1

VAI TRÒ LÃNH ĐẠO CỦA ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM ĐỐI VỚI
CÁCH MẠNG VIỆT NAM TRONG TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH.
Ý NGHĨA ĐỐI VỚI CÔNG TÁC XÂY DỰNG ĐẢNG HIỆN NAY
Từ quan điểm muốn cứu nước và giải phóng dân tộc thì phải làm cách
mạng, Hồ Chí Minh đặt câu hỏi: “Cách mạng trước hết phải có cái gì?”. Sự
thắng lợi của cách mạng phụ thuộc nhiều yếu tố: khách quan và chủ quan, bên
trong và bên ngoài, truyền thống và hiện đại...Tuy nhiên, Hồ Chí Minh đã
khẳng định: “Trước hết phải có Đảng cách mệnh”. Người dùng từ “phải”
cũng có nghĩa đây là yếu tố bắt buộc, tuyệt đối không có sự lựa chọn nào
khác. Cách đây hơn 85 năm yêu cầu đó đã trở thành hiện thực: ngày 3/2/1930,
Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời.
Sự ra đời của Đảng Cộng sản Việt Nam đã đáp ứng đúng và kịp thời
những đòi hỏi của lịch sử. Dưới sự lãnh đạo sáng suốt của Đảng, đứng đầu là
lãnh tụ Hồ Chí Minh vĩ đại, nhân dân Việt Nam đã đoàn kết, vượt qua muôn
vàn khó khăn thử thách, làm nên những kỳ tích to lớn, đánh đổ chế độ thực
dân, phong kiến, giành độc lập dân tộc; chiến thắng đế quốc Mĩ và bè lũ tay
sai bán nước, tiến tới thống nhất đất nước, đưa cả nước đi lên chủ nghĩa xã
hội; tiến hành công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước, phấn đấu thực hiện
mục tiêu dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh.
Luận điểm cách mạng “ trước hết phải có Đảng cách mệnh” của Hồ Chí
Minh và việc khẳng định Đảng Cộng sản Việt Nam là lực lượng duy nhất lãnh
đạo cách mạng Việt Nam dựa trên những cơ sở khoa học chủ yếu sau đây:
Thứ nhất, Đảng Cộng sản Việt Nam lấy chủ nghĩa Mác - Lênin, một chủ
nghĩa chân chính nhất, chắc chắn nhất, cách mệnh nhất và khoa học nhất làm
nền tảng tư tưởng, kim chỉ nam cho hành động của mình. Luận điểm trên đây
được Hồ Chí Minh khẳng định từ giữa những năm 20 của thế kỷ XX và sau
đó được Người nhắc lại, nhấn mạnh, bổ sung thêm nhiều lần. Tính cách mạng



Hồ Chí Minh, toàn tập, Tập 6, Nxb CTQG, H. 2000, tr. 247.
Lê Khả Phiêu, Báo nhân dân, ngày 19/8/1998, tr. 7.


3

Thứ hai, Đảng viên của Đảng Cộng sản Việt Nam là những người ưu tú,
tiên tiến nhất trong dân tộc Việt Nam.
Ngay từ Điều lệ vắn tắt của Đảng Cộng sản Việt Nam do Hồ Chí Minh
soạn thảo, được Hội nghị hợp nhất ngày 3/2/1930 đã viết: Chỉ những người
tin theo chủ nghĩa cộng sản, chương trình Đảng, hăng hái đấu tranh, dám hy
sinh, phấn đấu phục tùng mệnh lệnh Đảng thì mới được vào Đảng. Quan điểm
đó luôn luôn được Hồ Chí Minh và Đảng Cộng sản Việt Nam quán triệt, bổ
sung và phát triển.
Hồ Chí Minh có cách thể hiện khá độc đáo về tính tiên phong và gương
mẫu của người Đảng viên Đảng cộng sản Việt Nam. Nói chuyện tại lễ kỷ
niệm 30 năm Ngày thành lập Đảng, Người chỉ rõ: “Đảng ta là con nòi, xuất
thân từ giai cấp lao động”. Luận điểm nêu trên của Hồ Chí Minh đã được lớp
lớp các thế hệ đảng viên của Đảng thể hiện sinh động trong quá trình Đảng
lãnh đạo cách mạng Việt Nam. Vấn đề này, nguyên Tổng Bí thư Lê Khả
Phiêu một lần nữa đã khẳng định: “Trong cuộc chiến đấu mất còn với kẻ thù,
trong gian khổ, hy sinh, trong thắng lợi cũng như khi vấp váp, sai lầm, khuyết
điểm, Đảng ta vẫn đứng vững trên nền móng của một đứa con nòi” 1. Cần nói
thêm rằng, ngay trong những hoàn cảnh đặc biệt khó khăn, tình thế “ngàn cân
treo sợi tóc”, thậm chí Đảng phải tuyên bố tự giải tán (thực chất là rút vào
hoạt động bí mật) thì phẩm chất ấy của những người Đảng viên Đảng cộng
sản Việt Nam cũng không hề thay đổi. Đầu năm 1946 trả lời các nhà báo
nước ngoài, Hồ Chí Minh đã nói: “Vì hoàn cảnh và trách nhiệm tôi phải đứng
ra ngoài đảng phái...Nếu cần có đảng phái thì sẽ là đảng dân tộc Việt Nam.
Đảng đó sẽ chỉ có mục đích làm cho dân tộc ta hoàn toàn độc lập. Đảng viên

dân tộc Việt Nam. Sự nghiệp của Đảng cũng đồng thời là sự nghiệp cách
mạng của toàn dân; nếu Đảng xa rời nhân dân, đứng trên nhân dân hoặc
không lắng nghe ý kiến của nhân dân cũng có nghĩa là Đảng tự thủ tiêu mảnh
đất tồn tại hiện thực của chính mình. Gần 80 năm qua, nhân dân ta luôn luôn
coi Đảng Cộng sản Việt Nam là Đảng của mình, Đảng lãnh đạo mình, “Đảng
2

Hồ Chí Minh Toàn tập, tập 4,Nxb CTQG, H. 2000, tr. 161, 162.


5

ta” hay “Đảng thân yêu của chúng ta” như những lời Hồ Chí Minh thường
nói. Sự gắn bó chặt chẽ đó làm cho Đảng Cộng sản Việt Nam trở thành Đảng
tiên phong, mạnh mẽ và chắc chắn. Hồ Chí Minh kết luận: “ta có một Đảng to
lớn, mạnh mẽ. To lớn, mạnh mẽ là vì có chủ nghĩa Mác - Lênin, vì có sự cố
gắng không ngừng của toàn thể đoàn viên, vì được toàn quân và toàn dân
thương yêu, tin cậy, ủng hộ”1.
Thứ tư, Đảng Cộng sản Việt Nam - ngọn cờ tập hợp trí tuệ, sức mạnh và
tinh hoa của dân tộc.
Sự ra đời của Đảng với mục đích, tôn chỉ, nguyện vọng tha thiết muốn
giành độc lập, tự do cho dân tộc và hạnh phúc của nhân dân, đã làm nức lòng
hàng triệu con tim khối óc của dân tộc Việt Nam. Nhân dân Việt Nam đã tin
theo Đảng, hết lòng ủng hộ sự nghiệp của Đảng. Những người con ưu tú nhất
của dân tộc đã tự nguyện đứng trong hàng ngũ của Đảng, sẵn sàng xả thân vì
sự nghiệp cách mạng do Đảng lãnh đạo. Chủ nghĩa yêu nước Việt Nam đã bắt
nhịp hài hoà với chủ nghĩa Mác - Lênin thông qua Đảng Cộng sản Việt Nam một Đảng mác xít “Một lòng một dạ phụng sự Tổ quốc và nhân dân. Ngoài
lợi ích của Tổ quốc, của nhân dân, Đảng ta không có lợi ích gì khác”2.
Vì vậy, trải qua gần 80 năm, Đảng luôn là ngọn cờ tập hợp những lực
lượng ưu tú nhất của dân tộc vì sự nghiệp chung. Đảng quy tụ hầu hết những

Đảng vì dân, dân tin Đảng - đó là truyền thống quý báu của Đảng ta từ
khi ra đời đến nay. Lợi ích của đảng viên ở trong lợi ích của giai cấp, trong lợi
ích của dân tộc. Chủ tịch Hồ Chí Minh đã từng bộc bạch: Tôi chỉ có một ham
muốn, ham muốn tột bậc, là làm sao cho nước ta hoàn toàn độc lập, dân ta
được hoàn toàn tự do, đồng bào ai cũng có cơm ăn, áo mặc, ai cũng được học
hành. Tâm nguyện đó cũng chính là tôn chỉ, mục đích của Đảng ta. Ngày nay,
Đảng Cộng sản Việt Nam vẫn tiếp tục giữ vững và phát huy truyền thống của
mình là trung tâm tập hợp, đoàn kết và phát huy sức mạnh của dân tộc.
Những thành tựu qua 30 năm đổi mới toàn diện đất nước là cơ sở thực tiễn để
khẳng định bản chất tốt đẹp của Đảng và tạo lòng tin của quảng đại quần
chúng nhân dân. Vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam đối với sự
1

Báo cáo Chính trị tại Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ IV, Nxb Sự thật, H. 1976, tr. 5,6


7

nghiệp trung của dân tộc ngày càng được khẳng định và đang tiến triển trên
những bước đi hết sức tốt đẹp.
Khi đất nước bước vào thời kỳ xây dựng chủ nghĩa xã hội, quan điểm
cách mạng “ Trước hết phải có Đảng cách mệnh” được Hồ Chí Minh tiếp tục
khẳng định và nhấn mạnh hơn. Người cho rằng thắng đế quốc, phong kiến đã
khó, song thắng bần cùng và lạc hậu lại càng khó khăn hơn; và xây dựng chủ
nghĩa xã hội khó khăn hơn thắng kẻ thù giai cấp. Chính vì cách mạng xã hội
chủ nghĩa là cuộc biến đổi khó khăn và sâu sắc nhất, vì chủ nghĩa xã hội là
một công trình tập thể của quần chúng lao động do Đảng Cộng sản Việt Nam
lãnh đạo, nên Người đòi hỏi: “Trong thời kỳ cách mạng xã hội chủ nghĩa,
Đảng cần phải mạnh hơn bao giờ hết” 1.
Thực tiễn lịch sử cách mạng Việt Nam dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản

hiện sáng tạo, có hiệu quả đường lối”1
Để có đường lối chính trị đúng, Đảng phải phấn đấu không ngừng nâng cao
trình độ hiểu biết về học thuyết Mác -Lênin và trình độ vận dụng sáng tạo học
thuyết ấy vào điều kiện cụ thể của Việt Nam. Kinh nghiệm cho thấy: học tập để
hiểu biết được thực chất cách mạng và khoa học của học thuyết đã là khó, nhưng
vận dụng học thuyết phù hợp thực tế xã hội Việt Nam còn khó hơn nhiều. Muốn
hoạch định đường lối đúng phải xuất phát từ thực tiễn xã hội Việt Nam, vận dụng
và phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin để nắm bắt và giải quyết đúng đắn
những vấn đề do cuộc sống đặt ra. Thắng lợi của cách mạng nước ta trong công
cuộc cứu nước, giữ nước và xây dựng đất nước chính là Đảng ta và Chủ tịch Hồ
Chí Minh đã không dừng lại ở những nguyên lý chung mà luôn luôn bám sát thực
tiễn đất nước, kịp thời phát hiện những vấn đề mới, tìm tòi, nghiên cứu, phát hiện,
dự đoán, phân tích và tìm cách giải quyết những vấn đề cụ thể của mỗi thời kỳ,
mỗi địa phương. Đây chính là bài học về tính độc lập, tự chủ, sáng tạo trong việc
hoạch định đường lối, chủ trương của Đảng. Tính độc lập tự chủ về chính trị đòi
hỏi trước tiên phải nắm vững quy luật phổ biến của học thuyết Mác - Lênin. Xa
rời hoặc phủ định những quy luật đó là đưa cách mạng đi chệch hướng. Nhưng
như Lênin đã chỉ rõ: Linh hồn sống của chủ nghĩa Mác là phân tích cụ thể mỗi
1

ĐCSVN, Văn kiện Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ X, Nxb CTQG, H. 2006, tr. 279.


9

tình hình cụ thể, vì vậy thực hiện quy luật phổ biến lại phải phù hợp với đặc điểm
nước mình. Đây chính là tư tưởng Hồ Chí Minh - một kho tàng lý luận về vận
dụng và phát triển sáng tạo học thuyết Mác - Lênin vào điều kiện cụ thể cách
mạng nước ta. Hai mặt đó là thống nhất không thể tách rời. Thắng lợi của cách
mạng là sự kết hợp nhuần nhuyễn cả hai mặt, thất bại và sai lầm là do tách rời hai

Không ngừng nâng cao trình độ và năng lực tổ chức thực hiện lên ngang
tầm đòi hỏi của đường lối, có đường lối đúng là vấn đề có ý nghĩa quyết định
hàng đầu. Nhưng Đảng phải xây dựng, rèn luyện không ngừng nâng cao trình
độ và năng lực tổ chức thực hiện lên ngang tầm đòi hỏi của đường lối thì mới
có thể biến đường lối thành hiện thực. Tổ chức thực hiện bao gồm công tác
xây dựng Đảng về tư tưởng và xây dựng Đảng về tổ chức. Tổ chức thực hiện
để quán triệt đường lối và qua kiểm nghiệm đường lối trong thực tiễn để cụ
thể hoá, bổ sung và không ngừng hoàn thiện đường lối.
Công tác tư tưởng biến đường lối thành hiện thực.
Nội dung cơ bản của công tác tư tưởng là không ngừng nâng cao trình độ
hiểu biết về chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối, quan
điểm của Đảng, trau dồi phẩm chất cách mạng cho cán bộ, đảng viên, nâng cao
niềm tin và ý chí cách mạng của cán bộ, đảng viên và nhân dân, đặc biệt là trong
giáo dục đạo đức cách mạng cho thế hệ trẻ, đấu tranh không khoan nhượng với
những luận điểm sai trái, xuyên tạc chủ nghĩa Mác - Lênin và đường lối chính
sách của Đảng, tăng cường đoàn kết nhất trí trong Đảng và trong xã hội.
Trong mọi điều kiện hoạt động - đặc biệt trong điều kiện Đảng cầm
quyền - Đảng không lúc nào được buông lỏng việc giáo dục, nâng cao đạo
đức, phẩm chất cách mạng trong Đảng. Quá trình bồi dưỡng phẩm chất cho
cán bộ, đảng viên là quá trình vừa “xây” vừa “chống”, lấy “xây” làm chính.
Có “xây” được tốt thì “chống” mới có kết quả, nhưng “xây” mà không
“chống” thì không củng cố được thành quả của “xây”. Kinh tế thị trường ngày
càng phát triển, quan hệ hợp tác với nước ngoài ngày càng mở rộng, khi các
thế lực thù địch cùng với bọn cơ hội, phản bội, phối hợp chống phá cách
mạng, thực hiện âm mưu “Diễn biến hoà bình” thì việc giáo dục, rèn luyện về


11

đạo đức, phẩm chất cách mạng và quản lý đối với đội ngũ cán bộ, đảng viên,

với kiện toàn tổ chức và trong điều kiện Đảng cầm quyền, kiện toàn tổ chức Đảng
phải đi đôi với kiện toàn tổ chức Nhà nước và cả hệ thống chính trị.
Đảng viên là chiến sĩ tiên phong cách mạng của giai cấp công nhân. Tiêu
chuẩn đảng viên được xây dựng căn cứ vào bản chất giai cấp công nhân của
Đảng, gắn với những yêu cầu nhiệm vụ chính trị cụ thể từng giai đoạn, từng thời
kỳ, xứng đáng là “người lãnh đạo, là người đầy tớ trung thành của nhân dân”.
Trên cơ sở tiêu chuẩn đảng viên phải tiến hành ba mặt công tác quan hệ khăng
khít với nhau: kết nạp đảng viên mới, nâng cao chất lượng đảng viên và đưa
những người không đủ tư cách ra khỏi Đảng. Trong thời kỳ cầm quyền, Đảng
phải có đủ số lượng đảng viên cần thiết, những đặc biệt lấy chất lượng làm chính,
củng cố đi đôi với phát triển. Đại hội X của Đảng đã khẳng định: “Nâng cao
chất lượng đội ngũ đảng viên gắn với việc nâng cao chất lượng tổ chức cơ sở
Đảng. Đẩy mạnh và bảo đảm chất lượng công tác phát triển Đảng. Chú trọng
trẻ hoá và nâng cao trình độ đảng viên; lấy đạo đức làm gốc, đồng thời bồi
dưỡng về kiến thức, trí tuệ, năng lực để làm tròn nhiệm vụ người lãnh đạo,
người tiên phong trong lĩnh vực công tác được giao”1
Đoàn kết nhất trí và gắn bó với nhân dân - Đó là nguồn gốc sức mạnh
vô địch của Đảng
Thắng lợi của cách mạng Việt Nam bắt nguồn từ truyền thống đoàn kết
của Đảng và truyền thống đoàn kết dân tộc. Có đoàn kết được toàn Đảng mới
đoàn kết được toàn dân. Trong Di chúc lịch sử, Chủ tịch Hồ Chí Minh căn
dặn: các đồng chí ta từ Trung ương đến các chi bộ, cần phải giữ gìn sự đoàn
kết nhất trí của Đảng như giữ gìn con ngươi của mắt mình.
Đoàn kết thống nhất trong Đảng trước hết dựa trên cơ sở chủ nghĩa
Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và đường lối đúng của Đảng. Thực tiễn
cách mạng luôn luôn đặt ra những vấn đề mới, cho nên trong Đảng dễ nảy
1

ĐCSVN, Văn kiện Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ X, Nxb CTQG, H. 2006, tr. 133.




14

nhất lợi ích dân tộc và lợi ích các giai cấp trên cơ sở mục tiêu chung. Mục tiêu
chung ấy đã được xác định bằng khẩu hiệu: “dân giàu, nước mạnh, xã hội
công bằng, dân chủ, văn minh” đó là “điểm đồng” của toàn thể dân tộc. Công
tác dân vận là trách nhiệm của toàn bộ hệ thống chính trị. Đảng cần tiếp tục
đổi mới sự lãnh đạo đối với công tác dân vận theo tư tưởng Hồ Chí Minh. Hệ
thống tổ chức của Đảng phải là hạt nhân, đi đầu trong phong trào dân giàu,
nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh. Đảng cần tiếp tục đa dạng
hoá các hình thức tổ chức tập hợp nhân dân, đáp ứng được nhu cầu, lợi ích
của các tầng lớp của nhân dân trong quá trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá.
Đảng phải tiếp tục phát huy sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị để
động viên, tổ chức lực lượng của cả dân tộc trên nền tảng liên minh công nông - trí.
Để nâng cao chất lượng và hiệu quả lãnh đạo, Đảng không ngừng đổi
mới phương thức lãnh đạo của Đảng, đặc biệt trong điều kiện Đảng cầm
quyền.
Là Đảng cầm quyền, Đảng ta có trách nhiệm lãnh đạo tất cả các lĩnh vực
của đời sống xã hội. Trong tình hình mới cần có phương thức lãnh đạo để
nâng cao chất lượng và hiệu quả lãnh đạo của Đảng, phát huy mạnh mẽ vai
trò và hiệu lực của Nhà nước và các đoàn thể nhân dân, xây dựng một hệ
thống chính trị hoạt động năng động có hiệu lực và hiệu quả.
Hai khuynh hướng cần khắc phục là bao biện, làm thay công việc của
Nhà nước, các đoàn thể và khuynh hướng buông lỏng, coi nhẹ bỏ mất vai trò
lãnh đạo của Đảng.
Tiếp tục đổi mới công tác cán bộ.


15



16

đất nước trong thời đại ngày nay, Đảng và Nhà nước ta càng phải coi trọng việc
tập hợp, trọng dụng nhân tài. Chất lượng công tác cán bộ tuỳ thuộc rất nhiều vào
chất lượng quản lý cán bộ. Vì vậy, Đảng phải không ngừng đổi mới, hoàn thiện
công tác quản lý cán bộ và kết hợp chặt chẽ công tác quản lý của Đảng với công
tác quản lý của Nhà nước và cả hệ thống chính trị về công tác cán bộ.