BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI

Đỗ Lâm Sơn

DẠY HỌC HÀN MAG/MIG
THEO HƯỚNG TIẾP CẬN NĂNG LỰC
TẠI TRƯỜNG CAO ĐẲNG NGHỀ
THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

LUẬN VĂN THẠC SỸ GIÁO DỤC HỌC

Thành phố Hồ Chí Minh - 2017


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI

Đỗ Lâm Sơn

DẠY HỌC HÀN MAG/MIG
THEO HƯỚNG TIẾP CẬN NĂNG LỰC
TẠI TRƯỜNG CAO ĐẲNG NGHỀ
THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

Chun ngành: LLVÀ PPDH BỘ MƠN KĨ THUẬT CƠNG NGHIỆP
Mã số: 60 14 01 11

LUẬN VĂN THẠC SỸ GIÁO DỤC HỌC

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:



MỤC LỤC
Trang
Trang phụ bìa
Lời cảm ơn
Lời cam đoan
Mục lục
Danh mục các ký hiệu, chữ viết tắt
Danh mục các bảng
Danh mục các biểu đồ
MỞ ĐẦU ................................................................................................................ 1
CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN ........................................................................... 4
1.1. Lịch sử nghiên cứu vấn đề ............................................................................. 4
1.1.1. Trên thế giới ........................................................................................ 4
 

1.1.2. Tại Việt Nam ....................................................................................... 6

1.2. Một số khái niệm ........................................................................................... 8
1.2.1. Năng lực ............................................................................................... 8
1.2.2. Tiếp cận năng lực .................................................................................. 9
1.3. Cơ sở pháp lý .................................................................................................. 9
1.4. Mô hình cấu trúc của năng lực ...................................................................... 11
1.5. Dạy học theo hướng tiếp cận năng lực ......................................................... 15
1.5.1. Dạy học tiếp cận theo năng lực thực hiện (CBT: Competecy
Based Training) .................................................................................................... 15
1.5.2.Mô đun ............................................................................................... 16
1.5.2.1. Các thành phần của mô đun năng lực thực hiện ................... .17
1.5.2.2. Một số định hướng dạy học Mô đun theo hướng

2.3.2. Công cụ khảo sát ……………………….. …………………… ....... 38
2.3.3. Mẫu khảo sát bằng phiếu thăm dò ý kiến ………………… ............. 38
2.3.4. Kết quả khảo sát……………..……………………………… .......... 38
2.3.4.1. Mức độ tham dự tập huấn của GV về dạy học theo hướng
tiếp cận năng lực cho người học…………………… .................... 38
2.3.4.2. Mức độ quan tâm của GV về việc hình thành và phát triển
năng lực cho người học……………………………………......... 39


2.3.4.3. Mức độ cần thiết về giảng dạy hàn MAG theo hướng tiếp cận
năng lực cho người học ………………………………………..... 40
2.3.4.4. Phương pháp đã sử dụng để giảng dạy hàn MAG theo hướng
tiếp cận năng lực cho người học …………………………… ....... 40
2.3.4.5. Năng lực đặc trưng cần hình thành cho người học khi
giảng dạy hàn MAG ……………………………………….......... 42
2.3.4.6. Hình thức đánh giá năng lực cho người học khi giảng dạy
hàn MAG ………………………………………………… .......... 43
2.3.4.7. Mức độ sử dụng phương tiện và công cụ khi giảng dạy
hàn MAG ……………………………………………… .............. 44
2.3.4.8. Khó khăn trong hình thành và phát triển năng lực cho
người học khi giảng dạy hàn MAG…………………………… ... 45
CHƯƠNG 3: DẠY HỌC THEO HƯỚNG TIẾP CẬN NĂNG LỰC
MÔ ĐUN HÀN MAG TẠI TRƯỜNG CAO ĐẲNG NGHỀ TP.HCM… ......... 49
3.1. Phân tích mô đun Hàn MAG……..……..……..……..……..……..……. .. 49
3.1.1. Xác định mục tiêu mô đun Hàn MAG ……..……..……..…….. .... 49
3.1.2. Xác định kỹ năng trong nội dung của mô đun Hàn MAG……..… . 49
3.2. Chọn chủ đề……..……..……..……..……..……..……..……………… .... 49
3.3. Dạy học theo tiếp cận năng lực mô đun Hàn MAG ..................................... 50
3.3.1. Chủ đề 1: Giáo án “ Hàn giáp mối không vát mép ở vị trí
hàn bằng”. .................................................................................................. 50

14. HS: Học sinh
15. TCDN: Tổng cục dạy Nghề
16. GV: Giáo viên
17. MAG: Metal active gas welding
18. MIG: Metal inter gas welding
19. SV: Sinh viên
20. CBVC: Cán bộ viên chức
21. TDTT: Thể dục thể thao


DANH MỤC CÁC BẢNG
Trang

Bảng 1.1: Cấu trúc mô đun năng lực thực hiện .......................................................... 18
Bảng 2.1: Mức độ tham dự tập huấn của GV về dạy học theo hướng

tiếp cận năng lực cho người Hoc ............................................................................... 39
Bảng 2.2: Mức độ quan tâm của GV về việc hình thành và phát triển
năng lực cho người học khi dạy hàn Mag .................................................................. 39
Bảng 2.3: Mức độ cần thiết về giảng dạy hàn MAG theo hướng
tiếp cận năng lực cho người học ................................................................................ 40
Bảng 2.4: Phương pháp hình thành và phát triển năng lực cho người học
khi giảng dạy hàn MAG ............................................................................................ 41
Bảng 2.5: Năng lực đặc trưng cần hình thành cho người học khi
giảng dạy hàn MAG ................................................................................................... 45
Bảng 2.6:Hình thức đánh giá năng lực người học khi dạy hàn
MAG ........................................................................................................................... 43
Bảng 2. 7: Mức độ sử dụng phương tiện và công cụ khi giảng dạy
hàn MAG .................................................................................................................... 44
Bảng 2.8: Khó khăn trong hình thành và phát triển năng lực cho người học

Sơ đồ 1.2. Mô hình cấu trúc năng lực theo nguồn lực đầu vào ...................................... 12
Sơ đồ 1.3: Cấu trúc năng lực thực hiện hoạt động chuyên môn ..................................... 13
Sơ đồ 1.4. Mô hình cấu trúc năng lực theo các thành tố năng lực ................................. 15
Sơ đồ.1.5: Quy trình tổ chức dạy học môđun ................................................................. 20
Sơ đồ 1.6. Nguyên lý hàn MAG ....................................................................................... 30
Hình 2.1. Hình ảnh trường Cao Đẳng Nghề TP.HCM ................................................... 34
Biểu đồ 2.1: Phương pháp hình thành và phát triển năng lực
cho người học khi giảng dạy hàn MAG ......................................................................... 41
Biểu đồ 2.2: Năng lực đặc trưng cần hình thành cho người học khi giảng
dạy hàn MAG ................................................................................................................. .42
Biểu đồ 2.3: Khó khăn trong hình thành và phát triển năng lực cho người học
khi giảng dạy hàn MAG (về phía người học) ................................................................. 46
Biểu đồ 2.4: Khó khăn trong hình thành và phát triển năng lực cho người học
khi giảng dạy hàn MAG (về phía giáo viên) ................................................................... 47
Biểu đồ 3.1: Mức độ phát biểu, xây dựng bài của sinh viên sau khi học xong
lớp thực nghiệm .............................................................................................................. 66
Biểu đồ 3.2 : Thời gian chuẩn bị bài trước mỗi buổi học ............................................... 67
Biểu đồ 3.3: Mức độ nhận thức của sinh viên sau khi học xong lớp thực nghiệm .......... 68
Biểu đồ 3.4: Mức độ tự tin trong thao tác của sinh viên sau khi học xong
lớp thực nghiệm .............................................................................................................. 69


Biểu đồ 3.5: Mức độ phù hợp giữa mục tiêu và nội dung bài giảng ............................. 70
Biểu đồ 3.6: Mức độ phù hợp trong hoạt động của giáo viên và sinh viên ở
từng tiểu kỹ năng ............................................................................................................ 71
Biểu đồ 3.7: Mức độ phù hợp của tài liệu học tập, phiếu hướng dẫn và
dụng cụ thực hành với bài học ........................................................................................ 72
Biểu đồ 3.8: Mức độ khả thi của việc áp dụng quy trình dạy học
theo hướng tiếp cận năng lực vào dạy học mô đun Hàn MAG ..................................... 73
Biểu đồ 3.9: So sánh điểm số giữa 2 lớp C14CK2 và C14CK3 ở chủ đề 1 ................... 74

Cùng với xu thế đó, Trường Cao đẳng Nghề TP.HCM cũng đã tổ chức đào
tạo nghề hàn tại khoa Cơ khí chế tạo, khoa đã có nhiều năm kinh nghiệm trong

1


việc đào tạo nghề Hàn từ bậc Trung cấp đến Cao đẳng, từ hàn cơ bản đến hàn nâng
cao, đặc biệt là hàn MAG/MIG. Mặc dù đã đạt được những kết quả nhất định trong
quá trình đào tạo, song việc dạy hàn MAG/MIG cũng gặp nhiều khó khăn và trở
ngại, nhất là giảng dạy theo hướng tiếp cận năng lực người học.
Xuất phát từ những lý do trên, tác giả đã chọn đề tài "Dạy học hàn MAG/MIG
theo hướng tiếp cận năng lực tại trường Cao đẳng Nghề TP.HCM”.
2. Mục đích nghiên cứu
-

Dạy học hàn MAG/MIG theo hướng tiếp cận năng lực tại trường Cao đẳng
Nghề Tp.HCM

3. Nhiệm vụ nghiên cứu
-

Nghiên cứu lý luận về dạy học hàn MAG/MIG theo hướng tiếp cận năng lực

-

Nghiên cứu thực tiễn dạy học hàn MAG/MIG theo hướng tiếp cận năng lực
tại trường Cao đẳng Nghề TP.HCM

-


-

Người nghiên cứu bắt đầu tiến hành thực nghiệm dưới hình thức tổ

chức giảng dạy theo hướng tiếp cận năng lực cho 2 chủ đề trong mô đun hàn MAG
tại trường Cao đẳng Nghề TP.HCM
- Tiến hành khảo sát bằng phiếu câu hỏi đối với sinh viên và giáo viên
tham gia dự giờ để xác định mức độ khả thi của dạy học tiếp cận năng lực hàn
MAG.
-

So sánh các kết quả điểm kiểm tra đã thu được ở lớp đối chứng và lớp

thực nghiệm
6.3. Phương pháp thống kê toán học
Xử lý số liệu thu được bằng phần mềm SPSS for Windows phiên bản
16.0 và phần mềm Excel.
7. Giả thuyết nghiên cứu
Hiện nay, việc giảng dạy mô đun hàn MAG tại Trường Cao đẳng Nghề
TP.HCM nói riêng và các trường trên đất nước nói chung vẫn còn nhiều hạn chế,
nếu áp dụng tổ chức dạy học theo hướng tíếp cận năng lực như tác giả đề xuất thì sẽ
nâng cao chất lượng đào tạo nguồn nhân lực, đáp ứng nhu cầu xã hội.
8. Cấu trúc luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận và phụ lục, luận văn gồm có 3 chương
Chương 1: Cơ sở lý luận của việc dạy học theo hướng tiếp cận năng lực mô đun
hàn MAG
Chương 2: Cơ sở thực tiễn dạy học hàn MAG theo hướng tiếp cận năng lực tại
trường Cao đẳng Nghề TP.HCM
Chương 3: Dạy học hàn MAG theo hướng tiếp cận năng lực tại trường Cao đẳng
Nghề TP.HCM


4


Cuối thập kỉ 70, đầu thập kỉ 80 của thế kỉ 20 ở Mỹ và Canada, giáo dục đào tạo
dựa trên năng lực năng lực thực hiện được ứng dụng rộng rãi trong dạy nghề. Bộ
giáo dục Mỹ đã tiếp tục ủng hộ hoạt động của đào tạo dựa trên năng lực thực hiện
thông qua việc thành lập tổ chức liên kết quốc gia của các trung tâm giáo dục dựa
trên năng lực thực hiện.
Cuối thập kỉ 80 của thế kỉ 20, ở Australia đã bắt đầu một cuộc cải cách đào tạo,
thiết lập một hệ thống đào tạo dựa trên năng lực thực hiện, tạo ra phương pháp dựa
trên năng lực thực hiện cho việc công nhận các kỹ năng của người nhập cư, thành
lập Hội đồng Đào tạo Quốc gia để xúc tiến việc xây dựng tiêu chuẩn năng lực thực
hiện ổn định trong toàn quốc
“The process of learning” của Rudolf Tellfer (1987), “Beginning teaching” của
K.Barry và L.King (1983) đang được sử dụng như là các giáo trình thực hành lý
luận dạy học trong đào tạo giáo viên ở Australia. [25], [27].
Về sau phương pháp này đã được phát triển rộng rãi ở Anh và một số nước Tây
Âu vì tính thực tiễn cao, tiết kiệm thời gian và kinh phí đào tạo.
Ở Úc, tác giả Ross J. Todd xuất bản cuốn “Integrated information skills
instruction: Does it make a difference” vào năm 1995. Ông đã tiến hành nhiều
nghiên cứu về tác dụng của giảng dạy tích hợp các kỹ năng thông tin với học sinh
trung học Úc. Theo Ông, hướng dẫn tích hợp kỹ năng về thông tin có thể ảnh hưởng
đến việc học tập của học sinh và thái độ của họ ở trường học. [28].
Năm 2007, tác giả Pat Grant và Kathy Paige xuất bản cuốn “Curriculum
integration: A trial”. Nhiều nhà giáo dục khác trên thế giới đã viết về chương trình
giảng dạy tích hợp như Beane (1995), Dufficy (2005), George (1996), Lake (2004)
và Venville & Dawson (2004). Tuy nhiên, nghiên cứu kiểm tra tích hợp trong thực
tế vẫn còn tương đối hiếm. [29]
UNESCO và ILO là hai tổ chức quốc tế không chỉ tạo điều kiện mà còn khuyến

Ngày nay nói chung, đặc biệt là lĩnh vực dạy nghề nói riêng, chương trình
dạy nghề được xây dựng dựa trên các mô đun tiếp cận năng lực trong đó tổ hợp các
năng lực cần thiết (kiến thức, kỹ năng, thái độ) mà người lao động cần phải có để
tham gia lao động sản xuất tại các nhà máy, khu chế xuất, các cơ sở sản xuất...
Chương trình đào tạo được thiết kế theo mô đun tiếp cận năng lực như vậy còn
được gọi là giáo dục định hướng kết quả đầu ra.

6


Hiện nay, mô hình năng lực cũng đã bắt đầu nhận được sự quan tâm và được
sử dụng trong những nỗ lực phát triển nguồn nhân lực trong xu thế mở cửa hội nhập
của đất nước. Xuất phát từ đó nhiều hội thảo lần lượt diễn ra như: Hội thảo về “Đào
tạo, bồi dưỡng giáo viên dạy nghề - kinh nghiệm của Bỉ và Việt Nam” được tổ chức
hồi tháng 8 năm 2009 và các Hội thảo chuyên đề “Đổi mới phương pháp dạy học
trong lĩnh vực dạy nghề”, “chuẩn nghề nghiệp giáo viên dạy nghề”, ngày
10/7/2009, tại TP. Đà Nẵng, Dự án VN 101, Tổng cục dạy nghề (Bộ LĐTB-XH) phối hợp với Hiệp hội thúc đẩy giáo dục và đào tạo ở nước ngoài (APEFE) tổ chức
Hội thảo “Tổ chức dạy nghề tích hợp - kinh nghiệm của Bỉ và Việt Nam”[5]
Nhìn chung, tất cả việc nghiên cứu trên đi sâu vào tìm hiểu cơ sở lý luận dạy
học theo hướng tiếp cận năng lực, thực trạng dạy học tại các các trường Trung cấp
nghề, Cao đẳng nghề và tiến hành dạy thực nghiệm. Qua đó, góp phần to lớn vào
việc mở đường cho việc ứng dụng phương thức đào tạo theo mô đun và tổ chức dạy
học theo hướng tiếp cận năng lực ở Việt Nam. Việc nghiên cứu, vận dụng quan
điểm dạy học theo hướng tíếp cận năng lực được phát triển mạnh ở giai đoạn sau
này. Chính những vấn đề đó, trong đào tạo nghề nói riêng, giáo dục nghề nghiệp nói
chung ở Việt Nam đang còn nhiều vấn đề mà chúng ta cần phải nghiên cứu.
Để triển khai đào tạo nghề theo năng lực thực hiện, từ năm 2008, Bộ LĐ-TBXH đã quy định về chương trình khung trình độ trung cấp nghề, chương trình khung
trình độ cao đẳng nghề (Quyết định số 58/2008/QĐ-BLĐTBXH ngày 09/6/2008),
trong đó quy định xây dựng chương trình theo phương pháp phân tích nghề và mô
đun hóa nội dung của chương trình đào tạo; theo đó:

tình huống thay đổi (Weinert, 2001).
Theo Đặng Thành Hưng, có thể ở đâu đó khái niệm năng lực sẽ khác. Nhưng
trong giáo dục, cần hiểu năng lực (competency) là thuộc tính cá nhân cho phép cá
nhân thực hiện thành công hoạt động nhất định, đạt kết quả mong muốn trong
những điều kiện cụ thể. Thuộc tính đó thể hiện ở tổ hợp những hành động vật chất
và tinh thần tương ứng với dạng hoạt động nhất định dựa vào những đặc điểm cá
nhân (sinh học, tâm lí và giá trị xã hội) được thực hiện tự giác và dẫn đến kết quả
phù hợp với trình độ thực tế của hoạt động. [8]
Tất cả những tăng tưởng cục bộ từ các chức năng sinh học, các chức năng
tâm lí và các giá trị, kinh nghiệm xã hội ở cá nhân theo một hướng nhất định, đạt

8


đến độ chín nào đó nhờ rèn luyện và trải nghiệm, tích hợp lại tương đối bền vững và
chuyển biến dần thành chất khác, tức là thuộc tính mới của cá nhân, cho phép làm
tốt công việc hay tiến hành hoạt động đạt hiệu quả mong muốn, trở thành năng lực.
Năng lực là thuộc tính mới ở cá nhân chứ không đơn giản là sự gộp lại của tri thức,
kĩ năng và thái độ [8 ].
Trong lĩnh vực sư phạm nghề, năng lực còn được hiểu là "năng lực thực
hiện" là "khả năng thực hiện có trách nhiệm và hiệu quả các hành động, giải
quyết các nhiệm vụ, vấn đề trong những tình huống khác nhau thuộc các lĩnh
vực nghề nghiệp, xã hội hay cá nhân trên cơ sở hiểu biết, kỹ năng, kỹ xảo và
kinh nghiệm cũng như sự sẵn sàng hành động" hay “khả năng thực hiện được
các hoạt động (nhiệm vụ, công việc) trong nghề theo các tiêu chuẩn đặt ra đối
với từng nhiệm vụ, công việc đó”(ILO) [9].
Năng lực là một khái niệm trừu tượng, đa nghĩa, do đó, có nhiều cách phát
biểu về khái niệm năng lực. Tuy nhiên, các phát biểu đều thống nhất rằng: Những
thành tố cơ bản tạo nên năng lực là kiến thức, kỹ năng và thái độ. Song, không
thể hiểu đơn giản rằng: Năng lực là sự gộp lại của các thành tố đó. Điểm chung

Quyết định số 58/2008/QĐ-BLĐTBXH ngày 9/6/2008 quy định về chương trình
khung đào tạo trung cấp nghề, cao đẳng nghề. Trong đó cấu trúc của chương
trình đào tạo bao gồm các môn học và mô đun. Các môn học và mô đun lại bao
gồm các bài học với mục tiêu được diễn đạt ở dạng kiến thức và kỹ năng [1].

-

Quyết định 09/2008/QĐ-BLĐTBXH ngày 27/3/2008 quy định nguyên tắc, quy
trình xây dựng và ban hành tiêu chuẩn kĩ năng nghề quốc gia. trên cơ sở quyết
định này, hiện nay đã có dự thảo tiêu chuẩn kĩ năng nghề quốc gia cho 95 nghề.
Trong hồ sơ tiêu chuẩn kĩ năng nghề quốc gia có bao hàm kết quả phân tích
nghề với các thông tin về nhiệm vụ. Trong phiếu phân tích công việc, công việc
được khai triển thành các bước công việc với tiếu chí thực hiện, kiến thức, kĩ
năng và thái độ cần có để thực hiện, phiếu tiêu chuẩn thực hiện công việc được
mô tả qua các tiêu chí thực hiện, kiến thức, kĩ năng thiết yếu cũng như tiêu chí
và hình thức đánh giá

-

Quyết định số 62/2008/QĐ-BLĐTBXH ngày 4/11/2008 về hệ thống biểu mẫu,
sổ sách quản lí dạy và học trong đào tạo nghề, trong đó có phân biệt 3 loại sổ
giáo án là giáo án lý thuyết (mẫu số 5), giáo án thực hành (mẫu số 6) và giáo án
tích hợp (mẫu số 7). Giáo án tích hợp được xây dựng cho bài và bao gồm các
thông tin về mục tiêu (năng lực), hình thức tổ chức dạy học, đồ dùng và trang
thiết bị, nội dung thực hiện (dẫn nhập, giới thiệu chủ đề, giải quyết vấn đề, kết
thúc vấn đề, hướng dẫn tự học). [2].

10



NĂNG LỰC THỰC HIỆN

Sơ đồ 1.1: Mô hình cấu trúc năng lực theo kiến thức, kỹ năng, thái độ

11


Năng lực thực hiện là mục tiêu mà người học đạt được sau quá trình học tập.
Qua đó mọi hoạt động, nội dung tích hợp trong dạy nghề đều nhằm đạt được sự trọn
vẹn của năng lực nơi người học nghề. Sự trọn vẹn ấy được quyết định bởi sự kết
hợp hài hòa giữa kiến thức – kỹ năng – thái độ nơi người học.
Theo Đặng Thành Hưng, năng lực hay năng lực thực hiện có cấu trúc phức
tạp, song những thành tố cơ bản tạo nên cơ sở cấu trúc của nó mặc dù bao gồm tri
thức, kĩ năng và hành vi biểu cảm (thái độ) nhưng trong mỗi thành tố này đã tích
hợp nhiều yếu tố sinh học, tâm lí và văn hóa cá nhân. Năng lực không đơn giản là
cái gì đó mơ hồ bao gồm tri thức, thái độ và kĩ năng như lâu nay vẫn nghĩ. Ngay cả
đo được ngần ấy thứ đó thì vẫn chưa phải năng lực. Cá nhân có thể có đủ 3 thứ này,
thậm chí kể cả sức khỏe, thể lực, thể hình hay nhiều thứ nữa vẫn không hẳn đã có
năng lực. Bởi vì năng lực là một chất khác với mọi thứ kia gộp lại. Chính đó là điều
kì diệu của năng lực, vừa có bản chất sinh học, vừa có bản chất tâm lí, vừa có bản
chất xã hội.
Năng lực thực hiện không phân biệt là kỹ năng vận động tay chân hay trí óc,
nhưng để có được năng lực thực hiện thì trí tuệ là một trong những điều kiện để tạo
thành.
Đặng Thành Hưng (2012) và nhiều tác giả khác, còn cho rằng cấu trúc năng
lực có thể bao gồm những năng lực như: hiểu, làm, cảm theo sơ đồ sau:

Sơ đồ 1.2. Mô hình cấu trúc năng lực theo nguồn lực đầu vào

12