I HC QUC GIA H NI
KHOA LUT

TRN TH NH TUYT

CHứC NĂNG CủA VIệN KIểM SáT NHÂN DÂN
TRONG ĐIềU TRA Vụ áN HìNH Sự Mà Bị CAN
Là NGƯờI CHƯA THàNH NIÊN

LUN VN THC S LUT HC

H NI - 2017


I HC QUC GIA H NI
KHOA LUT

TRN TH NH TUYT

CHứC NĂNG CủA VIệN KIểM SáT NHÂN DÂN
TRONG ĐIềU TRA Vụ áN HìNH Sự Mà Bị CAN
Là NGƯờI CHƯA THàNH NIÊN
Chuyờn ngnh: Lut hỡnh s v t tng hỡnh s
Mó s: 60 38 01 04

LUN VN THC S LUT HC

Cỏn b hng dn khoa hc: PGS.TS TH PHNG

H NI - 2017


NHÂN DÂN TRONG ĐIỀU TRA VỤ ÁN HÌNH SỰ MÀ BỊ CAN
LÀ NGƢỜI CHƢA THÀNH NIÊN ......................................................... 8

1.1.1. Khái niệm chức năng của Viện kiểm sát nhân dân trong điều tra vụ
án hình sự mà bị can là ngƣời chƣa thành niên ....................................... 8
1.1.2. Đặc điểm chức năng của Viện kiểm sát nhân dân trong điều tra vụ
án hình sự mà bị can là ngƣời chƣa thành niên ..................................... 14
1.2.

CƠ SỞ CỦA VIỆC QUY ĐỊNH VỀ CHỨC NĂNG CỦA VIỆN
KIỂM SÁT NHÂN DÂN TRONG ĐIỀU TRA VỤ ÁN HÌNH SỰ
MÀ BỊ CAN LÀ NGƢỜI CHƢA THÀNH NIÊN................................. 17

1.2.1. Cơ sở lý luận........................................................................................... 17
1.2.2. Cơ sở thực tiễn........................................................................................ 22
1.3.

Ý NGHĨA CỦA VIỆC QUY ĐỊNH VỀ CHỨC NĂNG CỦA
VIỆN KIỂM SÁT NHÂN DÂN TRONG ĐIỀU TRA VỤ ÁN
HÌNH SỰ MÀ BỊ CAN LÀ NGƢỜI CHƢA THÀNH NIÊN ............. 24

1.3.1. Ý nghĩa chính trị ..................................................................................... 24


1.3.2. Ý nghĩa pháp lý ...................................................................................... 25
1.3.3. Ý nghĩa xã hội ........................................................................................ 26
KẾT LUẬN CHƢƠNG 1.................................................................................... 28
Chƣơng 2: QUY ĐỊNH CỦA PHÁP LUẬT TỐ TỤNG HÌNH SỰ VIỆT
NAM NĂM 2003 VÀ NĂM 2015 VỀ CHỨC NĂNG CỦA VIỆN
KIỂM SÁT NHÂN DÂN TRONG ĐIỀU TRA CÁC VỤ ÁN

CAN LÀ NGƢỜI CHƢA THÀNH NIÊNError! Bookmark not defined.


3.1.1. Sửa đổi, bổ sung các quy định của pháp luật tố tụng hình sựError! Bookmark no
3.1.2. Ban hành các văn bản hƣớng dẫn ......... Error! Bookmark not defined.
3.2.

MỘT SỐ GIẢI PHÁP KHÁC BẢO ĐẢM CHỨC NĂNG CỦA
VIỆN KIỂM SÁT NHÂN DÂN TRONG ĐIỀU TRA CÁC VỤ

ÁN HÌNH SỰ MÀ BỊ CAN LÀ NGƢỜI CHƢA THÀNH NIÊNError! Bookmar
3.2.1.

Nâng cao chất lƣợng cán bộ của ngành Kiểm sátError! Bookmark not defined.

3.2.2. Tăng cƣờng về cơ sở vật chất cho ngành kiểm sátError! Bookmark not defined.

3.2.3. Tăng cƣờng mối quan hệ phối hợp giữa các cơ quan tiến hành tố tụngError! Bookmar
3.2.4. Tăng cƣờng công tác quản lý, chỉ đạo, điều hành trong thực hành
quyền công tố và kiểm sát điều tra các vụ án hình sự mà bị can là
ngƣời chƣa thành niên ........................... Error! Bookmark not defined.
3.2.5.

Xây dựng hệ thống tƣ pháp thân thiện với ngƣời chƣa thành niênError! Bookmark n

KẾT LUẬN........................................................ Error! Bookmark not defined.
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO ........................................................ 29


DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

Tố tụng hình sự

THQCT:

Thực hành quyền công tố

VAHS:

Vụ án hình sự

VKS:

Viện kiểm sát

VKSND:

Viện kiểm sát nhân dân


DANH MỤC CÁC BẢNG

Số hiệu

Tên bảng

Bảng 2.1: Tỉ lệ NCTN phạm tội từ năm 2011 - 2016

Trang
51


tƣ pháp phải đƣợc thực hiện ngay từ khi khởi tố vụ án và trong
suốt quá trình tố tụng nhằm bảo đảm không bỏ lọt tội phạm và
ngƣời phạm tội, không làm oan ngƣời vô tội, xử lý kịp thời
những trƣờng hợp sai phạm của những ngƣời tiến hành tố tụng
khi thi hành nhiệm vụ.... [6].
Sau đó, tại Nghị quyết số 49-NQ/TW ngày 02/6/2005 của Bộ Chính trị
về “Chiến lược cải cách tư pháp đến năm 2020” xác định: “...tăng cường
nhiệm vụ của công tố trong hoạt động điều tra...” [8] và gần đây nhất, tại Đại
hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI, Đảng ta xác định:
Đẩy mạnh việc thực hiện Chiến lƣợc cải cách tƣ pháp đến
năm 2020, xây dựng hệ thống tƣ pháp trong sạch, vững mạnh, bảo
vệ công lý, tôn trọng và bảo vệ quyền con ngƣời...Viện kiểm sát
đƣợc tổ chức phù hợp với hệ thống tổ chức toà án, bảo đảm tốt hơn
các điều kiện để Viện kiểm sát nhân dân thực hiện hiệu quả chức
năng thực hành quyền công tố và kiểm sát các hoạt động tƣ pháp;
tăng cƣờng trách nhiệm công tố trong hoạt động điều tra, gắn công
tố với hoạt động điều tra.... [8].
1


Yêu cầu trên đã đƣợc thể chế hóa trong Hiến pháp năm 2013 (sửa đổi)
và Luật tổ chức Viện kiểm sát nhân dân năm 2014.
Thực hành quyền công tố và kiểm sát điều tra vụ án hình sự có bị can là
NCTN là thể hiện cụ thể một trong những chức năng của VKS, bảo đảm việc
giải quyết vụ án có bị can là NCTN đƣợc chính xác, nhanh chóng, đảm bảo
quyền con ngƣời của NCTN, đồng thời còn là biểu hiện của việc thực hiện
quyền lực nhà nƣớc nhằm góp phần ổn định xã hội, phát triển kinh tế và bảo
vệ pháp chế xã hội chủ nghĩa. Để đáp ứng yêu cầu này ngành kiểm sát phải
không ngừng nâng cao chất lƣợng thực hiện chức năng của mình trong quá
trình giải quyết vụ án.

trong điều tra vụ án hình sự và thủ tục tố tụng đối với NCTN nhƣ: luận văn
thạc sỹ của Nguyễn Ngọc Thƣơng với đề tài: Thủ tục TTHS đối với những vụ
án do NCTN thực hiện - Lý luận và thực tiễn năm 2006, Luận án tiến sỹ luật
học của tác giả Đỗ Thị Phƣợng với đề tài Thủ tục tố tụng đối với NCTN – một
số vấn đề lý luận và thực tiễn năm 2008, Luận văn thạc sỹ của Võ Huỳnh
Ngọc Thủy với đề tài “Thủ tục giải quyết các vụ án đối với người chưa thành
niên (trên cơ sở số liệu của địa bàn tỉnh Bình Dương)” năm 2013, luận văn
thạc sỹ của Bùi Ngọc Tú với đề tài “nhiệm vụ, quyền hạn của VKS khi kiểm
sát điều tra” năm 2013, luận văn thạc sỹ của Vũ Thị Anh Đào với đề tài
“Kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong hoạt động tố tụng đối với bị can, bị
cáo là NCTN” năm 2014, luận văn thạc sỹ của Trần Quỳnh Hoa với đề tài
“Nhiệm vụ, quyền hạn và trách nhiệm của Kiểm sát viên trong hoạt động tố
tụng đối với ngƣời chƣa thành niên” năm 2014, luận án tiến sĩ của Nguyễn
Quang Thành với đề tài “Hoạt động thực hành quyền công tố và kiểm sát điều
tra của Viện kiểm sát nhân dân trong điều tra các vụ ánh hình sự trên địa bàn
thành phố Hà Nội năm 2015.

3


Về đề tài khoa học, Đại học Quốc gia Hà Nội của tập thể tác giả: Nguyên
tắc nhân đạo trong các quy định của pháp luật hình sự và pháp luật TTHS đối
với NCTN ở Việt Nam, năm 2005. Ngoài ra, còn có những nghiên cứu đề cập
đến những vấn đề lý luận chung hoặc nghiên cứu những đề tài khác nhƣng có
một số nội dung liên quan đến thủ tục tố tụng đối với NCTN nhƣ cuốn: Tăng
cường năng lực hệ thống tư pháp NCTN tại Việt Nam, thông tin khoa học
pháp lý của Viện nghiên cứu khoa học pháp lý, Bộ Tƣ pháp năm 2000; hay
cuốn: Thủ tục điều tra và xét xử liên quan đến trẻ em và NCTN: Đánh giá về
các thủ tục nhạy cảm đối với trẻ em của Tòa án nhân dân (TAND); Trƣờng
Cao đẳng Kiểm sát Hà Nội với công trình: Đào tạo kiểm sát viên làm việc với

3.1. Mục đích nghiên cứu
Luận văn nghiên cứu về vấn đề "Chức năng của Viện kiểm sát nhân
dân trong điều tra vụ án hình sự mà bị can là ngƣời chƣa thành niên" nhằm
làm rõ bản chất của hoạt động kiểm sát của Viện kiểm sát nhân dân trong giai
đoạn điều tra vụ án hình sự có bị can là NCTN và những đặc trƣng cơ bản của
hoạt động này trong vụ án có NCTN tham gia. Luận văn cũng nghiên cứu
thực trạng của hoạt động kiểm sát điều tra vụ án hình sự có bị can là NCTN.
Trên cơ sở đó chỉ ra những hạn chế của hoạt động này và đề xuất giải pháp
nâng cao hiệu quả công tác kiểm sát điều tra của Viện kiểm sát nhân dân
trong điều tra vụ án có ngƣời chƣa thành niên.
3.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
Để thực hiện mục đích nói trên, luận văn có nhiệm vụ:
- Làm sáng tỏ lý luận bị can là ngƣời chƣa thành niên; chức năng của
Viện kiểm sát nhân dân trong giai đoạn điều tra; chức năng của Viện kiểm sát
nhân dân trong điều tra vụ án hình sự mà bị can là ngƣời chƣa thành niên.
- Khảo sát thực tiễn thực hiện chức năng kiểm sát điều tra các vụ án
hình sự có bị can là ngƣời chƣa thành niên từ đó thấy đƣợc những ƣu điểm,

5


tích cực và mặt hạn chế để từ đó đề xuất các giải pháp, kiến nghị nâng cao
hiệu quả của việc thực hiện chức năng này.
3.3. Phạm vi nghiên cứu
Phạm vi nghiên cứu của luận văn là những vấn đề lý luận cơ bản chức
năng thực hành quyền công tố và kiểm sát hoạt động tƣ pháp của Viện kiểm
sát nhân dân trong điều tra vụ án hình sự mà bị can là ngƣời chƣa thành niên.
Về thời gian: Luận văn giới hạn việc khảo sát thực tiễn trong 05 năm
(từ năm 2010 đến năm 2015)
4. Phƣơng pháp luận và các phƣơng pháp nghiên cứu

sự mà bị can là ngƣời chƣa thành niên.

7


Chương 1
MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ CHỨC NĂNG CỦA VIỆN KIỂM SÁT
NHÂN DÂN TRONG ĐIỀU TRA CÁC VỤ ÁN HÌNH SỰ MÀ BỊ CAN
LÀ NGƢỜI CHƢA THÀNH NIÊN
1.1. KHÁI NIỆM, ĐẶC ĐIỂM CHỨC NĂNG CỦA VIỆN KIỂM SÁT
NHÂN DÂN TRONG ĐIỀU TRA VỤ ÁN HÌNH SỰ MÀ BỊ CAN LÀ NGƢỜI
CHƢA THÀNH NIÊN
1.1.1. Khái niệm chức năng của Viện kiểm sát nhân dân trong điều
tra vụ án hình sự mà bị can là ngƣời chƣa thành niên
Thuật ngữ “Ngƣời chƣa thành niên” là một thuật ngữ thông dụng đƣợc
sử dùng trong nhiều ngành, nhiều lĩnh vực khoa học khác nhau nhƣ xã hội
học, tâm lí học, luật học... Theo Từ điển Tiếng Việt, Trung tâm ngôn ngữ học
Việt Nam, năm 2002 đã đƣa ra khái niệm về NCTN nhƣ sau: “NCTN là người
chưa phát triển đầy đủ, toàn diện về thể lực, trí tuệ, tinh thần cũng như chưa
có đầy đủ quyền và nghĩa vụ công dân” [35]. Dựa vào khái niệm này chúng ta
có thể xác định đƣợc NCTN trên hai góc độ:
Thứ nhất, NCTN là ngƣời chƣa phát triển đầy đủ, toàn diện về thể lực,
trí tuệ và tinh thần (đặc điểm về tâm, sinh lí). Điểm đặc trƣng của lứa tuổi này
là sự phát triển chƣa đầy đủ về mặt tâm, sinh lí. NCTN là ngƣời đang ở giai
đoạn phát triển và hình thành nhân cách và chƣa thể có suy nghĩ chín chắn khi
quyết định hành vi của mình. Đối với NCTN, do tƣ duy của họ chƣa phát triển
hoàn thiện nên họ chƣa có hiểu biết đầy đủ về những khái niệm thông thƣờng
trong cuộc sống hàng ngày, tính làm chủ bản thân còn thấp, khả năng tự kiềm
chế chƣa cao...
Thứ hai, NCTN là ngƣời chƣa có đầy đủ quyền và nghĩa vụ công dân.

phòng chống tội phạm. Tại Điều 68 BLHS Việt Nam năm 1999, đã đƣợc sửa
đổi và bổ sung năm 2009 quy định: “NCTN từ đủ 14 tuổi đến dƣới 18 tuổi

9


phạm tội phải chịu trách nhiệm hình sự theo những quy định của Chƣơng này,
đồng thời theo những quy định khác của Phần chung Bộ luật không trái với
những quy định của Chƣơng này” [24]. Theo quy định trên và các quy định
khác của BLHS có thể hiểu rằng: một NCTN chƣa đủ 14 tuổi thực hiện hành
vi nguy hiểm cho xã hội hoặc NCTN từ đủ 14 tuổi trở lên nhƣng chƣa đủ 16
tuổi phạm tội ít nghiêm trọng, tội nghiêm trọng, hoặc tội rất nghiêm trọng với
lỗi vô ý thì đều không phải là tội phạm. Cùng với quy định của BLTTHS năm
2015 “Bị can là ngƣời hoặc pháp nhân đã bị khởi tố về hình sự” [28, Điều 60],
theo chúng tôi, Bị can là NCTN là người từ đủ 14 tuổi đến chưa đủ 18 tuổi bị
khởi tố về hình sự.
Thuật ngữ “Chức năng” đƣợc hiểu là “nhiệm vụ, công dụng và vai trò” [45].
“Chức năng của cơ quan Nhà nƣớc” là hoạt động chủ yếu thƣờng xuyên có
tính ổn định tƣơng đối của riêng cơ quan đó nhằm thực hiện chức năng chung
của bộ máy nhà nƣớc [38].
Hiến pháp nƣớc Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm 2013 quy định
chức năng của Viện kiểm sát nhân dân tại Điều 107 nhƣ sau: “Viện kiểm sát
nhân dân thực hành quyền công tố, kiểm sát hoạt động tư pháp” [26].
Thể chế hóa quy định của Hiến pháp về chức năng của Viện kiểm sát
nhân dân tại Điều 2 Luật tổ chức Viện kiểm sát nhân dân năm 2014 đã quy
định: “Viện kiểm sát nhân dân là cơ quan thực hành quyền công tố, kiểm sát
hoạt động tư pháp của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam” [27].
Đồng thời lần đầu tiên đƣa ra khái niệm về chức năng thực hành
quyền công tố và kiểm sát hoạt động tƣ pháp của VKSND tại Điều 3, 4 của
Luật này nhƣ sau:

đoạn TTHS và phạm vi giai đoạn điều tra VAHS. Có quan điểm cho rằng:
Điều tra là giai đoạn đầu tiên của quá trình tiến hành tố tụng hình
sự, trong đó CQĐT áp dụng mọi biện pháp do BLTTHS quy định để
xác định tội phạm và ngƣời thực hiện hành vi phạm tội [18, tr.5]. Quan

11


điểm khác lại cho rằng: Phạm vi của kiểm sát các hoạt động tƣ
pháp ở giai đoạn điều tra bắt đầu từ khi VAHS đƣợc khởi tố (một
số trƣờng hợp có thể đƣợc tiến hành trƣớc khi khởi tố) và kết thúc
khi Viện kiểm sát quyết định việc truy tố hoặc không truy tố kẻ
phạm tội ra toà, hoặc khi vụ án đƣợc đình chỉ theo quy định của
pháp luật TTHS [30, tr.91]...
Chúng tôi đồng ý với quan điểm cho rằng:
Điều tra VAHS là một giai đoạn của quá trình TTHS do Cơ
quan có thẩm quyền điều tra VAHS tiến hành nhằm thu thập đầy đủ
chứng cứ chứng minh về tội phạm. Giai đoạn điều tra là giai đoạn tiếp
theo sau của giai đoạn khởi tố đƣợc tiến hành trên cơ sở Quyết định
khởi tố của cơ quan Nhà nƣớc có thẩm quyền. Giai đoạn điều tra đƣợc
bắt đầu từ khi có Quyết định khởi tố và kết thúc khi CQĐT hoàn
thành bản kết luận điều tra và quyết định đề nghị truy tố ngƣời phạm
tội ra trƣớc Toà án hoặc ra quyết định đình chỉ điều tra [4, tr.96].
Theo quan điểm này, điều tra là một giai đoạn tố tụng độc lập, bắt đầu
từ khi cơ quan có thẩm quyền ra Quyết định khởi tố vụ án và kết thúc khi
CQĐT ra bản kết luận điều tra đề nghị truy tố hoặc kết luận kèm theo quyết
định đình chỉ điều tra. Trong giai đoạn này, CQĐT căn cứ vào các quy định
của pháp luật tố tụng hình sự và dƣới sự kiểm sát của Viện kiểm sát tiến hành
các biện pháp cần thiết nhằm thu thập và củng cố các chứng cứ, nghiên cứu
các tình tiết của vụ án hình sự, phát hiện nhanh chóng và đầy đủ tội phạm,

kiểm sát các hoạt động tƣ pháp đƣợc thực hiện để phát hiện nhanh chóng các
vi phạm pháp luật trong hoạt động tố tụng thì thực hành quyền công tố là
chức năng để VKS buộc các cơ quan tiến hành tố tụng phải tuân theo pháp
luật. Do tính chất khác nhau của từng giai đoạn mà vai trò bảo vệ NCTN biểu
hiện ở những mức độ khác nhau, đặc biệt là giai đoạn điều tra vụ án hình sự.
Từ những phân tích theo chúng tôi: Chức năng của Viện kiểm sát nhân

13


dân trong điều tra vụ án hình sự mà bị can là NCTN là hoạt động thực hiện
việc buộc tội của nhà nước đối với người phạm tội và kiểm tra, giám sát hoạt
động của các cơ quan, người tiến hành tố tụng và một số cơ quan có thẩm
quyền điều tra khác trong quá trình điều tra hình sự mà bị can là người chưa
thành niên từ đủ 14 tuổi đến chưa đủ 18 tuổi.
1.1.2. Đặc điểm chức năng của Viện kiểm sát nhân dân trong điều
tra vụ án hình sự mà bị can là người chưa thành niên
1.1.2.1. Đặc điểm chức năng thực hành quyền công tố của VKSND
trong điều tra VAHS mà bị can là người chưa thành niên
Thứ nhất, Chủ thể tiến hành hoạt động thực hành quyền công tố trong
giai đoạn điều tra vụ án hình sự mà bị can là NCTN là Viện kiểm sát.
Thứ hai, Đối tƣợng của thực hành quyền công tố trong giai đoạn điều
tra vụ án hình sự chính là việc truy cứu TNHS đối với ngƣời phạm tội là
ngƣời chƣa thành niên từ đủ 14 tuổi đến chƣa đủ 18 tuổi trong giai đoạn này.
Thứ ba, nội dung chức năng thực hành quyền công tố của VKSND
trong giai đoạn điều tra vụ án hình sự mà bị can là ngƣời chƣa thành niên tuân
theo những quy định chung về chức năng thực hành quyền công tố của
VKSND tại Điều 165 BLTTHS năm 2015 (Điều 112 Bộ luật tố tụng hình sự
năm 2003) [25, Điều 112] và Điều 14 Luật tổ chức Viện kiểm sát nhân dân
năm 2014. Theo đó, khi thực hành quyền công tố trong giai đoạn điều tra

để kiểm tra, bổ sung tài liệu, chứng cứ khi xét phê chuẩn lệnh, quyết định của
Cơ quan điều tra, cơ quan đƣợc giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động
điều tra hoặc trƣờng hợp phát hiện có dấu hiệu oan, sai, bỏ lọt tội phạm, vi
phạm pháp luật mà Viện kiểm sát đã yêu cầu bằng văn bản nhƣng không đƣợc
khắc phục hoặc trƣờng hợp để kiểm tra, bổ sung tài liệu, chứng cứ khi quyết
định việc truy tố.
Tám là, khởi tố vụ án hình sự khi phát hiện hành vi của ngƣời có thẩm
quyền trong việc giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố và

15


trong việc khởi tố, điều tra có dấu hiệu tội phạm; yêu cầu Cơ quan điều tra
khởi tố vụ án hình sự khi phát hiện hành vi của ngƣời có thẩm quyền trong
việc giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố và trong việc
khởi tố, điều tra có dấu hiệu tội phạm.
Chín là, quyết định việc gia hạn thời hạn điều tra, thời hạn tạm giam,
quyết định chuyển vụ án, áp dụng thủ tục rút gọn, áp dụng biện pháp bắt buộc
chữa bệnh; hủy bỏ quyết định tách, nhập vụ án.
Mƣời là, thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn khác trong việc thực hành
quyền công tố theo quy định của Bộ luật này.
Thứ tư, phạm vi thực hành quyền công tố trong giai đoạn điều tra vụ án
hình sự có bị can là NCTN bắt đầu từ khi CQĐT hoặc một số cơ quan khác có
thẩm quyền điều tra ra quyết định khởi tố vụ án hình sự và kết thúc khi CQĐT
ra bản kết luận điều tra đề nghị truy tố ngƣời phạm tội hoặc tạm đình chỉ, đình
chỉ giải quyết vụ án.
1.1.2.2. Đặc điểm chức năng kiểm sát hoạt động tư pháp của VKSND
trong điều tra VAHS mà bị can là người chưa thành niên
Thứ nhất, chủ thể tiến hành kiểm sát hoạt động điều tra VAHS mà bị
can là NCTN là Viện kiểm sát nhân dân. Đây là chức năng hiến định của

tuổi trẻ em sang tuổi ngƣời lớn. Trong giai đoạn này, con ngƣời có sự phát triển
mạnh mẽ về thể chất và tinh thần. Chính sự thay đổi về thể chất và tinh thần ấy
đã dẫn đến những thay đổi trong tâm lý– sinh lý của ngƣời chƣa thành niên.
Ngƣời chƣa thành niên là ngƣời chƣa phát triển đầy đủ về thể chất và
tinh thần nên khả năng nhận thức, khả năng điều khiển hành vi và kiểm soát
hành vi của họ còn hạn chế, dễ bị kích động và bị tác động bởi môi trƣờng xã
hội và những điều kiện khách quan.
Về sinh lý, Cơ thể ngƣời chƣa thành niên trong độ tuổi từ đủ 14 tuổi
đến dƣới 18 tuổi có sự phát triển không cân bằng giữa hệ tim và mạch. “Tim
phát triển nhanh hơn các mạch máu đã gây ra sự thiếu máu trong từng bộ

17