Tiểu luận môn học Kinh tế Chính trị Kinh tế hàng hoá
Lời nói đầu
Trong thời kỳ phát triển kinh tế, Đảng và Nhà nớc ta đã có nhiều chủ tr-
ơng, đờng lối để phát triển nền kinh tế quốc dân. Trong đó việc phát triển nền
kinh tế hàng hoá là nhiệm vụ cơ bản nhất. Nớc ta là một nớc nông nghiệp lạc
hậu, kinh tế đi lên chủ yếu là sản xuất nhỏ, tự cung, tự cấp. ở một số vùng núi
còn mang đậm dấu ấn của kinh tế tự nhiên. Lại trải qua nhiều năm chiến
tranh, nền kinh tế nớc ta không thể vơn dậy nổi một cách vững chắc, hàng hoá
sản xuất ra không đủ phục vụ cho nhu cầu tiêu dùng của ngời dân. Hơn thế
nữa kinh tế hàng hoá ở nớc ta lại có một thời gian dài hoạt động theo cơ chế
của nền kinh tế tập trung chỉ huy. Do vậy việc xây dựng một quan hệ sản xuất
mới tạo điều kiện cho lực lợng sản xuất phát triển nhằm thúc đẩy nền kinh tế
hàng hoá phát triển là một việc làm tối quan trọng của Đảng và Nhà nớc ta
trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội.
Xuất phát từ sự nhận thức rõ về tầm quan trọng của việc phát triển kinh
tế hàng hoá ở Việt Nam đã khiến em chọn đề tài: " Kinh tế hàng hoá ".
Mục đích của bài viết này là tìm hiểu thế nào là kinh tế hàng hoá ở Việt
Nam, cơ sở khách quan để tồn tại và phát triển của nền kinh tế hàng hoá ở
Việt Nam, các giải pháp để phát triển nền kinh tế hàng hoá nhiều thành phần
ở Việt Nam.
Trần Thị Bích Vân Lớp 708 MSV: 02D03835
1
Tiểu luận môn học Kinh tế Chính trị Kinh tế hàng hoá
I. Sự ra đời của kinh tế hàng hoá
Trong lịch sử phát triển của nền kinh tế hàng hoá có hai hình thức kinh tế rõ
rệt là kinh tế tự nhiên và kinh tế hàng hoá. Kinh tế hàng hoá là sản xuất ra sản
phẩm để bán đó là hình thức tổ chức lên nền sản xuất xã hội trong đó mối quan hệ
kinh tế giữa những ngời sản xuất biểu hiện qua thị trờng, qua việc mua bán sản
phẩm lao động với nhau. Sản xuất hàng hoá ra đời dựa trên hai điều kiện là có sự
phân công lao động xã hội, phân công lao động xã hội là sự chuyên môn hóa sản
xuất, mỗi ngời chỉ sản xuất một hay một số sản phẩm nhất định nhng nhu cầu cuộc

có các nhà doanh nghiệp có tầm cỡ, thu nhập của ngời làm công ăn lơng và nhân
dân thấp kém, sức mua hàng hoá của xã hội và dân c thấp lên nhu cầu tăng chậm,
dung lợng thị trờng trong nớc còn hạn chế. Những biểu hiện trên một mặt phản ánh
trình độ thấp kém về dung lợng nhu cầu hàng hoá và khả năng cạnh tranh hàng hoá
trên thị trờng. Nó cũng tạo ra một áp lực buộc ta phải vơn lên phải vợt qua thực
trạng nói trên đa nền kinh tế hàng hoá phát triển cả về số lợng lẫn chất lợng và
nâng dần khả năng cạnh tranh của nền kinh tế hàng hoá nớc ta.
Nền sản xuất hàng hoá bao gồm sản xuất hàng hoá giản đơn và sản xuất
hàng hoá t bản chủ nghĩa. Sản xuất hàng hoá t bản chủ nghĩa dẫn tới sự phá vỡ của
nền kinh tế tự nhiên. Khởi điểm phát sinh ra chủ nghĩa t bản chính là nền sản xuất
hàng hoá, trao đổi hàng hoá phát triển thì cạnh tranh trở lên kịch liệt. Những thơng
nhân, thợ thủ công cũng biến thành những nhà t bản.
Nền kinh tế hàng hoá dựa trên cơ sở kinh tế tồn tại nhiều thành phần với
nhiều hình thức sở hữu khác nhau về t liệu sản xuất là cơ sở kinh tế gắn liền với sự
tồn tại và phát triển kinh tế hàng hoá, thực trạng kinh tế hàng hoá kém phát triển ở
nớc ta do nhiều nhân tố, xong nhân tố gây ra hậu quả nặng nề nhất là sự nhận thức
không đúng đắn dẫn đến nôn nóng xoá bỏ nhanh các thành phần kinh tế, thực chất
là xoá bỏ điều kiện tồn tại và phát triển kinh tế hàng hoá, làm mất khả năng cạnh
tranh và tác dụng tích cực của kinh tế hàng hoá. Nền kinh tế hàng hoá nhiều thành
phần là nguồn lực tổng hợp to lớn về nhiều mặt có khả năng đa nền kinh tế vợt khỏi
thực trạng thấp kém đa nền kinh tế hàng hoá phát triển cả trong điều kiện vốn ngân
sách nhà nớc còn hạn hẹp. Trong nền kinh tế hàng hoá còn nhiều chịu tác động của
sự thay đổi cơ cấu ngành theo hớng ngành kinh tế dịch vụ. Trong ngành dịch vụ có
khả năng thu nguồn lao động không nhỏ.
Trong điều kiện đó các thành phần kinh tế có khả năng mở rộng, có tác dụng
làm cho kinh tế hàng hoá và dịch vụ phát triển, cơ cấu công nông nghiệp và dịch vụ
sớm hình thành theo định hớng chuyển dịch cơ cấu kinh tế, làm mọi doanh nghiệp
dù ở thành phần kinh tế nào cũng đến đợc tự do kinh doanh theo pháp luật, đợc
pháp luật bảo hộ quyền sở hữu và quyền thu nhập hợp pháp.
Các chủ thể kinh tế đều đợc hoạt động( kinh doanh) theo cơ chế tự chủ, hợp

mặt xã hội của nó.
Sản xuất hàng hoá càng phát triển, thì thị trờng hàng hoá tiêu dùng và các
dịch vụ " thị trờng đầu ra " mở rộng, kéo theo sự phát triển của thị trờng các yếu tố
sản xuất " thị trờng đầu vào " nh : thị trờng t liệu sản xuất, thị trờng các hàng hoá
đặc biệt, nh thị trờng sức lao động, tiền vốn, thông tin, khoa học, đất đai, thị trờng
chứng khoán Quy mô các quan hệ kinh tế phát triển kéo theo thị trờng phát triển:
Từ thị trờng địa phơng, khu vực, tới thị trờng cả nớc, vơn ra tới thị trờng quốc tế.
Cùng với sự phát triển thị trờng, dần dần thể chế thị trờng cũng từng bớc đợc hình
thành.
II. Liên hệ thực tế ở Việt Nam
Nớc ta do chịu ảnh hởng lâu ngày của cơ chế kế hoạch hóa tập chung quan
liêu, bao cấp, nên hệ thống ngân hàng, tín dụng, thuế, quĩ bảo hiểm với t cách là
những công cụ để nhà nớc điều hành vĩ mô nền kinh tế hàng hoá, còn thấp kém.
Đất nớc mới bắt đầu xác định pháp luật về kinh tế nhng lại cha đồng bộ, xã hội cha
quen tập quán chấp hành pháp luật trong hoạt động kinh doanh bộ máy nhà nớc
Trần Thị Bích Vân Lớp 708 MSV: 02D03835
4
Tiểu luận môn học Kinh tế Chính trị Kinh tế hàng hoá
biết ít về cơ chế thị trờng, thiếu các chiến lợc kinh tế mang tính khoa học và thực
tiễn còn lúng túng trong cách quản lý vĩ mô.
Trong điều kiện đó phấn đấu nâng cao năng lực và tăng cờng các công cụ và
do đó nâng cao trình độ quản lý kinh tế vĩ mô của nhà nớc là xu hớng vận động
khách quan ở nớc ta trớc mắt lẫn lâu dài
Chính vì thế mà đảng ta chủ trơng phát triển nền kinh tế hàng hoá nhiều
thành phần vận động theo cơ chế thị trờng có sự quản lý của nhà nớc theo định
hớng xã hội chủ nghĩa.
ở đây nhà nớc do dân, của dân và vì dân, dới sự lãnh đạo của Đảng là nhân
tố quyết định nhất đảm bảo tính định hớng xã hội chủ nghĩa.
Nhờ kết quả của 10 năm đổi mới, vai trò quản lý của nhà nớc đã đợc tăng c-
ờng. Bằng công cụ pháp luật, kế hoạch, các thiết chế về tài chính, tiền tệ và những

doanh của các doanh nghiệp trong nớc và ngời nớc ngoài đợc tiến hành thuận lợi và
trở lên hấp dẫn hay không phụ thuộc nhiều nhân tố, nhng trớc hết phụ thuộc vào
trình độ phát triển của các kết cấu hạ tầng, kết cấu hạ tầng vật chất bao gồm; giao
thông vận tải, điện nớc , thông tin bu điện còn kết cấu hạ tầng xã hội chủ yếu và
quan trọng nhất là hệ thống tài chính ngân hàng, thơng mại, giáo dục, bảo vệ sức
khỏe, bảo hiểm Cần ý thức đợc rằng một trong những tính quy luật có liên quan
đến chiến lợc đầu t xác định kết cấu hạ tầng vật chất và xã hội, phải đi trớc một bớc
so với đầu t kinh doanh trực tiếp. Đầu t cho kết cấu vật chất và xã hội đòi hỏi số
vốn lớn, thu hồi vốn chậm, hoặc thu hồi một phần, do vậy thờng do nhà nớc đảm
nhiệm. Nền kinh tế hàng hoá ở các nớc t bản phát triển, giúp họ sớm có ý thức về
tính qui luật này và so với các nớc xã hội chủ nghĩa và nớc ta. Chính sự non kém về
kết cấu hạ tầng là một trong những nguyên nhân cản trở việc thực hiện luật đầu t n-
ớc ngoài, mặc dù ở nớc ta đã ban hành sớm và với những điều khoản hấp dẫn.
Cần có hệ thống pháp luật và bộ máy thực hiện sao cho đủ sức chống làm ăn
phi pháp, đồng thời chống đợc sự quan liêu, cửa quyền, độc quyền và đặc quyền
đặc lợi, khi nền kinh tế tồn tại nhiều thành phần tạo đợc tâm lý, tập quán có tính xã
hội phù hợp và có lợi cho sự phát triển kinh tế hàng hoá .
Cần có các nhà quản lý và nhà kinh doanh giỏi thích nghi với cơ chế thị tr-
ờng. Điều kiện này rất quan trọng có thể nói là quyết định đến hiệu quả đầu t, hiệu
quả kinh doanh, tăng sự hấp dẫn cho ngời hoặc tổ chức của nớc ngoài muốn liên
doanh với nớc ta. Các điều kiện nói trên là những điều kiện cần thiết quyết định
phần lớn kết quả của quá trình chuyển biến nền kinh tế hàng hoá nớc ta vận động
theo cơ chế thị trờng có sự quản lý vĩ mô của nhà nớc không cầu toàn không chờ
đợi, mà vừa làm vừa tạo dựng, vừa củng cố phát triển và hoàn thiện các điều kiện
thị trờng vì thế nó phải là một quá trình.
Thực hiện nhất quán và lâu dài chính sách kinh tế nhiều thành phần, theo
đinh hớng xã hội chủ nghĩa với các hình thức sở hữu đa nh ; Sở hữu nhà nớc ,sở hữu
tập thể, sở hữu hỗn hợp, sở hữu cá thể, sở hữu t bản t nhân Qua đó và bằng cách
đó cho phép sử dụng có hiệu quả sức mạnh tổng hợp của các thành phần kinh tế có
lợi cho sự phát triển kinh tế hàng hoá, tạo điều kiện để nhà nớc dành vốn đầu t cho

quốc tế, nhng lại là thế yếu của họ.
Một nguyên tắc cần chú ý có liên quan đến cung cầu và thị trờng là ngời ta
bán hoặc sản xuất cái mà thị trờng trong và ngoài nớc cần, chứ không phải bán cái
gì mà họ có. Thực hiện chính sách đối ngoại có lợi cho sự phát triển kinh tế hàng
hoá muốn vậy phải mở rộng quan hệ theo hớng đa dạng hóa về hình thức, đa dạng
hóa vể nguồn, phải quán triệt nguyên tắc hai bên cùng có lợi, không can thiệp vào
nội bộ của nhau và không phân biệt chế độ chính trị xã hội. Rõ ràng xác định và
phát triển nền kinh tế hàng hoá ở nớc ta là quá trình vừa có tính cấp bách, trớc mắt,
vừa là cơ bản lâu dài. Trong quá trình đó không tránh khỏi những khó khăn do
điểm xuất phát thấp của nền kinh tế nớc ta gây ra song cũng có thuận lợi nhất định
cần khai triển nhu cầu và thị trờng trong nớc, môi trờng và con ngời Việt Nam năng
Trần Thị Bích Vân Lớp 708 MSV: 02D03835
7
Tiểu luận môn học Kinh tế Chính trị Kinh tế hàng hoá
động có khả năng tiếp nhận cơ chế thị trờng. Nớc ta nằm trong vùng Châu á - Thái
Bình Dơng - vùng trung tâm kinh tế năng động nhất thế giới hiện nay. Đảng và nhà
nớc ta kiên quyết đổi mới theo hớng có lợi cho sự phát triển kinh tế hàng hoá .

Trần Thị Bích Vân Lớp 708 MSV: 02D03835
8