Sángs kiến kinh nghiệm .Năm học 2008 -2009
Chuyên đề: Sử dụng kênh hình trong sách giáo khoa để dạy phần
địa lí kinh tế- lớp 9
................................................................................................................................
Sử dụng kênh hình trong sách giáo khoa để dạy phần
địa lí kinh tế lớp 9.
phần I :Đặt vấn đề
1. Lí do
- Thực hiện theo yêu cầu của nghị quyết Ban chấp hành Trung Ương ĐCSVN lần
thứ 2 khoá VIII: Đổi mới mục tiêu, nội dung,phơng pháp dạy học ở tất cả các
cấp học và bậc học, nhằm phục vụ cho công nghiệp hoá hiện đại hoá đất nớc
và nghị quyết của kỳ họp thứ 8, Quốc hội khoá 10 về đổi mới chơng trình giáo
dục phổ thông, SGK hiện nay đã có nhiều đổi mới về nội dung, cấu trúc và hình
thức thể hiện so với SGK trớc đây . Cụ thể nội dung sgk đã đảm bảo tỉ lệ hợp lí
giữa lí thuyết và thực hành, khắc phục đợc khuynh hớng hàn lâm hoá việc
học hành ở phổ thông.
- Ngoài những đặc điểm chung về cấu trúc, SGK địa lí rất chú trọng về hệ thống
kênh hình để cung cấp, khai thác kiến thức. Hệ thống kênh hình đợc đặt xen kẽ,
quan hệ hữu cơ với kênh chữ trong mỗi bài học.hình thức thể hiện kênh hình
cũng rát đa dạng: bản đồ, lợc đồ, biểu đồ,sơ đồ,lát cắt, tranh ảnh.màu sắc hấp
dẫn sinh động phù hợp từng đơn vị kiến thức.
- Với những đặc điểm của hệ thống kênh hình đòi hỏi GV cần nhận thức đúng vai
trò, đặc điểm của nó trong mỗi bài học để khai thác có hiệu quả .
2. Mục đích của bài viết
Trong bài viết này tôi mong muốn đợc chia sẻ kinh nghiệm nho nhỏ về việc sử
dụng có hiệu quả của hệ thống kênh hình trong bộ môn Địa lý. Việc nhận thức
đúng vai trò của việc sử dụng kênh hình có vai trò rất quan trọng trong quá trình
dạy học nó giúp cho GV nâng cao chất lợng bài soạn nâng cao quá trình giảng dạy,
chất lợng đại trà.
3.Kết quả cần đạt đợc
Sử dụng đúng vai trò của kênh hình trong phần địa lí kinh tế 9

+ Giúp cho GV trong việc hớng dẫn HS kiến thức mới rèn luyện kỹ năng
+ Hỗ trợ GV trong việc nâng cao kiến thức, kỹ năng và thiết kế bài dạy học .
2. Cơ sở thực tiễn:
- Thực tế hiện nay số đông học sinh mức độ chuyên cần còn hạn chế. Nhất là những
kiến thức cơ bản cần khắc sâu ghi nhớ các em rất ngại học, nếu không muốn nói là
coi thờng, số ít học sinh chăm học có ý thức song phơng pháp học tập còn lúng túng
còn tình trạng học vẹt, ghi nhớ máy móc nên kiến thức không chắc nhanh quên,
không sáng tạo trong giải quyết vấn đề.
Trần Thị Định Giáo viên trờng THCS Giang Biên Vĩnh Bảo Hải Phòng
........................................................................................................................................
2
Sángs kiến kinh nghiệm .Năm học 2008 -2009
Chuyên đề: Sử dụng kênh hình trong sách giáo khoa để dạy phần
địa lí kinh tế- lớp 9
................................................................................................................................
- Việc sử dụng đúng kênh hình trong SGK là góp phần nâng cao chất lợng bài dạy
giúp học sinh nắm chắc kiến thức nhanh chóng và góp phần đổi mới phơng pháp
dạy học.
- Về phần tài liệu hớng dẫn cha nhiều, cha cụ thể, cách khai thác tranh ảnh sơ
đồ, lợc đồ... cha thống nhất trong giáo viên.
Từ cơ sở thực tiễn, khoa học của vấn đề tôi đã áp dụng vào quá trình giảng dạy,
cụ thể là thực hiện trao đổi về việc Sử dụng kênh hình trong sách giáo khoa để
giảng dạy phần địa lí kinh tế lớp 9 nhằm rút ra kinh nghiệm để giảng dạy các
phần, mục, chơng khác. Mục tiêu của bài viết không nhằm ngoài việc nâng cao
chất lợng đại trà trong quá trình giảng dạy hiện nay.
3. Phơng pháp nghiên cứu:
- Điều tra
- Đối chứng
- Phơng pháp nghiên cứu tài liệu.
4. Giải pháp thực hiện.

1. Nguyên tắc(NT)
a) NT sử dụng đúng lúc
- Sử dụng kênh hìnnh vào đúng lúc cần thiết, lúc HS mong muốn đợc quan sát,
trong trạng thái tâm lí thuận lợi nhất.
- Kênh hình xuất hiện đúng lúc nội dung và phơng pháp dạy học cần đến nó.
- Tránh đa một lúc nhiều kênh hình hoặc nhiều loại phơng tiện trực quan.
b) NT sử dụng đúng chỗ
- Tìm vị trí để giới thiệu kênh hình hoặc phơng tiện trực quan trên lớp hợp lí nhất,
giúp HS có thể sử dụng nhiều giác quan nhất, tiếp xúc phơng tiện một cách đồng
đều ở mọi vị trí trong lớp
- Đảm bảo cho toàn thể lớp có thẻ quan sát một cách rõ ràng
- Đảm bảo không làm phân tán t tởng HS khi tiến hành các hoạt động học tập tiếp
theo
c) NT sử dụng đúng cờng độ
- Mỗi loại kênh hình hoặc phơng tiện dạy học có mức độ sử dụng tại lớp khác
nhau
- Việc sử dụng nhiều hình thức, nhiều phơng tiện khác nhau trong một buổi học
có ảnh hởng lớn tới sự tiếp thu của HS, đến hiệu quả sử dụng phơng tiện dạy
học .
- Sử dụng phơng tiện nghe nhìn phù hợp để HS có đủ thời gian chuyển hoá lợng
thông tin
2.Việc sử dụng các loại kênh hình trong phần Địa lí kinh tế 9 nh thế nào?
2.1:Đối với bản đồ treo tờng và các loại bản đồ trong sách giáo khoa.
Trên cơ sở các kỹ năng đã đợc hình thành ở lớp dới nh đọc tên bản đồ, xem chú
giải để đối chiếu với các ký hiệu trên bản đồ. Giáo viên chỉ lu ý thêm một số điểm
khi đọc bản đồ kinh tế, chú ý gam màu thể hiện diện tích , chú ý các ký hiệu tợng
hình, đi vào hỏi thẳng đối tợng và yêu cầu học sinh xác định đối tợng
2.2.Với hệ thống lợc đồ
Trần Thị Định Giáo viên trờng THCS Giang Biên Vĩnh Bảo Hải Phòng
........................................................................................................................................

biển?
Nhận xét mật độ các loại hình đờng?
2.3: Với các biểu đồ cần khai thác nh thế nào?
- H6.1. Biểu đồ sự chuyển dịch cơ cấu GDP từ năm 1991 2002 cần khai thác
Trần Thị Định Giáo viên trờng THCS Giang Biên Vĩnh Bảo Hải Phòng
........................................................................................................................................
5
Sángs kiến kinh nghiệm .Năm học 2008 -2009
Chuyên đề: Sử dụng kênh hình trong sách giáo khoa để dạy phần
địa lí kinh tế- lớp 9
................................................................................................................................
Đọc tỉ lệ % từng nhóm ngành theo từng năm đặc biệt chú ý một số mốc
quan trọng năm 1991, 1995, 1997, 2002 liên quan tới một số vấn đề
chính trị của khu vực và thế giới để liên hệ
Nhận xét xu hớng biến đổi của các ngành?
Nhận xét sự chuyển dịch kinh tế của nớc ta?
Qua biểu đồ rèn luyện kỹ năng vẽ, đọc biểu đồ đờng theo diễn biến các
năm .
- H12.1 Biểu đồ tỉ trọng của các ngành công nghiệp trọng điểm trong cơ cấu giá
trị sản xuất công nghiệp năm 2002(%)
Đọc tên các ngành công nghiệp trọng điểm và rút ra nhận xét về cơ cấu
ngành ?
Xếp theo thứ tự từ lớn đến nhỏ tỉ trọng của các ngành công nghiệp trọng
điểm ?
Qua biểu đồ hình thành kỹ năng vẽ biểu đồ cơ cấu các ngành (hình tròn)
- H13.1 Biểu đồ cơ cấu GDP của các ngành dịch vụ , năm 2002 (%)
Đọc các ngành dịch vụ theo từng nhóm? Nhận xét tỉ trọng của các nhóm,
các ngành nhỏ.
Nhận xét về cơ cấu ngành dịch vụ của nớc ta
- H14.3 . Biểu đồ mật độ điện thoại cố định(số máy/ 100 dân)