BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI

NGUYỄN THỊ XUÂN LÂM

QUẢN LÝ BỒI DƯỠNG CÁCH THỨC KHẮC PHỤC
LỖI KĨ THUẬT TRONG DẠY HỌC Ở TRÊN LỚP CHO
GIÁO VIÊN TIỂU HỌC QUẬN NGÔ QUYỀN, HẢI PHÒNG

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

HÀ NỘI - 2017


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI

NGUYỄN THỊ XUÂN LÂM

QUẢN LÝ BỒI DƯỠNG CÁCH THỨC KHẮC PHỤC
LỖI KĨ THUẬT TRONG DẠY HỌC Ở TRÊN LỚP CHO
GIÁO VIÊN TIỂU HỌC QUẬN NGÔ QUYỀN, HẢI PHÒNG

CHUYÊN NGÀNH: QUẢN LÝ GIÁO DỤC
MÃ SỐ : 60140114

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC
NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC
PGS.TS. ĐÀO THỊ OANH

HÀ NỘI - 2017

dành cho nghiên cứu nên không tránh khỏi những thiếu sót, tác giả kính mong
nhận được sự thông cảm và chỉ dẫn, góp ý của các thầy cô giáo, các đồng
nghiệp và các bạn để luận văn được hoàn thiện hơn.
Xin trân trọng cảm ơn!
Hà Nội, tháng 5 năm 2017
Người thực hiện đề tài

Nguyễn Thị Xuân Lâm


DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
GV

Giáo viên

HS

Học sinh

TB

Trung bình

ĐTB

Điểm trung bình

SK

Sáng kiến

1.2.3.3. Khái niệm giáo viên tiểu học...................................................................17
1.2.3.4. Lỗi kĩ thuật trong dạy học ở trên lớp của giáo viên tiểu học..................18
1.2.4. Cách thức khắc phục lỗi kĩ thuật trong dạy học ở trên lớp.........................19
1.2.5. Bồi dưỡng cách thức khắc phục lỗi kĩ thuật trong dạy học ở trên lớp........19
1.2.6. Quản lý bồi dưỡng cách thức khắc phục lỗi kĩ thuật trong dạy học ở trên lớp..


...................................................................................................................................19
1.3. Trường tiểu học trong hệ thống giáo dục quốc dân.......................................20
1.3.1. Vị trí của trường tiểu học............................................................................20
1.3.2. Mục tiêu, nhiệm vụ của trường tiểu học.....................................................20
1.3.2.1. Mục tiêu của trường tiểu học...................................................................20
1.3.2.2. Nhiệm vụ của trường tiểu học ................................................................ 20
1.3.3. Đặc điểm dạy và học của nhà trường tiểu học............................................21
1.3.4. Đặc điểm hoạt động nghề nghiệp của giáo viên tiểu học hiện nay.............23
1.4. Đặc trưng người cán bộ quản lý trường tiểu học..........................................25
1.4.1. Vai trò, nhiệm vụ, quyền hạn của hiệu trưởng trường tiểu học..................25
1.4.2. Hiệu trưởng và vấn đề quản lý bồi dưỡng cách thức khắc phục lỗi kĩ thuật
trong dạy học của giáo viên ở trên lớp......................................................................26
1.5. Nội dung lỗi kĩ thuật trong dạy học của giáo viên tiểu học trên lớp..............28
1.6. Nội dung quản lý của hiệu trưởng về bồi dưỡng cách thức khắc phục lỗi kĩ
thuật trong dạy học ở trên lớp của giáo viên ............................................................29
1.6.1. Lập kế hoạch bồi dưỡng khắc phục lỗi kĩ thuật cho giáo viên ở trên lớp của
hiệu trưởng................................................................................................................29
1.6.2. Nội dung bồi dưỡng khắc phục lỗi kĩ thuật cho giáo viên ở trên lớp của
hiệu trưởng................................................................................................................30
1.6.3. Phương pháp bồi dưỡng khắc phục lỗi kĩ thuật cho giáo viên ở trên lớp.........32
1.6.4. Hình thức tổ chức bồi dưỡng khắc phục lỗi kĩ thuật cho giáo viên ở trên lớp
...................................................................................................................................32
1.6.5. Kiểm tra đánh giá việc bồi dưỡng cách khắc phục kĩ thuật cho giáo viên ở

2.3.1.2. Nhận thức về mức độ mắc lỗi kĩ thuật dạy học trên lớp của giáo
viên............................................................................................................................45
2.3.2. Hiệu quả của việc tự khắc phục lỗi kĩ thuật của giáo viên trong dạy học
trên lớp .....................................................................................................................49
2.3.3. Hiệu quả việc bồi dưỡng cách khắc phục lỗi kĩ thuật của giáo viên trong
dạy học trên lớp .......................................................................................................50


2.4. Thực trạng quản lý bồi dưỡng cách thức khắc phục lỗi kĩ thuật trong dạy học
trên lớp cho giáo viên các trường tiểu học quận Ngô Quyền...................................53
2.4.1. Đánh giá nhu cầu được bồi dưỡng cách thức khắc phục lỗi kĩ thuật của
giáo viên ở trên lớp...................................................................................................53
2.4.2. Thực trạng lập kế hoạch bồi dưỡng khắc phục lỗi kĩ thuật cho giáo viên ở
trên lớp .....................................................................................................................55
2.4.3. Thực trạng quản lý nội dung bồi dưỡng khắc phục lỗi kĩ thuật cho giáo
viên ở trên lớp ..........................................................................................................57
2.4.4. Thực trạng quản lý phương pháp bồi dưỡng khắc phục lỗi kĩ thuật cho
giáo viên ở trên lớp ..................................................................................................59
2.4.5. Thực trạng hình thức bồi dưỡng cách khắc phục lỗi kĩ thuật cho giáo viên
ở trên lớp ..................................................................................................................60
2.4.6. Thực trạng quản lí việc kiểm tra đánh giá kết quả bồi dưỡng cách khắc
phục kĩ thuật cho giáo viên ở trên lớp ......................................................................62
2.5. Thực trạng các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý bồi dưỡng cách thức khắc
phục lỗi cho giáo viên trong dạy học trên lớp .........................................................65
2.6. Đánh giá chung việc quản lý của hiệu trưởng các trường tiểu học ở quận
Ngô Quyền, Hải Phòng đối với việc bồi dưỡng cách thức khắc phục lỗi kĩ thuật dạy
học ở trên lớp cho giáo viên .................................................................................... 67
2.6.1. Kết quả đạt được........................................................................................67
2.6.2. Những tồn tại, hạn chế ..............................................................................68
Kết luận chương 2 .............................................................................................68

1. Kết luận............................................................................................................90
2. Khuyến nghị ....................................................................................................91
TÀI LIỆU THAM KHẢO.................................................................................93
PHỤ LỤC............................................................................................................96


MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài:
Giáo dục và đào tạo luôn đóng một vai trò hết sức quan trọng đối với
sự phát triển của mỗi cá nhân, tập thể, cộng đồng, dân tộc và cả nhân loại ở
bất kì một thời điểm lịch sử nào. Theo C.Mác: Giáo dục & Đào tạo “Tạo ra
cho nền kinh tế của một dân tộc những nhà khoa học, chuyên gia, kỹ sư trên
lĩnh vực kinh tế và nhờ đó những tri thức ấy mới có thể sáng tạo ra những kĩ
thuật tiên tiến, những công nghệ mới. Nếu chúng ta không có đội ngũ ấy thì
sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội chỉ là lời nói huênh hoang, rỗng tuếch”.
Đối với giáo dục Việt Nam, tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục - đào
tạo luôn thể hiện yêu cầu giáo dục toàn diện, đào tạo con người vừa có tài,
vừa có đức lại phải có khả năng vươn lên chiếm lĩnh khoa học kĩ thuật; để
đảm bảo cho sự nghiệp giáo dục phát triển, đào tạo nên những lớp người vừa
hồng, vừa chuyên. Người đã chỉ rõ vấn đề then chốt có ý nghĩa quyết định
chất lượng giáo dục là phải xây dựng được một đội ngũ đông đảo người làm
công tác giáo dục thực sự yêu nghề, yêu người, hết lòng chăm sóc giáo dục
HS, không ngừng trau dồi đạo đức, nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ,
xứng đáng là tấm gương sáng cho HS noi theo.
Từ xưa tới nay, người giáo viên luôn giữ vai trò quyết định trong việc
biến mục tiêu giáo dục trở thành hiện thực, bảo đảm hiệu quả và chất lượng
giáo dục. Đặc biệt giáo dục tiểu học là bậc giáo dục nền tảng, tạo cho trẻ một
cơ sở ban đầu vững chắc, từ đó các em có sức bật và tiếp tục học lên những
bậc học trên. Chính vì vậy, có thể nói giáo viên tiểu học là người đại diện cho
trường tiểu học, cho xã hội tổ chức quá trình phát triển của trẻ. Theo chuẩn

Phòng”.
2. Mục đích nghiên cứu
Đề xuất các biện pháp quản lý bồi dưỡng của hiệu trưởng các trường
tiểu học đối với cách thức khắc phục lỗi kĩ thuật của giáo viên ở trên lớp, góp
phần rèn kĩ năng sư phạm cho đội ngũ giáo viên theo Chuẩn nghề nghiệp giáo

3


viên tiểu học. Qua đó góp phần nâng cao hiệu quả giờ dạy, nâng cao chất
lượng giáo dục trong nhà trường tiểu học.
3. Khách thể và đối tượng nghiên cứu
3.1 Khách thể nghiên cứu: Hoạt động quản lí bồi dưỡng của hiệu
trưởng đối với việc khắc phục lỗi kĩ thuật trong dạy học ở trên lớp của giáo
viên tiểu học.
3.2 Đối tượng nghiên cứu : Biện pháp quản lý cách thức bồi dưỡng
khắc phục lỗi của hiệu trưởng các trường tiểu học đối với lỗi kĩ thuật của giáo
viên ở trên lớp.
4. Giả thuyết khoa học
Nếu nhận diện đúng các lỗi mắc phải thì có thể đề xuất được nhiều biện
pháp khắc phục lỗi sát hợp cho từng nhóm đối tượng giáo viên. Các biện pháp
tập trung vào nâng cao vai trò của tổ trưởng chuyên môn, đa dạng hóa hình
thức bồi dưỡng, đẩy mạnh phong trào viết nghiên cứu khoa học về khắc phục
lỗi kĩ thuật dạy học... có thể nâng cao hiệu quả khắc phục lỗi kĩ thuật dạy học
ở trên lớp của giáo viên, qua đó góp phần nâng cao chất lượng giáo dục trong
nhà trường tiểu học.
5. Nhiệm vụ nghiên cứu
5.1. Nghiên cứu cơ sở lý luận của quản lý bồi dưỡng của hiệu trưởng
các trường tiểu học đối với việc khắc phục lỗi kĩ thuật của giáo viên ở trên
lớp.

- Tiếp cận hoạt động: Tiếp cận hoạt động trong quản lý bồi dưỡng cách
thức khắc phục lỗi kĩ thuật của giáo viên tiểu học ở trên lớp của hiệu trưởng
thể hiện ở chỗ: việc phát hiện nhận diện lỗi xuất phát từ hoạt động dạy học
của giáo viên ở trên lớp và những cách thức khắc phục lỗi do đề tài đề xuất
không chỉ hướng vào thay đổi nhận thức, thái độ của giáo viên mà còn hướng
vào rèn luyện kĩ năng cho giáo viên.

5


- Tiếp cận lỗi: Theo cách tiếp cận này, bên cạnh việc giáo viên luôn cố
gắng làm theo cái đúng/chuẩn mực, thì việc phát hiện ra cái sai nhằm khắc
phục những sai sót đó là hết sức cần thiết để phát triển nghề nghiệp một cách
bền vững.
7.2. Phương pháp nghiên cứu
- Nhóm các phương pháp nghiên cứu lý luận
Sử dụng các phương pháp nghiên cứu tài liệu, phân tích, tổng hợp, khái
quát hóa, hệ thống hóa để xây dựng cơ sở lý luận của biện pháp quản lý bồi
dưỡng của hiệu trưởng các trường tiểu học đối với lỗi kĩ thuật của giáo viên ở
trên lớp.
- Nhóm các phương pháp nghiên cứu thực tiễn
+ Phương pháp quan sát: Thông qua việc dự giờ các giáo viên dạy học
trên lớp, người nghiên cứu có thể quan sát được những lỗi kĩ thuật dạy học
giáo viên mắc phải để có cách nhìn tổng thể về lỗi kĩ thuật dạy học của đội
ngũ giáo viên qua đó suy nghĩ về những cách thức tổ chức bồi dưỡng để khắc
phục lỗi kĩ thuật dạy học cho đội ngũ giáo viên, giúp họ sửa lỗi thành công.
Công cụ sử dụng cho quan sát là “Danh mục lỗi kĩ thuật ở trên lớp của giáo
viên tiểu học” được gọi là “Bảng kiểm”.
+ Phương pháp chuyên gia được sử dụng trong việc khảo nghiệm tính
cần thiết và tính khả thi của các cách thức bồi dưỡng giáo viên phát hiện và

thuật trong dạy học ở trên lớp cho giáo viên tiểu học quận Ngô Quyền, thành
phố Hải Phòng.
Chương 3: Biện pháp quản lý bồi dưỡng cách thức khắc phục lỗi kĩ
thuật trong dạy học ở trên lớp cho giáo viên tiểu học quận Ngô Quyền, thành
phố Hải Phòng.

7


Chương 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ BỒI DƯỠNG CÁCH THỨC
KHẮC PHỤC LỖI KĨ THUẬT TRONG DẠY HỌC Ở TRÊN LỚP
CHO GIÁO VIÊN TIỂU HỌC

1.1. Tổng quan vấn đề nghiên cứu
Qua việc nghiên cứu các tài liệu liên quan đến đề tài, có thể thấy rằng
những nghiên cứu về lỗi được quan tâm thực hiện khá nhiều ở nước ngoài.
Trong khi đó ở trong nước, những nghiên cứu khá quy mô, tập trung chuyên
sâu vào vấn đề lỗi dạy học và khắc phục lỗi dạy học của giáo viên nói chung,
giáo viên tiểu học nói riêng thì hầu có rất ít. Chẳng hạn, nghiên cứu của Đào
Thị Oanh và cộng sự gần đây đã chỉ ra những lỗi kĩ thuật trên lớp học phổ
biến mà giáo viên tiểu học thường mắc phải, được chia thành 6 nhóm: Quản lí
lớp học; Quản lí bản thân ở trên lớp; Quản lí thời gian trên lớp; Quản lí
phương pháp, phương tiện dạy học; Quản lí giáo tiếp trên lớp; Quản lí kiểm
tra đánh giá trên lớp học. Kết quả là nhóm nghiên cứu đã xây dựng được danh
mục lỗi kĩ thuật ở trên lớp của giáo viên tiểu học làm cơ sở để hiệu trưởng
trường tiểu học xem xét như là những gợi ý về nội dung bồi dưỡng cho giáo
viên trong đơn vị trường mình [15].
Ngoài ra, nếu xem xét các nghiên cứu ở Việt Nam về cách giáo viên xử
lí tình huống sư phạm ở trên lớp, thì có thể nẩy ra những lỗi mà giáo viên mắc

các kĩ thuật được quan tâm hoàn thiện để ngày càng hiệu quả, như: cách liệt
kê lỗi/ghi lỗi; cách tính điểm thô, tính tần xuất, thống kê lỗi, phân tích so
sánh/đối chiếu; phân tích nội dung, sử dụng bảng kiểm…. [14].
b/ Về hướng thứ hai
Nghiên cứu nhận diện lỗi là một hướng được quan tâm nghiên cứu
nhiều nhất trong các nghiên cứu về lỗi, bởi vì nhận diện lỗi không hề đơn

9


giản. Như trên đã nói, có những lỗi tiềm tàng, không thể quan sát trực tiếp mà
phải thông qua phân tích sản phẩm hoạt động (Brown, Corder), do đó cần xác
định các tiêu chí để dựa vào đó nhận diện các loại lỗi [dẫn theo 15].
Quan niệm hiện đại cho rằng, quá trình tổ chức hoạt động giảng dạy
cho dù hiệu quả thì vẫn có thể có một vài lỗi, thậm chí đó còn là điều mong
đợi bởi vì trong nhiều tình huống, lỗi giúp làm rõ các cách nhìn đa chiều,
cung cấp các thông tin bổ sung, vạch ra nhiều lựa chọn khác nhau làm cho
quá trình ra quyết định được hiệu quả hơn. Nhưng để giáo viên thấy, hiểu và
khắc phục lỗi của mình thì họ phải biết cái gì được xem là lỗi, những lỗi nào
là phổ biến nhất và khắc phục chúng bằng cách nào. Kiến thức về những hành
động sai, hành động không đúng là cơ sở của các hành động đúng, do đó đối
với nhà sư phạm, những hành động sai cũng có một ý nghĩa xác định nếu như
có thể từ đó khiến cho người ta nhìn ra rõ hơn về cái đúng. Thực tế đó đã thúc
đẩy các nghiên cứu về lỗi ở cả người học và người dạy.
Chẳng hạn, khi nghiên cứu lỗi ở HS, nhiều nhà nghiên cứu cho rằng,
việc dạy học theo tinh thần tăng cường năng lực tư duy phê phán xem việc
phân tích lỗi là kĩ năng phát triển trí tuệ cơ bản, phân tích lỗi là một cách rất
hiệu quả để làm sâu sắc thêm hiểu biết của HS về kiến thức diễn giải. Vì vậy,
việc nghiên cứu chỉ ra các kiểu lỗi để dạy trực tiếp cho HS là cần thiết. Nhiều
nghiên cứu về lỗi của HS đã được tiến hành ở các môn học khác nhau, như:

Liên quan đến vấn đề bồi dưỡng giáo viên, nhiều công trình nghiên cứu
đã đề xuất và có thực nghiệm những biện pháp khá cụ thể, khả thi, nhằm giúp
giáo viên khắc phục những lỗi kĩ thuật trong giao tiếp ở trên lớp với HS, trong
kiểm tra đánh giá HS, trong xử lí các hành vi vô kỉ luật của HS. Ngoài ra,
cũng có những biện pháp mang tính ngăn ngừa lỗi để giúp giáo viên tự rèn
luyện, tự bồi dưỡng.
Chẳng hạn, khi nghiên cứu về cách thức truyền đạt thông tin phản hồi
của giáo viên, một số chuyên gia cho thấy, HS cần những thông tin phản hồi

11


chính xác và kịp thời khi các em học một kiến thức mới. Tương tự, nhà
trường và cán bộ quản lí ngành giáo dục có nhiệm vụ đào tạo giáo viên cũng
phải đưa ra những thông tin phản hồi chính xác và đúng thời điểm về việc
thực hiện những phương pháp dạy học mới của giáo viên. Một cách thức hiệu
quả ứng với việc đưa ra thông tin phản hồi là yêu cầu giáo viên làm việc
thành từng nhóm trong khi làm việc với những phương pháp mới. Thành viên
của một nhóm có thể quan sát người khác thực hiện, sau đó sẽ trao đổi với
người khác về những yếu tố có tác dụng và những yếu tố không có tác dụng
trong phương pháp ấy [16].
Tóm lại, qua tổng quan các công trình nghiên cứu liên quan ở nước ngoài
và trong nước có thể nhận định: trên thế giới đã có những nghiên cứu liên quan
đến lỗi kĩ thuật, bồi dưỡng cách thức khắc phục lỗi kĩ thuật trong dạy học ở
trên lớp của giáo viên nói chung, giáo viên tiểu học nói riêng nhưng ở trong
nước thì hầu còn rất ít, đặc biệt là những nghiên cứu dưới góc độ quản lý giáo
dục thì hầu như chưa có. Tuy nhiên, những gì tham khảo được qua các công
trình đi trước sẽ là những gợi ý tốt để đề tài này kế thừa, phát triển mặc dù
vấn đề nghiên cứu còn mới ở Việt Nam.
1.2. Các khái niệm cơ bản

hoàn thành các mục tiêu của tổ chức chính là mục đích của quản lý.
Từ những quan niệm trên ta có thể hiểu: Quản lý là tác động có tổ
chức, có hướng đích của chủ thể quản lý lên đối tượng quản lý một cách gián
tiếp và trực tiếp nhằm đạt được mục tiêu đã đề ra.
Từ đó có thể rút ra một số dấu hiệu bản chất của quản lý như sau:
+ Quản lý là hoạt động bao trùm mọi mặt của đời sống xã hội loài
người, nó có vai trò điều khiển quá trình lao động và là phạm trù tồn tại khách
quan, là tất yếu của lịch sử.

13


+ Quản lý là phương thức tốt nhất để đạt được mục tiêu chung của một
nhóm người, một tổ chức, một cơ quan hay nói rộng hơn là một nhà nước.
Lao động quản lý là điều kiện quan trọng để làm cho xã hội loài người tồn tại,
vận hành và phát triển.
+ Quản lý bao giờ cũng tồn tại với tư cách là một hệ thống gồm các
thành phần:
Chủ thể quản lý (người quản lý, tổ chức quản lý): đề ra mục tiêu, dẫn
dắt, điều khiển các đối tượng quản lý để đạt mục tiêu.
Khách thể quản lý (đối tượng quản lý) là: Con người được tổ chức
thành một tập thể, một xã hội.
Mục tiêu quản lý: Chung cho cả đối tượng quản lý và chủ thể quản lý,
là căn cứ để chủ thể quản lý tạo ra các tác động quản lý.
Mục tiêu của quản lý là tạo dựng một môi trường mà trong đó mỗi thành
viên có thể hoàn thành được mục đích, nhiệm vụ của mình, của nhóm với các
giới hạn về thời gian, tiền bạc, vật chất và sự bất mãn của cá nhân ít nhất.
1.2.1.2. Quản lý nhà trường
Trường học là hình thức thể hiện của hệ thống giáo dục trên qui mô
toàn xã hội, là nơi diễn ra hầu hết các hoạt động giáo dục của hệ thống giáo