí Đánh giá luật kinh doanh Havard (Havard Bussines law
review journal) và tạp chí Luật Cambridge (The Cambridge law journal) vì trên tạp
chí của các trường đại học thường là những quan điểm có tầm ảnh hưởng nhất định
trong nền luật học kiểu phương Tây.
Về tổng quan, các nghiên cứu ở các tạp chí thường đi theo hai định hướng
chính là phân tích các đạo luật và phân tích án lệ (dù án lệ trong hoạt động này
không phổ biến và nổi tiếng như các lĩnh vực khác). Hiếm có những nghiên cứu
giới thiệu tổng thể về pháp luật tín dụng vì đối tượng nghiên cứu của các luật gia
không phải là tổng thể việc kinh doanh tín dụng như các chuyên gia trong lĩnh vực
tài chính – ngân hàng.

xuất bản năm 1932 và 1955. Nghiên cứu này là một tác phẩm chuyên sâu về hệ
thống pháp luật theo truyền thống thông luật vốn phức tạp với nhiều án lệ. Trong
tác phẩm giáo sư Gutteridge giới thiệu những ý tưởng của ông trong quá trình làm
việc và cả những nội dung được ông sưu tầm, nghiên cứu, vì vậy tác phẩm được
đánh giá cao về tính hệ thống đã được tác giả nghiên cứu và xây dựng nên.
- Tác phẩm Luật liên quan đến thư tín dụng thương mại (The law relating to
commercial letter of credit) của A.G. Davis, xuất bản năm 1954 là một cuốn sách
được phát triển lên từ luận án tiến sĩ của tác giả. Trong tác phẩm giáo sư Davis đưa
ra quan điểm dẫn đến nơi tập trung các vấn đề phần lớn liên quan đến nhà kinh
doanh tầm trung. Hơn nữa, cách trình bày của ông khá rõ ràng và có trọng tâm, vì
vậy tác phẩm khá dễ hiểu đối với những người kinh doanh dịch vụ ngân hàng và
xuất nhập khẩu.
- Tín dụng trả góp (Instalment credit), chỉnh sửa bởi Aubrey L. Diamond,
xuất bản năm 1970. Đây là tác phẩm được tác giả điều chỉnh lại dựa trên trao đổi về
19


chủ đề tín dụng trả góp do Viện Luật quốc tế và so sánh Anh tổ chức vào tháng 7
năm 1968. Chương trình trao đổi về những vấn đề: (a) để luật gia, nhà kinh tế và
nhà kinh doanh trao đổi các ý tưởng về chính sách lập pháp về tín dụng trả góp; (b)
đểkiểm tra những khiếm khuyết cơ bản trong luật của Anh về tín dụng trả góp và
cho vay và (c) để đề xuất khung của hệ thống quy định hiện đại, riêng biệt từ kinh
nghiệm của các nước khác. Tác phẩm này có nội dung chủ yếu hướng đến vai trò
và giải pháp về lập pháp, vì vậy đối tượng trao đổi là các đạo luật chứ không phải là
các án lệ của truyền thống thông luật.
- Mua bán hàng hóa và tín dụng tiêu dùng (Sale of goods and consumer
credit) của A.P.Dobson, xuất bản năm 1975 gồm 02 nội dung, phần 1 là những luật
về mua bán, còn phần hai được đánh giá là mang đến một hướng dẫn rõ ràng, sáng
suốt và thông minh để vượt qua mê cung của Đạo luật tín dụng tiêu dùng 1974 với
những điều khoản phức tạp và những thuật ngữ lạ lùng của việc vay mượn và hình

cập đến việc so sánh quy định về giám sát Ngân hàng ở Anh, Mỹ và Nhật Bản. Nội
dung so sánh đề cập đến các chính sách làm căn cứ cho việc so sánh, áp dụng các
quy định BIS về đánh giá an toàn vốn cùng với các phương pháp tiếp cận an toàn
vốn ở Anh, Mỹ và Nhật Bản; sự tách biệt giữa ngân hàng và kinh doanh chứng
khoán thông qua nghiên cứu so sánh các phương pháp tiếp cận được thông qua ở
Mỹ và Nhật Bản. Như vậy, vấn đề cấp tín dụng được đề cập trong yêu cầu an toàn
vốn trong kinh doanh ngân hàng.
Cuốn "Áp dụng pháp luật ngân hàng quốc tế" [117] của tác giả Proctor,
Charles (Lawyer) viết về nhiều nội dung liên quan đến pháp luật điều chỉnh hoạt
động ngân hàng tại EU và Vương quốc Anh. Về vấn đề cấp tín dụng, tác giả đề cập
đến các nội dung về cho vay, cho vay hợp vốn, hợp đồng giữa ngân hàng với khách
hàng, các nghĩa vụ pháp lý được đặt ra cho cả hai bên. Luật được xem xét đánh giá
là Luật về bên đi vay của Anh 1974 (Consumer Credit Act 1974 of UK), Luật về
cho vay của Anh (Lending Code of UK) và các luật có liên quan. Đây là cuốn sách
mới được xuất bản (2015) và có rất nhiều nội dung có thể nghiên cứu để phục vụ
cho việc so sánh giữa thực tiễn áp dụng luật về tín dụng của Anh, của Cộng đồng
Châu Âu và Việt Nam.
Trên tạp chí Đánh giá luật kinh doanh Havard, đây là một tạp chí mới được
phát hành từ 2010 đến nay thì các bài viết hầu hết là các bài phân tích ngắn về một
lĩnh vực hoặc một hoạt động tín dụng ngân hàng ví dụ như Trái phiếu chuyển đổi
ngẫu nhiên và trách nhiệm bồi thường ngân hàng: Những xung đột tiềm tàng về lãi
suất? (Contingent Convertible Bonds and Banker Compensation: Potential
Conflicts of Interest?) của Gaurav Toshniwal, xuất bản năm 2011, Hoán đổi tín
dụng mặc định: công cụ đáng ngờ (Credit Default Swaps: Dubious Instruments) của
21