MỞ ĐẦU
Sử gia nổi tiếng Lord Acton từng nói: Quyền lực thì có xu hướng suy
đồi; quyền lực tuyệt đối thì suy đồi tuyệt đối. Danh ngôn bất hủ này được lịch
sử chứng minh là có tính quy luật phổ biến trên toàn cầu và đúng với hầu hết
các trường hợp nhưng Xin-ga-po là một trường hợp không tuân theo quy luật
lịch sử mà Lord Acton đã tổng kết. Đảng Hành động Nhân dân cầm quyền tại
Xin-ga-po từ khi quốc đào này giành được quyền độc lập, Đảng Hành động
Nhân dân liên tục sử dụng quyền lực tuyệt đối để lãnh đạo đất nước Xin-gapo trong suốt hơn nửa thế kỷ qua mà không xảy ra suy thoái, tham nhũng biến
chất. Trường hợp hi hữu này rất đáng để các nước nghiên cứu học tập.
Hơn thế nữa, Đảng Hành động Nhân dân còn được coi là chính đảng
cầm quyền thành công nhất thế giới: chỉ sau vài chục năm, Đảng này đã biến
Xin-ga-po từ một xứ sở nghèo khổ lạc hậu trở thành một nước phát triển giàu
có và văn minh hàng đầu thế giới, một trong những trung tâm kinh tế tài chính
toàn cầu. Hiện nay thu nhập đầu người Xin-ga-po cao gần gấp đôi nước Anh,
cường quốc thực dân từng đô hộ Xin-ga-po. Năm 1973 Tổng thống Mỹ Nixon
ca ngợi: “Xin-ga-po là quốc gia được quản lý tốt nhất thế giới”.
Đề trả lời cho câu hỏi tại sao Đảng Hành động Nhân dân lại có thể
cầm quyền liên tục tại Xin-ga-po với những công lao, đóng góp to lớn cho
đất nước Xin-ga-po, tác giả mạnh dạn nghiên cứu về Đảng Hành động Nhân
dân Xin-ga-po với đề tài: “Đảng Hành động Nhân dân lãnh đạo đất nước
Xin-ga-po trong 50 năm qua”
1
Chương I.
LỊCH SỬ HÌNH THÀNH, PHÁT TRIỂN VÀ TỔ CHỨC, HOẠT ĐỘNG
CỦA ĐẢNG HÀNH ĐỘNG NHÂN DÂN XIN-GA-PO
1.1. Lịch sử hình thành, phát triển của Đảng Hành động Nhân dân
Xin-ga-po
Đảng Hành động Nhân dân (viết tắt Đảng HĐND, People’s Action
dân. Nếu như động lực chống thực dân Anh của các lãnh đạo cánh tả là rõ
ràng và dễ hiểu thì động cơ đó có vẻ ngược lại đối với nhóm chuyên gia.
Nhóm chuyên gia này có thể hưởng được những đặc quyền, đặc lợi mà chính
quyền thuộc địa dành cho họ. Tuy nhiên, nhóm chuyên gia này đã chủ động
rời bỏ tầng lớp và giai cấp thống trị để tham gia vào khuynh hướng xã hội
chung của thời đại đang được nhiều người ủng hộ là giành độc lập dân tộc.
Thay vì tiếp tục hưởng thụ những đặc quyền và đặc lợi có được nhờ việc thừa
hưởng nền giáo dục của Anh và là con cưng của chính quyền, họ đã thấy được
những nguyện vọng sâu xa của các tầng lớp nhân dân bên dưới: chống thực
dân và giành độc lập.
Năm 1959, trong cuộc tổng tuyển cử đầu tiên sau khi Xin-ga-po được
thực dân Anh cho hưởng chế độ bang tự trị để bầu một chính quyền bản xứ
(có nhiều quyền, dù ngoại giao và quốc phòng vẫn nằm trong tay thực dân
Anh), Đảng HĐND thắng lớn với 43/51 ghế và do đó được quyền tổ chức
Chính phủ, Tổng Bí thư Đảng Lý Quang Diệu được Đảng cử làm Thủ tướng,
ông giữ vị trí này liên tục cho tới ngày thôi chức.
Sau đó, các bất đồng sớm nổ ra giữa nhóm cánh tả và nhóm chuyên
gia. Nhóm cánh tả đe dọa sẽ chuyển sự ủng hộ từ Lý Quang Diệu sang
David Marshall (lãnh tụ đảng đối lập) nếu Lý Quang Diệu không có những
cải cách đáng kể về tình trạng đàn áp (bao gồm: thiếu quyền tự do công dân,
việc tiếp tục câu lưu và bắt giữ các nhân vật chính trị dưới luật Nội an của
Hội đồng Nội an (Internal Security Council)), hạn chế quyền công dân của
các nhân vật thuộc cánh tả, hạn chế các phong trào liên kết của các công
3
đoàn thương mại có xu hướng xây dựng các cơ sở chính trị, và cuối cùng là
sự mất dân chủ ngày càng lớn ngay trong nội bộ Đảng HĐND. Các bất đồng
trong nội bộ Đảng không giải quyết được, dẫn đến sự ly khai, và sự thành
Quốc hội, đối với Đảng HĐND đây là một thất bại, chứng tỏ một bộ phận dân
có bất mãn với sự lãnh đạo của Đảng. Thậm chí đương kim Bộ trưởng Ngoại
giao ứng viên của Đảng HĐND cũng thất cử. Lần đầu tiên một đảng đối lập là
Đảng Công nhân giành được 6 ghế trong Quốc hội. Mới đây đảng này cũng
giành thắng lợi trong kỳ bầu bổ sung một đại biểu Quốc hội (thay cho đại biểu
người của Đảng HĐND bị bãi chức).
1.2. Tổ chức và hoạt động của Đảng Hành động Nhân dân Xin-ga-po
Đảng HĐND được tổ chức khá chặt chẽ tương tự các đảng cộng sản,
song có nhiều điểm rất độc đáo. Cơ quan lãnh đạo cao nhất là Ban Chấp hành
Trung ương gồm 12 thành viên, do đại hội đảng viên-cán bộ (hai năm họp
một lần) bầu ra. Vì là đảng cầm quyền nên các Ủy viên Ban Chấp hành Trung
ương Đảng đều là đại biểu Quốc hội và Bộ trưởng. Đảng có Chủ tịch Đảng,
Tổng Bí thư và Phó tổng Bí thư. Tổng Bí thư đồng thời làm Thủ tướng đứng
đầu Chính phủ, tức người lãnh đạo cao nhất của chính quyền. Lý Quang
Diệu là Thủ tướng đầu tiên thời gian 1959-1990, rồi đến Ngô Tác Đống
(1990-2004), Lý Hiển Long (2004 tới nay).
Tổ chức cơ sở đảng là các chi bộ, mỗi khu vực (ta gọi là đơn vị) bầu cử
có một chi bộ, khu vực lớn thì có tổng chi bộ; cả nước có 84 chi bộ. Không có
tổ chức Đảng ở các cơ quan, xí nghiệp, khu dân cư, đơn vị quân đội v.v…
Đảng viên không công khai, chỉ khi bầu Quốc hội thì các đảng viên ứng cử
mới công khai tư cách đảng viên.
Quy mô Đảng HĐND không lớn và bình thường không công bố số
lượng đảng viên. Năm 1999, nhân kỷ niệm 40 năm thành lập Đảng, Tổng Bí
thư Ngô Tác Đống cho biết có khoảng 15 nghìn đảng viên, chiếm 0,2% dân số
Xin-ga-po.
5
Đảng chú trọng chất lượng đảng viên, không mù quáng phát triển số
đảng cầm quyền có tệ nạn đề bạt cán bộ dựa vào tuổi đảng “sống lâu lên lão
làng” hoặc dựa lý lịch.
Đảng viên chia hai loại: đảng viên thường và đảng viên-cán bộ, mỗi
loại đều có thời gian dự bị. Ai muốn vào Đảng đều phải làm đơn xin gia nhập
và phải có người giới thiệu; phải qua điều tra của tổ chức đảng; sau khi Ban
Chấp hành Trung ương bỏ phiếu thông qua thì trở thành đảng viên dự bị.
Khoảng 10% đảng viên của Đảng HĐND trở thành đảng viên-cán bộ. Muốn
vậy họ phải trải qua quá trình phấn đấu ít nhất hai năm và phải có cống hiến
đặc biệt cho Đảng, phải được một Ủy viên Trung ương giới thiệu, cuối cùng
được Ban Chấp hành Trung ương Đảng bỏ phiếu thông qua. Thời gian dự bị
của đảng viên-cán bộ là một năm, sau đó mới trở thành đảng viên-cán bộ
chính thức. Cách lựa chọn đảng viên nghiêm ngặt như vậy đã ngăn chặn được
các phần tử cơ hội chui vào Đảng.
Cơ chế Ban Chấp hành Trung ương Đảng xét duyệt đảng viên-cán bộ,
sau đó đảng viên-cán bộ lại được quyền bầu ra Ban Chấp hành Trung ương
mới - chế độ này bị dư luận phương Tây cho là bắt chước đạo Thiên chúa
(Giáo hoàng bổ nhiệm các Tổng giám mục rồi họ lại bầu Giáo hoàng mới),
tức kém dân chủ. Các đại biểu Quốc hội là đảng viên-cán bộ lại được quyền
bầu ra Thủ tướng và các Bộ trưởng trong Chính phủ.
Đảng lãnh đạo nhà nước thông qua việc cử đảng viên là đại biểu Quốc
hội đảm nhiệm các chức vụ Thủ tướng, Bộ trưởng và Thứ trưởng của tất cả
các Bộ trong chính phủ.
Mặc dù là chính đảng cầm quyền suốt từ khi thành lập đến nay nhưng
hoạt động chính trị của Đảng HĐND rất đặc biệt:
Thứ nhất, hình thức hoạt động rất khiêm tốn, không tuyên truyền về
Đảng, về vai trò của Đảng; trên các phương tiện truyền thông cũng như trong
phát biểu của lãnh đạo hầu như không nhắc tới Đảng, không nhắc tới chức vụ
đảng của bất cứ người lãnh đạo nào mà chỉ nhắc tới cương vị chính quyền của
7
8
nào. Lý lịch viên chức không có mục khai đảng phái. Không có quy định
bằng văn bản hoặc quy định bất thành văn nào nói về việc ưu tiên sử dụng
hoặc đề bạt đảng viên Đảng HĐND.
Lực lượng giám sát và chế ước đảng cầm quyền là các đảng đối lập và
nhân dân. Cử tri dùng lá phiếu bầu cử của mình để quyết định chọn đảng nào
được cầm quyền. Vai trò của các đảng đối lập không đáng kể, vì cho tới nay
các đảng này có quy mô rất nhỏ, hiếm người tài giỏi, không đưa ra được các
chủ trương chính sách nào nổi trội và không có ảnh hưởng lớn trên chính
trường. Đảng nào giành được đa số phiếu bầu của cử tri thì được quyền lập
chính phủ và cử đảng viên của mình lãnh đạo chính quyền các cấp.
Xin-ga-po là quốc gia có nhiều sắc tộc và tôn giáo, quan niệm giá trị đa
dạng và phức tạp, cho nên đoàn kết toàn dân, ngưng tụ lòng người là nhiệm
vụ quan trọng nhất của đảng lãnh đạo. Đảng HĐND đặt lợi ích của dân tộc lên
trên hết, bình thường không ra mặt lãnh đạo, không có biểu hiện tranh giành
vai trò này mà đề xuất quan niệm giá trị “Quốc gia tối thượng; xã
hội trước hết; gia đình là nền tảng; xã hội là gốc rễ; quan tâm xã hội; tôn
trọng cá nhân; bàn bạc đồng thuận; tránh va chạm; khoan dung sắc tộc; tôn
giáo hòa hợp nhau”. Đảng tìm ra con đường trung gian giữa giữ gìn tính nhất
trí xã hội (tính tập thể) với giữ gìn mức độ tự do nhất định của cá tính (tính cá
nhân); đường lối này có tính bao dung và tính linh hoạt rất lớn, do đó được
đông đảo dân ủng hộ và có hiệu quả rõ rệt.
Đảng HĐND không đề cao một chủ nghĩa nào, tuy thời gian đầu từng
giương ngọn cờ chủ nghĩa xã hội dân chủ nhưng về sau đã không cố gắng
kiên trì bất cứ giáo điều nào về ý thức hệ. Đảng vận dụng linh hoạt, kết hợp
hữu cơ mục tiêu của chủ nghĩa xã hội với biện pháp của chủ nghĩa tư bản; một
mặt đi con đường kinh tế thị trường tự do cạnh tranh và cởi mở, phát huy
Chính phủ; sau khi được bầu, Tổng thống phải rời bỏ chính đảng cũ, trở thành
không đảng phái; như vậy tiện cho việc giám sát, thậm chí khởi tố mọi nhân
10
vật chính phủ phạm luật, kể cả Thủ tướng. Hiến pháp quy định Tổng thống và
Quốc hội thuộc vào cơ quan lập pháp.
Do có nền tảng vững chắc trong dân chúng nên Đảng HĐND giữ được
quan hệ tốt với các đảng đối lập chứ không có sự xung đột lợi ích. Đảng cũng
có quan hệ nhất trí với Tổng Công đoàn Quốc gia và các tổ chức sắc tộc,
thương mại và công nghiệp. Do đa số công nhân cho rằng Đảng HĐND bênh
vực lợi ích của họ nên nhiều tổ chức công đoàn mong muốn được hoạt động
dưới sự kiểm soát của Đảng và chính phủ.
Đảng HĐND lập ra một số đoàn thể quần chúng của Đảng, như Hội
Phụ nữ, Đoàn Thanh niên, Hiệp hội Nhân dân nhằm chuyển hóa các chủ
trương chính sách của Đảng thành hành động của dân chúng.
Khẩu hiệu của Đảng là “Chân thành đoàn kết, nhất chí hành động”.
Dưới tôn chỉ “Xúc tiến phúc lợi nhà nước và hạnh phúc của nhân dân”, Đảng
HĐND áp dụng một loạt biện pháp nâng cao mức sống vật chất văn hóa của
nhân dân, cung cấp thông tin đích thực cho nhân dân.
11
Chương II.
ĐẢNG HÀNH ĐỘNG NHÂN DÂN
LÃNH ĐẠO ĐẤT NƯỚC XIN-GA-PO
2.1. Thành tựu về phát triển kinh tế - xã hội
Đảng HĐND có đường lối lãnh đạo đúng đắn, có chiến lược phát triển
nước sinh hoạt, phải nhập khẩu toàn bộ lương thực thực phẩm.
Cho tới nay, chưa có quốc gia nào đạt được sự tiến bộ nhanh chóng
toàn diện như vậy, điều đó chứng tỏ Đảng HĐND là chính đảng có năng lực
cầm quyền rất tốt, Lý Quang Diệu từng nói: “Không có Đảng HĐND thì
không có Xin-ga-po ngày nay”.
Để có được kết quả trên, Đảng HĐND đã đề ra chiến lược phát triển
kinh tế đúng đắn, cụ thể:
Thứ nhất, bình ổn kinh tế vĩ mô và sự can thiệp hiệu quả của Chính
phủ
Các chính sách kinh tế vĩ mô luôn được duy trì hiệu quả ở Xin-ga-po
gồm có lạm phát thấp, tỷ giá hối đoái thực cạnh tranh, lãi suất thực ở mức
dương, chính sách tài khoá ổn định và một chế độ cán cân thanh toán luôn ở
mức an toàn. Với những chính sách bình ổn kinh tế vĩ mô hiệu quả như vậy,
Xin-ga-po đã tạo ra và duy trì được cả trạng thái tăng trưởng cao và khuyến
khích đầu tư trong dài hạn.
Một điều khác biệt quan trọng về chính sách kinh tế là sự can thiệp ở
mức cao của Chính phủ trong nền kinh tế Xin-ga-po khi so sánh với việc đề
cao vai trò của thị trường và tư nhân ở các nước phương Tây. Sự can thiệp của
Chính phủ Xin-ga-po đối với nền kinh tế tập trung vào ba khu vực chính, bao
gồm (1) điều tiết thị trường lao động, (2) khuyến khích giáo dục và đào tạo,
và (3) nâng cao mức tiết kiệm trong nền kinh tế.
Về điều tiết thị trường lao động, trong giai đầu của phát triển Chính phủ
Xin-ga-po xây dựng khu vực việc làm cho lao động phổ thông thông qua việc
thu hút đầu tư và mở rộng các hoạt động sản xuất nhằm giải quyết tình trạng
13
thất nghiệp. Bên cạnh đó, nhằm duy trì mức cạnh tranh quốc tế trong hoạt
động sản xuất, Chính phủ Xin-ga-po áp đặt mức lương tối thiểu hiệu quả.
các khu vực sản xuất công nghệ cao, các tập đoàn đa quốc gia nước ngoài.
Đây được xem là một chiến lược quan trọng nhằm học hỏi và chuyển giao
công nghệ từ các nước phương Tây cho nguồn nhân lực Xin-ga-po.
Thứ tư, cung cấp hàng hoá công hiệu quả
Việc xây dựng cơ sở hạ tầng hiện đại và hiệu quả được xem là một nền
tảng quan trọng cho chính sách công nghiệp hoá ở Xin-ga-po. Hệ thống cơ sở
hạ tầng gồm có cảng biển, sân bay, bưu chính viễn thông, đường xá, và các
tiện ích cho chuyển đổi nền kinh tế. Một ví dụ điển hình về thành quả của
chính sách này là sân bay Changi của Xin-ga-po trở thành trạm trung chuyển
quan trọng bậc nhất ở châu Á Thái Bình Dương với sự hiện đại bậc nhất.
Không nghi ngờ gì nữa khi khẳng định Xin-ga-po là một trong số quốc
gia phát triển bậc nhất ở khu vực châu Á với mức thu nhập bình quân đầu
người cao, phúc lợi từ các tiện ích, dịch vụ cuộc sống, và an sinh xã hội hàng
đầu thế giới. Với những cải thiện về nền kinh tế kể từ giai đoạn xây dựng
quốc gia cho đến nay, hình mẫu của nền kinh tế Xin-ga-po xứng đáng trở
thành một mô hình cho quốc gia khác, đặc biệt là ở châu Á, học hỏi để tạo sự
phát triển.
2.2. Xây dựng một Chính phủ trong sạch
Xin-ga-po được biết đến với một Chính phủ liêm khiết và làm việc có
hiệu quả, trong cuộc thẩm định về hiệu suất của tất cả các Chính phủ trên toàn
thế giới đều đứng được xếp ở vị trí thứ nhất.
Trong thời kỳ mới độc lập, xã hội Xin-ga-po đứng trước muôn vàn khó
khăn: đất nước nghèo nàn, đời sống nhân dân khốn khó, những bất ổn về
chính trị - xã hội, đặc biệt là nạn tham nhũng tràn lan từ những cấp nhỏ như
tại sân bay, phòng hải quan, nhập cư, giao thông… đến những cấp cao hơn
như Bộ trưởng, cán bộ cao cấp… Đất nước không có tài nguyên, chỉ có một
điều kiện thuận lợi duy nhất là vị trí địa lý có tầm quan trọng chiến lược: eo
15
16
quốc gia của Xin-ga-po: “Bảo vệ và giữ gìn truyền thống của một chính
quyền thật thà”. Từ triết lý này, Đảng HĐND đã xem nhiệm vụ xây dựng
“Chính quyền thật thà” như một truyền thống và trên thực tế nó đã trở thành
chuẩn mực mang tính truyền thống của Đảng này. Tháng 6 năm 1959, khi
tuyên thệ, Lý Quang Diệu và những thành viên trong Chính phủ đều mặc áo
sơ mi trắng và quần trắng - tượng trưng cho sự thanh khiết, lương thiện trong
hành vi cá nhân và cuộc sống cộng đồng của ông và những quan chức nhà
nước. Ông cũng nổi tiếng là người thiết diện vô tư, quyết không khoan dung
đối với các nhân viên công vụ phạm pháp tham nhũng, bất kể người đó có
chức vụ cao đến mấy, kể cả là trợ thủ đắc lực của mình, hay là người có thành
tích lớn trong xây dựng đất nước, tất cả đều bị xử theo pháp luật. Teh Cheang
Wan, người đã có thành tích lớn trong đấu tranh giành độc lập, xây dựng nên
nước Cộng hòa Xin-ga-po và là người có mối quan hệ cá nhân rất thân thiết
với Lý Quang Diệu, Bộ trưởng Phát triển quốc gia năm 1986; tuy nhiên, khi
ông này tham ô, nhận hối lộ 500 SGD, Lý Quang Diệu đã không niệm tình
riêng và quyết định trừng trị theo đúng pháp luật. Đây vẫn là một trong những
câu chuyện còn được nhắc lại về quyết tâm chống tham nhũng của nhà lãnh
đạo Xin-ga-po này. Hơn nữa, sự quyết tâm mạnh mẽ xây dựng Chính phủ
Xin-ga-po không chỉ thể hiện ở những tuyên bố, lời nói mà còn được thể hiện
thông qua những biện pháp đưa các chính sách đó đi vào thực tiễn. Chính nhờ
sự quyết tâm này, Đảng HĐND đã tạo dựng được sự tin tưởng, ủng hộ tích
cực của người dân.
2.3. Không có tham nhũng và suy thoái
Đảng HĐND vừa thực hiện quyền lực tập trung vừa thực hiện quyền
lực trong sạch, không có tham nhũng biến chất, đây là một đặc điểm độc đáo
có lẽ chỉ thấy ở Đảng này.
Đồng thời Đảng HĐND chủ trương trả lương cao cho các chức vụ lãnh
đạo để họ yên tâm làm việc mà không phải lo tìm thêm nguồn thu nhập.
Lương của Bộ trưởng tương đương với thu nhập trung bình của người lãnh
đạo công ty lớn trong nước. Lương Thủ tướng Xin-ga-po cao hơn gấp đôi
18
lương Tổng thống Mỹ, nhưng không có các chế độ ưu đãi như Tổng thống Mỹ
(nhà ở trong thời gian tại nhiệm, phương tiện đi lại v.v…).
Đảng HĐND luôn bảo đảm người nắm quyền lực phải là người trong
sạch, tài đức ưu tú của xã hội; không đề bạt người lãnh đạo theo bất kỳ tiêu
chuẩn nào khác.
Đảng HĐND tận dụng quyền lực nắm được để thực hiện mọi ý tưởng,
mục tiêu của mình, trong đó có ý tưởng loại trừ tham nhũng. Và họ đã làm
được điều đó, trong khi đảng cầm quyền ở nhiều nước khác không làm được.
Giữ đảng trong sạch liêm khiết suốt hơn nửa thế kỷ qua là một thành
tích góp phần quyết định số phận Đảng HĐND được nhân dân chọn làm
đảng lãnh đạo nước này. Ngay từ ngày mới thành lập Đảng đã xác định
phòng chống tham nhũng là công tác quan trọng số một, đưa ra ý tưởng “Vì
sinh tồn phải liêm khiết; vì phát triển phải chống tham nhũng”. Huy hiệu
Đảng HĐND là một vòng tròn màu lam trên nền trắng, có một tia chớp đỏ
cắm xuống chính giữa vòng tròn. Màu trắng tượng trưng sự trong sạch liêm
khiết, vòng xanh tượng trưng sự đoàn kết và hòa hợp sắc tộc; tia chớp tượng
trưng hành động dũng mãnh hiệu quả.
Ban lãnh đạo Đảng với hạt nhân là Lý Quang Diệu luôn ôm ấp lý tưởng
cao xa phấn đấu vì một nước Xin-ga-po độc lập và giàu mạnh chứ không phải
vì mưu lợi cho cá nhân mình. Tuy phần lớn đảng viên là người Hoa, vốn có
truyền thống Nho giáo trọng người lãnh đạo (ngày xưa là trọng vua quan)
nhưng Đảng HĐND lại hoàn toàn không tự cho mình quyền được hưởng bất
đất nước Xin-ga-po đạt được rất nhiều thành tựu to lớn, niềm tin của nhân dân
Xin-ga-po vào Đảng Hành động Nhân dân không ngừng được củng cố và
nâng cao. Đảng Hành động Nhân dân thực sự là một tấm gương, là một điển
hình để các chính đảng đang cầm quyền ở các quốc gia trên thế giới, trong đó
có Đảng Cộng sản Việt Nam học tập về việc lãnh đạo đất nước, đưa đất nước
từ đói nghèo đến văn minh, hiện đại, về đường lối, chiến lược phát triển kinh
tế và đặc biệt là việc xây dựng đảng trong sạch, liêm khiết. Với những gì làm
được cho đất nước Xin-ga-po, có thể chắc chắn rằng Đảng Hành động Nhân
dân sẽ tiếp tục giữ vai trò cầm quyền tại Xin-ga-po và lãnh đạo nhân dân Xinga-po đi theo con đường của Lý Quang Diệu để tiến đến một tương lai tươi
sáng hơn.
21
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Dương Văn Quảng (2007). Xingapo đặc thù và giải pháp. Nxb Chính
trị Quốc gia, Hà Nội.
2. Đoàn khảo sát Trung Quốc (1997). Văn minh tinh thần Singapore.
Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội.
3. Hoàng Thị Thanh Nhàn (2012). Chính sách phòng chống tham
nhũng của Singapore. Khóa luận tốt nghiệp cử nhân Đông phương học,
Trường Đại học Khoa học Huế.
4. Hồ Hải Anh, Di sản quý nhất của ông Lý Quang Diệu: Đảng Hành
động Nhân dân.
5. Lý Quang Diệu (2001). Bí quyết hóa rồng: Lịch sử Singapore 1965 2000. Nxb. Trẻ, Tp. Hồ Chí Minh.
6. Nguyễn Hữu Vũ - Nguyễn Minh Thọ, Đảng PAP và chính trị
Singapore, Văn hóa Nghệ An.
7. Nguyễn Thị Quế - Tống Đức Thảo, Kinh nghiệm xây dựng Đảng
cầm quyền ở Singapore, Nxb Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh.
8. Trần Khánh (2008). Kinh nghiệm phát triển sức mạnh quốc gia của