BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM HÀ NỘI
----------

LÊ THỊ THÙY LINH

BỒI DƢỠNG KỸ NĂNG NGHỀ CHO THANH NIÊN
ĐÁP ỨNG YÊU CẦU XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI
TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH VĨNH LONG

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

HÀ NỘI, 2017


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM HÀ NỘI
----------

LÊ THỊ THÙY LINH

BỒI DƢỠNG KỸ NĂNG NGHỀ CHO THANH NIÊN
ĐÁP ỨNG YÊU CẦU XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI
TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH VĨNH LONG

Chuyên ngành: Giáo dục và Phát triển cộng đồng
Mã ngành: Thí điểm

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC
Ngƣời hƣớng dẫn khoa học
TS. Trịnh Thị Hồng Hà

Tác giả luận văn

Lê Thị Thùy Linh


MỤC LỤC
MỞ ĐẦU .......................................................................................................... 1
1. Tính cấp thiết của đề tài ............................................................................. 1
2. Mục đích nghiên cứu ................................................................................... 3
3. Khách thể và đối tƣợng nghiên cứu .......................................................... 3
4. Giả thuyết khoa học .................................................................................... 3
5. Nhiệm vụ nghiên cứu .................................................................................. 4
6. Giới hạn phạm vi nghiên cứu ..................................................................... 4
7. Phƣơng pháp nghiên cứu............................................................................ 4
8. Đóng góp mới của đề tài ............................................................................. 6
9. Dự kiến cấu trúc của luận văn ................................................................... 6
Chương 1. CƠ SỞ LÍ LUẬN VỀ BỒI DƢỠNG KỸ NĂNG NGHỀ CHO
THANH NIÊN ĐÁP ỨNG YÊU CẦU XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI 7
1.1. Sơ lƣợc lịch sử nghiên cứu vấn đề .......................................................... 7
1.1.1. Những nghiên cứu về kĩ năng và kĩ năng nghề ................................ 7
1.1.2. Những công trình nghiên cứu về đào tạo, bồi dưỡng kĩ năng nghề 8
1.2. Một số khái niệm cơ bản........................................................................ 10
1.2.1. Bồi dưỡng ........................................................................................... 10
1.2.2. Kỹ năng và kỹ năng nghề ................................................................... 10
1.2.3. Nông thôn mới.................................................................................... 21
1.3. Bồi dƣỡng kỹ năng nghề ở trƣờng Đại học Sƣ phạm Kỹ thuật đáp ứng yêu
cầu xây dựng nông thôn mới............................................................................ 24
1.3.1. Mục tiêu bồi dưỡng ........................................................................... 24
1.3.2. Nội dung chương trình bồi dưỡng kĩ năng nghề cho thanh niên .. 24
1.3.3. Phương pháp bồi dưỡng kĩ năng nghề ............................................ 25

2.3.2. Mục tiêu bồi dưỡng kỹ năng nghề cho thanh niên đáp ứng yêu cầu
xây dựng nông thôn mới trên địa bàn tỉnh Vĩnh Long ............................. 40
2.3.3. Nội dung chương trình bồi dưỡng kỹ năng nghề cho thanh niên đáp
ứng yêu cầu xây dựng nông thôn mới trên địa bàn tỉnh Vĩnh Long ....... 41
2.3.4. Đội ngũ giảng viên tham gia bồi dưỡng kỹ năng nghề cho thanh niên... 42
2.3.5. Học viên tham gia đào tạo và bồi dưỡng kỹ năng nghề đáp ứng yêu cầu
xây dựng nông thôn mới ................................................................................ 43


2.3.6. Phương pháp bồi dưỡng kỹ năng nghề cho thanh niên đáp ứng yêu
cầu xây dựng nông thôn mới trên địa bàn tỉnh Vĩnh Long ...................... 44
2.3.7. Hình thức tổ chức bồi dưỡng kỹ năng nghề cho thanh niên đáp ứng
yêu cầu xây dựng nông thôn mới trên địa bàn tỉnh Vĩnh Long ............... 45
2.3.8. Hiệu quả sử dụng các phương tiện bồi dưỡng kỹ năng nghề cho thanh
niên đáp ứng yêu cầu xây dựng nông thôn mới trên địa bàn tỉnh Vĩnh Long 48
2.3.9. Những khó khăn chủ yếu công tác bồi dưỡng kỹ năng nghề cho thanh
niên đáp ứng yêu cầu xây dựng nông thôn mới trên địa bàn tỉnh Vĩnh Long .. 49
2.4. Đánh giá về những ƣu điểm và hạn chế của công tác bồi dƣỡng kỹ
năng nghề cho thanh niên đáp ứng yêu cầu xây dựng nông thôn mới trên
địa bàn tỉnh Vĩnh Long ................................................................................. 51
2.4.1. Những kết quả đạt được ................................................................... 51
2.4.2. Những vấn đề còn tồn tại ................................................................. 51
2.4.3. Nguyên nhân của những tồn tại ...................................................... 52
Tiểu kết chƣơng 2 .......................................................................................... 54
Chương 3. BIỆN PHÁP BỒI DƢỠNG KỸ NĂNG NGHỀ CHO THANH
NIÊN ĐÁP ỨNG YÊU CẦU XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI TRÊN
ĐỊA BÀN TỈNH VĨNH LONG .................................................................... 55
3.1. Nguyên tắc đề xuất các biện pháp ........................................................ 55
3.1.1. Nguyên tắc đảm bảo phù hợp với thực tiễn địa phương ................. 55
3.1.2. Nguyên tắc đảm bảo tính khả thi ..................................................... 55

3.4.2. Phân tích kết quả khảo nghiệm.......................................................... 77
Tiểu kết chƣơng 3 .......................................................................................... 81
KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ ............................................................... 82
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO ..................................................... 86
PHỤ LỤC ....................................................................................................... 90


DANH MỤC BẢNG
Bảng 2.1. Đánh giá của CBQL, GV và HV về tầm quan trọng của công tác bồi
dưỡng kỹ năng nghề cho thanh niên đáp ứng yêu cầu xây dựng NTN . 38
Bảng 2.2. Nhận thức của CBQL, GV và HV về mục tiêu bồi dưỡng KN nghề
cho thanh niên trên địa bàn tỉnh Vĩnh Long .................................... 40
Bảng 2.3. Đánh giá về nội dung, chương trình bồi dưỡng kỹ năng nghề cho thanh
niên đáp ứng yêu cầu xây dựng NTM trên địa bàn tỉnh Vĩnh Long ....... 41
Bảng 2.4. Đánh giá của CBQL, HV về đội ngũ GV tham gia bồi dưỡng KN
nghề cho thanh niên ........................................................................ 42
Bảng 2.5. Đánh giá về của các CBQL, GV và HV thực trạng HV tham gia đào
tạo và bồi dưỡng KN nghề đáp ứng yêu cầu xây dựng NTM ........ 43
Bảng 2.6. Đánh giá của các CBQL, GV và HV về hiệu quả sử dụng các
phương pháp bồi dưỡng KN nghề cho thanh niên .......................... 45
Bảng 2.7. Đánh giá của các CBQL, GV và HV về hiệu quả sử dụng các hình
thức bồi dưỡng kỹ năng nghề cho thanh niên đáp ứng yêu cầu xây
dựng NTM trên địa bàn tỉnh Vĩnh Long ........................................ 46
Bảng 2.8. Đánh giá của các CBQL, GV và HV về hiệu quả sử dụng các phương
tiện bồi dưỡng kỹ năng nghề cho thanh niên đáp ứng yêu cầu xây
dựng nông thôn mới trên địa bàn tỉnh Vĩnh Long .......................... 48
Bảng 2.9. Đánh giá của các CBQL, GV và HV về mức độ ảnh hưởng của
những khó khăn chủ yếu của bồi dưỡng KN nghề cho thanh niên
đáp ứng yêu cầu xây dựng NTM trên địa bàn tỉnh Vĩnh Long........... 50
Bảng 3.1. Đánh giá về mức độ cần thiết của các biện pháp bồi dưỡng KN nghề cho

GD&ĐT

:

Giáo dục và Đào tạo

KN

:

Kỹ năng

NLTH

:

Năng lực thực hiện

NTM

:

Nông thôn mới

Nxb

:

Nhà xuất bản




để đáp ứng yêu cầu ngày càng cao về nguồn nhân lực phục vụ cho sự nghiệp công
nghiệp hóa, hiện đại hóa của đất nước thì hệ thống đào tạo còn biểu hiện nhiều bất
cập, hạn chế. Trong Báo cáo chính trị Ban chấp hành TW Đảng Khóa X chỉ rõ
“Chất lượng giáo dục và đào tạo chưa đáp ứng yêu cầu phát triển, nhất là đào tạo
nguồn nhân lực trình độ cao vẫn còn hạn chế; chưa chuyển mạnh sang đào tạo
theo nhu cầu của xã hội. Chưa giải quyết tốt mối quan hệ giữa tăng số lượng, quy
mô với nâng cao chất lượng, giữa dạy chữ và dạy người. Chương trình, nội dung,
phương pháp dạy và học lạc hậu, đổi mới chậm; cơ cấu giáo dục không hợp lý
giữa các lĩnh vực, ngành nghề đào tạo” [12].
Ngày 18 tháng 5 năm 2005, Thủ tướng Chính phủ đã kí quyết định số
112/2005/QĐ-CP phê duyệt đề án “Xây dựng xã hội học tập”. Quyết định của
Thủ tướng là căn cứ pháp lý cho mọi người được hưởng quyền lợi về học tập
và học tập suốt đời. Đây cũng là căn cứ và cơ sở thuận lợi cho các hình thức tổ
chức giáo dục và đào tạo không chính quy tiếp tục phát triển, hoàn thiện, đổi
mới và không ngừng nâng cao chất lượng.
Những hạn chế và bất cập nêu trong Báo cáo chính trị Ban chấp hành
TW Đảng Khóa X là có nhiều nguyên nhân như: nội dung chương trình đào
tạo không phù hợp với yêu cầu xã hội; phương pháp, phương tiện đào tạo lạc
hậu; cơ cấu đào tạo không hợp lý; cơ chế quản lí giáo dục yếu kém, không
hiệu quả...
Các trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật có nhiệm vụ trọng đại là đào tạo,
bồi dưỡng đội ngũ lao động có chất lượng cao, đáp ứng yêu cầu phát triển
kinh tế - xã hội, phục vụ sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước
nói chung và xây dựng nông thôn mới nói riêng.
Trong những năm qua, các trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật nói chung và
trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Vĩnh Long nói riêng đã tăng cường đầu tư,
nghiên cứu đổi mới công tác đào tạo, bồi dưỡng kỹ năng nghề cho thanh niên các



3


mới. Nếu đi sâu nghiên cứu, đánh giá một cách toàn diện về thực trạng, trên
cơ sở đó đề ra những biện pháp mang tính khoa học và hợp lý thì sẽ góp phần
nâng cao hiệu quả và chất lượng công tác bồi dưỡng kỹ năng nghề cho thanh
niên đáp ứng yêu cầu xây dựng nông thôn mới trên địa bàn tỉnh Vĩnh Long.
5. Nhiệm vụ nghiên cứu
5.1. Nghiên cứu và hệ thống hóa cơ sở lí luận về bồi dưỡng kỹ năng nghề cho thanh
niên đáp ứng yêu cầu xây dựng nông thôn mới.
5.2. Đánh giá thực trạng bồi dưỡng kỹ năng nghề cho thanh niên đáp ứng yêu cầu
xây dựng nông thôn mới trên địa bàn tỉnh Vĩnh Long
5.3. Đề xuất một số biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả bồi dưỡng kỹ năng nghề cho
thanh niên đáp ứng yêu cầu xây dựng nông thôn mới trên địa bàn tỉnh Vĩnh Long
6. Giới hạn phạm vi nghiên cứu
Nghiên cứu cơ sở lí luận về bồi dưỡng kỹ năng nghề cho thanh niên đáp
ứng yêu cầu xây dựng nông thôn mới.
Nghiên cứu thực trạng bồi dưỡng kỹ năng nghề cho thanh niên đáp ứng yêu
cầu xây dựng nông thôn mới trên địa bàn tỉnh Vĩnh Long.
Xây dựng các biện pháp bồi dưỡng kỹ năng nghề trong Trường Đại học SPKT
Vĩnh Long cho thanh niên đáp ứng yêu cầu xây dựng nông thôn mới trên địa
bàn tỉnh Vĩnh Long.
Khảo nghiệm các biện pháp bồi dưỡng kỹ năng nghề cho thanh niên đáp
ứng yêu cầu xây dựng nông thôn mới trên địa bàn tỉnh Vĩnh Long.
Khảo sát trên 20 cán bộ quản lí, 30 giảng viên, của trường ĐHSP Kỹ thuật
Vĩnh Long và 200 thanh niên nông thôn trên địa bàn tỉnh Vĩnh Long tham gia các
khóa bồi dưỡng do trường tổ chức.
7. Phƣơng pháp nghiên cứu
7.1. Các phương pháp nghiên cứu lí luận

nâng cao chất lượng và hiệu quả của công tác này.
Các phương pháp nghiên cứu được sử dụng bao gồm: Phương pháp sử
dụng toán thống kê, phương pháp sử dụng phần mềm xử lí số liệu.

5


8. Đóng góp mới của đề tài
Xây dựng khung lí luận về bồi dưỡng kỹ năng nghề cho thanh niên đáp ứng
yêu cầu xây dựng nông thôn mới.
Phát hiện thực trạng bồi dưỡng kỹ năng nghề cho thanh niên đáp ứng yêu
cầu xây dựng nông thôn mới trên địa bàn tỉnh Vĩnh Long
Các biện pháp bồi dưỡng kỹ năng nghề cho thanh niên đáp ứng yêu cầu xây
dựng nông thôn mới trên địa bàn tỉnh Vĩnh Long.
9. Dự kiến cấu trúc của luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận, khuyến nghị, danh mục tài liệu tham
khảo, phụ lục, nội dung chính của luận văn được thể hiện ở 3 chương:
Chương 1: Cơ sở lí luận về bồi dưỡng kỹ năng nghề cho thanh niên đáp
ứng yêu cầu xây dựng nông thôn mới.
Chương 2: Thực trạng bồi dưỡng kỹ năng nghề cho thanh niên đáp ứng yêu
cầu xây dựng nông thôn mới trên địa bàn tỉnh Vĩnh Long.
Chương 3: Biện pháp bồi dưỡng kỹ năng nghề cho thanh niên đáp ứng yêu
cầu xây dựng nông thôn mới trên địa bàn tỉnh Vĩnh Long.

6


Chương 1
CƠ SỞ LÍ LUẬN VỀ BỒI DƢỠNG KỸ NĂNG NGHỀ CHO THANH
NIÊN ĐÁP ỨNG YÊU CẦU XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI

quát. Tuy chỉ nghiên cứu ở mức độ khái quát, song các tác giả cũng đã nghiên
cứu bản chất, khái niệm KN, các giai đoạn, các quy luật, các điều kiện hình
thành KN, mối quan hệ giữa KN và kỹ xảo. Đại diện của hướng nghiên cứu
thứ nhất này có các tác giả như: A.G. Covaliov, K.K. Platonov, V.X.Cuzin,
A.V. Petrovxki, V.A. Kruch, P.Ia. Galperin...
- Hướng thứ hai: các công trình nghiên cứu KN ở mức độ cụ thể trong
các lĩnh vực khác nhau như lĩnh vực hoạt động sư phạm, hoạt động lao động,
hoạt động sản xuất... Cụ thể là:
+ Những công trình nghiên cứu về KN lao động, sản xuất có trong tác
phẩm của các tác giả ở nước ngoài như: V.V. Tsebyseva (1973), K.K.
Platonov và G.G. Golubev (1977)... Ở trong nước, tác giả Trần Trọng Thủy
nghiên cứu về KN lao động công nghiệp [43].
1.1.2. Những công trình nghiên cứu về đào tạo, bồi dưỡng kĩ năng nghề
Chúng ta có thể kể đến mộ

-

ỗ

cứu
- Đề tài
N

ọc chuyên nghiệ
tác giả

8


- Đề tài

-14).
ạo, bồi dưỡng kĩ năng nghề
c
ồi dưỡng kĩ năng
nghề cho thanh niên đáp ứng yêu cầu xây dựng nông thôn mới.
1.2. Một số khái niệm cơ bản
1.2.1. Bồi dưỡng
Theo quan niệm của tổ chức Unesco là: “bồi dưỡng với ý nghĩa nâng cao
nghề nghiệp. Quá trình này chỉ diễn ra khi cá nhân và tổ chức có nhu cầu
nâng cao kiến thức hoặc kĩ năng chuyên môn, nghiệp vụ của bản thân nhằm
đáp ứng nhu cầu lao động nghề nghiệp”.
Theo tác giả Nguyễn Minh Đường “Bồi dưỡng có thể coi là một quá
trình cập nhật kiến thức và kĩ năng còn thiếu hoặc đã lạc hậu trong một cấp
học, bậc học và thường xuyên được xác định bằng một chứng chỉ''.
Qua các quan điểm trên, có thể nói bồi dưỡng thực chất bổ sung kiến thức
kĩ năng để nâng cao trình độ trong lĩnh vực chuyên môn nào đó, giúp con người
mở mang hoặc nâng cấp hệ thống tri thức, kĩ năng, kĩ xảo chuyên môn nghiệp vụ
có sẵn nhằm nâng cao chất lượng hiệu quả công việc đang làm.
1.2.2. Kỹ năng và kỹ năng nghề
1.2.2.1. Kỹ năng
Trong từ điển Tâm lý học do Vũ Dũng chủ biên đã định nghĩa: “Kỹ năng
là năng lực vận dụng có kết quả tri thức về phương thức hành động đã được
chủ thể lĩnh hội để thực hiện những nhiệm vụ tương ứng”

10


Khi bàn về kỹ năng, Nguyễn Kế Hào và Nguyễn Quang Uẩn cũng cho
rằng: “Kỹ năng là khả năng vận dụng kiến thức (khái niệm, cách thức,
phương thức) để giải quyết một nhiệm vụ mới”. Xem xét các công trình

Goolubev đã nghiên cứu rất kỹ và rất chú ý tới mặt kết quả của hành động.
Các ông nhấn mạnh: Kỹ năng là năng lực của người thực hiện công việc có
kết quả với một chất lượng cần thiết trong những điều kiện khác nhau. Kỹ
năng bao hàm cả tri thức, kỹ xảo và được hình thành trên cơ sở của chúng.
K.K. Platonov khẳng định: “Cơ sở tâm lý của kỹ năng là sự thông hiểu mối
liên hệ giữa mục đích hành động, các điều kiện và phương thức hành động”.
A.V. Petropxki cũng định nghĩa: “Kỹ năng là cách thức hành động dựa trên
cơ sở tổ hợp những tri thức và kỹ xảo. Kỹ năng được hình thành bằng con
đường luyện tập tạo khả năng cho con người thực hiện hành động không chỉ
trong điều kiện quen thuộc mà ngay cả trong điều kiện đã thay đổi”. V.V.
Tsebuseva trong giáo trình “Tâm lý học lao động” đã viết: “Kỹ năng với tư
cách là khả năng thực hiện một hành động nào đó dựa trên những tri thức và
kỹ xảo được hoàn thiện lên cùng chúng”.
Một số tác giả khác cũng đưa ra các khái niệm tương tự. “Kỹ năng là năng lực
của con người biết vận hành các tao tác của một hành động theo đúng quy trình”.
Về thực chất, hai khuynh hướng này không phủ định lẫn nhau. Sự khác
nhau giữa hai khuynh hướng chủ yếu ở chỗ mở rộng hay thu hẹp thành phần
cấu trúc của kỹ năng mà thôi.Trong quá trình nghiên cứu, người ta phân ra hai
bậc trình độ của kỹ năng: kỹ năng nguyên sinh và kỹ năng thứ sinh (theo
nghiên cứu trong Tâm lý học)
Kỹ năng nguyên sinh là những kỹ năng được hình thành lần đầu qua các
hành động đơn giản. Những kỹ năng này là cơ sở để hình thành kỹ xảo.
A.V.Petropxki cho rằng: “Kỹ xảo là kỹ năng được củng cố và tự động hóa”

12


Kỹ năng thứ sinh hay kỹ năng bậc cao là những kỹ năng được hình thành
trên cơ sở của tri thức và kỹ xảo. “Kỹ năng là cách thức hành động dựa trên tổ
hợp những tri thức và kỹ xảo”

không đảm bảo cho nhiều hoạt động đạt tới thành công. Trong hoạt động dạy
học và giáo dục, mục tiêu là phải làm cho học sinh nắm được kỹ năng bậc 2
trong từng hoạt động cụ thể mà chương trình đề ra.
Để hiểu rõ hơn về kỹ năng (kỹ năng bậc 2) chúng ta cần phân biệt sự
khác nhau giữa kỹ năng và kỹ xảo như sau:
Một số tiêu chí

Kỹ xảo

Kỹ năng bậc 2

Giống nhau

Đều là cách thức của hành động, là thành phần không thể
thiếu của hành động

Độ linh hoạt, sáng tạo

Thấp, máy móc, khuôn mẫu

Sự tham gia của ý thức

Ý thức được giải phóng
Có sự tham gia tích cực của ý thức
hoặc tham gia rất ít

Thời gian xuất hiện

Có trước


14