BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI

LA THỊ HẢI YẾN

BIỆN PHÁP HÌNH THÀNH BIỂU TƯỢNG
HÌNH DẠNG CHO TRẺ 4-5 TUỔI THÔNG QUA
HOẠT ĐỘNG NGOÀI TRỜI

Chuyên ngành:

Giáo dục học (Giáo dục mầm non)

Mã số:

60.14.01.01

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS. Đỗ Thị Minh Liên

Hà Nội - 2017


LỜI CẢM ƠN
Bằng lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc, em xin chân thành cảm ơn
giảng viên PGS.TS. Đỗ Thị Minh Liên – Người đã tận tình hướng dẫn, giúp
đỡ em trong suốt thời gian học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn.
Em xin trân trọng cảm ơn Ban giám hiệu, phòng quản lí sau đại học
cùng toàn thể các thầy cô giáo trong hội đồng bảo vệ luận văn thạc sĩ đã chỉ
dẫn, giúp đỡ, tạo điều kiện cho em trong suốt thời gian học tập, nghiên cứu


Giáo viên

GVMN

Giáo viên mầm non

HĐ

Hoạt động

HĐNT

Hoạt động ngoài trời

HD

Hình dạng

MG

Mẫu giáo

MN

Mầm non

TBC

Trung bình cộng

và trẻ 4-5 tuổi nói riêng ................................................................................... 14
1.2.3. Quá trình dạy học nhằm hình thành biểu tượng hình dạng cho trẻ 4-5
tuổi ở trường mầm non .................................................................................... 19


1.2.4. Hoạt động ngoài trời với việc hình thành biểu tượng hình dạng cho trẻ
4-5 tuổi ở trường mầm non ............................................................................. 21
1.3. Cơ sở thực tiễn của việc hình thành biểu tượng hình dạng cho trẻ 4-5 tuổi
thông qua hoạt động ngoài trời ....................................................................... 25
1.3.1. Khách thể điều tra ............................................................................... 25
1.3.2. Nội dung điều tra .................................................................................. 26
1.3.3. Kết quả điều tra ..................................................................................... 26
Nhiệm vụ hình thành BTHD cho trẻ 4 - 5 tuổi. ................................................. 27
1.3.3. Thực trạng mức độ hình thành BTHD của trẻ 4-5 tuổi......................... 34
Tiểu kết chương 1 .......................................................................................... 38
CHƯƠNG 2: ĐỀ XUẤT MỘT SỐ BIỆN PHÁP HÌNH THÀNH BIỂU
TƯỢNG HÌNH DẠNG CHO TRẺ 4-5 TUỔI THÔNG QUA HOẠT
ĐỘNG NGOÀI TRỜI ................................................................................... 39
2.1. Nguyên tắc xây dựng một số biện pháp hình thành biểu tượng hình dạng
cho trẻ 4-5 tuổi thông qua hoạt động ngoài trời .............................................. 39
2.1.1. Nguyên tắc 1: Dựa vào nội dung chương trình hình thành biểu tượng
hình dạng cho trẻ 4-5 tuổi ở trường mầm non ................................................ 39
2.1.3. Nguyên tắc 3: Dựa vào mục tiêu phát huy tính tích cực, độc lập của trẻ
trong quá trình tham gia các hoạt động nhận biết hình dạng ........................ 41
2.1.4. Nguyên tắc 4: Dựa vào lợi thế của HĐNT để xây dựng biện pháp hình
thành BTHD cho trẻ 4-5 tuổi thông qua HĐNT ............................................. 42
2.2.4. Biện pháp 4: Lồng ghép nội dung hình thành BTHD vào các trò chơi tự
chọn của trẻ ...................................................................................................... 56
2.2.5. Biện pháp 5: Giáo viên tạo tình huống có vấn đề nảy sinh trong HĐNT
nhằm hình thành BTHD cho trẻ ...................................................................... 60


DANH MỤC BẢNG BIỂU
Bảng 1.1: Nhận thức của giáo viên về tầm quan trọng của việc hình thành
BTHD cho trẻ 4 - 5 tuổi qua HĐNT ................................................ 26
Bảng 1.2: Nhận thức của giáo viên về nhiệm vụ hình thành BTHD cho trẻ 4
- 6 tuổi. ............................................................................................. 27
Bảng 1.3. Mức độ sử dụng các biện pháp nhằm hình thành BTHD cho trẻ
4-5 tuổi thông qua HĐNT ................................................................. 30
Bảng 1.4: Những khó khăn thường gặp khi tổ chức HĐNT nhằm hình thành
BTHD cho trẻ 4 - 5 tuổi. ................................................................... 33
Bảng 1.5. Mức độ hình thành BTHD của trẻ 4-5 tuổi ............................... 36
Bảng 3.1. Mức độ hình thành BTHD của trẻ nhóm ĐC và nhóm TN trước
TN tác động ...................................................................................... 76
Bảng 3.2: Mức độ hình thành BTHD của trẻ nhóm ĐC và nhóm TN sau TN
tác động ............................................................................................ 78
Bảng 3.3: Kiểm định kết quả TN của trẻ nhóm TN và nhóm ĐC sau TN tác
động ................................................................................................. 81
Bảng 3.4: Mức độ hình thành BTHD của trẻ nhóm TN trước và sau TN tác
động ................................................................................................. 82
Bảng 3.5: Mức độ hình thành BTHD của trẻ nhóm ĐC trước và sau TN tác
động ................................................................................................. 83
Bảng 3.6: Bảng kiểm định hiệu quả TN của nhóm TN và nhóm ĐC trước
và sau TN tác động ........................................................................... 85


DANH MỤC BIỂU ĐỒ
Biểu đồ 3.1. Mức độ hình thành BTHD của trẻ nhóm ĐC và nhóm TN trước
TN tác động (tính theo %)............................................................. 77
Biểu đồ 3.2: Mức độ hình thành BTHD của trẻ nhóm TN và nhóm ĐC sau TN
tác động (tính theo %) ................................................................... 80

hết mình theo nhu cầu và hứng thú, và qua đây, việc hình thành cũng như phát
triển biểu tượng về hình dạng trở nên nhẹ nhàng và rất hiệu quả.
Hoạt động hình thành biểu tượng về hình dạng cho trẻ 4-5 tuổi ở trường
mầm non sẽ đạt hiệu quả cao hơn nếu người giáo viên biết kết hợp với các

1


hoạt động khác nhằm làm cho tiết học trở nên hấp dẫn và thú vị hơn. Với
những phân tích ở trên thì hoạt động ngoài trời là một hoạt động thích hợp
trong việc hình thành cũng như phát triển biểu tượng hình dạng cho trẻ mẫu
giáo 4-5 tuổi.
Cho đến nay thì giáo viên mầm non cũng đã quan tâm đến việc sử dụng
hoạt động ngoài trời nhằm củng cố và phát triển biểu tượng hình dạng cho trẻ
4-5 tuổi, nhưng trên thực tế thì hiệu quả chưa cao, giáo viên chưa biết tận
dụng hết thế mạnh của các hoạt động ngoài trời trong việc hình thành và phát
triển biểu tượng hình dạng cho trẻ.
Chính những lí do trên, chúng tôi quyết định chọn đề tài “Biện pháp
hình thành biểu tượng hình dạng cho trẻ 4-5 tuổi thông qua hoạt động
ngoài trời” để nghiên cứu những vấn đề lí luận, thực trạng và đề xuất một số
biện pháp, hình thức nâng cao hiệu quả trong việc hình thành biểu tượng hình
dạng cho trẻ 4-5 tuổi.
2. Mục đích nghiên cứu
Xây dựng một số biện pháp hình thành biểu tượng hình dạng cho trẻ 4-5
tuổi thông qua hoạt động ngoài trời, qua đó, phát triển nhận thức cho trẻ, góp
phần phát triển toàn diện nhân cách trẻ.
3. Khách thể và đối tượng nghiên cứu
3.1. Khách thể nghiên cứu: Quá trình phát triển biểu tượng hình dạng cho trẻ
4-5 tuổi thông qua hoạt động ngoài trời.
3.2. Đối tượng nghiên cứu: Một số biện pháp hình thành biểu tượng hình dạng

7.2.1. Phương pháp điều tra
Sử dụng phiếu điều tra với giáo viên và cán bộ quản lí nhằm nghiên cứu thực
trạng hình thành BTHD cho trẻ 4-5 tuổi thông qua HĐNT.
7.2.2. Phương pháp quan sát
Quan sát hoạt động của giáo viên và trẻ trong giờ HĐNT nhằm hình
thành BTHD cho trẻ.

3


7.2.3. Phương pháp đàm thoại
- Trò chuyện với cán bộ quản lí, GVMN và với trẻ nhằm điều tra thực
trạng quá trình hình thành BTHD của trẻ 4-5 tuổi.
7.2.4. Phương pháp khảo sát
Sử dụng bài tập để khảo sát mức độ hình thành BTHD của trẻ 4-5 tuổi.
7.2.5. Phương pháp nghiên cứu sản phẩm hoạt động của trẻ
Dựa vào sản phẩm hoạt động ngoài trời của trẻ để tìm hiểu thực trạng
hình thành BTHD và hỗ trợ cho các phương pháp khác trong quá trình đánh
giá tính khả thi của các biện pháp đưa ra.
7.2.6. Phương pháp thực nghiệm
Tiến hành TNSP nhằm kiểm nghiệm tính khả thi và tính hiệu quả của các
biện pháp hình thành BTHD cho trẻ 4-5 tuổi thông qua HĐNT.
7.2.7. Phương pháp xử lý số liệu
Sử dụng toán thống kế để xử lí các số liệu thu được từ việc khảo sát thực
trạng và thực nghiệm trong quá trình nghiên cứu.
8. Những đóng góp mới của đề tài
Góp phần làm phong phú thêm lí luận và thực tiễn về biện pháp hình
thành BTHD cho trẻ 4-5 tuổi thông qua HĐNT ở trường mầm non.
9. Cấu trúc của luận văn
* Phần mở đầu

sự hình thành ở trẻ khối lượng tri thức nhất định về các đối tượng, các hiện
tượng và những phương thức hoạt động tư duy nhất định như: kĩ năng quan
sát, so sánh, phân tích, khái quát hóa đơn giản. Nhà giáo dục A.P.Usôva nhận
định rằng khi đem lại cho trẻ em những thông tin về các đối tượng và hiện
tượng khác nhau về cuộc sống hiện thực cần phải làm cho trẻ nắm được các
dấu hiệu hình dạng đặc trưng của đối tượng, hiểu và nắm được cách sắp xếp
các nhóm vật theo dấu hiệu hình dạng.
Vào thế kỉ XVII – XIX, các nhà giáo dục J.A.Komensky, J.H. Pestalozzi,
K.Đ.Usinxki, L.N.Tolxtoi…trong công trình nghiên cứu của mình đã đề cập
đến vấn đề nội dung, phương pháp hình thành biểu tượng hình dạng cho trẻ.
Xuất phát từ nhu cầu thực tiễn mà các nhà giáo dục này đều cho rằng nhất

5


thiết phải chuẩn bị cho trẻ lĩnh hội toán học trong tương lai. Họ đưa ra các ý
kiến riêng về nội dung và phương pháp dạy toán cho trẻ trong gia đình.
Cuối thế kỉ XIX, với việc hình thành và phát triển khoa học “Phương pháp
hình thành những biểu tượng toán học sơ đẳng cho trẻ mầm non”, nhà giáo dục
Grube (người Đức) và Pestalosư (Thụy Điển) đã đưa ra phương pháp mô phỏng
đánh dấu bước ngoặc quan trọng trong việc dạy toán cho trẻ nhỏ. Hai ông đã
nhấn mạnh đến vai trò của trực quan và coi nó là cơ sở đầu tiên cho sự phát
triển nhận thức lí tính ở trẻ em. Sau này, nhiều nghiên cứu sư phạm và tâm lí
học dưới sự hướng dẫn của L.M.Jurova và T.V.Taruntaeva nhằm soạn thảo một
hệ thống phương pháp mới hiệu quả hơn cho việc dạy các yếu tố toán học như:
số lượng, con số, hình dạng, kích thước… và dạy chữ ở vườn trẻ.[28]
Các nhà tâm lí học D.B. Elkonin, P.Ia. Galperin, V.V. Davưdôv… coi
trọng việc dạy trẻ nắm được bản chất và nguồn gốc của những ý niệm sơ đẳng
về hình dạng. Họ đánh giá cao việc sử dụng rộng rãi các trò chơi học tập cũng
như việc mô hình hóa, trực quan hóa các dấu hiệu hình dạng khác nhau trong

1.1.2. Các công trình nghiên cứu về sự hình thành biểu tượng hình dạng
cho trẻ mẫu giáo của các nhà Tâm lí – giáo dục trong nước
Vấn đề hình thành những biểu tượng toán học sơ đẳng cho trẻ mầm non
nói chung và hình thành BTHD cho trẻ mẫu giáo nói riêng được nhiều nhà
giáo dục quan tâm nghiên cứu, kết quả các nghiên cứu này được thể hiện
trong các chương trình “Chăm sóc – giáo dục trẻ mầm non”. Trong chương
trình “MG cải tiến” (1978 – 1984) có bộ môn “Cho trẻ làm quen với toán”.
chương trình đã đề ra nội dung dạy trẻ những kiến thức ban đầu về hình dạng.
Tuy nhiên, phương pháp tổ chức hình thành biểu tượng hình dạng cho trẻ của
chương trình này vẫn mang tính phổ thông nặng nề, tức là cô giảng, trò nghe
rồi ghi nhớ và nhắc lại. Vì vậy, trẻ học một cách thụ động và mất dần khả
năng sáng tạo.
Giai đoạn 1985 – 1989: Chương trình “Cải cách Mẫu giáo” (Giai đoạn
1985 – 1989) đã đem lại sự đột phá về phương pháp DH nhằm hình thành
biểu tượng hình dạng cho trẻ MG, tuy nội dung dạy học này còn nghèo nàn

7


và còn tồn tại độc lập, thiếu sự lồng ghép tích hợp với những nội dung giáo
dục khác, nhưng chúng được đưa đến trẻ theo hướng tổ chức HĐ thực tiễn đa
dạng cho trẻ. Chương trình “Mẫu giáo cải cách” hướng vào việc thực hiện
nội dung hình thành biểu tượng hình dạng cho trẻ trên các tiết học toán ở
trường MN mà chưa có sự chú ý tới việc dạy trẻ ở mọi lúc, mọi nơi. Hơn
thế, chương trình chưa chú ý tới việc dạy trẻ vận dụng các biểu tượng hình
dạng vào cuộc sống thực tiễn của trẻ. Mặt khác, khi dạy trẻ đa số GV phụ
thuộc vào tài liệu hướng dẫn thực hiện chương trình, vì vậy phương pháp
tổ chức các tiết học được GV tiến hành gần giống nhau mà thiếu sự sáng
tạo, linh hoạt để phù hợp với điều kiện thực tế của lớp và địa phương. DH
vẫn theo kiểu đồng loạt, áp đặt, giáo viên chưa thực sự là người tổ chức,

đầu của trẻ mẫu giáo” [12]; Nguyễn Duy Thịnh và Trịnh Minh Loan “Toán và
phương pháp cho trẻ làm quen với biểu tượng toán”; Đinh Thị Nhung “Toán
và phương pháp hình thành các biểu tượng toán học cho trẻ mẫu giáo” [18];
Đỗ Thị Minh Liên “ Lý luận và phương pháp hình thành biểu tượng toán học
sơ đẳng cho trẻ mầm non” [15], [16]; Lê Thị Thanh Nga “Phương pháp hướng
dẫn trẻ mầm non làm quen với biểu tượng toán ban đầu”. Các công trình này
đã nghiên cứu đặc điểm phát triển BTHD của trẻ em lứa tuổi mầm non, trên
cơ sở đó các tác giả nghiên cứu nhiệm vụ, nội dung và phương pháp, hình
thức, phương tiện hình thành BTHD cho trẻ mầm non theo từng lứa tuổi trẻ.
Nhìn chung, các tác giả đều chú trọng đến việc phối hợp sử dụng các phương
pháp dạy học trực quan, dùng lời nói và thực hành luyện tập với các bài tập và
trò chơi đa dạng… nhằm hình thành và phát triển các BTHD cho trẻ phù hợp
với khả năng của trẻ và điều kiện thực tiễn của trường, lớp. Các nghiên cứu
cho thấy rằng hình thức tổ chức dạy học toán cho trẻ mầm non rất đa dạng và
phong phú. Tuy nhiên, nhìn chung thì hình thức truyền thống vẫn đang được
áp dụng rộng rãi trong các trường mầm non chủ yếu là tổ chức dạy BTHD cho
trẻ trong hoạt động làm quen với toán và được củng cố mọi lúc, mọi nơi. Tuy
nhiên phương pháp tổ chức các hoạt động hình thành BTHD mới chỉ được đề
cập một cách chung nhất, khái quát nhất cho trẻ mầm non, vì vậy cần có

9


nghiên cứu cụ thể, sâu hơn nữa trong lĩnh vực hình thành BTHD cho trẻ sao
cho phù hợp với khả năng nhận thức của lứa tuổi trẻ, với đặc điểm cuả từng
hoạt động của trẻ ở trường mầm non (HĐ vui chơi, HĐ ngoài trời, HĐ với đồ
vật…) và điều kiện thực tiễn của vùng, miền trẻ sinh sống..
Gần đây, trong một số khóa luận và luận văn của các tác giả cũng đã
nghiên cứu về việc hình thành biểu tượng kích thước cho trẻ mẫu giáo.
Tác giả Phan Thị Thúy Hằng trong luận văn thạc sĩ “Một số biện pháp

tuổi thông qua hoạt động ngoài trời
1.2.1. Một số khái niệm cơ bản
1.2.1.1. Khái niệm biểu tượng hình dạng
a. Khái niệm biểu tượng
Có nhiều khái niệm khác nhau về biểu tượng:
Theo quan điểm của Triết học duy vật biện chứng thì Biểu tượng (BT) là
hình ảnh của khách thể đã được tri giác còn lưu lại trong bộ óc con người và
do một tác động nào đó được tái hiện, nhớ lại.
Biểu tượng cũng như cảm giác, tri giác, là “hình ảnh chủ quan của thế
giới khách quan”. Nhưng khác với cảm giác và tri giác, BT phản ánh khách
thể một cách gián tiếp, là “hình ảnh của hình ảnh”. Ngoài ra, với những BT
cũ, con người có thể sáng tạo ra những BT mới bằng tưởng tượng của mình.
Theo từ điển Tâm lý học, “Biểu tượng là hình ảnh của các vật thể, cảnh
tượng và sự xuất hiện trên cơ sở nhớ lại hay tưởng tượng. Khác với tri giác,
BT có thể mang tính khái quát. Nếu tri giác chỉ liên quan đến hiện tại thì BT
liên quan đến cả quá khứ và tương lai.” [22]
Theo từ điển Tiếng Việt của Hoàng Phê làm chủ biên [ 20,tr30], “biểu
tượng là hình ảnh tượng trưng, hình ảnh của nhận thức, cao hơn cảm giác, cho
ta hình ảnh của sự vật còn giữ lại trong đầu óc khi tác dụng của sự vật vào các
giác quan đã chấm dứt”.
Như vậy, biểu tượng là những hình ảnh của sự vật hiện tượng trong thế
giới xung quanh, được hình thành trên cơ sở các cảm giác và tri giác đã xãy

11


ra trước đó, được lưu giữ lại trong ý thức hay là hình ảnh mới được hình
thành trên cơ sở những hình ảnh đã có từ trước.
b. Khái niệm hình dạng
Hình dạng là khái niệm chung, tổng quát biểu thị giới hạn của các vật với

về phía con người (chủ thể). [22]
b. Khái niệm hoạt động ngoài trời
Theo cách hiểu thông thường, “ngoài trời” là khoảng không gian không
có gì che chắn ở phía bên trên, đó chính là môi trường không gian tự nhiên.
Từ đó, khái niệm HĐNT được quan niệm là hoạt động của con người được
diễn ra trong môi trường không gian tự nhiên.
Theo định nghĩa của tác giả Đặng Hồng Phương, HĐNT là hoạt động
được chủ thể tiến hành một cách có mục đích trong môi trường không gian tự
nhiên. [21]
Xét trên bình diện tâm lí - giáo dục học, HĐNT trước hết là một hoạt
động và có những đặc trưng cơ bản sau:
- HĐNT là HĐ có tính mục đích được thực hiện bởi chủ thể.
- Đối tượng của HĐNT là tất cả những sự vật hiện tượng diễn ra trong
không gian tự nhiên bên ngoài lớp học mà chủ thể quan tâm nhằm thỏa mãn
nhu cầu nhận thức, khám phá.
Như vậy, có thể hiểu HĐNT là một hoạt động đặc trưng được chủ thể
tiến hành một cách có mục đích trong môi trường không gian tự nhiên. Chính
vì thế, HĐNT có nội dung, hình thức và phương pháp tổ chức khác với những
hoạt động được tổ chức trong lớp học.
c. Hoạt động ngoài trời ở trường mầm non
HĐNT ở trường mầm non là một HĐ giáo dục được quy định trong chế
độ sinh hoạt hằng ngày của trẻ ở trường MN. HĐ này được GV tổ chức một
cách có mục đích, có kế hoạch ở không gian bên ngoài lớp học nhằm giúp trẻ
phát triển một cách toàn diện.

13


1.2.1.3. Khái niệm biện pháp hình thành biểu tượng hình dạng cho trẻ 4-5
tuổi thông qua hoạt động ngoài trời

dạng. Tuy nhiên hình dạng của bất kì vật thể nào đều được phản ánh khái quát
bằng các hình hình học nào đó hay bằng sự kết hợp của một số hình hình học
theo một kiểu nhất định trong không gian. Như vậy hình hình học là các hình
chuẩn mà con người dựa vào đó để xác định hình dạng của các vật.
Biểu tượng về hình dạng vật thể xuất hiện sớm ở trẻ nhỏ. Thực tiễn cho
thấy ngay từ nhỏ trẻ đã nhận ra hình dạng của nhiều vật quen thuộc, ví dụ: trẻ
nhận biết được chai sữa hay nhiều đồ vật có xạng quanh trẻ thông qua hình
dạng quen thuộc của chúng. Nhờ sự tham gia tích cực của các giác quan đặc
biệt là thị giác, xúc giác và thông qua hoạt động thực tiễn mà trẻ nhận biết
được hình dạng của nhiều vật có xung quanh trẻ. Tuy nhiên vốn biểu tượng
hình dạng mà trẻ nắm được từ vốn kinh nghiệm thực tiễn thường thiếu chính
xác, tản mạn và thiếu tính hệ thống. Vì vậy nó không thể là phương tiện giúp
trẻ nhận biết hình dạng của các sự vật, hiện tượng xung quanh với sự phong
phú, sinh động và vẻ đẹp của nó.
Việc nhận biết các hình hình học và hình dạng vật thể luôn có mối quan
hệ tác động qua lại chặt chẽ với nhau. Dựa trên những biểu tượng hình dạng
vật thể và thông qua sự khái quát chúng mà trẻ nhận biết được các hình hình
học. Mặt khác thông quan biểu tượng về các hình hình học mà phát triển ở trẻ
khả năng phân biệt, nhận biết hình dạng vật thể.
Khả năng tri giác, nhận biết hình dạng vật thể và các hình hình học ở trẻ
phụ thuộc vào lứa tuổi trẻ, vào vốn kinh nghiệm cảm giác của chính bản thân
trẻ và vào sự tác động sư phạm của các nhà giáo dục.
Ngay từ lứa tuổi nhà trẻ thông qua thao tác thực tiễn với đồ vật, đồ chơi đã
hình thành ở trẻ những biểu tượng về hình dạng vật thể. Trẻ 2-3 tuổi đã phân biệt
được hình dạng của vật, hiểu lời nói tương ứng với vật, ở trẻ đã có sự phối hợp
giữa lời nói và biểu tượng – đó là hoạt động trí tuệ phức tạp đối với trẻ. Tuy

15




mãn những hứng thú khác của trẻ. Tuy nhiên trẻ ba tuổi có khả năng hiểu và
thực hiện nhiệm vụ tìm vật theo hình dạng mà không cần kiểm tra bằng mắt.
Trẻ nhỏ thường không tri giác các hình hình học như những hình chuẩn,
mà thường coi chúng như những đồ vật, đồ chơi thông thường, nếu những
hình đó giống nhứng đồ vật, đồ chơi quen thuộc với trẻ thì trẻ sẽ gọi chúng
bằng tên gọi của đồ chơi đó, như: hình oovan – trẻ gọi là quả trứng, khối chữ
nhật – cái hộp…Dưới tác động của dạy học trẻ bắt đầu không đồng nhất
chúng với đồ vật nữa mà chỉ so sánh chúng với các đồ vật quen biết, ví dụ:
hình ô van – như là quả trứng, hình tròn – như là cái vòng….Dần dần trẻ bắt
đầu lĩnh hội các hình hình học như những hình mẫu để sử dụng khi xác định
hình dạng của vật, ví dụ: cái vòng, cái đĩa có dạng hình tròn, cửa sổ có dạng
hình chữ nhật…
Trẻ ba tuổi bắt đầu nhận biết chính xác các hình hình học mà không phụ
thuộc vào vị trí của chúng trong không gian. Tuy nhiên do trẻ thường tri giác
qua loa chúng nên trẻ thường nhầm lẫn các hình tương đối giống nhau, như:
hình oovan và hình tròn, hình vuông và hình chữ nhật…ngay cả khi những
hình đó ở trước mặt trẻ. Tuy nhiên trẻ lại phân biệt và lựa chọn các vật theo
hình mẫu khá chính xác nếu đó là những hình rất khác nhau như: hình vuông
và hình tròn, hình tròn và tam giác.
Việc trẻ nhận biết hình dạng vật và các hình hình học phụ thuộc rất nhiều
vào mức độ khảo sát hình dạng của trẻ. Trong quá trình khảo sát hình dạng, sự
phối hợp giữa các giác quan như: thị giác, xúc giác và lời nói có tác dụng thúc
đẩy sự tri giác và nhận biết hình dạng của vật một cách chính xác. Tuy nhiên
mức độ khảo sát của trẻ ba tuổi còn rất thấp, trẻ còn chưa biết nhìn vật liên tục
theo đường bao quanh vật và chưa nhìn kỹ hình dạng của vật, vì vậy trẻ chỉ
nhận biết được đặt điểm bên ngoài của hình như: mầu sắc, kích thước, các
góc…mà không nắm được hình dạng chung của toàn bộ vật. Trong quá trình

17