BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

NGUYỄN THỊ HỒNG YẾN

CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN VIỆC
TRIỂN KHAI THÀNH CÔNG PHÂN HỆ KẾ TOÁN
TRONG HỆ THỐNG ERP TẠI VIỆT NAM

Chuyên ngành
Mã số

: Kế toán
: 60340301

LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ

Người hướng dẫn khoa học:
TS. NGUYỄN THỊ THU HIỀN

TP. Hồ Chí Minh – Năm 2016


LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan luận văn thạc sĩ: “Các nhân tố ảnh hưởng đến việc triển khai
thành công phân hệ kế toán trong hệ thống ERP tại Việt Nam” là công trình
nghiên cứu của riêng tôi. Các kết quả trong luận văn là trung thực và chưa từng
được công bố trong bất kỳ công trình nào khác.
Học viên
Nguyễn Thị Hồng Yến



1.1.1.1.

Nghiên cứu của Liang Zhang và cộng sự (2002).............................6

1.1.1.2.

Nghiên cứu của Gede Rasben Dantes (2011) ................................10

1.1.1.3.

Nghiên cứu của Jiang Yingji (2005) ...............................................12

1.1.2.

Các nghiên cứu trong nƣớc ............................................................14

1.1.2.1.

Nghiên cứu của Tiến sĩ Nguyễn Bích Liên (2012) ........................14

1.1.2.2.

Nghiên cứu của Nguyễn Hữu Hoàng Thọ (2012) .........................15


1.1.2.3.

Nghiên cứu của Ngụy Thị Hiền và Phạm Quốc Trung (2013) ....17



2.1.8.

Phân hệ kế toán trong hệ thống ERP ............................................27

2.2. Quan điểm về hệ thống thông tin thành công .........................................30
2.3. Các nhân tố ảnh hƣởng đến việc triển khai thành công hệ thống ERP31
Chƣơng 3: PHƢƠNG PHÁP VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU ............................34
3.1. Quy trình nghiên cứu ................................................................................34
3.2. Phƣơng pháp nghiên cứu ..........................................................................36
3.2.1.

Nghiên cứu định tính .......................................................................36

3.2.2.

Nghiên cứu định lƣợng....................................................................36

3.2.2.1.

Thiết kế mẫu nghiên cứu ................................................................36

3.2.2.2.

Thiết kế bảng câu hỏi ......................................................................37

3.2.2.3.

Phƣơng pháp thu thập dữ liệu .......................................................37


Đánh giá độ tin cậy thang đo Sự chính xác của dữ liệu kế toán .55

4.3.1.5.

Đánh giá độ tin cậy thang đo Trình độ, năng lực và kinh nghiệm

của chuyên viên tƣ vấn ....................................................................................56
4.3.1.6.

Đánh giá độ tin cậy thang đo Đào tạo............................................57

4.3.1.7.

Đánh giá độ tin cậy thang đo Ngƣời sử dụng................................57

4.3.1.8.

Đánh giá độ tin cậy thang đo Môi trƣờng văn hoá ......................58

4.3.1.9.

Đánh giá độ tin cậy thang đo Triển khai thành công phân hệ kế

toán trong ERP.................................................................................................59
4.3.2.

Phân tích nhân tố khám phá EFA .................................................60

4.3.3.


Bảng 4.4. Cronbach‟s Alpha của thang đo Tái cấu trúc quy trình kinh doanh .........55
Bảng 4.5. Cronbach‟s Alpha của thang đo Sự chính xác của dữ liệu kế toán ..........55
Bảng 4.6. Cronbach‟s Alpha của thang đo Trình độ, năng lực và kinh nghiệm của
chuyên viên tư vấn ....................................................................................................56
Bảng 4.7. Cronbach‟s Alpha của thang đo Trình độ, năng lực và kinh nghiệm của
chuyên viên tư vấn (lần 2) .........................................................................................57
Bảng 4.8. Cronbach‟s Alpha của thang đo Đào tạo ..................................................57
Bảng 4.9. Cronbach‟s Alpha của thang đo Người sử dụng ......................................58
Bảng 4.10. Cronbach‟s Alpha của thang đo Người sử dụng (lần 2) .........................58
Bảng 4.11. Cronbach‟s Alpha của thang đo Môi trường văn hóa.............................59
Bảng 4.12. Cronbach‟s Alpha của thang đo Triển khai thành công phân hệ kế toán
trong ERP ..................................................................................................................59
Bảng 4.13. Kết quả kiểm định KMO và Bartlett ......................................................60
Bảng 4.14. Bảng Eigenvalues và phương sai trích ...................................................60
Bảng 4.15. Ma trận hệ số tải nhân tố ........................................................................61
Bảng 4.16. Ma trận tương quan giữa các biến ..........................................................64
Bảng 4.17. Đánh giá độ phù hợp của mô hình ..........................................................66
Bảng 4.18. Kiểm định độ phù hợp của mô hình .......................................................66
Bảng 4.19. Kết quả phân tích hồi quy tuyến tính bội................................................67


DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ

Hình 1.1. Các yếu tố ảnh hưởng đến triển khai thành công ERP tại các doanh nghiệp
ở Trung Quốc ..............................................................................................................9
Hình 1.2. Các yếu tố ảnh hưởng đến triển khai thành công dự án ERP tại các doanh
nghiệp ở Phần Lan.....................................................................................................14
Hình 2.1. Mô hình tích hợp dữ liệu từ các phân hệ khác về sồ cái tài khoản ...........27
Hình 2.2: Mô hình nghiên cứu ban đầu.....................................................................33
Hình 3.1. Quy trình nghiên cứu ................................................................................35

năng cạnh tranh và thu hút thêm nhiều đầu tư nước ngoài.
Thực tế hiện nay tại Việt Nam tỷ lệ triển khai thành công ERP cho các doanh
nghiệp không cao. Số lượng doanh nghiệp, tập đoàn triển khai ERP trên thực tế lớn
hơn số lượng doanh nghiệp công bố triển khai ERP bởi triển khai ERP không đơn
giản và đã có những dự án bị sụp đổ hoặc không đạt được sự thành công như mong
đợi khi không thể thay đổi cách thức quản trị truyền thống, khiến doanh nghiệp


2
không muốn quảng bá, tuyên truyền (ICTnews, 2013). Việc thất bại ảnh hưởng rất
nghiêm trọng đến hoạt động của doanh nghiệp: thiệt hại về chi phí tài chính, nguồn
nhân lực tham gia dự án, niềm tin của người sử dụng...
Do đó nghiên cứu xác định và đo lường các nhân tố giúp doanh nghiệp triển
khai thành công hệ thống ERP nói chung và phân hệ kế toán trong hệ thống ERP
nói riêng tại thị trường Việt Nam là rất cần thiết. Nó giúp cho doanh nghiệp có thể
tập trung vào các nhân tố này để từ đó cải thiện hoạt động doanh nghiệp, giúp cho
việc triển khai ERP được thành công hơn, đem lại nhiều lợi ích cho doanh nghiệp
đặc biệt là nâng cao chất lượng thông tin kế toán và cải thiện tổ chức công tác kế
toán trong doanh nghiệp . Theo nghiên cứu của tác giả, tại Việt Nam, số lượng các
nghiên cứu về ERP không nhiều, đa phần là các bài viết có tính chất đúc kết kinh
nghiệm triển khai ERP. Với lý do trên, tác giả đã chọn đề tài “Các nhân tố ảnh
hưởng đến việc triển khai thành công phân hệ kế toán trong hệ thống ERP tại Việt
Nam”.
2. Mục tiêu nghiên cứu
Xác định các nhân tố ảnh hưởng đến sự thành công của việc triển khai phân hệ
kế toán trong hệ thống ERP tại doanh nghiệp. Đồng thời, xác định mức độ tác động
của từng nhân tố đến việc triển khai thành công phân hệ này tại các doanh nghiệp,
tổ chức.
Đề xuất một số kiến nghị tác động vào các nhân tố ảnh hưởng đến triển khai
thành công phân hệ kế toán trong hệ thống ERP để giúp doanh nghiệp áp dụng

nước nhằm khám phá các nhân tố ảnh hưởng đến việc triển khai thành công
phân hệ kế toán trong hệ thống ERP.

-

Phương pháp khảo sát chuyên gia: Nghiên cứu sơ bộ định tính tiếp tục được
thực hiện bằng phương pháp khảo sát các chuyên gia trong việc triển khai
ERP tại thị trường Việt Nam. Mục đích của việc thảo luận này nhằm phát
hiện, khẳng định các nhân tố ảnh hưởng đến triển khai dự án, các thang đo
phù hợp với các dự án tại Việt Nam, từ đó bổ sung, điều chỉnh biến quan sát.

5.2.

Nghiên cứu định lƣợng

Nghiên cứu định lượng được thực hiện nhằm đánh giá giá trị, độ tin cậy và
mức độ phù hợp của các thang đo, kiểm định mô hình nghiên cứu, giả thuyết nghiên
cứu. Bên cạnh đó xác định mức độ ảnh hưởng của các nhân tố ảnh hưởng đến việc
triển khai thành công phân hệ kế toán trong hệ thống ERP tại Việt Nam. Các giai
đoạn như sau:
-

Thiết kế nghiên cứu.

-

Thu thập số liệu: Bảng câu hỏi khảo sát được gửi đến các đối tượng là các
chuyên gia có kinh nghiệm trong lĩnh vực triển khai ERP và các doanh



phân hệ kế toán trong hệ thống ERP tại Việt Nam.


5
8. Cấu trúc luận văn
Chương 1: Tổng quan
Chương 2: Cơ sở lý thuyết
Chương 3: Phương pháp và mô hình nghiên cứu
Chương 4: Kết quả nghiên cứu
Chương 5: Kết luận và Kiến nghị


6

Chƣơng 1: TỔNG QUAN
1.1.

Các công trình nghiên cứu liên quan

1.1.1. Các nghiên cứu nƣớc ngoài
1.1.1.1.

Nghiên cứu của Liang Zhang và cộng sự (2002)

Nghiên cứu này được Liang Zhang và các cộng sự thực hiện năm 2002. Trong
nghiên cứu này, các tác giả đã đưa ra 10 yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến thành
công của ERP là: (1) Sự tham gia của lãnh đạo; (2) Tái cấu trúc quy trình kinh
doanh; (3) Quản lý dự án hiệu quả; (4) Sự cam kết của toàn doanh nghiệp; (5) Đào
tạo; (6) Người sử dụng; (7) Sự phù hợp phần mềm và phần cứng; (8) Sự chính xác
của dữ liệu kế toán; (9) Sự hỗ trợ của nhà cung cấp; (10) Văn hoá tổ chức.

doanh nghiệp, nó tích hợp và xử lý thông tin giữa các bộ phận trong doanh nghiệp
nên bắt buộc phải có sự hỗ trợ của tất cả các bộ phận trong doanh nghiệp. Người
đứng đầu các bộ phận là những người tiên phong của dự án ERP, họ cung cấp các
nguồn lực cần thiết để hỗ trợ cho cấp dưới. Những người khác bên ngoài dự án cũng
góp phần hỗ trợ dự án thành công.
Đào tạo: Đào tạo là một quá trình cung cấp cho các nhà quản lý và nhân viên
một cái nhìn khái quát về hệ thống ERP (Sum và cộng sự, 1997). Do đó, người sử
dụng có thể hiểu hơn về mối liên hệ giữa công việc của họ với các bộ phận chức
năng khác trong doanh nghiệp. Đào tạo các khái niệm giúp cho mọi người hiểu lý
do triển khai hệ thống ERP và sự cần thiết của việc triển khai. Trong khi đó, đào tạo
chức năng giúp người sử dụng xử lý tốt hơn các tình huống trên hệ thống. Ngoài ra
người đào tạo cần cung cấp đầy đủ tài liệu liên quan đến nội dung cần đào tạo để
người sử dụng nắm rõ và chủ động hơn.
Người sử dụng: Người sử dụng liên quan đến việc tham gia vào quá trình thực
hiện phát triển hệ thống và đại diện của các nhóm người dùng mục tiêu. Trong quá
trình tham gia triển khai, người sử dụng làm quen dần với hệ thống nên khi phần
mềm ERP đưa vào vận hành thực tế sẽ dễ dàng và thuận lợi hơn.
Sự phù hợp phần mềm và phần cứng: Nhà cung cấp ERP sử dụng những nền
tảng phần cứng, cơ sở dữ liệu và hệ thống hoạt động khác nhau và một số gói ERP
này chỉ phù hợp với cơ sở dữ liệu và hệ thống hoạt động của một số doanh nghiệp.
Do đó, đầu tiên các doanh nghiệp nên phân tích các yêu cầu để chắc chắn các vấn


8
đề cần giải quyết và lựa chọn phần mềm ERP phù hợp nhất với doanh nghiệp của
mình. Phần cứng, sau đó, được lựa chọn dựa trên yêu cầu của hệ thống ERP.
Sự chính xác của dữ liệu: Bởi vì các phân hệ của hệ thống ERP kết nối với
nhau một cách chi tiết, sự sai sót dữ liệu đầu vào của một phân hệ có thể ảnh hưởng
đến những phân hệ khác. Theo Sum và cộng sự (1997), sự chính xác của dữ liệu
quyết định sự thành công của dự án ERP. Dữ liệu luôn phải đảm bảo tính toàn vẹn

của toàn
doanh nghiệp

Yếu tố ngƣời sử dụng
Người sử
dụng

Đào tạo

Yếu tố kỹ thuật
Sự phù hợp
phần cứng và
phần mềm

Triển khai
thành công
ERP

Sự chính
xác của dữ
liệu

Hỗ trợ từ nhà cung cấp
Sự hỗ trợ của
nhà cung cấp

Yếu tố văn hoá
Văn hoá tổ
chức


kết và tham gia mạnh mẽ của các nhà lãnh đạo cấp cao. Họ sẽ cung cấp
những nguồn lực và quyền hạn cần thiết để đạt được sự thành công của việc
triển khai (Bhatti, 2005).
(2) Làm việc theo nhóm: Nhóm dự án ERP nên bao gồm những thành viên được
lựa chọn về kĩ năng, kinh nghiệm, danh tiếng và sự linh hoạt. Nhóm triển
khai dự án rất quan trọng bởi vì họ sẽ chịu trách nhiệm xây dựng những kế
hoạch ban đầu, chi tiết và lịch trình dự án xuyên suốt chiều dài dự án.


11
(3) Sự tham gia của người sử dụng: Sự tham gia của người sử dụng dùng để chỉ
trạng thái tâm lý của cá nhân và được định nghĩa như tầm quan trọng và mục
đích cá nhân của một hệ thống cho một người dùng (T.R.Bhatti, 2005). Nó
cũng được định nghĩa là sự tham gia của người sử dụng trong quá trình triển
khai. Người sử dụng sẽ tham gia vào giai đoạn định nghĩa về nhu cầu hệ
thống ERP của công ty cũng như trong việc triển khai hệ thống này.
(4) Trình độ, năng lực và kinh nghiệm của chuyên viên tư vấn: Việc lựa chọn
chính xác chuyên viên tư vấn sẽ ảnh hưởng rất lớn đến việc triển khai thành
công hệ thống ERP. Lựa chọn những chuyên viên tư vấn có kiến thức trong
lĩnh vực doanh nghiệp đang hoạt động có thể giúp triển khai hệ thống phù
hợp với nhu cầu của doanh nghiệp.
Nhóm đặc tính về quy trình và tổ chức
(1) Các doanh nghiệp cần có mục tiêu rõ ràng: Mục tiêu rõ ràng là một hướng
dẫn cần thiết cho doanh nghiệp trong việc đạt được sự thành công trong quá
trình triển khai ERP. Mục tiêu đó là đạt được sự thành công với thời gian và
chi phí định sẵn và phù hợp với nhu cầu của doanh nghiệp.
(2) Chiến lược triển khai ERP: Có rất nhiều sự lựa chọn về chiến lược triển khai
ERP. Theo O‟Leary (2000), chiến lược triển khai ERP có thể được chia
thành: triển khai áp dụng hoàn toàn hệ thống mới (big bang), triển khai từng
phân hệ (pilot project) và áp dụng song song cả hệ thống mới và hệ thống cũ

khai ERP. Nhiều vấn đề thường xảy ra ở giai đoạn này. Do đó, doanh nghiệp
thường vận hành song song hệ thống cũ và hệ thống ERP cho đến lúc hệ
thống ERP hoạt động ổn định.
(3) Sản phẩm ERP tốt.
1.1.1.3.

Nghiên cứu của Jiang Yingji (2005)

Trong nghiên cứu này tác giả đã đưa ra mô hình nghiên cứu gồm 6 yếu tố ảnh
hưởng đến triển khai thành công ERP tại Phần Lan: (1) Sự tham gia của lãnh đạo,
(2) Quản lý dự án hiệu quả, (3) Tái cấu trúc quy trình kinh doanh, (4) Sự phù hợp
phần mềm và phần cứng, (5) Đào tạo, (6) Người sử dụng.
Trong đó:


13
Sự tham gia của lãnh đạo: Duchessi và cộng sự (1989) kết luận rằng sự tham
gia của lãnh đạo là yếu tố quan trọng góp phần thành công cho việc triển khai hệ
thống ERP. Lãnh đạo phải tham gia và phân bổ nguồn lực có giá trị cho các nỗ lưc
hoàn thành dự án. Các cam kết của lãnh đạo cần được nhấn mạnh trong doanh
nghiệp.
Quản lý dự án hiệu quả: Quản lý dự án hiệu quả là việc vận dụng các kiến
thức, kỹ năng, công cụ và kỹ thuật để đảm bảo dự án triển khai thành công. Quản lý
dự án được thực hiện thông qua quy trình: khởi tạo, lập kế hoạch, thực hiện, kiểm
soát và kết thúc (PMBOK Guide 2000).
Tái cấu trúc quy trình kinh doanh: Tái cấu trúc quy trình kinh doanh là phân
tích các quá trình kinh doanh của một doanh nghiệp để xác định cách tốt nhất để
làm việc. Các nghiên cứu của Sutcliffe (1999) và O‟Leary (2000) cũng đã phân tích
về vấn đề tái cấu trúc quy trình kinh doanh, nó phụ thuộc vào hệ thống ERP mà
doanh nghiệp lựa chọn triển khai, phải điều chỉnh lại quy trình của doanh nghiệp


Đào tạo
Người sử dụng
Hình 1.2. Các yếu tố ảnh hƣởng đến triển khai thành công dự án ERP tại các
doanh nghiệp ở Phần Lan.
Nguồn: Jiang Yingji (2005)
1.1.2. Các nghiên cứu trong nƣớc
1.1.2.1.

Nghiên cứu của Tiến sĩ Nguyễn Bích Liên (2012)

Nghiên cứu của TS. Nguyễn Bích Liên thực hiện tại trường Đại học Kinh tế
thành phố Hồ Chí Minh, năm 2012 về “Xác định và kiểm soát các nhân tố ảnh
hưởng chất lượng thông tin kế toán trong môi trường ứng dụng hệ thống hoạch định
nguồn lực doanh nghiệp (ERP) tại các doanh nghiệp Việt Nam”.
Luận án dựa vào từng thành phần hệ thống theo mô hình “hệ thống hoạt động”
theo từng giai đoạn của quá trình phát triển của một hệ thống và các kết quả nghiên
cứu về ERP đã được công bố trên các tạp chí để nhận diện các nhân tố làm hệ thống
ERP tin cậy, thành công và theo nguyên lý suy diễn bắc cầu (chất lượng sản phẩm
phụ thuộc vào người sử dụng và hệ thống tạo và cung cấp sản phẩm), luận án nhận
diện đó chính là các thành phần nhân tố ảnh hưởng chất lượng thông tin ERP bao
gồm 12 nhân tố, đồng thời qua việc phân tích đặc điểm ứng dụng ERP tại Việt Nam
thì các nhân tố ảnh hưởng chất lượng thông tin ERP cũng chính là 12 nhân tố đó.


15
Do nhân tố chính sách phát triển ERP được đo theo 3 khái niệm khác nhau do tính
tương đối khác nhau và tầm quan trọng của nó nên luận án điều chỉnh thành 14
nhân tố.
Sau đó, luận án đã tiến hành kiểm định độ tin cậy thang đo bằng Cronbach‟s

16
thành công ERP giúp các doanh nghiệp có thêm kinh nghiệm và quyết định cho
mình.
Bài nghiên cứu với mục đích kiểm định giả thuyết về các nhân tố quan trọng
trong triển khai thành công ERP: chất lượng hệ thống, chất lượng thông tin và đào
tạo tác động tích cực đến ý định, thái độ, hành vi của người sử dụng ERP và ảnh
hưởng đến lợi ích thuần của doanh nghiệp với các giả thuyết sau:
H1: Chất lượng hệ thống ERP có một tác động tích cực đến thái độ hướng đến sử
dụng hệ thống ERP.
H2: Chất lượng thông tin ERP có một tác động tích cực đến thái độ hướng đến sử
dụng hệ thống ERP.
H3: Đào tạo sử dụng hệ thống ERP có một tác động tích cực đến thái độ đối với
việc sử dụng hệ thống ERP.
H4: Thái độ trong việc sử dụng hệ thống có một ảnh hưởng tích cực đến ý định
hành vi sử dụng.
H5: Ý định sử dụng có một ảnh hưởng tích cực đến lợi ích tổ chức.
Bài nghiên cứu xác định đối tượng nghiên cứu là người sử dụng ERP và thực
hiện phương pháp lấy mẫu truyền thống lựa chọn tại 3 thành phố đại diện, kết hợp
với lấy mẫu trực tuyến thông qua Website khảo sát trực tuyến, email đính kèm file
điện tử với 60 bảng câu hỏi được đo bằng thang đo Likert 5 điểm từ Rất không đồng
ý đến Hoàn toàn đồng ý đã được phát hành.
Kết quả phân tích dữ liệu cho thấy nghiên cứu đã đóng góp một phát hiện
chính là yếu tố đào tạo, huấn luyện là yếu tố quan trọng hơn hẳn yếu tố chất lượng
hệ thống, chất lượng thông tin, đồng thời tất cả các yếu tố độc lập đều tác động có ý
nghĩa đến ý định sử dụng ERP của người sử dụng tại Việt Nam. Do vậy, các doanh
nghiệp cần đầu tư chi phíli, thời gian cho việc huấn luyện, đào tạo để giúp người sử
dụng nắm bắt được phương pháp quản lý này, từ đó góp phần triển khai thành công
hệ thống ERP tại doanh nghiệp.



Một số nghiên cứu khác

Bên cạnh các nghiên cứu trên thì còn có một số nghiên cứu về việc triển khai
thành công hệ thống ERP trong các luận văn thạc sĩ như sau: