Một số biện pháp giáo dục đạo đức học sinh THCS

I. PHẦN MỞ ĐẦU:
1. Lý do chọn đề tài:
• Lí do khách quan:
Can Juna đã từng nói “Không thể trồng cây ở nơi thiếu ánh sáng, cũng
như không thể nuôi dạy trẻ với chút ít nhiệt tình”.
Vâng! đúng thế. Giáo dục học sinh - những chủ nhân tương lai của đất nước
để các em trở thành những con người vừa hồng, vừa chuyên là việc hết sức quan
trọng đòi hỏi người giáo viên không chỉ có lòng yêu nghề, mến trẻ mà đó còn là
lương tâm nghề nghiệp và trách nhiệm, lòng nhiệt tình, sự gần gủi cảm thông chia
sẻ của người giáo viên, đặc biệt là những giáo viên làm công tác chủ nhiệm.
Bác Hồ đã nói: “Tiên học lễ, hậu học văn”. Điều đầu tiên mà học sinh phải
học là lễ nghĩa, phép tắc đạo đức. Vì có đạo đức tốt thì mới có nền tảng để học văn
hóa. Phải giáo dục cho học sinh quan niệm về cái thiện cái ác, lòng nhân ái, lương
tâm, cách đối nhân xử thế, lời ăn tiếng nói trong nhà trường.
Hành vi đạo đức của học sinh phù hợp với nền đạo đức xã hội chủ nghĩa,
phải mang lại lợi ích cho cộng đồng. Đó là quá trình phức tạp và lâu dài. Đạo đức
làm nên nhân cách của mỗi con người, phải giáo dục đaọ đức của các em học sinh
như thế nào?
Môi trường giáo dục THCS hiện nay là giáo dục học sinh phát triển toàn diện
về “ Đức-trí-thể-mỹ”.
Đổi mới chương trình giáo dục: Coi trọng giáo dục đạo đức cho học sinh, mở
rộng những hoạt động ở trường, chú ý việc hình thành các kĩ năng cơ bản, coi trọng
việc đổi mới cơ sở vật chất tạo điều kiện đổi mới phương pháp dạy học, quan tâm
nhiều hơn điều kiện học tập của trẻ ở nhà trường đưa lại cho học sinh những gì trẻ
chưa hề có và cũng không thể có được trước đó.
Bác Hồ đã nói “ Hiền dữ đâu phải là tính sẵn, phần nhiều do giáo dục mà
nên”. Một con người sinh ra không phải đã là người không tốt, hay quậy phá,
nghịch ngợm… mà chủ yếu là do học hỏi ở gia đình, học hỏi cha mẹ, bạn bè, thầy
cô, nhiều người xung quanh mình, …

hóa, trò chơi không lành mạnh làm học sinh nghiện khó cai. Chính vì vậy mà các
biện pháp giáo dục đạo đức trước đây không còn phụ hợp nữa hoặc các giáo viên
làm công tác chủ nhiệm mà không linh hoạt, không nhiệt tình, chưa biết kết hợp
nhiều biện pháp phù hợp để giáo dục đạo đức học sinh nên hiệu quả chưa cao.
Qua 16 năm giảng dạy tôi đựơc nhà trường phân công chủ nhiệm: 5 năm là
lớp tương đôí tốt, còn 11 năm hầu như là lớp yếu nhất khối, trong lớp thường có 15
em học sinh dân tộc, 20 học sinh yếu, chỉ có 3 – 5 em học sinh khá và số học sinh
vi phạm đạo đức khá nhiều.
Hơn nữa, đầu năm 2014 Tôi được tham gia hội nghị về vấn đề học sinh bỏ
học, năm 2015 Tôi được tham dự cuộc thi “Giáo viên chủ nhiệm lớp giỏi” cấp
huyện. Qua đó Tôi thấy vấn đề đạo đức của học sinh hiện nay là vấn đề báo động
toàn xã hội cần lưu tâm và làm đâu đầu các cấp các nghành. Vì vậy mà nhiều đêm
tôi trằn trọc, tôi trăn trở làm thế nào để khắc phục tình trạng vi phạm đạo đức của
học sinh và giúp một số đồng nghiệp làm tốt công tác chủ nhiệm của mình. Và Tôi
cũng muốn chia sẽ những kinh nghiệm mà mình đã tích lũy nhiều năm và những
kinh nghiệm thu hoạch được sau cuộc thi “Giáo viên chủ nhiệm lớp giỏi” cấp
huyện. Hỡi các giáo viên làm công tác chủ nhiệm hãy hành động hết sức mình vì
một tương lai tươi sáng của con em chúng ta. Đó là lí do tôi chọn đề tài “MỘT
SỐ BIỆN PHÁP GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC HỌC SINH THCS”
2. Mục tiêu, nhiệm vụ của đề tài:
Trao đổi kinh nghiệm về vai trò và nhiệm vụ của giáo viên chủ nhiệm trong
công tác giáo dục học sinh hiện nay.
Nêu lên được thực trạng về vấn đề đạo đức của học sinh hiện nay. Nguyên nhân
dẫn đến những thực trạng đó. Biện pháp khắc phục.
Đánh giá thực trạng về việc xâm nhập tệ nạn xã hội của trường THCS Nguyễn
Trãi và các trường học trên cùng địa bàn.
3. Đối tượng nghiên cứu:
Tình hình đạo đức hiện nay của học sinh Trường THCS Nguyễn Trãi.
Các biện pháp giáo dục đạo đức của học sinh.
4. Giới hạn của đề tài:

Phối hợp chặt chẻ với gia đình học sinh, chủ động phối hợp với các giáo viên bộ
môn, Đoàn Thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh, Đội Thiếu niên tiền phong Hồ Chí
Minh, các đoàn thể và các tổ chức xã hội khác có liên quan trong hoạt động giảng
dạy và giáo dục học sinh của lớp mình chủ nhiệm.
Nhận xét, đánh giá xếp loại học sinh cuối kỳ và cuối năm, đề nghị khen thưởng
và kỷ luật học sinh, đề nghị danh sách học sinh được lên lớp, danh sách học sinh
phải kiểm tra lại, phải rèn luyện thêm về hạnh kiểm trong kỳ nghỉ hè, phải ở lại lớp,
hoàn chỉnh việc ghi vào sổ điểm và học bạ học sinh.
Tham gia hướng dẫn hoạt động tập thể, hoạt động giáo dục và rèn luyện học
sinh do nhà trường tổ chức.
Báo cáo thường kì và đột xuất về tình hình của lớp với hiệu trưởng.
Vì vậy giáo viên chủ nhiệm là người giáo dục đạo đức, hình thành nhân cách
toàn vẹn cho học sinh, là một nhà quản lí tài ba với nhiều vai trò: vừa lãnh đạo vừa
điểu khiển vừa tổ chức và vừa là người cha người mẹ với học sinh cả lớp.
Ngoài nhiệm vụ lên lớp như những đồng nghiệp khác, giáo viên chủ nhiệm phải
thực hiện nhiều nhiệm vụ khác của người giáo viên chủ nhiệm. Và đặc biệt việc
giáo dục đạo đức của học sinh là vấn đề cần được quan tâm nhất hiện nay. Giáo
Người viết: Nguyễn Thị Thanh Trưng

3


Một số biện pháp giáo dục đạo đức học sinh THCS

viên chủ nhiệm phải có vai trò giáo dục đạo đức, giáo dục kĩ năng sống, giáo dục
hoạt động trãi nghiệm cho học sinh là rất cần thiết. Vậy mỗi giáo viên chủ nhiệm
chúng ta cần chung tay đưa ra những biện pháp tích cực phù hợp nhất để nâng cao
ý thức đạo đức, kĩ năng sống cho học sinh khi mới bước vào cấp 2.
2. Thực trạng vấn đề nghiên cứu:
Ưu điểm của vấn đề đang nghiên cứu

đối rộng, tình hình an ninh trật tự tương đối phức tạp. Nên số học sinh nằm rải rác
khắp nơi, nhà xa khó khăn cho học sinh trong việc tới trường.
Dân ở đây sống chủ yếu bằng nghề nông, một số buôn đồng bào dân tộc
thiểu số có điều kiện kinh tế khó khăn nên phụ huynh chỉ biết lo cho cuộc sống mà
không chăm lo đến việc học tập cũng như giáo dục đạo đức của các em. Một số học
sinh học yếu, ham chơi, hay vi phạm nề nếp đạo đức.
Người viết: Nguyễn Thị Thanh Trưng

4


Một số biện pháp giáo dục đạo đức học sinh THCS

Thôn Quỳnh Ngọc khu gần bến cát dân cư tập trung đa dạng, nhiều người ở
Bắc Cạng - Lạng Sơn vào cư trú, chủ yếu là dân trộm cấp và nghiện hút. Thôn
Eatung có số lượng thanh niên lang thang hư hỏng nhiều, nên có một số thanh niên
lôi kéo các em học sinh trong trường tham gia vào các tệ nạn xã hội.
Một số gia đình có điều kiện thì chiều con, để rồi những học sinh đó trở nên
đua đòi hư hỏng nghiện game, facebook…đạo đức suy giảm.
Cuộc sống gia đình vất vả, khó khăn, bố mẹ đi làm ở bên sông, ở nhà không
có ai quản lí, thiếu sự quan tâm uốn nắn của gia đình, không có thời gian giáo dục
con cái.
Một số giáo viên còn tham gia nhiều hoạt động, nhiều cuộc thi nên còn giành
ít thời gian đầu tư cho công tác chủ nhiệm.
Tuy nhiên việc giáo dục đạo đức và rèn luyện kĩ năng sống cho hoc sinh
là một vấn đề nan giải, cần nhiều thời gian. Và đòi hỏi các cấp các nghành cần
vào cuộc, chung tay vì tương lai con em chúng ta. Và giáo viên chủ nhiệm đóng
vai trò nồng cốt, cần phải có nhiệt huyết mới tìm ra biện pháp tốt nhất, phù
hợp nhất với từng đối tượng học sinh theo các nguyên nhân khác nhau.
Kết quả vận dụng các phương pháp

Một số biện pháp giáo dục đạo đức học sinh THCS

Cuộc sống gia đình vất vả, khó khăn, bố mẹ đi làm ở bên sông, ở nhà không
có ai quản lí, không có thời gian giáo dục con cái. Đi họp lúc nào phụ huynh cũng
nói “ 100 sự nhờ thầy”. Nên có một số học sinh bỏ học kiếm tiền phụ giúp gia đình
tối đến mệt không học bài làm bài nên mất kiến thức cơ bản, không theo kịp bạn
bè, chán nãn không muốn học đâm ra quậy phá và lôi kéo các bạn khác.
Mốt số gia đình giàu có cho con cái tiền mà không quản lí được, để các em
vào quán chát chơi game, hút thuốc…
Một số ít học sinh chưa ý thức được giữa cái xấu và cái tốt, có ý thức đạo
đức chưa cao.
Do giáo viên chủ nhiệm, giáo viên bộ môn, nhà trường xử lý học sinh vi
phạm đạo đức chưa nghiêm.
Do việc đánh giá xếp loại học sinh chưa thực nghiêm túc nên tình trạng học
sinh ngồi nhầm lớp vẫn còn, các em tiếp thu kiến thức không kịp nên chán học.
Chương trình thay sách giáo khoa, đổi mới phương pháp một số nội dung
còn quá tải, tạo áp lực học tập cho học sinh, các em học yếu lại càng yếu nên chán
học và không muốn đi học, bị bạn bè lôi kéo rồi nghiện game lúc nào không biết.
Do tâm lí lứa tuổi học sinh THCS rất hiếu động, thích làm người lớn, thích
thể hiện mình.
Chính quyền địa phương chưa quan tâm đến việc việc giáo dục đạo đức và
rèn luyện kĩ năng sống cho hoc sinh.
Do bố mẹ li dị, thiếu hụt về mặt tình cảm.
Do một số giáo viên còn hạn chế về năng lực phương pháp giảng dạy, học
sinh chưa hiểu. Hay một số không nhỏ giáo viên có đời sống kinh tế khó khăn, phải
bươn chải với những công việc làm thêm để nuôi gia đình nên không có thời gian
nhiều đầu tư cho bài dạy, nên học sinh không hiểu bài chán học, nghịch trong giờ
học.
Do thái độ của một số giáo viên đối xử với học sinh chưa thân thiện, một số
giáo viên chưa nắm bắt kịp thời diễn biến tâm lí lứa tuổi của học sinh để có biện

Giúp giáo viên có thêm nhiều kinh nghiệm để giải quyết tình huống sư phạm,
giáo dục đạo đức và rèn luyện kỹ năng sống cho học sinh, để giúp các em trở thành
những con người vừa hồng vừa chuyên. Và từ đó học sinh nhận ra những khuyết
điểm của mình, có biện pháp tự rèn luyện để trở thành con ngoan trò giỏi.
b. Nội dung và cách thức thực hiện giải pháp:
Như chúng ta đã biết kết quả giáo dục đạo đức và rèn luyện kĩ năng sống cho
học sinh do ba môi trường quyết định đó là: Nhà trường, gia đình và xã hội. Vì vậy
tôi mạnh dạn đưa ra một số biện pháp cụ thể sau:

Để việc giáo dục đạo đức và rèn luyện kĩ năng sống cho học sinh
đạt hiệu quả cao thì nhà trường phải thực hiện các giải pháp sau:
*Đối với lãnh đạo:
Đưa chỉ tiêu thực hiện các cuộc vận động và phong trào thi đua vào tiêu chí
xếp loại đối với cán bộ viên chức và học sinh.
Trường đã tổ chức cho học sinh hoạt động ngoài giờ lên lớp tuyên truyền an
toàn giao thông và phòng chống các tệ nạn xã hội.
Tổ chức cho học sinh các trò chơi dân gian, các lễ hội để học sinh tham gia
vào các trò chơi lành mạnh.
Lên kế hoạch giáo dục đạo đức cho học sinh ngay từ đầu năm học.
Chống tiêu cực trong thi cử và bệnh thành tích trong giáo dục.
Thông qua giáo viên chủ nhiệm, giáo viên bộ môn, đoàn đội để nắm rõ tình
hình đạo đức của học sinh trong trường, để có biện pháp xử lí kịp thời.
Biết lựa chọn đội ngũ giáo viên có kinh nghiệm, nhiệt tình chủ nhiệm các lớp
đặc biệt.
Ngay đầu năm phải trao đổi với giáo viên để nắm được tình hình đạo đức,
lực học của các lớp. Để giao nhiệm vụ cho các giáo viên giảng dạy phù hợp.
Mỗi tháng họp hội đồng giáo viên chủ nhiệm nhằm nắm bắt tình hình suy vi
phạm đạo đức của học sinh, đặc biệt là cuối kì, cuối năm. Khi các học sinh đã thi
xong, các em có biểu hiện đánh nhau, phá cơ sở vật chất, để kịp thời giáo dục, uốn
nắn và kiểm điểm.

đầu tư soạn giảng, liên hệ thực tế để học sinh dễ hiểu bài thì học sinh sẽ ham học.
Giáo viên là tấm gương sáng để học sinh noi theo. Cần gần gủi trò chuyện
với học sinh, coi học sinh như con em như người bạn của mình. Sẵn sàng lắng nghe
học sinh tâm sự.
Phải yêu thương tôn trọng và đặc biệt là tin tưởng học sinh.
Giáo viên phải nắm rõ thông tin, số điện thọai liên lạc của gia đình học sinh.
Biết được hoàn cảnh sống của từng em. Như vậy mới làm tốt công tác giáo dục đạo
đức của học sinh.
Phải giúp các em biết tự tu dưỡng và rèn luyện hành vi đạo đức đây là yếu tố
quyết định trực tiếp đến việc rèn luyện đạo đức của các em.
Lựa chọn biện pháp giáo dục phù hợp dưới nhiều hình thức, phải uốn nắn
hành vi sai trái của học sinh, biết đánh giá phẩm chất nhân cách học sinh.
Vận dụng tri thức sư phạm để hiểu học sinh, giao tiếp với học sinh, có lòng
yêu học sinh và hiểu biết về chuẩn mực đạo đức.
Tìm hiểu nắm vững tâm sinh lí của từng học sinh. Phối hợp với giáo viên bộ
môn, đoàn đội nề nếp đánh giá chính xác kết quả học tập và rèn luyện của học sinh.
Tăng cường công tác tuyên truyền vận động và đi thực tế gia đình học sinh.
Giáo viên cần quan tâm động viên khuyến khích những học sinh yếu.
Cần phân loại học sinh yếu, cá biệt để kịp thời phụ đạo và uốn nắn cho các
học sinh đó.
Người viết: Nguyễn Thị Thanh Trưng

8


Một số biện pháp giáo dục đạo đức học sinh THCS

Cần kết hợp tốt với giáo viên dạy giáo dục công dân để giáo dục đạo đức cho
học sinh, giáo dục học sinh tránh xa tệ nạn xã hội, giáo dục an toàn giao thông.
Muốn giáo dục đạo đức cho học sinh phải hiểu học sinh. Hiểu cái “ tôi” của

Giáo dục, xử lí công việc không phải chỉ bằng mệnh lệnh mà bằng cả sự
gương mẫu, thuyết phục có phương pháp của giáo viên chủ nhiệm.
Thứ hai là: Cải cách tiết sinh hoạt lớp:
Đầu tiên giáo viên chủ nhiệm phải tìm hiểu nguyên nhân vì sao học sinh
không thích tiết sinh hoạt lớp: Vì giờ sinh hoạt lớp giáo viên chủ nhiệm thường
nặng nề những khuyết điểm, tồn tại và xử phạt mà chưa chú trọng nhiều đến khen
thưởng, khuyến khích, động viên nhất là những cố gắng của học sinh yếu kém.
Giáo viên quá nghiêm khắc, không gần gũi, thân thiện, không đặt mình vào vị trí
của học sinh để hiểu các em. Nội dung khô cứng, lặp đi lặp lại, không thật sự gắn
Người viết: Nguyễn Thị Thanh Trưng

9


Một số biện pháp giáo dục đạo đức học sinh THCS

với nhu cầu của học sinh. Hình thức tổ chức giờ sinh hoạt lớp đơn điệu, nhàm chán,
không hứng thú với học sinh. Học sinh không được cùng nhau tổ chức, tham gia.
Từ đó cải cách tiết sinh hoạt lớp một cách đa dạng phong phú, mỗi giờ sinh
hoạt lớp tổ chức theo một cách khác nhau. Nhưng đặc biệt thay sự phê bình xử phạt
bằng việc khen thưởng, động viên. Giáo viên cần gần gũi, thân thiện với học sinh
như một người bạn như thế học sinh mới dể dàng bày tỏ những tâm sự thật lòng
của mình. Một số tiết nên để học sinh tự tổ chức, giáo viên chỉ là người tham dự và
cho ý kiến tổng hợp. Tổ chức trao thưởng, tuyên dương hoa điểm 10, học sinh giỏi
các cấp, cho các em nói về ước mơ của mình…

Giờ sinh hoạt lớp của lớp 7A7
Thứ ba là: Làm tốt các bước tổ chức lớp học cụ thể:
Tìm hiểu đối tượng và phân loại học sinh: Khi bắt đầu nhận lớp Tôi đã gặp
giáo viên chủ nhiệm, giáo viên bộ môn và các học sinh trong lớp năm trước để tìm

được và không được làm.
Tiến hành làm sổ chủ nhiệm và sổ theo dõi cho các tổ: Tổ chức cho ban cán
sự lớp và tổ trưởng tập huấn một buổi. Hôm đó Tôi giao nhiệm vụ cụ thể và rõ ràng
cho từng em và thông báo trước lớp. Làm sổ theo dõi cho các tổ và ban cán sự lớp,
cách tính điểm dựa trên nội quy của trường. Đề nghị các em phải làm việc nghiêm
túc, công bằng. Muốn tạo được lòng tin của tập thể thì trước tiên mình phải là
người thật sự gương mẫu.
Bầu ban cán sự - Giao nhiệm vụ tới ban cán sự: Ban cán sự lớp có vai trò
quan trọng trong việc hỗ trợ giáo viên quản lí và điều hành lớp, nên phải lựa chọn
những học sinh có năng lực quản lí lớp, có tiếng nói và niềm tin với tập thể.
Nhiệm vụ của bốn tổ trưởng là theo dõi học tập, đạo đức và các hoạt động
khác của từng thành viên trong tổ mình vào sổ thật nghiêm túc, công bằng, tránh
bao che. Nếu tổ trưởng nào không hoàn thành nhiệm vụ sẽ bị sử lí. Nhiệm vụ của
lớp trưởng là quản lí chung mọi mặt của lớp. Khi giáo viên chủ nhiệm không đến
sinh hoạt 15 phút đầu giờ thì lớp trưởng lên bục giảng để quản lớp, cho lớp sinh
hoạt theo kế hoạch trong tuần. Lớp phó học tập chịu trách nhiệm về mảng học tập
của lớp, kiểm tra việc học tập và đôn đốc các bạn học, chữa bài tập khó vào 15
phút đầu giờ. Lớp phó văn thể mỹ cất hát đầu giờ và quan sát xem bạn nào không
hát thì ghi vào sổ, tập bài hát mới cho cả lớp, tập luyện các tiết mục văn nghệ. Lớp
phó lao động quản lí theo dõi về mặt lao động, vệ sinh và bảo vệ cơ sở vật chất của
lớp.
Người viết: Nguyễn Thị Thanh Trưng

11


Một số biện pháp giáo dục đạo đức học sinh THCS

Nếu huấn luyện được một ban cán sự lớp tốt và tổ trưởng tốt, thì công việc
của giáo viên chủ nhiệm rất nhẹ nhàng, mọi công việc phải tập cho các em làm, các

và có cam kết riêng của hai cô trò.
Đối với học sinh hay vi phạm đạo đức, hay bỏ học. Tôi tìm hiểu xem em đó
vi phạm là do nguyên nhân nào: do chán học, do gia đình khó khăn, hay ham chơi
đua đòi theo bạn, do bố mẹ li dị, do được nuông chiều, hay do đời sống khó khăn
bố mẹ không quan tâm đến việc học hành của các em. Tùy từng đối tượng để mình
đưa ra biện pháp giáo dục và xử lí.
Nên tổ chức tiết sinh hoạt lớp đa dạng, mỗi tiết là một nội dung khác nhau,
nhưng cần chú ý biểu dương, khen thưởng theo sự tiến bộ của học sinh, đặc biệt là
học sinh cá biệt.
Người viết: Nguyễn Thị Thanh Trưng

12


Một số biện pháp giáo dục đạo đức học sinh THCS

Lễ
dương
sinh
tuần

tuyên
học
cuối
Có thể

dùng biện pháp chung cho học sinh vi phạm như sau:
Lần 1: Dọn vệ sinh.
Lần 2: Dọn vệ sinh + Bản kiểm điểm.
Lần 3: Dọn vệ sinh + Bản kiểm điểm + Mời phụ huynh.


vững: thể hiện trong việc thiết lập mối quan hệ với bạn bè, lúc thích cái này lúc
thích cái khác. Không đối xử thiếu tế nhị, coi thường học sinh.
Tham gia hoạt động phong trào và HĐNGLL: Động viên học sinh mạnh dạn
tham gia học sinh giỏi để có cơ hội thử sức mình, giúp học sinh tự tin hơn.
Kết hợp ban cán sự đôn đốc nhắc nhở thường xuyên để lớp tham gia nhiệt
tình các phong trào do nhà trường và liên đội phát động, hoàn thành xuất sắc mọi
nhiệm vụ được giao.
Lồng ghép giáo dục kỹ năng sống cho học sinh: nói không với game online,
kỹ năng phòng chống đuối nước, kỹ năng nói không khi có kẻ mời hút thuốc…Qua
đó để các em bộc lộ quan điểm của mình và giáo viên đưa ra lời khuyên bổ ích để
học sinh nhận thức được cái đúng cái sai và tự mình rút ra bài học kinh nghiệm.
Động viên khuyến khích học sinh mạnh dạn tham gia các phong trào thể dục
thể thao, hội thi văn nghệ để các em có cơ hội vui chơi và qua đó các em sẽ mạnh
dạn hơn.

Tham gia cuộc thi giai điệu tuổi hồng chào mừng 20/11

Học sinh trường Nguyễn Trãi tham gia làm lồng đèn trung thu

Người viết: Nguyễn Thị Thanh Trưng

14


Một số biện pháp giáo dục đạo đức học sinh THCS

Học sinh trường Nguyễn Trãi tham gia ngày hội đọc sách

Học sinh trường Nguyễn Trãi tham gia trò chơi kéo co

Đối với những học sinh học yếu và hay không thuộc bài thì cứ sau mỗi buổi
học sẽ ở lại học và làm bài với sự hướng dẫn và giúp đỡ của ban cán sự và giáo
viên chủ nhiệm.
Xếp loại thi đua, khen thưởng kỉ luật: Cuối mỗi tuần đều xếp loại thi đua.
Phát thưởng học sinh giỏi và hoa điểm mười cuối tháng có mời ban đại diện cha mẹ
học sinh. Để học sinh khắc phục khuyết điểm và phấn đấu.
Qua xếp loại giáo viên nắm bắt kịp thời tình hình học tập cũng như rèn luyện
đạo đức, sự tiến bộ của học sinh để khen chê động viên khích lệ biểu dương kịp
thời, có biện pháp uốn nắn cho phù hợp.
Để làm tốt công tác chủ nhiệm thì mỗi chúng ta ngoài lòng nhiệt tình,
tinh thần trách nhiệm, năng lực quản lí, cần cù chịu khó thì phải rèn dũa cho
mình một kỹ năng sử lí tình huống sư phạm nhanh, khéo léo và chính xác. Sau
đây Tôi xin đưa ra một số tình huống sư phạm mà Tôi đã áp dụng ở trường
Nguyễn Trãi và nó đã đem lại kết quả tốt:
Nghiện game online – Facebook, chính là hiểm họa – sự khởi đầu của
những tệ nạn xã hội khác:
Tất cả các tệ nạn của học sinh hầu như bắt nguồn từ nghiện game – facebook
mà ra.
Theo quan sát của Tôi thì rất nhiều học sinh nam ở trường nghiện game kể cả
các học sinh ở lớp chọn, bởi các em đều có biểu hiện: hay cáu gắt – tức giận, căng
thẳng, buồn chán, mất tập trung mất hứng thú với học tập, bỏ bê học hành, không
học bài, không làm bài tập, lực học sa sút... Các em đến trường với đầu óc mơ hồ,
giống như đang sống trong một thế giới ảo, không hề chú ý gì đến việc học. Mà từ
đó dẫn đến những tệ nạn xã hội khác.
Cụ thể như: học sinh lớp 8A6 năm, vào đầu năm học các em đa số ngoan
hiền, chịu khó học hành. Vậy mà bắt đầu học kì 2 các em có biểu hiện khác hẳn:
nghịch ngợm, quậy phá, đi học không thuộc bài, không chép bài, ngồi học thì cứ
mơ mơ màng màng. Đặc biệt là các học sinh nam, trong đó có em Minh, Kỳ, Tuấn,
Đông. Những học sinh nghiện game này khi không có tiền chơi trở nên cáu bẩn, dể
bị kích động rồi đánh nhau, thậm chí ăn cấp ăn trộm.

giỏi do chơi game đã không qua khỏi kì thi. Nguy hiểm hơn, nhiều game thủ có ý
nghĩ muốn chết và có hành vi tự sát. Mà một khi đã nghiện là sẽ rất khó cai giống
như nghiện ma túy vậy.
Những lúc buồn em có thể chia sẽ với một người bạn thân hoặc với cô, cô
sẳn sàng lắng nghe em tâm sự như một người bạn và cho em những lời khuyên
chân thành. Vì khi nỗi buồn cho đi thì nỗi buồn chỉ còn một nữa. Sau đó có một lời
hứa giữa hai cô trò và nói: “ Cô tin là em làm được”. Trao đổi với cha mẹ học sinh
về tình hình học tập và những suy nghĩ của em về gia đình. Phối hợp với giáo viên
bộ môn, ban đại diện cha mẹ học sinh quan tâm, theo dõi những chuyển biến tâm lí
của học sinh để cùng giúp đỡ.
Người viết: Nguyễn Thị Thanh Trưng

17


Một số biện pháp giáo dục đạo đức học sinh THCS

Mặt trái của Facebook:

Mạng xã hội Facebook ngày nay đóng một vai trò quan trọng trong cuộc
sống của giới trẻ. Họ sử dụng Facebook như một phương tiện kết nối, chia sẽ thông
tin hữu ích trong cuộc sống và học tập. Tuy nhiên việc lam dụng nó cũng mang lại
những hệ lụy là gây nghiện và stress, là mối đe dọa nghiêm trọng đến năng suất học
tập, lao động do lãng phí thời gian trên Face. Họ tốn trung bình 2 giờ mỗi ngày để
lên Face. Việt Nam là một trong 10 nước truy cập Facebook nhiều nhất thế giới.
Hiện nay các em ham mê các trò chơi điện tử, facebook, hút thuốc, nghiện
ma túy không có tiền trở nên trộm cắp, bỏ học…Và các tệ nạn trên mỗi ngày diễn
ra càng phức tạp, càng nghiêm trọng, nó mang lại hậu quả khôn lường. Đây chính
là nỗi lo lắng trăn trở của biết bao giáo viên, phụ huynh và các cấp chính quyền.
Em An lớp 7A1 và Thành lớp 8A6 trao đổi giao lưu với nhau qua trang

thiếu niên bên ngoài chặn đánh một học sinh lớp 7A7 của cô Dịu chủ nhiệm gây
thương tích nhẹ. Qua tìm hiểu cô Dịu biết được do Bình lên facebook tán người yêu
của Hằng ở lớp 8A6. Nên Hằng mới về gọi bạn bè hàng xóm lên đánh Bình.

Là giáo viên chủ nhiệm chúng ta nên xử lí: Yêu cầu học sinh lưu lại trường,
tiến hành sơ cứu cho học sinh, báo cho ban giám hiệu nhà trường, bảo vệ, ban nề
nếp để xử lí tình huống như ngăn chặn, giải tỏa đám thanh niên đó, tìm hiểu các
thành viên tham gia. Gọi điện cho gia đình đến đón Bình về. Phối hợp cùng gia
đình, chính quyền địa phương, cơ quan chức năng để giải quyết triệt để mâu thuẩn
và nhờ can thiệp khi cần thiết. Hôm sau gặp Bình để tìm hiểu nguyên nhân vì sao
em bị đánh và giáo dục em, phân tích cho em thấy tác hại của facebook. Đưa sự
việc ra trước lớp để giáo dục học sinh cả lớp. Kết hợp với giáo viên chủ nhiệm của
em Hằng để giải quyết. Kết hợp nhà trường, đoàn, đội tổ chức sinh hoạt chủ điểm
tìm hiểu tác hại của facebook và bạo lực học đường.
Vi phạm pháp luật – Trộm cắp bắt nguồn từ nghiện game:
Một hôm thầy Tỉnh được mời lên làm việc tại phòng hiệu trưởng với lí do em
Chiến học sinh của lớp thầy bị nghi vấn đã tham gia vào một vụ trộm cắp ở địa
phương. Chiến là một học sinh được thầy đánh giá là học sinh ngoan.
Là giáo viên chủ nhiệm ta cần bình tĩnh nghe hiệu trưởng phản ánh sự việc
và trao đổi những nhận xét của mình về học sinh đó với hiệu trưởng, nhận là sẽ tìm
hiểu vấn đề qua kênh thông tin từ bạn bè, gia đình và xã hội và sẽ báo cáo lại trong
thời gian sớm nhất. Gặp học sinh, gia đình học sinh tìm hiểu thì thầy Tỉnh mới biết:
tuy ban đầu Chiến là một học sinh ngoan, chăm học. Nhưng do gần đây bị nghiện
game, không có tiền chơi mới làm liều ăn cắp. Trong trường hợp này thầy Tỉnh đã
chưa thật sự quan tâm đi sâu đi sát học sinh, nên chưa kịp thời nắm bắt được sự
thay đổi của Chiến một cách kịp thời. Giáo viên chủ nhiệm động viên học sinh, gia
Người viết: Nguyễn Thị Thanh Trưng

19


Sisha là dạng thuốc lào ả rập, có lượng nicotine cao hơn thuốc lào 75%, nó
có tẩm hương liệu trái cây. Ở Việt Nam nó được dùng như thuốc lào nhưng gây
cảm giác khoan khoái hơn, nên nhiều người cứ tưởng giống như mình đang hút
thuốc mà không hề biết gì về tác hại của nó, đến khi phát hiện ra thì đã nghiện mất
rồi. Em có biết nó có tác hại: nó ảnh hưởng nghiêm trọng đến đường hô hấp, hệ
thần kinh, nó có các chất gây ung thư gấp 100 lần so với thuốc lá. Khi đã thử một
lần thì sẽ có lần thứ hai, khi nghiện rồi khó có thể bỏ được. Sau đó liên hệ với gia
đình của học sinh để gia đình nắm bắt được tình hình cùng phối hợp ngăn chặn
không cho em tiếp tục sử dụng. Báo với lảnh đạo nhà trường cùng phối hợp ban nề
nếp, các đoàn thể trong nhà trường và chính quyền địa phương kịp thời giáo dục,
ngăn chặn, xử lí nhóm thanh niên lêu lỏng. Tuyên truyền giáo dục về tác hại của
chất gây nghiện cho học sinh toàn trường. Giáo dục các em kỹ năng từ chối lời mời
hút thuốc. Tuyên truyền học sinh nói không với thuốc lá, chất gây nghiện.
Học sinh có tình cảm với bạn khác giới:

Việc nảy sinh tình cảm khác giới ở các em tuổi THCS hiện nay không còn là
hiện tượng hiếm hoi, nếu không muốn nói là khá phổ biến. Điều này xuất phát từ
đặc điểm tâm sinh lí lứa tuổi. Đồng thời cũng do những tác động tiêu cực của
những sản phẩm văn hóa không lành mạnh, khiến các em “ trưởng thành” quá sớm.
Ở cái tuổi lãng mạng và bồng bột này, các em dễ dàng có cảm tình với nhau qua
một ánh mắt, nụ cười, mến nhau vì tài hát hay, đàn giỏi, hay cũng có khi yêu nhau
chỉ vì phục sức học của nhau... và muôn vàn lí do chính đáng khác để yêu nhau. Vì
vậy các thầy cô giáo cần có cái nhìn thông cảm và hiểu được tâm sinh lí lứa tuổi
của các em để có cách sử lí cho phù hợp.
Theo dư luận cô Trọng phát hiện học sinh lớp mình chủ nhiệm có tình cảm
khác giới với một học sinh lớp khác trong trường.
Là giáo viên chủ nhiệm chúng ta cần tìm hiểu, nắm bắt thêm thông tin về
mối quan hệ của hai em học sinh đó. Có thể làm như không biết chuyện hai em đó
Người viết: Nguyễn Thị Thanh Trưng


giống như một đứa bé thiểu năng trí tuệ, từ viết chữ cho đến việc tiếp nhận kiến
thức em vô cùng chậm. Là một học sinh nữ nhưng em quậy phá không kém gì các
bạn nam. Đi học thì hay nói chuyện, không chép bài, không thuộc bài, nghỉ học
không phép, tóc thì mô đen đủ kiểu theo sở thích, vừa bướng bỉnh, có biểu hiện yêu
Người viết: Nguyễn Thị Thanh Trưng

22


Một số biện pháp giáo dục đạo đức học sinh THCS

đương, lại nhiều lần tham gia các cuộc đánh nhau. Chính em đã lôi kéo các bạn
trong lớp vào những cuộc chơi của mình.
Qua tìm hiểu tôi biết được hoàn cảnh của Hạnh: em sinh ra và lớn lên trong
một gia đình nghèo, bố mẹ li dị, mẹ em đi thêm bước nữa nên em phải sống với bố
dượng, bố dượng thì suốt ngày say xỉn đánh đập em. Mẹ mải mê với công việc
cũng không quan tâm chăm lo cho em. Nên em đã trở nên ăn chơi đua đòi và có ý
định bỏ học.
Đầu tuần học thứ 3 Hạnh đã nghỉ học liên tục 2 ngày không phép. Hỏi ra thì
mới biết em bị bố dượng đánh và bỏ nhà đi. Chiều hôm đó, tôi cùng một học sinh
đi tìm hạnh khắp cả Quỳnh Ngọc. Mãi đến xế chiều mới tìm được em ở nhà một
người bạn. Trên tay, trên chân em là những vết roi bầm tím rướm máu bị bố dượng
quất bởi một sợi dây điện.
Tôi chở Hạnh về nhà mình và lau chùi những vết thương cho em. Hạnh nhìn
tôi với ánh mắt trìu mến. Hạnh kể cho tôi nghe biết bao câu chuyện về bố:
Ngày nào bố em cũng uống rượu. Mỗi lần say bố chửi mắng, đốt quần áo
sách vở và đuổi mẹ con em đi. Có hôm mẹ con em phải sang hàng xóm ngũ nhờ.
Đêm trước khuya lắm rồi mà bố không cho mẹ con em vào nhà. Bố dùng dây điện
to quất vào tay chân và người em. Mẹ cố gắng can ngan bố còn đánh cả mẹ.
Sau đó tôi mời mẹ Hạnh đến để trao đổi, tìm ra một lối thoát cho Hạnh. Để

sư phạm mà tôi gom góp được bấy lâu nay. Tôi như người mẹ, người bạn đối với
học sinh cả lớp. Lớp tôi đã thay đổi hoàn toàn. Các giáo viên vào lớp đều dùng câu
“Ngạc nhiên chưa”, đều khen lớp tiến bộ rất nhiều. Và tôi ngày càng cảm thấy gắn
bó với lớp hơn.
Thật là một năm chủ nhiệm vô cùng vất vả với tôi. Nhưng ngược lại cũng
được coi là một năm chủ nhiệm khá thành công. Bởi tôi đã đúc rút được nhiều bài
học kinh nghiệm trong công tác giáo dục đạo đức học sinh.
Em Y Phước Niê: sinh ra và lớn lên trong một gia đình nghèo đông con, bố
mẹ già yếu. Em phải sớm đối mặt với những khó khăn trong cuộc sống, một phần
do sự rủ rê của bạn Y Nai, bạn cùng lớp 7. Nên em đi học không chép bài, thường
xuyên đánh nhau và quậy phá trong giờ học, hay bỏ học đã vài lần bị phê bình
nhưng em không tiến bộ. Đến Buôn Tơlơ trên con đường lầy lội, mãi gần 7 giờ tối
Tôi mới tìm được nhà em. Qua câu chuyện của mẹ Phước, Tôi mới biết được hoàn
cảnh gia đình em rất khó khăn, nghèo khổ, bố mẹ già yếu không làm được việc.
Ngôi nhà giống như một cái ổ chuột, lại có đến năm anh em mà Phước lại là con
đầu nên em hay bỏ học để đi vác cây cà phê, làm thuê để kiếm tiền nuôi gia đình,
nghỉ học nhiều đâm ra không hiểu bài. Lại thêm nhiều lần thầy cô giáo bộ môn
kiểm tra bài không thuộc, bị phê bình nên em thấy buồn, bức xúc.
Khoảng đầu tháng 11, em nghỉ học 3 ngày liên tục. Tôi đã tìm đến nhà em và
biết em đi vác cà phê thuê. Em trai của Phước đã dẫn Tôi đi một khoảng đường khá
xa để đến rẫy nơi Phước làm. Nhìn Phước với một bộ đồ rách nát, mặt mày lem
nhem, mồ hôi nhuể nhoải vác trên vai vài cây cà phê thật to. Trào dâng trong Tôi sự
cảm phục yêu thương và thấy có lỗi với em vì sự vô tâm của Tôi thời gian qua.
Những lúc em không thuộc bài, nghỉ học không phép giá như tôi nhẹ nhàng hơn thì
giờ không phải day dứt.
Y Phước vội vàng thả những cây cà phê xuống và nói: Em chào cô!
Tôi lại gần và nhẹ nhàng hỏi: Vì sao em lại nghĩ học 3 ngày liền không
phép?
Y Phước trả lời: Nhà em nghèo, phải đi vác cà phê mới có tiền đong gạo.
Thương cho cậu bé còn nhỏ mà đã gánh trên vai chuyện cơm áo gạo tiền.

tình, biết kết hợp nhiều biện pháp phù hợp với từng đối tượng thì mới đạt được kết
quả.
Sự thật là vậy, giáo viên chủ nhiệm cần đi sâu đi sát đến từng gia đình học
sinh, như thế mới tìm hiểu được nguyên nhân. Có những học sinh vi phạm đạo đức
vì nguyên nhân rất đơn giản. Nhưng nếu giáo viên không gần gủi không quan tâm
thì không thể có biện pháp giáo dục phù hợp và kịp thời. Phải vạch ra cho các em
thấy một tương lai tươi sáng của bản thân mình nếu mình biết cố gắng vì “ không
có gì là quá muộn trừ khi ta không muốn bắt đầu”. Có rất nhiều tỉ phú thành công
mĩ mãng khi bắt đầu sự nghiệp của mình ở tuổi 50, 60… Các em còn quá trẻ để có
thực hiện ước mơ của mình. Kể cho các em nghe các câu chuyện về việc thành
công của một số người nổi tiếng, phải trải qua nhiều thất bại ví dụ như : “honda”.

Để việc giáo dục đạo đức và rèn luyện kĩ năng sống cho học sinh
đạt hiệu quả cao thì gia đình phối hợp thực hiện các giải pháp, biện pháp
sau:
Giáo dục đạo đức ngay trong gia đình vì gia đình là cái nôi của mỗi con
người sinh ra. Người lớn trong gia đình phải là tấm gương để các em noi theo. Cần
xây dựng và giữ gìn truyền thống nề nếp sinh hoạt gia đình để các em có một môi
trường tốt đẹp, hiếu học, yêu thích việc học và không có ý định bỏ học.
Gia đình quan tâm chăm lo việc học hành của con mình tốt hơn. Chủ động
gọi điện cho giáo viên chủ nhiệm để biết tình hình học tập của con em mình. Đặc
biệt là những học sinh cá biệt có thể liên lạc hàng ngày.

Để việc giáo dục đạo đức và rèn luyện kĩ năng sống cho học sinh
đạt hiệu quả cao thì xã hội phối hợp thực hiện các giải pháp, biện pháp
sau:
Tổ chức những hoạt động giữa nhà trường và xã hội, với trường bạn… để
tham gia các trò chơi thể thao, các cuộc vận động mang tính chính trị như tuyên
truyền cổ động, hoạt động từ thiện… tạo điều kiện cho các em có các mối quan hệ
Người viết: Nguyễn Thị Thanh Trưng