MỤC LỤC
1: MỞ ĐẦU.............................................................................................................................................2
1.1 Lí do chọn đề tài:..............................................................................................................................2
1.2. Mục đích nghiên cứu sáng kiến:.....................................................................................................3
1.3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:.................................................................................................3
1.4. Phương pháp nghiên cứu:..............................................................................................................3
2: NỘI DUNG CỦA SÁNG KIẾN................................................................................................................3
2.1. Cơ sở lí luận:....................................................................................................................................3
2.2. Thực trạng:......................................................................................................................................4
2.3. Các giải pháp cụ thể:.......................................................................................................................6
2.4. Kết quả đạt được:.........................................................................................................................14
3: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ..................................................................................................................19
3.1. Kết luận:........................................................................................................................................19
3.2. Kiến nghị:.......................................................................................................................................19
1
1: MỞ ĐẦU
1.1 Lí do chọn đề tài:
Chúng ta đã biết mục tiêu đào tạo của tiểu học là giúp trẻ phát triển
toàn diện mà âm nhạc là một trong những phương tiện hiệu quả nhất để thực
hiện nhiệm vụ giáo dục. Âm nhạc mang tính chất thực hành về thẩm mĩ, về
nghệ thuật thông qua các bài học hát giáo dục cho các em những tình cảm đạo
đức trong sáng, phẩm chất tốt đẹp, phát triển năng lực trí tuệ. Từ việc nghe
hát, tập hát, và biết được một số kiến thức về âm nhạc thông qua các bài hát
sẽ góp phần giáo dục năng lực cảm thụ âm nhạc, kích thích tiềm năng nghệ
thuật, làm cho đời sống tinh thần của trẻ thêm phong phú, lành mạnh, tạo điều
kiện để các em bộc lộ và phát triển được năng khiếu âm nhạc. Chính vì vậy
trong chương trình giáo dục thế hệ trẻ, giáo dục âm nhạc được coi là một
trong những nội dung quan trọng của lứa tuổi học sinh. Những hình tượng âm
tốt trong việc dạy học hát.
Phân tích các ưu – nhược điểm trong các tiết dạy qua đó có biện pháp
làm cho học sinh có hứng thú, say mê để nâng cao chất lượng giảng dạy.
1.3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:
- Học sinh tất cả các khối lớp trong trường.
- Nội dung chương trình, tài liệu SGK, giáo trình âm nhạc các khối lớp.
1.4. Phương pháp nghiên cứu:
Phương pháp liên ngành.
Phương pháp lí luận.
Nhóm nghiên cứu phương pháp thực tế:
+ Phương pháp trình bày tác phẩm.
+ Phương pháp thực hành.
+ Phương pháp trực quan.
+ Phương pháp kiểm tra, đánh giá.
- Phương pháp tổng kết rút kinh nghiệm
2: NỘI DUNG CỦA SÁNG KIẾN
2.1. Cơ sở lí luận:
Như chúng ta đã biết, ngày nay âm nhạc có một vị trí quan trọng trong
nhà trường phổ thông. Giáo dục âm nhạc là hoạt động nghệ thuật có tác dụng
giáo dục tình cảm đạo đức, thẩm mỹ cho học sinh. Giáo dục âm nhạc hình
3
thành cho các em lòng yêu thiên nhiên, Tổ quốc, tình yêu thương con người.
Không chỉ vậy, giáo dục âm nhạc còn là phương tiện nâng cao khả năng trí
tuệ, phát triển thể chất, giúp trẻ phát triển trí tưởng tượng, củng cố kiến thức
qua học tập, vui chơi. Âm nhạc dẫn dắt trẻ đến với những hiện tượng sống
động của đời sống, giúp trẻ hình thành sự liên tưởng sâu sắc, làm cho các em
yêu thích nghệ thuật, hình thành ở học sinh nột tâm hồn trong sáng, một thị
hiếu âm nhạc lành mạnh, lòng khao khát sáng tạo, giàu tình cảm, nhanh nhẹn
trên địa bàn xã Nam Xuân, một xã đặc biệt khó khăn của huyện với số dân
đông, địa bàn rộng lại đa số là dân tộc thiểu số. Các em học sinh chưa được
tham gia các câu lạc bộ hay chương trình văn nghệ lớn nên đại trà là thiếu tự
tin, chưa mạnh dạn dẫn đến các giờ học âm nhạc chưa tự nhiên, hứng thú, sôi
nổi.
- Khả năng cảm nhận âm nhạc của học sinh còn mơ hồ. Học sinh học
âm nhạc còn nhàm chán, chưa có sức thu hút, lôi cuốn. Đa số các em còn học
vẹt, hát theo cảm tính, còn sai về giai điệu bài hát. Học sinh đọc nhạc còn sai
về cao độ, trường độ, chưa nhận biết nốt nhạc một cách chuẩn xác.
- Đồ dùng, thiết bị dạy học cho giáo viên còn hạn chế. Đồ dùng tự làm
còn ít. Vì thế dẫn đến các tiết học trở nên cứng nhắc.
- Các loại nhạc cụ gõ cho học sinh chưa đầy đủ, đa dạng. Làm cho tiết
học trở nên đơn điệu.
- Học sinh chưa phát huy trí tưởng tượng, sáng tạo trong giờ học.
- Năng lực cảm thụ, khả năng phát triển âm nhạc của các em chưa được
sâu sắc.
- Chưa thường xuyên đưa công nghệ thông tin vào giảng dạy để tạo cho
tiết dạy thêm sinh động hơn.
Vậy tất cả những nguyên nhân trên cho ta thấy rằng việc sử dụng đồ
dùng, thiết bị dạy học là rất quan trọng. Nó góp phần quyết định chất lượng
hiệu quả của một giờ học hát, nghe nhạc hay một giờ tập đọc nhạc.
Đây là một vấn đề cấp bách và cần được quan tâm. Bên cạnh đó đội
ngũ giáo viên cần phải có bề dày kinh nghiệm, kiến thức nhằm đảm bảo các
giờ dạy trên lớp đạt hiệu quả cao, đáp ứng nhu cầu của ngành giáo dục phát
triển một cách toàn diện.
5
2.3. Các giải pháp cụ thể:
Đồ dùng, thiết bị dạy học là những phương tiện vật chất cho giáo viên
Giáo viên sẽ đàn thang âm và cho học sinh đứng lên luyện thanh 1-2
phút.
+Việc 3: Đọc lời ca.
+Việc 4: Tập hát từng câu. Khi tập hát từng câu giáo viên tắt phần nhạc
đệm và sử dụng nguyên âm sắc piano đệm mẫu theo câu hát để học sinh hát
chuẩn về cao độ của câu hát. Và đặc biệt đệm đàn theo cao độ của câu hát thì
học sinh đã có thể chăm chú học tập, lôi cuốn, phát triển tai nghe một cách
tuyệt đối, giờ học sẽ không ồn ào và lộn xộn.
+Việc 5: Hát cả bài.
Sau khi đã học thuộc cả bài, giáo viên đệm đàn, trưởng ban văn nghệ
bắt nhịp cho cả lớp hát theo đàn.
7
- Khi dạy tập đọc nhạc giáo viên dùng đàn phím đánh từng câu nhạc ngắn để
học sinh luyện đọc cao độ, đọc từng câu, học sinh sẽ dễ nhận biết cao độ của
nốt nhạc và đọc nhạc đúng hơn.
*Hai là, sử dụng đồ dùng:
Khi dạy học hát nếu chúng ta viết lời ca vào bảng phụ rồi treo lên bảng
và cho học sinh đọc lời ca hay tập hát từng câu sẽ tạo được sự tập trung của
học sinh, tránh tình trạng cúi mặt và đọc nhạc hay hát không đồng đều. Hay
khi dạy bài tập đọc nhạc có thể sử dụng tranh, bảng phụ có bài tập đọc nhạc
để học sinh nhìn rõ bản nhạc và tìm hiểu về các nốt nhạc, nhịp.
Ví dụ : Khi dạy học hát bài “ Lớp chúng ta đoàn kết ”. Giáo viên nên viết lời
ca lên bảng phụ để khi vào bài dạy học sinh sẽ luôn quan sát nhìn thẳng tập
trung về phía giáo viên và như vậy sẽ tránh được tình trạng học sinh cúi
xuống hoặc quay sang ngang, bài dạy sẽ đạt kết quả cao hơn.
10
Ví dụ: Học bài hát “ Cộc cách tùng cheng ”
Bài này ta chuẩn bị bộ nhạc cụ: Sênh, thanh la, mõ, trống. Và có thể sử
dụng bộ gõ ngay ở phần giới thiệu bài. Mỗi loại nhạc cụ sẽ phát ra một loại
âm thanh rất hay và vui tai, ngay bước đầu đã lôi cuốn được học sinh và như
vậy giáo viên có thể đi vào bài học một cách tự nhiên và bắt đầu cùng học
sinh tìm hiểu về tiếng kêu âm thanh của các loại nhạc cụ ấy.
“ Sênh kêu nghe tiếng vui nhất
Cách cách cách, cách cách cách
Thanh La kêu tiếng rất vang
Cheng cheng cheng, cheng cheng cheng
Mõ kêu nghe sao đĩnh đạc
Cộc cộc cộc, cộc cộc cộc
Trống kêu rộn rã tưng bừng
Tùng tùng tùng, tùng tùng tùng ”.
Tiếp theo sau phần học hát là phần gõ đệm. Lúc này giáo viên sẽ sử
dụng bộ nhạc cụ đã giới thiệu với các em từ đầu tiết học. Giáo viên có thể
phân chia mỗi nhóm một loại nhạc cụ, khi nghe đến tên nhạc cụ của nhóm
11
mình thì gõ. Với cách dạy này sẽ giúp học sinh cảm thấy đây không còn là
một giờ học mà nó vừa học vừa chơi rất thú vị.
*Bốn là, sử dụng tranh ảnh:
Sử dụng tranh ảnh sẽ giúp học sinh có những hình ảnh thực tế, được
học tập bằng đa giác quan, làm cho tiết học trở nên sinh động, hấp dẫn hơn.
Khi dạy học hát nếu giáo viên dùng tranh ảnh để giới thiệu ở phần đầu nội
phần mềm power point, từ đó thiết kế, tìm những hình ảnh minh họa, âm
13
thanh sôi động, tư liệu dẫn chứng phù hợp với bài giảng để chuẩn bị tốt cho
mình những tiết dạy hay, cuốn hút học sinh vào bài dạy qua những hình ảnh
trên màn hình chiếu. Các em sẽ say sưa học, theo dõi chăm chú bước tiếp
theo cô sẽ chiếu lên cái gì…cứ như thế hết sự tò mò này đến sự tò mò khác
cho đến lúc kết thúc tiết học mà học sinh vẫn còn chưa hết cảm xúc, chưa hết
hứng thú.
2.4. Kết quả đạt được:
Với những giải pháp và sự kết hợp liên ngành, tôi đã nghiên cứu và áp
dụng vào giảng dạy. So với đầu năm học 2015 – 2016 các em còn rụt rè, e
ngại, không tự tin biểu diễn thì đến cuối học kì II các em đã mạnh dạn, tự tin
và đặc biệt là đã thành lập được đội văn nghệ tham gia giao lưu “ Ngày hội
giao lưu học sinh Tiểu học năm học 2015 – 2016 ” cấp huyện.
14
Tiếp tục áp dụng giải pháp sử dụng thiết bị, đồ dùng dạy học trong năm
học 2016 – 2017 tôi nhận thấy kết quả học tập của học sinh đã có bước
chuyển biến rõ rệt. Khả năng nhận biết âm nhạc của học sinh đã có sự phát
triển lớn. Các em đọc nhạc rất tốt, nghe cô đệm đàn nhận biết được giai điệu
bài hát chuẩn xác. Qua khảo sát thì cho thấy số lượng học sinh đạt yêu cầu
cao, không có học sinh đạt ở mức không hoàn thành.
Học sinh rất say mê, tự tin và dần hình thành những nhân cách đạo đức
đáng quý thông qua các bài học hát. Các em sôi nổi hơn trong giờ học.
lòng yêu thích say mê âm nhạc. Học sinh hát đúng giai điệu, cảm nhận tốt sẽ
yêu thích môn học. Qua thực tế giảng dạy theo chương trình SGK, đổi mới
phương pháp dạy học, sử dụng triệt để thiết bị đồ dùng trong giảng dạy âm
nhạc các khối lớp, tôi thấy đây là phương pháp rất tốt, đạt hiệu quả cao, rất
thuận lợi cho người dạy và học.
Chúng ta phải biết thiết kế, lập kế hoạch cho giờ học sao cho thật sôi nổi
nhưng lại hết sức nhẹ nhàng, làm sao để trò tự hoạt động, thầy làm việc ít, trò
được tìm tòi, suy nghĩ phát huy tính tích cực và tự giác của học sinh. Các em
được làm việc nhiều, khả năng ghi nhớ lâu, bền vững. Các em được lĩnh hội
tri thức bằng chính khả năng của mình.
Để đạt được điều đó thì đòi hỏi người giáo viên phải tâm huyết với
nghề, không ngừng học hỏi nâng cao chuyên môn nghiệp vụ, luôn có ý thức
đặt chất lượng học của học sinh lên hàng đầu.
3.2. Kiến nghị:
Các cấp lãnh đạo thường xuyên tổ chức các phong trào văn nghệ.
Phòng giáo dục cần mở nhiều các chuyên đề hướng dẫn giáo viên tiếp
cận sử dụng các nhạc cụ trong nhà trường và nâng cao chất lượng dạy học.
Nhà trường nên tạo điều kiện bổ sung đầy đủ cơ sở vật chất, cần tập
trung trang bị những thiết bị tối thiểu, cần thiết phục vụ yêu cầu đồng bộ giữa
thiết bị chứng minh của giáo viên và thiết bị thực hành của học sinh, cần kết
hợp trang thiết bị truyền thông đơn giản và thiết bị hiện đại để phục vụ cho
việc dạy và học đạt hiệu quả tốt nhất.
Giáo viên nên mạnh dạn đổi mới nội dung, hình thức trong giờ lên lớp.
19
Trên đây là một số giải pháp sử dụng đồ dùng, thiết bị dạy học nhằm
nâng cao hiệu quả học hát cho học sinh của tôi, rất mong được sự đóng góp ý
kiến của đồng chí, đồng nghiệp để sáng kiến được hoàn thiện và đạt hiệu quả
cao hơn./.
21