VIỆN HÀN LÂM
KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

TRƯƠNG PHI HÙNG

THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH XÂY DỰNG
CƠ SỞ HẠ TẦNG NÔNG THÔN TỪ THỰC TIỄN
HUYỆN BÌNH CHÁNH, THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

Chuyên ngành:
Mã số:

Chính sách công
60 34 04 02

TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ CHÍNH SÁCH CÔNG

HÀ NỘI - 2017


Công trình được hoàn thành tại: Học viện Khoa học xã hội
Người hướng dẫn khoa học: PGS. TS Nguyễn Danh Sơn

Phản biện 1: PGS. TS Văn Tất Thu

Phản biện 2: PGS.TS Phạm Minh Tuấn

Luận văn được bảo vệ trước Hội đồng chấm luận văn thạc sĩ
họp tại: Học viện Khoa học xã hội, lúc 13 giờ 30, ngày 10 tháng 5
năm 2017.


1


- Góp phần làm rõ cơ sở lý luận và thực tiễn việc thực hiện chính
sách phát triển cơ sở hạ tầng nông thôn trong xây dựng nông thôn
mới.
- Đánh giá thực trạng thực hiện chính sách xây dựng (và phát
triển) cơ sở hạ tầng nông thôn trong xây dựng nông thôn mới
tại huyện Bình Chánh, Thành phố Hồ Chí Minh và trên cơ sở đó phát
hiện những vấn đề về thực hiện chính sách này ở tầm quốc gia và địa
phương (cấp huyện).
- Đề xuất giải pháp tăng cường thực hiện chính sách xây dựng cơ
sở hạ tầng nông thôn từ thực tiễn huyện Bình Chánh, Thành phố Hồ
Chí Minh.
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu của đề tài là các vấn đề liên quan đến thực
hiện chính sách xây dựng cơ sở hạ tầng nông thôn trong quá trình
xây dựng nông thôn mới. Đề tài nghiên cứu giới hạn ở cơ sở hạ tầng
nông thôn, chủ yếu là: giao thông, thủy lợi, điện, trường học, cơ sở
vật chất văn hóa, chợ nông thôn, thông tin - truyền thông và y tế trên
địa bàn huyện Bình Chánh, Thành phố Hồ Chí Minh từ năm 2010
đến năm 2015.
5. Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu
Luận văn vận dụng cách tiếp cận nghiên cứu chính sách đa
ngành, liên ngành khoa học xã hội và phương pháp nghiên cứu chính
sách công.
6. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn
- Làm rõ một số khái niệm cơ bản liên quan tới thực hiện chính
sách xây dựng cơ sở hạ tầng nông thôn.

ngoài thành thị, ở đó một cộng đồng người chủ yếu là nông dân sống
và làm việc, có mật độ dân cư thấp, có hoạt động sản xuất và sinh kế
chủ yếu là nông nghiệp.
- Nông thôn mới: trước tiên nó phải là nông thôn không phải là
thị tứ, thị trấn, thị xã, thành phố và khác với nông thôn truyền thống
hiện nay, có thể khái quát gọn theo 05 nội dung cơ bản sau: (1) Kinh
tế phát triển, đời sống vật chất và tinh thần của cư dân nông thôn
được nâng cao; (2) Nông thôn phát triển theo quy hoạch, cơ cấu hạ
tầng, kinh tế, xã hội hiện đại, môi trường sinh thái được bảo vệ; (3)
Dân trí được nâng cao, bản sắc văn hoá dân tộc được giữ gìn và phát
huy; (4) An ninh tốt, quản lý dân chủ; (5) Chất lượng hệ thống chính
trị được nâng cao.
- Hạ tầng kinh tế - xã hội nông thôn: là những cơ sở vật chất và
thiết chế cung cấp dịch vụ cho sinh hoạt kinh tế, xã hội, dân sinh
trong cộng đồng làng xã và do làng xã quản lý, sở hữu và sử dụng,
làm nền tảng cho sự phát triển kinh tế - xã hội nông thôn.
- Chính sách: là một công cụ của quản lý để điều hành các hoạt
động kinh tế - xã hội theo những mục tiêu nhất định.

4


- Chính sách công: là một tập hợp các quyết định có liên quan
của Nhà nước nhằm lựa chọn mục tiêu và giải pháp thực hiện giải
quyết các vấn đề của xã hội theo mục tiêu tổng thể đã xác định.
- Chính sách xây dựng cơ sở hạ tầng nông thôn: là chính sách
của Nhà nước nhằm phát triển cơ sở hạ tầng ở nông thôn góp phần
tạo bước phát triển đột phá thúc đẩy kinh tế - xã hội nông thôn phát
triển, gắn kết kinh tế giữa các vùng, miền và từ đó phát huy được thế
mạnh kinh tế của mỗi địa phương phù hợp với quy luật chung của

1.4. Những nhân tố ảnh hưởng đến thực hiện chính sách xây
dựng cơ sở hạ tầng nông thôn
- Nhân tố chủ quan: cơ chế, chính sách; tổ chức bộ máy và cán
bộ; nhận thức, mối quan tâm của người dân và cộng đồng dân cư,...
- Nhân tố khách quan: điều kiện tự nhiên, đất đai; vốn; tiến bộ
khoa học kỹ thuật và công nghệ,…
1.5. Chủ thể và các bên liên quan trong thực hiện chính sách
xây dựng cơ sở hạ tầng nông thôn
- Chủ thể thực hiện chính sách: Chính phủ, địa phương và người
dân nông thôn.
- Các bên liên quan khác trong thực hiện chính sách như các cấp,
các ngành; cộng đồng các doanh nghiệp,...
1.6. Những yêu cầu cơ bản trong thực hiện chính sách xây
dựng cơ sở hạ tầng nông thôn
- Thứ nhất, phát triển cơ sở hạ tầng nông thôn cần phải phải đi
trước một bước, thể hiện tính tiên phong, mở đường cho phát triển
kinh tế - xã hội.
- Thứ hai, phát triển cơ sở hạ tầng nông thôn phải đảm bảo nâng
cao cả hiệu quả kinh tế, hiệu quả xã hội và đảm bảo môi trường.
6


- Thứ ba, phát triển cơ sở hạ tầng nông thôn phải đảm bảo duy trì
sự ổn định xã hội ở vùng nông thôn.
- Thứ tư, phát triển cơ sở hạ tầng nông thôn không chỉ nhằm mục
tiêu phát triển kinh tế, mà phải kết hợp hài hoà giữa phát triển kinh
tế, văn hoá, xã hội và đảm bảo quốc phòng, an ninh.
1.7. Kinh nghiệm thực hiện chính sách xây dựng cơ sở hạ
tầng nông thôn
- Thứ nhất, cần coi đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng ở nông thôn

nông thôn là cơ sở quan trọng để tổ chức thực hiện có hiệu quả chính
sách phát triển cơ sở hạ tầng nông thôn trong xây dựng nông thôn
mới tại từng địa phương.

8


Chương 2
THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH XÂY DỰNG
CƠ SỞ HẠ TẦNG NÔNG THÔN GIAI ĐOẠN 2010 - 2015
TẠI HUYỆN BÌNH CHÁNH, THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
2.1. Chủ trương, chính sách phát triển cơ sở hạ tầng nông
thôn
2.1.1. Chủ trương, chính sách xây dựng cơ sở hạ tầng nông
thôn ở nước ta
Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ X (Tháng 4/2006) đã khẳng
định công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp nông thôn là sự lựa
chọn đúng đắn trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất
nước.
Nghị quyết Hội nghị lần thứ bảy Ban Chấp hành Trung ương
Đảng khoá X (Nghị quyết số 26-NQ/TW ngày 05/8/2008) đã đưa ra
mục tiêu: “Xây dựng nông thôn mới có kết cấu hạ tầng kinh tế - xã
hội hiện đại; cơ cấu kinh tế và các hình thức tổ chức sản xuất hợp lý,
gắn nông nghiệp với phát triển nhanh công nghiệp, dịch vụ, đô thị
theo quy hoạch; xã hội nông thôn ổn định, giàu bản sắc văn hoá dân
tộc; dân trí được nâng cao, môi trường sinh thái được bảo vệ; hệ
thống chính trị ở nông thôn dưới sự lãnh đạo của Đảng được tăng
cường".
2.1.2. Chủ trương, chính sách phát triển cơ sở hạ tầng nông
thôn của Thành phố Hồ Chí Minh và huyện Bình Chánh

triển, bộ mặt nông thôn đã có nhiều khởi sắc, đời sống vật chất và
tinh thần của nhân dân không ngừng được cải thiện, an ninh nông
thôn được bảo đảm.

10


2.3. Thực hiện chính sách xây dựng cơ sở hạ tầng nông thôn
ở huyện Bình Chánh giai đoạn 2010 - 2015
2.3.1. Tổ chức thực hiện chính sách xây dựng cơ sở hạ tầng
nông thôn ở huyện Bình Chánh giai đoạn 2010 - 2015
- Xây dựng kế hoạch triển khai thực hiện chính sách xây dựng cơ
sở hạ tầng nông thôn;
- Phổ biến, tuyên truyền chính sách xây dựng cơ sở hạ tầng nông
thôn;
- Phân công phối hợp thực hiện chính sách xây dựng cơ sở hạ
tầng nông thôn;
- Duy trì chính sách phát triển cơ sở hạ tầng nông thôn;
- Điều chỉnh chính sách xây dựng cơ sở hạ tầng nông thôn;
- Theo dõi, kiểm tra, đôn đốc việc thực hiện chính sách;
- Đánh giá, tổng kết, rút kinh nghiệm chính sách xây dựng cơ sở
hạ tầng nông thôn.
2.3.2. Kết quả đạt được và đánh giá
- Hệ thống hạ tầng giao thông: Từ khi triển khai thực hiện
Chương trình đến nay đã có 235 công trình giao thông (tổng chiều
dài 248,193km) đã hoàn thành đưa vào sử dụng (trong đó, có 189
công trình sử dụng nguồn vốn ngân sách, 46 công trình vận động
100% vốn dân thực hiện). Đến nau đã có14/14 xã đạt 100% tiêu chí
về Giao thông.
- Hệ thống hạ tầng thuỷ lợi: Kết quả thực hiện Đề án nông thôn

hiện nay có 01 Bưu điện Trung tâm Huyện, 16 bưu điện văn hóa xã
và 01 Bưu cục của Công ty Cổ phần chuyển phát nhanh Kerry TTC
tại thị trấn Tân Túc, 632 điểm phục vụ truy cập internet công cộng,
trong đó, giai đoạn 2010- 2015 đã phát triển mới 460 điểm, đảm bảo
phục vụ tốt nhu cầu về thông tin liên lạc, bưu chính viễn thông của
người dân. Như vậy, đến nay có 14/14 xã đạt tiêu chí này.
12


- Hệ thống hạ tầng y tế: Trên địa bàn huyện Bình Chánh có 01
Bệnh viện Huyện với quy mô 280 giường bệnh (hiện đang xây dựng
Bệnh viện mới với diện tích 03ha, quy mô giai đoạn 1 là 300 giường
bệnh nội trú); Trung tâm Y tế Dự phòng được xây dựng mới với diện
tích 3.000m2 vừa đưa vào hoạt động (có đủ 03 phòng chức năng và
08 khoa) và 14 trạm y tế xã đều đạt chuẩn quốc gia về cơ sở vật chất.
Đến nay, có 14/14 xã đạt tiêu chí về Y tế.
2.3.3. Sự tham gia của người dân
Tổng nguồn vốn huy động để đầu tư cơ sở hạ tầng đến cuối năm
2015 là 3.530 tỷ 094 triệu đồng. Mặc dù được sự quan tâm đầu tư
phát triển cơ sở hạ tầng nông thôn trong xây dựng nông thôn mới của
các cấp, các ngành, tuy nhiên, qua điều tra hộ gia đình 2016 cho thấy
đánh giá của người dân đối với chất lượng các công trình hạ tầng
kinh tế - xã hội chưa cao, chủ yếu chỉ ở mức trung bình - khá, chỉ có
một số tiêu chí được đánh giá chất lượng tốt như trường học, điện.
2.3.4. Tác động của cơ sở hạ tầng đến sự phát triển kinh tế - xã
hội ở huyện Bình Chánh
Có thể nói sự phát triển của hệ thống cơ sở hạ tầng đã tác động
tích cực đến sự phát triển kinh tế xã hội của Huyện. Nhìn chung,
mức sống đã có sự thay đổi tốt hơn, điều đó được thể hiện ở cuộc
sống của các hộ gia đình giờ không còn lo thiếu ăn, có các phương

cho người dân.

14


Chương 3
GIẢI PHÁP TĂNG CƯỜNG THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH
PHÁT TRIỂN CƠ SỞ HẠ TẦNG NÔNG THÔN GẮN VỚI
XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI GIAI ĐOẠN 2016 - 2020
TỪ THỰC TIỄN HUYỆN BÌNH CHÁNH,
THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
3.1. Bối cảnh xây dựng nông thôn mới ở huyện Bình Chánh
giai đoạn 2016 - 2020
3.1.1. Thuận lợi và thời cơ
Đảng, Nhà nước luôn quan tâm và tập trung chỉ đạo đối với
Chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới nói
chung và đầu tư xây dựng hệ thống kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội
nông thôn nói riêng. Mặc khác, nhiều kinh nghiệm trong công tác
lãnh đạo, chỉ đạo, phối hợp, hỗ trợ và tổ chức thực hiện Chương trình
mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2010 - 2015
là điều kiện thuận lợi để tiếp tục triển khai thực hiện Chương trình
trong giai đoạn tới.
3.1.2. Khó khăn và thách thức
Tốc độ tăng trưởng kinh tế, trong đó có các ngành công nghiệp tiểu thủ công nghiệp và thu ngân sách tuy tăng đều qua các năm
nhưng chưa đạt theo yêu cầu và chỉ tiêu đề ra. Kết quả thực hiện
chính sách phát triển cơ sở hạ tầng nông thôn trong xây dựng nông
thôn mới giai đoạn 2010 - 2015 còn một số tồn tại, hạn chế. Công tác
quản lý, giám sát đầu tư xây dựng còn nhiều hạn chế, ảnh hưởng tiến
độ thi công, chất lượng công trình, lãng phí vốn đầu tư. Một bộ phận
cán bộ phụ trách nông thôn mới còn yếu về trình độ chuyên môn,

và tinh thần của người dân khu vực nông thôn.

16


3.2. Các giải pháp tăng cường thực hiện chính sách xây
dựng cơ sở hạ tầng nông thôn từ thực tiễn huyện Bình Chánh,
Thành phố Hồ Chí Minh
3.2.1. Hoàn thiện thể chế chính sách
Qua 05 năm triển khai thực hiện Chương trình xây dựng nông
thôn mới, chính sách phát triển cơ sở hạ tầng nông thôn ngày một
hoàn thiện, Trung ương và địa phương đã đúc kết nhiều kinh nghiệm,
xây dựng và ban hành hệ thống chính sách khá đồng bộ, phù hợp với
từng giai đoạn và điều kiện đặc thù của từng địa phương. Tuy nhiên,
trong quá trình tổ chức thực hiện cần tiếp tục rà soát, cập nhật, bổ
sung, hoàn thiện cơ chế, chính sách, đặc biệt là chính sách phát triển
cơ sở hạ tầng nông thôn trong xây dựng nông thôn mới, phải coi đây
là một nhiệm vụ chính trị trọng tâm, thường xuyên.
3.2.2. Hoàn thiện các công cụ thực hiện chính sách
- Giải pháp về tuyên truyền, vận động: Tiếp tục tuyên truyền,
quán triệt sâu sắc các quan điểm, chủ trương, chính sách của Đảng và
Nhà nước, các nhiệm vụ cụ thể về nhiệm vụ phát triển cơ sở hạ tầng
trong nông xây dựng thôn mới tới các cấp, các ngành, tới cán bộ,
đảng viên và nhân dân; nhằm nâng cao nhận thức về yêu cầu, nhiệm
vụ xây dựng nông thôn mới nói chung và xây dựng cơ sở hạ tầng nói
riêng.
- Giải pháp tăng cường phân cấp quản lý trong phát triển cơ sở
hạ tầng nông thôn: Cần thực hiện phân cấp và làm rõ chức năng
trong quản lý của các cấp chính quyền địa phương, đặc biệt cho
chính quyền cấp xã trong hoạt động đầu tư và quản lý đầu tư phát

- Tăng cường trách nhiệm của Ban Chỉ đạo Chương trình xây
dựng nông thôn mới Huyện, các phòng chuyên môn, cơ quan cấp xã,
ấp đối với từng công việc cụ thể thuộc phạm vi trách nhiệm được
phân công;
18


- Đẩy mạnh công tác xây dựng Đảng, đổi mới nâng cao hiệu quả
lãnh đạo, chỉ đạo của các cấp uỷ Đảng, công tác chỉ đạo, điều hành
của các cấp chính quyền; sự tham gia tích cực, hiệu quả của Mặt trận
Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội; tạo thành bộ máy hoạt
động thực sự thống nhất, đồng bộ, hiệu quả.
Kết luận Chương 3
Việc triển khai thực hiện chính sách phát triển cơ sở hạ tầng
nông thôn trong xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2016 - 2020 trên
cả nước nói chung và địa bàn huyện Bình Chánh nói riêng sẽ có
nhiều thuận lợi, thời cơ nhưng xen lẫn không ít khó khăn, thách thức.
Tuy nhiên, Trung ương và Thành phố đã ban hành hệ thống chính
sách cụ thể, rõ ràng để thực hiện giai đoạn mới trên cơ sở đúc kết
được nhiều kinh nghiệm trong quá trình triển khai thực hiện chính
sách này giai đoạn 2010 - 2015. Đối vối huyện Bình Chánh, Huyện
ủy - Ủy ban nhân dân Huyện đang triển khai thực hiện với quan điểm
và các mục tiêu rõ ràng được xác định theo từng năm cùng với hệ
thống các giải pháp trên đây, nếu được triển khai thực hiện đồng bộ,
ý chí quyết tâm cao của hệ thống chính trị, chắc chắn chính sách phát
triển cơ sở hạ tầng nông thôn trong xây dựng nông thôn mới giai
đoạn 2016 - 2020 trên địa bàn huyện Bình Chánh sẽ gặt hái nhiều
thành công.

19

20


- Huyện và xã đã chủ động xây dựng kế hoạch vốn, huy động
nguồn lực phục vụ Chương trình.
- Sự phối hợp giữa chính quyền và các tổ chức chính trị - xã hội
và với cộng đồng dân cư khá chặt chẽ. Do làm tốt công tác tuyên
truyền vận động xã hội hoá trong đầu tư xây dựng nên đã vận động
người dân hiến đất, hiến tài sản, đóng góp tiền, ngày công tham gia
xây dựng kết cấu hạ tầng nông thôn.
Đồng thời, cũng còn không ít các vấn đề đặt ra trong xây dựng
cơ sở hạ tầng nông thôn ở huyện Bình Chánh thời gian tới (2016 2020), trong đó quan trọng nhất và liên quan tới tổ chức thực hiện
chính sách xây dựng cơ sở hạ tầng nông thôn trong xây dựng nông
thôn mới ở huyện Bình Chánh là làm sao huy động được nhiều hơn
các nguồn lực, nhất là sự tham gia, đóng góp từ cộng đồng và bố trí,
sử dụng hiệu quả các nguồn lực này.
Các giải pháp đề xuất từ thực tiễn thực hiện chính sách phát triển
cơ sở hạ tầng nông thôn trong xây dựng nông thôn mới ở huyện Bình
Chánh có thể là những gợi ý hữu ích cả cho việc hoàn thiện chính
sách và cả cho việc tăng cường thực hiện chính sách phát triển cơ sở
hạ tầng nông thôn trong xây dựng nông thôn mới ở các địa phương
khác.

21