Mục lục

Trang

A. Phần mở đầu................................................................................
1. Lý do chọn đề tài ..........................................................................
2. Lịch sử vấn đề ................................................................................
3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu...................................................
4. Mục đích nhiệm vụ nghiên cứu......................................................
5. Cơ sở phương pháp luận và phương pháp nghiên
cứu....................

3
4
5
5
6
7
7

6. Ý nghĩa của đề tài.........................................................................
7. Cấu trúc của bài tập nghiệp vụ sư phạm........................................

8
8

B. Phần nội dung..............................................................................
Chương I: Cơ sở lý luận và thực tiễn của việc sử dụng kênh
hìnhđể tạo biểu tượng cho học sinh trong giảng dạy lịch sử ở
trường THCS......................................................................................
1.1. Cơ sở lý luận................................................................................

19


Ket-noi.com kho tài liệu miễn phí

lịch sử Việt Nam từ năm 1930 đến năm 1945( Lớp 9- THCS).

20

2.1. Vị trí, mục tiêu, nội dung cơ bản. ............................................... 24
2.1.1. Vị trí ......................................................................................... 24
2.1.2. Mục tiêu.................................................................................... 24
2.1.3. Nội dung kiến thức cơ bản của chương trình……………….

24

2.2. Những kênh hình trong sách giáo khoa cần khai thác để tạo 25
biểu tượng không gian cho học sinh................................................... 26
2.2.1. Bảng thống kê kênh hình cần khai thác…………………….

26

2.2.2. Nội dung kênh hình trong sách giáo khoa………………….

28

2.3. Những địa danh lịch sử cần sử dụng để tạo biểu tượng ……..

28


35

2.5. Thực nghiệm sư phạm.................................................................
2.5.1. Mục đích thực nghiệm. ...........................................................

36

2.5.2. Nội dung thực nghiệm .........................................................
2.5.3. Phương pháp thực nghiệm......................................................

36

2.5.4. Kết quả thực nghiệm................................................................
Phần kết luận....................................................................................
2

39


Ket-noi.com kho tài liệu miễn phí

Tài liệu tham khảo...........................................................................

41

A. PHẦN MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài.
Trong công cuộc công nghiệp hoá hiện đại hoá đất nước, một nhiệm vụ quan
trọng của sự nghiệp giáo dục được khẳng định trong Nghị quyết Trung Ương II: “
đào tạo con người Việt Nam phát triển toàn diện, đạo đức, tri thức, sức khoẻ và

dạy học, trong đó có biện pháp sử dụng kênh hình nhằm tạo biểu tượng không gian
cho học sinh trong dạy học lịch sử là điều cần thiết.
Xuất phát từ cơ sở lý luận và thực tiễn trên, tôi đã chọn đề tài : “ Một số biện
pháp sử dụng kênh hình trong sách giáo khoa lịch sử để tạo biểu tượng không gian
cho học sinh khi dạy phần lịch sử Việt Nam từ năm 1930 đến năm 1945( Lớp 9THCS)”. Với mong muốn tìm hiểu hệ thống hơn về vai trò của biện pháp sử dụng
kênh hình để tạo biểu tượng không gian cho học sinh, từ đó tích luỹ thêm kinh
nghiệm cho quá trình giảng dạy sau này.

2. Lịch sử vấn đề.
Vấn đề sử dụng kênh hình nhằm tạo biểu tượng trong dạy học lịch sử không
còn là vấn đề mới đối với khoa học giáo dục và được nhiều nhà khoa học trong và
ngoài nước nghiên cứu.
N. G. Đairi trong cuốn “ Chuẩn bị giờ học lịch sử như thế nào”, đã khẳng định
“ Tính cụ thể, tính hình ảnh là những sự kiện có giá trị lớn lao, chúng cho phép hình
dung lại quá khứ chỉ bằng những chi tiết cụ thể, dễ nhìn mới giúp học sinh hình
thành ở học sinh niềm tin vững chắc”.
Trong cuốn “ Một số vấn đề địa danh học Việt Nam” của tác giả Nguyễn Văn
Âu đã đề cập đến một số quan niệm về địa danh, về mặt không gian địa lý tự nhiên
và xã hội. Cuốn sách viết nhằm phục vụ cho nghiên cứu địa danh cho nên có thể
làm nguồn tư liệu tham khảo giúp tìm hiểu quan niệm về địa danh, địa điểm xảy ra
các sự kiện lịch sử một cách khoa học.
Trong giáo trình “ Phương pháp dạy học lịch sử” của GS Phan Ngọc Liên chủ
biên xuất bản năm 2003. Sách đã nêu khái quát về các biểu tượng, phân loại các
biểu tượng và các biện pháp để tạo biểu tượng lịch sử, nhằm góp phần nâng cao
4


Ket-noi.com kho tài liệu miễn phí

nhận thức lí luận của bộ môn, định hướng nghiệp vụ sư phạm cho giáo viên, ở


Ket-noi.com kho tài liệu miễn phí

pháp sử dụng kênh hình để tạo biểu tượng không gian cho học sinh trong dạy học
lịch sử.

4.2. Nhiệm vụ:
Từ mục đích trên, đề tài phải giải quyết một số nhiệm vụ sau:
- Tìm hiểu lý luận của việc sử dụng kênh hình nhằm tạo biểu tượng nói chung, biểu
tượng không gian nói riêng trong dạy học lịch sử ở trường THCS, phương pháp dạy
học ở trường THCS, phương pháp dạy học lịch sử và sách giáo khoa lịch sử.
- Tiến hành điều tra thực tiễn việc khai thác và sử dụng kiến thức địa danh trong dạy
học lịch sử ở trường THCS.
- Tìm hiểu chương trình Lịch sử Việt Nam ở lớp 9 (giai đoạn 1930- 1945) - THCS,
để xác định những địa danh lịch sử cần khai thác và tạo biểu tượng không gian cho
học sinh trong dạy học lịch sử.
- Đề xuất các nguyên tắc và biện pháp sử dụng kênh hình để tạo biểu tượng không
gian cho học sinh trong phần lịch sử Việt Nam giai đoạn từ 1930 đến năm 1945.
- Thực nghiệm sư phạm tiết 23- bài- 19: “Phong trào Cách mạng trong những năm
1930- 1945”, để kiểm nghiệm tính khả thi của đề tài.

5. Cơ sở phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu
5.1. Cơ sở phương pháp luận
Cơ sở lý luận của các tác gia kinh điển của chủ nghĩa Mác- Lênin, tư tưởng Hồ
Chí Minh, các văn kiện tài liệu của Đảng và Nhà nước về công tác giáo dục và đào
tạo.
Ngoài ra, tôi còn nghiên cứu lý luận về tâm lý, giáo dục, phương pháp dạy học
lịch sử của các nhà giáo dục và giáo dục lịch sử khác có liên quan đến nội dung đề
tài.
- Nghiên cứu lý thuyết:

không gian cho học sinh khi dạy phần Lịch sử Việt Nam từ năm 1930 đến năm
1945( lớp 9- THCS).

7


Ket-noi.com kho tài liệu miễn phí

8


Ket-noi.com kho tài liệu miễn phí

B.PHẦN NỘI DUNG
CHƯƠNG I

CƠ SỞ LÝ LẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA VIỆC SỬ DỤNG KÊNH
HÌNH ĐỂ TẠO BIỂU TƯỢNG CHO HỌC SINH TRONG DẠY
LỊCH SỬ Ở TRƯỜNG THCS.
1.1. Cơ sở lý luận
1.1.1. Cơ sở xuất phát
1.1.1.1. Mục tiêu và nhiệm vụ của bộ môn lịch sử ở trường THCS
Nhiệm vụ của bộ môn lịch sử ở trường THCS là phải cung cấp cho học sinh
những kiến thức khoa học để trên cơ sở đó giáo dục tư tưởng chính trị, phẩm chất
đạo đức và bồi dưỡng khả năng nhận thức, tư duy cho học sinh, với các nhiệm vụ:
Giáo dưỡng; Giáo dục; Phát triển năng lực … Để đạt được điều đó, phương pháp
dạy học lịch sử ở trường THCS phải đổi mới theo hướng phát huy tính tích cực, độc
lập, sáng tạo của học sinh, đem lại hứng thú học tập cho các em. Một trong những
biện pháp để thực hiện đổi mới cách dạy học theo hướng trên là sử dụng kênh hình
trong SGK để tạo biểu tượng không gian cho học sinh.

nói riêng có những điểm khác so với qua trình nhận thức của loài người. Nhận thức
lịch sử của học sinh đi từ cơ sở ban đầu là nắm vững các sự kiện lịch sử. Nhưng do
đặc trưng của lịch sử có tính không lặp lại, không thí nghiệm được, học sinh không
thể quan sát trực tiếp sự kiện hiện tượng lịch sử được, chính vì thế học sinh dễ rơi
vào tình trạng “ hiện đại hoá lịch sử”. Để khá phục điều này, giáo viên cần tạo cho
học sinh biểu tượng chân thực về quá khứ thông qua việc sử dụng nhuần nhuyễn
các phương pháp dạy học lịch sử, trong đó có phương pháp sử dụng kênh hình trong
SGK lịch sử.

1.1.2. Vai trò, ý nghĩa của việc sử dụng kênh hình trong dạy học lịch sử nói
chung và tạo biểu tượng không gian nói riêng.
1.1.2.1. Vai trò
Do đặc trưng của bộ môn, nên việc sử dụng kênh hình có vai trò to lớn. Đối với
các môn tự nhiên, kênh hình giúp học sinh tái hiện sự việc diễn ra một cách dễ dàng
bằng các hoạt động thí nghiệm. Nhưng với sự kiện lịch sử chỉ xảy ra một lần trong
quá khứ và không lặp lại. Vì vậy, việc tái hiện sự kiện lịch sử xảy ra trong qua khứ
10


Ket-noi.com kho tài liệu miễn phí

một cách chính xác là rất khó khăn, chúng ta chỉ có thể giúp học sinh hiểu được
chúng thông qua bài giảng có hệ thống kênh hình phong phú, từ đó tạo biểu tượng,
hình thành khái niệm và sẽ giúp học sinh rút ra được quy luật và bài học lịch sử.

1.1.2.2. Ý nghĩa của việc sử dụng kênh hình trong dạy học lịch sử nói
chung và trong tạo biểu tượng không gian nói riêng
Kênh hình trong SGK là một bộ phận quan trọng của đồ dùng trực quan trong
dạy học lịch sử. Khác với trước đây kênh hình chủ yếu được trình bày trong SGK
với vai trò để minh hoạ cho nội dung kiến thức trong kênh chữ. Kênh hình trong

gìn các di tích lịch sử cho học sinh.
- Về phát triển: Kênh hình có tác dụng to lớn trong việc phát triển óc quan sát, trí
tưởng tượng, tư duy ngôn ngữ và rèn lyện kỹ năng thực hành cho học sinh. Nhìn
vào kênh hình giúp các em phán đoán hình dung quá khứ lịch sử, dần hình thành
biểu tượng lịch sử, diễn đạt bằng lời nói những cảm nhận của mình về bức tranh
lịch sử đã qua. Chính vì vậy việc sử dụng kênh hình sẽ góp phần rèn luyện khả
năng diễn đạt ngôn ngữ cho học sinh, giúp các em biết phân tích các sự kiện lịch sử,
so sánh khái quát để rút ra kết luận.
Việc sử dụng đồ dùng trực quan nói chung và kênh hình SGK nói riêng có ý
nghĩa rất lớn đối với nhận thức lịch sử, giáo dục và phát triển toàn diện học sinh.
Song kênh hình chỉ tạo nên sự hứng thú, tích cực cho học sinh nếu chúng được tri
giác trong tình huống có vấn đề là được khai thác, sử dụng đúng phương pháp. Có
như vậy đồ dùng trực quan mới trở thành “ Người dẫn đường”, là “Cầu nối” giữa
quá khứ và hiện tại.

1.1.2.3. Phân loại kênh hình trong sách giáo khoa để dạy học Lịch sử
Các loại kênh hình trong SGK lịch sử bao gồm tranh ảnh và đồ dùng trực quan
quy ước. Cụ thể:

a. Tranh ảnh lịch sử
Tranh ảnh lịch sử có giá trị như một nguồn tư liệu lịch sử. Nó có khả năng khôi
phục lại hình ảnh của con người, đồ vật, biến cố, hiện tượng lịch sử một cách cụ
thể, sinh động. Ví dụ: bức ảnh về Đội Việt Nam tuyên truyền giải phóng quân hay
bức ảnh Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc Tuyên ngôn Độc lập (2/9/1945)

12


Ket-noi.com kho tài liệu miễn phí



Ket-noi.com kho tài liệu miễn phí

Bản đồ – lược đồ lịch sử nhằm xác định địa điểm, thời gian, không gian, diễn biến
của sự kiện, hiện tượng lịch sử. Đồng thời bản đồ còn giúp các em củng cố, ghi nhớ
kiến thức đã học. Bản đồ có thể chia thành hai loại chính: bản đồ tổng hợp và bản
đồ chuyên đề.
Bản đồ- lược đồ tổng hợp phản ánh những sự kiện lịch sử quan trọng nhất của một
nước hay nhiều nước có liên quan đến một thời kỳ nhất định trong những điều kiện
tự nhiên nhất định. Ví dụ: Lược đồ Phong trào Xô viết Nghệ Tĩnh (1930-1931)
Bản đồ chuyên đề nhằm diễn tả những sự kiện riêng hay một mặt của qúa trình lịch
sử như diễn biến một trận đánh. Ví dụ: Khởi nghĩa Bắc Sơn(1940)…
- Sơ đồ lịch sử: Nhằm cụ thể hoá nội dung sự kiện bằng hình học đơn giản, diễn tả
một tổ chức, một cơ cấu xã hội, một chế độ chính trị, mối quan hệ giữa các sự kiện
lịch sử. Sơ đồ trong SGK có thể dùng để minh hoạ, cụ thể hoá kiến thức cho “kênh
chữ” hoặc được dùng như một kênh thông tin độc lập nhằm đa dạng hoá nguồn
cung cấp kiến thức cho học sinh. Ví dụ: Sơ đồ tổ chức bộ máy nhà nước của thực
dân Pháp ở Đông Dương.
- Niên biểu lịch sử dùng để hệ thống hoá các sự kiện quan trọng theo thứ tự thời
gian đồng thời nêu lên mối liên hệ giữa các sự kiện của một nước hay nhiều nước
trong một thời kỳ. Niên biểu được chia làm 3 loại chính: Niên biểu tổng hợp, niên
biểu chuyên đề, niên biểu so sánh.
- Đồ thị lịch sử miêu tả quá trình phát triển, sự vận động của một sự kiện lịch sử,
trên cơ sở sử dụng số liệu, tài liệu thống kê trong bài học. Đồ thị có thể biểu diễn
bằng mũi tên để minh hoạ sự vận động đi lên, sự phát triển của một hiện tượng lịch
sử.
Việc phân loại kênh hình trong SGK có ý nghĩa rất quan trọng, nó định hướng
cho giáo viên xác định những biện pháp để hướng dẫn học sinhlĩnh hội kiến thức
qua kênh hình.


sự phối hợp giữa đặc điểm nội dung của sự kiện, hiện tượng lịch sử với nội dung thể
hiện trên kênh hình và phương pháp truyền đạt của giáo viên. Nội dung thể hiện
trên kênh hình phải hợp lý, chính xác, phản ánh đúng sự kiện, hiện tượng lịch sử
quá khứ.
15


Ket-noi.com kho tài liệu miễn phí

Tính khoa học còn được xác định bởi độ thông tin thích hợp. Yêu cầu đối với
giáo viên khi sử dụng kênh hình, tránh xuyên tạc, bóp méo sự thật lịch sử. Như vậy,
giáo viên phải năm chắc nội dung kênh hình mà mình sẽ sử dụng.
Tính khoa học còn phải gắn liền với tính vừa sức đối với việc lĩnh hội kiến thức
vừa đủ, trình bày ngắn gọn, súc tích, không rườm rà, không quá sức tiếp thu của học
sinh.
- Phải đảm bảo tính trực quan: có giá trị truyền cảm, lôi cuốn, hấp dẫn với học
sinh. Tính trực quan đòi hỏi phải có nội dung rõ ràng, chính xác, cụ thể, dễ hiểu và
có cơ sở khoa học. Để đảm bảo tính trực quan, nội dung kênh hình còn phải được
thể hiện bằng màu sắc, ký hiệu, kích thước, bố cục hợp lý. Kênh hình được trình
bày đẹp, chính xác, rõ ràng, cụ thể kết hợp với lời nói sinh động giàu hình ảnh của
giáo viên sẽ có tác dụng to lớn trong việc tạo sức hấp dẫn, hứng thú học tập, góp
phần nâng cao hiệu quả bài học lịch sử.
- Phải đảm bảo tính sư phạm: Đây là một yêu cầu quan trọng đòi hỏi người giáo
viên tuân thủ khi khai thác nội dung “ kênh hình” được thể hiện trên nhiều mặt.
Việc khai thác nội dung và phương pháp sử dụng phù hợp với trình độ của học
sinh. Nội dung “kênh hình” không quá khó hoặc không quá dễ, bởi nó sẽ gây khó
khăn hoặc làm giảm hứng thú, sự tò mò của học sinh trong học tập.
Việc khai thác nội dung và phương pháp sử dụng phải phù hợp với từng thể loại
kênh hình, nội dung bài học từng trường hợp sử dụng mà có cách khai thác sử dụng
hợp lý nhằm đem lại hiệu quả bài học lịch sử. Việc sử dụng kênh hình phải đúng

giữ lại trong ý thức và hình thành trên cơ sở cảm giác và tri giác xảy ra trước đó”.
Các hình ảnh của sự vật hiện tượng được lưu giữ trong biểu tượng luôn mang
tính trực quan cụ thể, chúng phản ánh mặt ngoài của sự vật, hiện tượng.
Do đặc điểm của nhận thức lịch sử, việc học tập lịch sử không phải bắt đầu từ
trực quan sinh động mà từ nắm sự kiện và tạo biểu tượng lịch sử. Tuy vậy, việc học
tập lịch sử cũng tuân thủ quy luật chung của quá trình nhận thức: qua hai giai đoạn
nhận thức cảm tính và lý tính. Có thể nói tạo biểu tượng là giai đoạn nhận thức cảm
tính của quá trình học tập lịch sử.
Từ nhận thức chung về biểu tượng, chúng ta có thể hiểu rằng: “ Biểu tượng
trong lịch sử là hình ảnh những sự kiện, nhân vật, điều kiện địa lý… được phản ánh
trong óc học sinh với những nét chung nhất, điển hình nhất”. Như vậy, nội dung của
17


Ket-noi.com kho tài liệu miễn phí

một sự kiện lịch sử được học sinh nhận thức thông qua việc tạo nên hình ảnh về quá
khứ, bằng những hoạt động của những giác quan: thị giác tạo nên hình ảnh trực
quan, thính giác đem lại những hình ảnh về quá khứ thông qua lời giảng của giáo
viên.
Việc tạo biểu tượng cho học sinh là một vấn đề khó khăn vì yêu cầu của dạy
học lịch sử là phải tái tạo những hình ảnh về các sự lkiện đúng như nó tồn tại, mà
những sự kiện đó học sinh không được trực tiếp quan sát, xa lạ với đời sống hiện
nay, với kinh nghiệm hiểu biết của các em. Vì vậy, trong việc tạo biểu tượng, giáo
viên phải làm cho các sự kiện lịch sử khách quan xích lại gần với khả năng hiểu biết
của học sinh.
Trên cơ sở khái niệm về biểu tượng lịch sử nêu trên và ý nghĩa cần thiết về
phương pháp luận cũng như phương pháp dạy học, các nhà phương pháp đã phân
loại biểu tượng lịch sử, với các loại biểu tượng đó là: Biểu tượng không gian, biểu
tượng về thời gian, biểu tượng về nền văn hoá vật chất, biểu tượng về nhân vật lịch

ngữ trình bày, diễn đạt.

1.1.4. Quan niệm về địa danh lịch sử và mối quan hệ giữa địa danh và biểu
tượng không gian
*- Khái niệm về địa danh lịch sử:
Bất cứ một vùng đát nào dù lớn hay nhỏ đều có các địa danh, các tên gọi khác nhau.
Địa danh bao gồm địa danh địa lý, địa danh lịch sử, địa danh văn hoá.
Theo thuật ngữ lịch sử phổ thông thì “địa danh” là tên gọi của một địa phương,
một quốc gia hay một châu lục. Địa danh thường phản ánh quá trình hình thành các
yếu tố về địa lý, xã hội, lịch sử của một vùng lãnh thổ.
Địa danh có rất nhiều, nhưng không phải địa danh nào cũng trở thành địa danh
lịch sử. Chỉ có những vùng đất trực tiếp gắn với các sự kiện, biến cố trong lịch sử
nhân loại, dân tộc và địa phương, thì tên gọi của vùng đất đó mới được gọi là địa
danh lịch sử.
Có thể hiểu “Địa danh lịch sử là những tên gọi của những vùng đất, những địa
phương đã diễn ra những sự kiện, hiện tượng và biến cố trong lịch sử nhân loại, dân
19


Ket-noi.com kho tài liệu miễn phí

tộc và lịch sử địa phương. Ví dụ : Khu giải phóng Việt Bắc, Quảng trường Ba
Đình…

*- Mối quan hệ giữa địa danh lịch sử và biểu tượng không gian trong dạy
học lịch sử
Trong dạy học lịch sử, giáo viên không thể cung cấp mọi kiến thức của khoa
học lịch sử cho học sinh mà chỉ có thể giúp các em nắm vững các sự kiện cơ bản
của bài học.
Kiến thức cơ bản là kiến thức tối ưu, cần thiết cho việc hiểu biết của học sinh về

hình ảnh và gây xúc cảm lịch sử cho học sinh, qua đó nâng cao hiệu quả bài học
lịch sử trong nhà trương THCS.

1.2. Thực tiễn của việc sử dụng kênh hình trong dạy học lịch sử nói chung,
tạo biểu tượng không gian nói riêng ở trường THCS
Qua công tác giảng dạy bộ môn ở nhà trường THCS trong những năm qua, việc
đổi mới phương pháp dạy học nói chung và việc sử dụng kênh hình nói riêng trong
dạy học lịch sử, tôi nhận thấy:

1.2.1. Đối với giáo viên:
*- Ưu điểm:
- Đại đa số đều đã có sự thay đổi trong nhận thứcvề sự thay đổi trong phương pháp
giảng dạy của mình theo hướng phát huy tính tích cực của học sinh thông qua các
phương pháp dạy học như phương pháp trực qua, phương pháp giải quyết vấn đề ,
phương pháp trường hợp, phương pháp vấn đáp và thảo luận nhóm thông qua sự tổ
chức hướng dẫn, trình bày sinh động của giáo viên trong tường thuật, miêu tả, kể
chuyện, sử dụng đồ dùng trực quan…tạo được sự hứng thú, tích cực trong học tập
của học sinh.
- Thông qua việc tổ chức học tập lĩnh hội kiến thức của giáo viên, bước đầu tạo
được hiệu quả trong học tập đối với học sinh đại trà, bên cạnh đó giảm tỷ lệ lớn học
sinh học yếu kém hoặc ngại học tập bộ môn và giúp học sinh khá giỏi nâng cao độc
lập trong học tập nghiên cứu.
- Trong quá trình giảng dạy giáo viên đã kết hợp nhuần nhuyễn đồ dùng thiết bị dạy
học, khai thác triệt để ưu thế của các loại đồ dùng này như; sử dụng tranh ảnh, bản
21


Ket-noi.com kho tài liệu miễn phí

đồ, sơ đồ, mô hình, sa bàn và các thiết bị như đèn chiếu, phim video… từng bước

22


Ket-noi.com kho tài liệu miễn phí

học tập kênh hình của các em còn quá ít, gần như những kênh hình đó không có tác
dụng nhiều với các em trong quá trình học tập lịch sử. Ví dụ: Khi học sinh được hỏi
địa bàn của cuộc khởi nghĩa Bắc Sơn nay thuộc tỉnh nào? Rất ít các em trả lời
đúng, có trường hợp còn không nắm được sự kiện này điễn ra như thế nào.
Kết quả trên phản ánh một tình trạng đáng quan tâm về dạy và học ở trương
THCS hiện nay. Muốn giải quyết tình trạng này phải xuất phát từ thái độ tích cực,
chủ động, độc lập sáng tạo của người dạy và người học. Từ thực tiễn trên chúng ta
thấy rằng việc đổi mới phương pháp dạy học, với việc sử dụng một cách hiệu quả
nhằm tạo biểu tượng lịch sử đặc biệt là biểu tượng không gian trong dạy học lịch sử
là điều kiện hết sức cần thiết.

*- Nguyên nhân thực trạng
Qua quá trình giảng dạy thực tế những năm qua, tôi rút ra một số nguyên nhân
dẫn đến hạn chế nêu trên:
+Về phía giáo viên: Một số giáo viên chưa nhận thức đúng đắn về vai trò, ý nghĩa
của việc sử dụng hệ thống kênh hình nói riêng và đồ dùng trực quan nói chung để
tạo biểu tượng cho học sinh. Nhiều thầy cô chưa phát huy tính tích cực của học sinh
qua hệ thống kênh hình trên lớp.
Giáo viên chưa tự giác, chưa tập trung sưu tầm kênh hình để phục vụ cho bài
giảng. Trong khi đó hệ thống kênh hình của trường học lại chưa đáp ứng được nhu
cầu thực tế, còn quá ít so với nhu cầu của bài giảng.
Một số giáo viên chưa thực sự tâm huyết với nghề, chưa thực sự tiến hành đầu
tư thời gian cũng như tâm huyết vào việc chuẩn bị bài giảng. Đã có nhiều giáo viên
tự ý thức được vai trò nên đã chủ động sáng tạo trong quá trình dạy học nhưng còn
ít và chưa có phương pháp sử dụng kênh hìnhđể tạo biểu tượng không gian lịch sử

hình nhằm tạo biểu tượng không gian giúp học sinh nhớ lâu kiến thức về địa danh
xảy ra sự kiện lịch sử.
Để khắc phục tình trạng thiếu kênh hình trong dạy học, giáo viên và học sinh có
thể tự làm một số kênh hình dễ tạo, đơn giản. Đây là một việc làm có nhiều ý nghĩa
do vừa giảm tải sự khó khăn về cơ sở vật chất của nhà trường, vừa giúp các em rèn
luyện khả năng tực chế tạo đồ dùng học tập, khả năng sáng tạo và kỹ năng thực
hành cũng như tinh thần yêu thích bộ môn.
24


Ket-noi.com kho tài liệu miễn phí

Xuất phát từ những yêu cầu bức thiết cuả việc dạy học Lịch sử ở các trường
THCS, tôi thấy rằng việc nâng cao hiệu quả dạy học phaỉ dựa trên cả 3 mặt: giáo
dục, giáo dưỡng và phát triển. Việc sử dụng kênh hình là một giải pháp đúng đắn và
hữu hiệu góp phần nâng cao hiệu quả đó.

CHƯƠNG II

MỘT SỐ BIỆN PHÁP SỬ DỤNG KÊNH HÌNH TRONG SÁCH
GIÁO KHOA ĐỂ TẠO BIỂU TƯỢNG KHÔNG GIAN CHO HỌC
SINH KHI DẠY PHẦN LỊCH SỬ VIỆT NAM TƯ NĂM 1930 ĐẾN
NĂM 1945( LỚP 9- THCS).
2.1. Vị trí, mục tiêu và nội dung cơ bản của phần Lịch sử Việt Nam từ
năm 1930 đến năm 1945.
2.1.1. Vị trí
Trong chương trình Lịch sử lớp 9, bao gồm hai nội dung: Phần I- Lịch sử thế
giới hiện đại từ thế năm 1945 đến nay; Phần II- Lịch sử Việt Nam từ năm 1919 đến
25