Một vài kinh nghiệm lồng ghép giáo dục đạo đức cách mạng cho học sinh thông qua hoạt động
ngoại khóa thực địa môn lịch sử lớp 9

PHÒNG GD& ĐT KRÔNG ANA
TRƯỜNG THCS LÊ VĂN TÁM

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
TÊN ĐỀ TÀI: MỘT VÀI KINH NGHIỆM LỒNG GHÉP GIÁO DỤC
ĐẠO ĐỨC CÁCH MẠNG CHO HỌC SINH THÔNG QUA HOẠT
ĐỘNG NGOẠI KHÓA THỰC ĐỊA MÔN LỊCH SỬ LỚP 9

Họ và tên tác giả: Đỗ Thị Hải Yến
Đơn vị công tác: Trường THCS Lê Văn Tám
Trình độ đào tạo: ĐHSP
Môn đào tạo: Lịch sử

Bình Hòa, tháng 3 năm 2016

Bài dự thi viết SKKN năm học 2015 – 2016

Đỗ Thị Hải Yến

1


Một vài kinh nghiệm lồng ghép giáo dục đạo đức cách mạng cho học sinh thông qua hoạt động
ngoại khóa thực địa môn lịch sử lớp 9

MỤC LỤC
STT
1


Cơ sở lý luận

4

2

Thực trạng

5

2.1
2.2

Thuận lợi- khó khăn
Thành công- hạn chế

6
8

2.3

Mặt mạnh- mặt yếu

9

2.4
2.5

Các nguyên nhân, các yếu tố tác động

Kết quả khảo nghiệm, giá trị khoa học của
vấn đề nghiên cứu

23

4

Kết quả thu được qua khảo nghiệm, giá trị khoa
học của vấn đề
nghiên cứu
III. PHẦN KẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ
Bài dự thi viết SKKN năm học 2015 – 2016

24

25
Đỗ Thị Hải Yến

2


Một vài kinh nghiệm lồng ghép giáo dục đạo đức cách mạng cho học sinh thông qua hoạt động
ngoại khóa thực địa môn lịch sử lớp 9

1
2

Kết luận
Kiến nghị


giáo dục phổ thông với nội dung vô cùng phong phú và có tác dụng to lớn trong
việc góp phần phát triển hoàn thiện nhân cách của học sinh, bởi nó chính là bức
tranh tái hiện sinh động về cuộc sống lao động, sản xuất,chiến đấu của xã hội loài
người trong quá khứ. Chính thông qua các bài học lịch sử học sinh nắm được quy
luật phát triển của xã hội loài người qua các hình thái kinh tế - xã hội lần lượt thay
thế nhau từ thấp đến cao và hiểu rõ những yêu cầu của thời đại đối với bản thân
mình.

Bài dự thi viết SKKN năm học 2015 – 2016

Đỗ Thị Hải Yến

4


Một vài kinh nghiệm lồng ghép giáo dục đạo đức cách mạng cho học sinh thông qua hoạt động
ngoại khóa thực địa môn lịch sử lớp 9

Giáo dục đạo đức cách mạng là một trong những nhiệm vụ quan trọng của bộ
môn lịch sử, việc giáo dục bồi dưỡng lí tưởng cách mạng, truyền thống đạo đức và
lối sống cho học sinh không chỉ dừng lại ở các điều các chương trong sách vở mà
quan trọng là phải giáo dục bằng chiều sâu lịch sử, bằng những bài học về truyền
thống đấu tranh cách mạng của Đảng, của dân tộc thông qua những tấm gương tiêu
biểu về tinh thần yêu nước, sự hi sinh quên mình của các anh hùng, liệt sĩ đã ngã
xuống vì nền độc lập tự do của Tổ Quốc. Đặc biệt là đối với các em học sinh khối 9
đã nhận thức được về lí tưởng sống của thanh niên, trách nhiệm của bản thân đối
với quê hương đất nước thì việc nâng cao hiệu quả công tác giáo dục đạo đức cách
mạng là vô cùng cần thiết nhất là trong giai đoạn hiện nay khi phong trào vận động”
Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh” đang ngày một triển khai
thấm nhuần sâu rộng đến với tất cả các tầng lớp nhân dân trong xã hội.

Đánh giá thực trạng về vấn đề dạy học các tiết lịch sử ngoại khóa đối với học
sinh lớp 9 trong chương trình lịch sử địa phương hiện nay ở các nhà trường, hiệu
quả của công tác giáo dục đạo đức cách mạng đối với các em học sinh thông qua bài
học lịch sử.
Tìm ra những nguyên nhân làm hạn chế hiệu quả của công tác dạy học lịch sử
ngoại khóa và đưa ra một vài biện pháp nhằm góp phần nâng cao công tác giáo dục
đạo đức cách mạng cho học sinh thông qua các hoạt động ngoại khóa thực địa, từ đó
giúp các em xác định rõ vai trò trách nhiệm của mình đối với quê hương đất nước,
với dân tộc trong xu thế hội nhập hiện nay. Đồng thời góp phần tạo hứng thú đối với
môn học trong tâm lí các em để nâng cao chất lượng giáo dục trong nhà trường.
3. Đối tượng nghiên cứu
Việc lồng ghép giáo dục đạo đức cách mạng cho học sinh khối 9 thông qua
hoạt động ngoại khóa thực địa.
4. Giới hạn phạm vi nghiên cứu
Ở trong khuôn khổ bài viết này chỉ xin được đề cập đến việc lồng ghép giáo
dục tinh thần đạo đức các mạng qua hoạt động ngoại khóa thực địa cho học sinh
khối 9
Đối tượng, thời gian: là học sinh lớp 9 trong các năm học 2014 - 2015, 2015 - 2016
của trường THCS Lê Văn Tám xã Bình Hòa.
5. Phương pháp nghiên cứu
Bài dự thi viết SKKN năm học 2015 – 2016

Đỗ Thị Hải Yến

6


Một vài kinh nghiệm lồng ghép giáo dục đạo đức cách mạng cho học sinh thông qua hoạt động
ngoại khóa thực địa môn lịch sử lớp 9




Một vài kinh nghiệm lồng ghép giáo dục đạo đức cách mạng cho học sinh thông qua hoạt động
ngoại khóa thực địa môn lịch sử lớp 9

được tiếp xúc với nhiều nguồn sử liệu khác nhau. Đặc biệt là việc dạy học chương
trình lịch sử địa phương lớp 9 là mảng kiến thức có tác dụng thực tiễn trong việc
giáo dục nhận thức cho học sinh, với chức năng và nhiệm vụ của mình nó góp phần
tích cực vào sự nghiệp đào tạo con người mới. Qua chương trình lịch sử địa phương
học sinh thấy được vai trò tích cực của đồng bào địa phương trong quá trình đấu
tranh, xây dựng và bảo vệ quê hương, đất nước, có tác dụng giáo dục các em lòng
tự hào về mảnh đất nơi mà mình đang sống, đang học tập và ý thức được tinh thần
trách nhiệm trong việc đem tri thức lịch sử phục vụ nhiệm vụ chính trị của địa
phương trong công cuộc đổi mới của đất nước.
Trên thực tế thời gian qua, do nhiều lí do khác nhau hầu như giáo viên mới
chỉ chú trọng sử dụng hình thức dạy nội khóa chứ chưa chú trọng các hình thức dạy
học khác, vì vậy việc đa dạng hóa hình thức tổ chức dạy học lịch sử là việc làm cần
thiết do đó việc tổ chức học ngoại khóa thực địa, hay tham quan các bảo tàng lịch
sử của địa phương bản thân tôi thấy là một trong những hình thức dạy học mang lại
nhiều hiệu quả thiết thực.
Bởi lẽ với hình thức học tập này giúp các em học sinh có điều kiện tiếp xúc
với các “nhân chứng” lịch sử, các nguồn sử liệu khác nhau làm phát triển trí tưởng
tượng và năng lực cảm nhận lịch sử, đa dạng hóa nhận thức, tăng cường hứng thú
học tập trong các em. Bởi lịch sử là cái đã qua nhưng không hoàn toàn biến mất mà
“dấu vết”của nó để lại qua kí ức của con người được thể hiện trong các tác phẩm
văn học dân gian, phong tục tập quán, lễ hội, qua các thành tựu văn hóa vật chất
như thành quách, nhà cửa, qua ghi chép của người xưa,qua tên đất, tên làng… đây
chính là cơ sở để học sinh nhận thức và trình bày lịch sử.
2. Thực trạng
Trong chương trình giảng dạy môn lịch sử 9 ở trường phổ thông trước đây

động viên mà các em yêu thích. Tính thực dụng trong học tập của học sinh khá nặng
nề thể hiện ở việc “học gì thi nấy”.
2.1 Thuận lợi - khó khăn
*Thuận lợi
Cùng với việc thực hiện chủ trương đổi mới công tác giáo dục của Đảng và
nhà nước, các trường đã quan tâm chú trọng việc đẩy mạnh đổi mới phương pháp
Bài dự thi viết SKKN năm học 2015 – 2016

Đỗ Thị Hải Yến

9


Một vài kinh nghiệm lồng ghép giáo dục đạo đức cách mạng cho học sinh thông qua hoạt động
ngoại khóa thực địa môn lịch sử lớp 9

dạy học tạo điều kiện thuận lợi cho giáo viên nâng cao trình độ, nhiều giáo viên
dạy lịch sử đã có những cố gắng nỗ lực trong việc bồi dưỡng chuyên môn nghiệp
vụ, đổi mới phương pháp dạy học, đa dạng hóa hình thức dạy học… từng bước cải
thiện nâng cao chất lượng bộ môn.
Đối với đơn vị trường THCS Lê Văn Tám có đội ngũ giáo viên nhiệt tình, tận
tâm trong giảng dạy, nhiều giáo viên có thâm niên cao, nhiều kinh nghiệm trong
công tác giáo dục học sinh.
Được sự quan tâm, khuyến khích tạo điều kiện thuận lợi của lãnh đạo nhà
trường, sự đồng tâm hiệp lực của tập thể sư phạm nhà trường cùng nhau tháo gỡ
những khó khăn vướng mắc trong việc thực hiện kế hoạch đề ra, chúng tôi trong các
năm qua đã chú trọng tăng cường công tác giáo dục đạo đức cách mạng cho học
sinh bằng việc tổ chức cho các em khối 9 đi tham quan thực địa các di tích lịch sử,
bảo tàng cách mạng thu được nhiều kết quả đáng khích lệ.
Chúng tôi cũng nhận được sự đồng tình ủng hộ,hỗ trợ giúp đỡ của Ban đại

khóa chưa nhiều, tâm lí của một số giáo viên còn ngại khi phải tổ chức chương trình
học trên quy mô lớn toàn khối, liên quan đến nhiều vấn đề như chương trình, nhân
sự, công tác tổ chức, kinh phí thực hiện, liên quan đến các bậc cha mẹ học sinh, sự
an toàn của các em trong chuyến đi….điều này cũng gây trở ngại lớn cho việc thực
hiện chương trình dạy ngoại khóa thực địa.
2.2. Thành công và hạn chế
*Thành công
Khắc phục các khó khăn trên bằng sự nhiệt huyết của đội ngũ giáo viên, sự
phối hợp hoạt động với các tổ chức đoàn thể trong nhà trường, sự tận tụy của giáo
viên chủ nhiệm lớp… đã tạo ra cho các em luồng không khí học tập mới. Nhiều em
học sinh đã có sự tiến bộ về mọi mặt, kĩ năng hoạt động tập thể của các em được
phát huy,quan trọng nhất là sự trưởng thành về mặt nhận thức đối với mỗi em học
sinh.
Góp phần hạn chế những vi phạm về đạo đức trong nhà trường như: gây gổ
đánh nhau, bỏ giờ, cúp tiết, vỗ lễ với thầy cô …

Bài dự thi viết SKKN năm học 2015 – 2016

Đỗ Thị Hải Yến

11


Một vài kinh nghiệm lồng ghép giáo dục đạo đức cách mạng cho học sinh thông qua hoạt động
ngoại khóa thực địa môn lịch sử lớp 9

Kĩ năng sống của các em có nhiều chuyển biến tích cực, nhất là các em đã
xác định được trách nhiệm của bản thân đối với nhà trường, gia đình, bè bạn trong
việc thực hiện quyền và nghĩa vụ của mình. Góp phần xây dựng môi trường học tập
thân thiện, tích cực. Chất lượng giảng dạy bộ môn, chất lượng công tác giáo dục của


dạy nội khóa khó phát huy được đó là sự tiếp thu kiến thức của các em học sinh với
một tâm thế thoải mái, không khí học tập thân thiện “vừa học vừa chơi”, khả năng
ghi nhớ kiến thức sâu hơn qua những gì mà bản thân các em trực tiếp quan sát
chiêm ngưỡng, điều này có tác dụng phát huy năng lực nhận thức độc lập sáng tạo
của các em, tạo sự gắn bó đoàn kết, tinh thần tập thể tương trợ lẫn nhau trong mối
quan hệ giữa học sinh với học sinh.
Giáo viên có thêm nhiều kinh nghiệm trong việc tổ chức các hoạt động tập
thể, biết khắc phục khó khăn, nghiên cứu chương trình, xây dựng phương án tổ
chức phù hợp, nhất là việc thiết kế chương trình dạy học ngoại khóa thực địa vốn có
đặc thù khác với chương trình nội khóa.
*Mặt yếu
Việc lồng ghép giáo dục đạo đức cách mạng cho học sinh trên quy mô toàn
khối đòi hỏi giáo viên phải tốn nhiều thời gian công sức chuẩn bị chu đáo mọi mặt
nhất là về khâu tổ chức. Hơn nữa, cần phải có sự phối hợp chặt chẽ của cha mẹ học
sinh, các tổ chức đoàn thể trong nhà trường và giáo viên bộ môn mới đem lại hiệu
quả cao hơn.
Việc lồng ghép giáo dục đạo đức học sinh phải trải qua thời gian khá dài
mới đem lại kết quả như mong muốn.
2.4. Các nguyên nhân, các yếu tố tác động đến việc nghiên cứu đề tài
Thế hệ trẻ ngày nay được thừa hưởng một khối lượng lớn các di tích lịch sử,
di tích cách mạng được tạo dựng trong suốt chiều dài lịch sử oanh liệt của dân tộc,
hệ thống các di tích lịch sử ở Đăklăk khá phong phú, đa dạng song thực tế hiện nay
chưa phát huy được thế mạnh của mình trong công tác giáo dục thế hệ trẻ, chưa
thực hiện đúng phương châm mà pháp lệnh bảo vệ di tích lịch sử văn hóa đã quy
định:” Di tích lịch sử, văn hóa và danh lam thắng cảnh phải được giáo dục vào
truyền thống dựng nước và giữ nước của nhân dân Việt Nam, góp phần giáo dục
Bài dự thi viết SKKN năm học 2015 – 2016

Đỗ Thị Hải Yến

với khối lượng kiến thức trong chương trình nên thường thì cả giáo viên và học sinh
trong giờ học phải tăng tốc mới có thể đi hết kiến thức theo yêu cầu chứ chưa nói
đến việc mở rộng và nâng cao kiến thức cho các em. Trong khi đó các em còn phải
Bài dự thi viết SKKN năm học 2015 – 2016

Đỗ Thị Hải Yến

14


Một vài kinh nghiệm lồng ghép giáo dục đạo đức cách mạng cho học sinh thông qua hoạt động
ngoại khóa thực địa môn lịch sử lớp 9

gồng mình lên để chiến đấu với kiến thức các bộ môn khác nên tâm lí chán nản, thờ
ơ đối với bộ môn lịch sử cũng là điều dể hiểu.
Thứ ba, dù đã có sự đổi mới song phương pháp giảng dạy của một số giáo
viên lịch sử vẫn còn thiếu chiều sâu,chưa hấp dẫn đối với học sinh trong cách truyền
tải kiến thức, vẫn còn tình trạng mang tính nhồi nhét và người thầy cũng chưa đủ
sức vượt qua rào cản tâm lí “môn phụ” nên sự đầu tư nhiều cho tiết dạy cũng có
phần hạn chế điều này cũng dẫn đến dễ làm cho học sinh có tâm lí coi thường môn
học này.
Thứ tư, kiến thức lịch sử địa phương chưa được đưa vào sách giáo khoa mà
tài liệu biên soạn viết rất khó dạy,nội dung chưa phong phú, chưa có sự bổ sung,
điều chỉnh cập nhật ( ví dụ như sự thay đổi về địa danh, địa giới hành chính trước
đây so với hiện tại…) điều này cũng khiến cho giáo viên và học sinh ít có sự hiểu
biết về địa phương nơi mình sinh sống.
Thứ năm, những tác động xấu của yếu tố xã hội như: tình trạng rủ rê nhau bỏ
học đi chơi, nghiện game, hút thuốc, gây gổ đánh nhau, trộm cắp,tình trạng học sinh
vô lễ với thầy cô giáo,thiếu sự tôn trọng các chuẩn mực đạo đức trong các hành vi
ứng xử diễn ra khá phổ biến trong môi trường học đường làm ảnh hưởng không nhỏ

động, thích khám phá, khi được học trong môi trường tự nhiên được tiếp xúc với
bầu không khí học khác hẳn tại trường hàng ngày khiến các em rất phấn chấn và
thoải mái đây là điểm mạnh khi chúng ta đang thực hiện phong trào “ Xây dựng
trường học thân thiện, học sinh tích cực”
Trong năm học 2015 – 2016 được sự chỉ đạo và cho phép của lãnh đạo nhà
trường chúng tôi đã tổ chức thành công chuyến đi thực tế lịch sử cho học sinh khối
9 cụ thể:
Tổng số học sinh tham gia: 108 em cùng với 20 thành viên gồm giáo viên
chủ nhiệm lớp, Ban đại diện cha mẹ học sinh các lớp, lãnh đạo nhà trường, giáo
viên tổ chuyên môn xã hội, đại diện các tổ chức đoàn thể trong nhà trường
- Lộ trình chung của chuyến đi: tham quan nhà đày Buôn Ma Thuột, nhà bảo
tàng văn hóa cách mạng, công trình thủy điện Buôn Kôp
Bài dự thi viết SKKN năm học 2015 – 2016

Đỗ Thị Hải Yến

16


Một vài kinh nghiệm lồng ghép giáo dục đạo đức cách mạng cho học sinh thông qua hoạt động
ngoại khóa thực địa môn lịch sử lớp 9

Qua quá trình tổ chức các chuyến đi chúng tôi đã đúc rút ra một số vấn đề cơ
bản cần phải chuẩn bị kĩ lưỡng như sau:
Bước 1. Xây dựng kế hoạch tổ chức và công tác chuẩn bị:
Phối hợp với tổ chuyên môn xây dựng kế hoạch đi thực địa: về thời gian, địa điểm,
lộ trình đi, phương thức đi, nguồn kinh phí tổ chức, lực lượng tham gia cùng học
sinh, đưa ra nhà trường cùng thảo luận, bàn bạc với các giáo viên chủ nhiệm và các
bộ phận liên quan, lấy ý kiến góp ý bổ sung kế hoạch hoàn chỉnh sau đó sẽ triển
khai kế hoạch đến toàn thể giáo viên, học sinh và cha mẹ các em.

như sự hướng dẫn của các cán bộ nhân viên ở nhà đày và các bảo tàng, nhắc nhở
học sinh phải ghi chép đầy đủ những vấn đề cơ bản mà mình thu nhận được sau mỗi
địa điểm tham quan để chuẩn bị cho bài thu hoạch sau khi kết thúc chuyến đi. Điểm
danh học sinh sau mỗi địa điểm tham quan.

Hình ảnh học sinh khối 9 đi thực địa năm học 2015 – 2016

*Tiến hành tham quan các địa điểm di tích lịch sử theo lộ trình đã thống nhất
Điểm dừng chân đầu tiên là nhà đày Buôn Ma Thuột, đây là một trong những
di tích lịch sử quan trọng nhất của tỉnh ĐăkLăk, nơi biểu trưng tội ác dã man của
bọn thực dân đế quốc xâm lược, đồng thời cũng là nơi phản ánh ý chí kiên cường
bất khuất của các chiến sĩ cách mạng không sợ hy sinh gian khổ, trung thành với lí
tưởng của Đảng, quyết đấu tranh giành độc lập tự do cho Tổ Quốc. Đầu tiên chúng
tôi tập trung học sinh tại khu vực giữa sân nhà đày tại đây học sinh sẽ được nghe
giới thiệu khái quát về sự ra đời của nhà tù Buôn Ma Thuột do thực dân Pháp xây
dựng.
Bài dự thi viết SKKN năm học 2015 – 2016

Đỗ Thị Hải Yến

18


Một vài kinh nghiệm lồng ghép giáo dục đạo đức cách mạng cho học sinh thông qua hoạt động
ngoại khóa thực địa môn lịch sử lớp 9

Nhà đày được xây dựng từ năm 1900 do tên Simơri đồn trưởng người Pháp
làm chỉ huy trưởng công trình. Nằm về phía đông nam thành phố Buôn Ma Thuột
với diện tích rộng 10.000 mét vuông được xây dựng rất kiên cố chung quanh có
tường bao bọc, ở 4 góc tường và cổng chính đều có bốt gác và đèn pha chiếu sáng

cách mạng chi bộ Đảng nhà đày đã phát động cao trào kháng Nhật cứu nước khắp
các buôn làng và thị xã sau đó lãnh đạo nhân dân tham gia Tổng khởi nghĩa giành
chính quyền thắng lợi vào tháng 8/1945.

Học sinh đang xem hình ảnh minh họa về sự tra tấn dã man của TDP đối với tù chính trị

Bài dự thi viết SKKN năm học 2015 – 2016

Đỗ Thị Hải Yến

20


Một vài kinh nghiệm lồng ghép giáo dục đạo đức cách mạng cho học sinh thông qua hoạt động
ngoại khóa thực địa môn lịch sử lớp 9

TD Pháp tra tấn tù nhân tại nhà đày Buôn Ma Thuột

Tù nhân lao động khổ sai

Bài dự thi viết SKKN năm học 2015 – 2016

Đỗ Thị Hải Yến

21


Một vài kinh nghiệm lồng ghép giáo dục đạo đức cách mạng cho học sinh thông qua hoạt động
ngoại khóa thực địa môn lịch sử lớp 9


Đỗ Thị Hải Yến

23


Một vài kinh nghiệm lồng ghép giáo dục đạo đức cách mạng cho học sinh thông qua hoạt động
ngoại khóa thực địa môn lịch sử lớp 9

khám phá, các em đã đặt ra rất nhiều câu hỏi hóm hỉnh, chính từ sự quan sát này có
tác dụng củng cố kiến thức liên môn và sự hiểu biết về kiến thức xã hội ( các môn
địa lí, văn học). Qua đó giúp các em có cái nhìn cụ thể về cuộc sống sinh hoạt của
các dân tộc anh em góp phần củng cố khối đoàn kết dân tộc.

Học sinh đang xem tường thuật diễn biến trận đánh Buôn Ma Thuột xuân 1975

Đứng ngay dưới chân tượng đài chiến thắng ngã sáu Buôn Ma thuột giáo viên
giới thiệu : Trong cuộc kháng chiến chống Mĩ cứu nước quân và dân Đăklăk đã
chiến đấu anh dũng ngoan cường làm nên những chiến công oanh liệt mà đỉnh cao
là chiến thắng Buôn Ma Thuột 10/3/1975 mở màn cho đại thắng mùa xuân năm
1975 giải phóng hoàn toàn miền nam thống nhất đất nước. Để có được những thắng
lợi to lớn đó hàng ngàn đồng bào chiến sĩ những người con anh dũng của Đăklăk
đã ngã xuống đem lại bình yên cho quê hương, trận đánh Buôn Ma thuột được ghi
dấu bằng biểu tượng chiến thắng là chiếc xe tăng lịch sử - một nhân chứng thầm
lặng của chiến tranh - hẳn các em sẽ rất tự hào khi mình được sinh ra và lớn lên trên
mảnh đất anh hùng. Điều này có tác động rất lớn tới tâm tư tình cảm của các em
Bài dự thi viết SKKN năm học 2015 – 2016

Đỗ Thị Hải Yến

24

Bài dự thi viết SKKN năm học 2015 – 2016

Đỗ Thị Hải Yến

25