Đề cương pháp luật tài nguyên và môi trường
I, LÝ THUYẾT:
1, Các biện pháp bảo vệ tài nguyên và môi trường. sự cần thiết phải
bảo vệ tài nguyên và môi trường bằng pháp luật:
* Các biện pháp bảo vệ môi trường:
*biện pháp chính trị:
- là việc bảo vệ môi trường thông qua hoạt động của các đảng phái,
các tổ chức chính trị. Các đảng phái, các tổ chức này đưa ra cương
lĩnh chủ trương bảo vệ môi trường và lãnh đạo cộng đồng thực hiện
qua đó vừa nhằm mục đích bảo vệ môi trường vừa nhằm mục đích
củng cố uy tín địa vị chính trị của tổ chức.
+ kiện toàn hệ thống cơ quan quản lý nhà nước về môi trường
+ tổ chức các sinh hoạt chuyên đề về môi trường
- ý nghĩa của biện pháp này trong việc bảo vệ môi trường bao gồm:
+ vấn đề về bảo vệ môi trường trở thành các nhiệm vụ chính trị mỗi
khi các tổ chức chính trị, đảng phái đưa chúng vào cương lĩnh hoạt
động của mình.
+ bằng vận động chính trị, vấn đề bảo vệ môi trường sẽ được thể
chế hóa thành các chính sách pháp luật.
Tuy nhiên, biện pháp chính trị mang tính định hướng vĩ mô nên hiệu
quả thực tiễn là không cao
• Vấn đề bảo vệ môi trường bằng biện pháp tổ chức chính trị ở việt
nam:
- chủ trương đường lối của Đảng đưa ra được thể chế hóa về pháp
luật
+ chủ trương của Đảng về bảo vệ môi trường và lãnh đạo nhà nước
thực hiện nhấn mạnh: “bảo vệ môi trường là một trong những vấn đề
sống còn của nhân loại, là nhân tố bảo đảm sức khỏe và chất lượng
cuộc sống của nhân dân; góp phần quan trọng vào việc phát triển kinh
tế - xã hội, ổn định chính trị, an ninh quốc phòng và thúc đẩy hội nhập
KTQT của nước ta”.

+ tổ chức các diễn đàn và các cuộc điều tra xã hội trong lĩnh vực
môi trường.
*Biện pháp kinh tế:
Là việc sử dụng nguồn lực kinh tế để bảo vệ môi trường với 2 hình
thức cơ bản là sử dụng nguồn tài chính tập trung và sử dụng phương
pháp kích thích lợi ích kinh tế
- sử dụng nguồn tài chính tập trung là sử dụng ngân sách nhà nước,
quỹ bảo vệ môi trường quốc gia… cho việc bảo vệ môi trường
- kích thích lợi ích kinh tế để bảo vệ môi trường gồm các biện pháp:
+ hỗ trợ tài chính cho các dự án bảo vệ môi trường tích cực
+ ưu đãi về đất đai
2


+ miễn phí giảm thuế đồi với các dự án bảo vệ môi trường tích cực.
áp dụng thuế suất cao đối với các dự án gây ảnh hưởng xấu đến môi
trường
+áp dụng thuế môi trường đối với các sản phẩm ảnh hưởng xấu lâu
dài đến môi trường
- ý nghĩa: sử dụng biện pháp kinh tế nghĩa là dùng những lợi ích vật
chất để kích thích chủ thể thực hiện những hoạt động có ích đến môi
trường cho cộng đồng. biện pháp kinh tế rất phong phú và đa dạng và
thường được áp dụng đối với các doanh nghiệp từ đó góp phần
khuyến khích và nâng cao ý thức của các doanh nghiệp trong việc bảo
vệ môi trường.
- các biện pháp kinh tế thường được mang hiệu quả cao hơn trong
việc bảo vệ môi trường so với các biện pháp khác.
*Biện pháp khoa học - công nghệ:
- là việc sử dụng các giải pháp khoa học công nghệ và kỹ thuật
trong việc bảo vệ môi trường

+ quy định các chế tài hình sự, kinh tế, hành chính để buộc các cá
nhân, tổ chức phải thực hiện đầy đủ các đòi hỏi của pháp luật trong
việc khai thác và sử dụng các yếu tố của môi trường
+ pháp luật quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của các tổ
chức bảo vệ môi trường
+ ban hành các tiêu chuẩn môi trường
+ giải quyết các tranh chấp liên quan đến việc bảo vệ môi trường
Biện pháp chính trị chủ trương, đường lối của đảng đi vào cuộc
sống bằng việc thế chế hóa thành các quy phạm của pháp luật
Biện pháp tuyên truyền – giáo dục muốn có hiệu quả tốt phải đi đôi
với sự cưỡng chế của nhà nước thông qua các quy phạm pháp luật
Biện pháp kinh tế được cụ thể hóa bằng việc ban hành các sắc thuế,
khen thưởng, xử phạt theo quy định của pháp luật
Biện pháp kh-cn các doanh nghiệp muốn hoạt động và tồn tại phải
áp dụng cac tiến bộ kh-cn đẻ làm trong sạch môi trường sản xuất,
4


không được gây ô nhiễm cho môi trường, đạt các yêu cầu về tiêu
chuẩn môi trường do pháp luật quy định.
=>>biện pháp pháp lý là biện pháp bảo đảm thực hiện các biện pháp
bvmt khác
*Sự cần thiết phải bảo vệ tài nguyên và môi trường bằng pháp
luật:
- sự phát triển kinh tế luôn là động lực phát triển các quốc gia, các
quốc gia sẵn sàng khai thác hết mọi nguồn tài nguyên để làm công cụ
cho công nghiệp hóa, hiện đại hóa. Điều này dẫn đến hậu quả là tất cả
các quốc gia phải đối mặt với sự cạn kiệt tài nguyên, mất cân bằng
sinh thái và thiên tai
=>vấn đề b.ve mtr được chú trọng hơn bao giờ hết, bảo vệ môi

Quyền được sống trong môi trường trong lành là quyền được sống
trong một môi trường không bị ôn, đảm bảo cuộc sống được hài hòa
tự nhiên

•

Cơ sở xác lập nguyên tắc
-cơ sở 1, tầm quan trọng của quyền được sống trong môi trường
trong lành : đây là quyền quyết định đến vấn đề sức khỏe, tuổi thọ và
chất lượng cuộc sống nói chung.
- cơ sở 2, thực trạng môi trường hiện nay đang bị suy giảm nên
quyền tự nhiên này bị xâm phạm. biểu hiện:



Biến đổi khí hậu



Suy thoái đa dạng sinh học



Suy thoái tầng ozon



Su y thoái nguồn nước ngọt



do cư trú, quyền được bồi thường thiệt hại, tiếp cận thông tin…
Đòi hỏi của nguyên tắc : mọi quy phạm pháp luật về môi trường,
mọi chính sách pháp luật về môi trường phải lấy việc đảm bảo điều
kiện sống của con người, trong đó điều kiện về môi trường là ưu tiên
số 1
*thể hiện nguyên tắc trong pháp luật Việt Nam :
(theo hiến pháp 2013)
Điều 43
Mọi người có quyền được sống trong môi trường trong lành và có
nghĩa vụ bảo vệ môi trường.
Điều 63
1. Nhà nước có chính sách bảo vệ môi trường; quản lý, sử dụng hiệu
quả, bền vững các nguồn tài nguyên thiên nhiên; bảo tồn thiên nhiên,
đa dạng sinh học; chủ động phòng, chống thiên tai, ứng phó với biến
đổi khí hậu.
7


2. Nhà nước khuyến khích mọi hoạt động bảo vệ môi trường, phát
triển, sử dụng năng lượng mới, năng lượng tái tạo.
3. Tổ chức, cá nhân gây ô nhiễm môi trường, làm suy kiệt tài
nguyên thiên nhiên và suy giảm đa dạng sinh học phải bị xử lý nghiêm
và có trách nhiệm khắc phục, bồi thường thiệt hại.
*Nguyên tắc phát triển bền vững:
*khái niệm phát triển bền vững: được định nghĩa là phát triển để
đáp ứng các nhu cầu của các thế hệ hiện tại mà không làm tổn hại
đến khả năng đáp ứng nhu cầu đó của các thế hệ tương lại trên cơ sở
kết hợp chặt chẽ, hài hòa giữa tăng trưởng kinh tế, đảm bảo tiến bộ
xh và bảo vệ môi trường.
*Cơ sở xác lập nguyên tắc:

năm 2011-2020
*Nguyên tắc phòng ngừa
Môi trường khác với các hiện tượng XH khác ở chỗ khả năng phục
hồi hiện trạng hoặc là không thể thực hiện được hoặc là rất khó khăn,
tốn kém và mất nhiều thời gian. Chính vì vậy, ngăn ngừa những hành
vi gây hại cần được chú trọng hơn so với việc áp dụng các hình thức
phạt hoặc chế tài khác
*khái niệm phòng ngừa
Phòng ngừa là việc chủ động ngăn chặn rủi ro đối với môi trường
khi chưa xảy ra.
Mục đích của nguyên tắc là ngăn ngừa những rủi ro mà con người
và thiên nhiên có thể gây ra môi trường. tuy nhiên người ta ít quan
tâm đến nguyên tắc này, vì lý do là: do chủ quan và không lường trc
được
*cơ sở xác lập nguyên tắc
- cơ sở thứ 1: chi phí phòng ngừa bao giờ cũng nhỏ hơn chi phí khắc
phục
- cở sở thứ 2: có những tồn tại gây ra cho môi trường là không thể
khắc phục được mà chỉ có thể phòng ngừa
* yêu cầu của nguyên tắc
9


- yêu cầu thứ 1, lường trc những rủi ro mà con người và thiên nhiên
có thể gây ra cho môi trường của các chiến lược, dự án phát triển…
- yêu cầu thứ 2, đưa ra những phương án, giải pháp để giảm thiểu
rủi ro, loại trừ rủi ro.
*thể hiện nguyên tắc:nghị định 29 về đánh giá môi trường.
* Nguyên tắc người gây ôn phải trả tiền:
*cơ sở xác lập:

- Hình thứ 3: Phí bảo vệ môi trường. Vd: nộp phí bảo vệ môi trường
đối với chất thải rắn 174/2007/NĐ-CP
- HÌnh thức 4: tiền phải trả cho việc sử dụng dịch vụ
- Hình thức 5: tiền phải trả cho việc sử dụng cơ sở hạ tầng
- Hình thức 6: chi phí phục hồi môi trường trong khai thác tài
nguyên
* Nguyên tắc môi trường là một thể thống nhất
* Sự thống nhất của mooit rường được thể hiện ở 2 khía cạnh;
- Khía cạnh 1: sự thống nhất về không gian: môi trường không bị
chia cắt bởi biên giới quốc gia , địa giới hành chính. Bởi vì, thiệt hại
về môi trường không chỉ giới hạn trong một quốc gia
- khía cạnh thứ 2, sự thống nhất nội tại giữa các yêu tố cấu thành
môi trường: Giữa các yếu tố cấu thành môi trường luôn có quan hệ
tương tác với nhau , yếu tố này thay đổi dẫn đến sự thay đổi của yếu
tố khsc
Vd: cháy rừng ở Mỹ làm tăng lượng khí CO 2 trên toàn cầu => nhiệt
độ trái đất tăng => băng ở nam cực tan ra, nước biển dâng lên nhấn
chìm đất liền…
* yêu cầu của nguyên tắc
- yêu cầu thứ 1, việc bảo vệ môi trường không bị chia cắt bởi biên
giới quốc gia, địa hành chính. Điều này có nghĩa là trên phạm vi toàn
cầu các quốc gia phải có sự hợp tác để bảo vệ môi trường chung.
Trong phạm vi quốc gia, việc khai thác, BVMT phải đặt dưới sự quản
11


lý thống nhất của TW theo hướng hình thành cơ chế mang tính liên
vùng, đảm bảo sự hợp tác chặt chẽ giữa các địa phương
- yêu cầu thứ 2, cần phải bảo đảm có môi quan hệ tương tác giữa
các ngành, các văn bản quy phạm pháp luật trong việc quản lý, điều

gia và môi trường.
Câu 5, Theo luật bảo vệ môi trường 2014, việc thẩm định báo cáo
đánh giá môi trường chiến lược (ĐMC) và đánh giá tác động môi
trường (ĐTM) đều phải thông qua hội đồng thẩm định.
Tl:sai. Vì việc thẩm định báo cáo đánh giá môi trường chiến lược
chỉ được tiến hành thông qua hội đồng thẩm định do thủ tướng hoặc
người đứng đầu cơ quan thẩm định báo cáo ĐMC thành lập.
Còn việc thẩm định báo cáo đánh giá tác động môi trường có thể
thông qua hội đồng thẩm định hoặc thông qua việc lấy ý kiến của các
cơ quan liên quan, tổ chức có liên quan. Chỉ áp dụng cho các dự án để
kịp thời ứng phó với thiên tai, dịch bệnh.
Câu 6, Theo luật BVMT 2014, tất cả dựán đầu tư đề là đối tượng
phải lập báo cáo đánh giá tác động môi trường.
Tl: sai. Vì các đối tượng phải thực hiện đánh giá tác động môi
trường chỉ bao gồm các dự án được nêu ra từ khoản 1, điều 18 của luật
bảo vệ môi trường và phụ lục II của nghị định 18/NĐ-CĐ như các dự
án:
1, thuộc thẩm quyền quyết định chủ trương đầu tư của quốc hội
chính phủ, thủ tướng chính phủ.
2, dự án có sử dụng đất của khu bảo tồn thiên nhiên, vườn quốc gia
khu di tích lịch sử - văn hóa, khu di sản thế giới, khu dự trù sinh
quyển, khu danh lam thắng cảnh được xếp hạng.
3, sự án có tác động xấu đến môi trường…
Câu 7: theo luật bảo vệ môi trường 2014, bộ tài nguyên và môi
trường tổ chức thẩm định báo cáo đánh giá môi trường chiến lược đới
14


với tất cả các chiến lược, quy hoạch, kế hoạch thuộc đối tượng phải
ĐMC.

Còn những thông tin thuộc danh mục nhà nước thì không phải công
khai gồm:
4, các báo cáo về môi trường
5, kết quả thanh tra, kiểm tra về bảo vệ môi trường
Câu 17:Đất đai, tài nguyên nước, tài nguyên khoáng sản thuộc sở
hữu toàn dân, do nhà nước thống nhất quản lý.
Tl: đúng. Vì căn cứ vào điều 53 hiến pháp năm 2013 thì đất đai, tài
15


nguyên nước, tài nguyên khoáng sản, nguồn lợi vùng biển, vùng trời,
tài nguyên thiên nhiên khác và các dạng tài sản do nhà nước đầu tư,
quản lý là tài sản công thuộc sở hữu toàn dân do nhà nước đại diện
chủ sở hữu và thống nhất quản lý.
Câu 18:Tài nguyên nước thuộc phạm vi điều chỉnh của Luật Tài
nguyên nước bao gồm mọi dạng tồn tại của nước.
Tl: sai. Vì tài nguyên nước bao gồm các nguồn nước mưa, nước
mặt, nước dưới đất, nước biển thuộc lãnh thổ nước cộng hòa xã hội
chủ nghĩa việt nam. Theo đó, tài nguyên nước là những dạng tồn tại cụ
thể của nước ở một khâu nào đó trong chu trình nước mà thôi.
Câu 24. Khoáng vật, khoáng chất ở bãi thải của mỏ cũng được coi là
khoáng sản.
Tl: đúng. Vì theo khoản 1 điều 2 luật khoáng sản thì khoáng sản là
khoáng vật, khoáng chất có ích được tích tụ tự nhiên ở thể rắn, lỏng,
khí tồn tại trong lòng đất, trên mặt đất, bao gồm cả khoáng vật,
khoáng chất ở bải thải của các mỏ.
Câu 25. Hoạt động mua bán khoáng sản không phải là hoạt động
khoáng sản.
Tl: đúng. Vì hoạt động khoáng sản bao gồm hoạt động thăm dò
khoáng sản, hoạt động khai thác khoáng sản và không có hoạt động

Tl: sai. vì nội thủy là vùng tiếp giáp với bờ biển ở phía trong đường
cơ sở và là bộ phận của lãnh thổ VN. Nhà nước thực hiện chủ quyền
hoàn toàn, tuyệt đối và đầy đủ đối với nôi thủy như trên lãnh thổ đất
liền. Vì vậy, tàu thuyền qua lại phải xin phép nước ven biển và phải
tuân theo luật lệ của nước đó.
Câu 36:Lãnh hải là lãnh thổ biển của Việt Nam, mọi tàu thuyền qua
lại phải xin phép và được sự đồng ý của chính phủ Việt Nam.
Tl: sai. Vì Việt Nam có chủ quyền hoàn toàn đầy đủ nhưng không
tuyệt đối trên vùng lãnh hải. Tàu thuyền nếu không có hoạt động gây
hại thì không phải xin phép.
Câu 37: Chế độ pháp lý của vùng tiếp giáp lãnh hải khác với vùng
đặc quyền kinh tế.
Tl: sai. Vì chế độ pháp lý của vùng tiếp giáp lãnh hải được thực
hiện như vùng đặc quyền kinh tế.
Câu 38:Mọi hành vi vi phạm pháp luật trong lĩnh vực tài nguyên,
môi trường chỉ có thể xử lý hành chính.
Tl: sai. Vì những hành vi vi phạm pháp luật về lĩnh vực tài nguyên
và môi trường thì tùy vào mức độ, tính chất vi phạm không những có
thể bị xử phạt hành chính hoặc có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự
Câu47: Mục đích của Công ước Ramsar – 1971 là bảo vệ các khu
rừng ngập mặn có tầm quan trọng quốc tế, đặc biệt như là nơi cư trú
của loài chim nước.
Tl: sai. Vì mục đích của Ramsar là ngăn chặn quá trình xâm lấn
ngày càng gia tăng vào các vùng đât ngập nước cũng như sự mất đi
của chúng ở thời điểm hiện nay cũng như trong tương lai, công nhận
các chức năng sinh thái học nền tảng của các vùng đất ngập nước và
cac giá trị, khoa học, kinh tế, văn hóa của chúng.
Câu 48:Chỉ các loài động, thực vật có nguy cơ tuyệt chủng là đối
tượng bảo vệ của công ước Công ước về buôn bán quốc tế các loài
động, thực vật hoang dã nguy cấp (Công ước CITES).


1.000.000.000 (tổ chức)

1, Thanh tra viên:

1.000.000 (tổ chức)



Sở tài nguyên mtr



Tổng cục mtr



Bộ tài nguyên mtr
2, Chánh thanh tra sở tnmt

100.000.000 (tổ chức)

3, Trưởng đoàn thanh tra

100.000.000 (tổ chức)



Sở tài nguyên mtr


2, CT UBND Huyện

100.000.000

3, CT UBND tỉnh

500.000.000 (nước)
2.000.000.000 (khoáng sản)

1, Thanh tra viên

1.000.000

2, Chánh thanh tra STNMT

100.000.000

Trưởng đoàn TT do tổng cục
trưởng tổng cục địa chất & ks
thành lập


Giám đốc sở TNMT



Chánh TT STNMT
3, Trưởng đoàn thanh tra do Bộ
trưởng BTNMT
Chánh TT BTNMT ( nếu chánh