BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

BỘ XÂY DỰNG

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KIẾN TRÚC HÀ NỘI
----------------------------------

BÙI THỊ QUYÊN

ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP CẢI THIỆN CHẤT LƯỢNG MÔI
TRƯỜNG NƯỚC HỒ Ở HÀ NỘI (LẤY HỒ LINH ĐÀM
LÀM THÍ DỤ NGHIÊN CỨU)

LUẬN VĂN THẠC SĨ KỸ THUẬT CƠ SỞ HẠ TẦNG

Hà Nội - 2016


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

BỘ XÂY DỰNG

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KIẾN TRÚC HÀ NỘI
----------------------------------

BÙI THỊ QUYÊN
KHOÁ: 2014-2016

ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP CẢI THIỆN CHẤT LƯỢNG MÔI
TRƯỜNG NƯỚC HỒ Ở HÀ NỘI (LẤY HỒ LINH ĐÀM
LÀM THÍ DỤ NGHIÊN CỨU)

Bùi Thị Quyên


LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan Luận văn thạc sĩ này là công trình nghiên cứu khoa học độc lập
của tôi. Các số liệu khoa học, kết quả nghiên cứu của Luận văn là trung thực và có
nguồn gốc rõ ràng.

TÁC GIẢ LUẬN VĂN

Bùi Thị Quyên


MỤC LỤC
Lời cảm ơn
Lời cam đoan
Mục lục
Danh mục các ký hiệu, các chữ viết tắt
Danh mục các bảng, biểu
Danh mục các hình vẽ, đồ thị
MỞ ĐẦU ..................................................................................................................................1
Lý do chọn đề tài
Mục đích nghiên cứu
Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
Phương pháp nghiên cứu
Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài
Cấu trúc luận văn
NỘI DUNG
CHƯƠNG 1. TỔNG QUAN VỀ HỒ ĐÔ THỊ, NGUYÊN NHÂN GÂY Ô NHIỄM VÀ

2.2.2. Nguyên lý của quá trình tự làm sạch..............................................................................30
2.3. Các biện pháp xử lý nước hồ bị ô nhiễm .....................................................................37
2.3.1. Giải pháp cải thiện môi trường nước hồ bị ô nhiễm bằng công trình ..........................38
2.3.2. Giải pháp cải thiện môi trường nước hồ bị ô nhiễm bằng biện pháp phi công trình ..40
2.4. Tổng quan so sánh giải pháp xây dựng trạm xử lý nước thải sử dụng công nghệ
Bùn hoạt tính và công nghệ MBR .......................................................................................46
2.5. Giải pháp tổ chức quản lý hồ .......................................................................................61
CHƯƠNG 3.ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP XỬ LÝ Ô NHIỄM,CẢI THIỆN CHẤT LƯỢNG
MÔI TRƯỜNG NƯỚC HỒ LINH ĐÀM, HÀ NỘI ..........................................................63
3.1. Hiện trạng môi trường hồ Linh Đàm ..........................................................................63
3.1.1. Giới thiệu chung về hồ Linh Đàm..................................................................................63
3.1.2. Các nguồn gây ô nhiễm môi trường hồ Linh Đàm .......................................................64
3.1.3. Hiện trạng ô nhiễm môi trường hồ Linh Đàm...............................................................67
3.1.4. Các biện pháp xử lý ô nhiễm, cải thiện môi trường nước đã được áp dụng ở hồ Linh
Đàm ............................................................................................................................................69
3.2. Biểu cân bằng lưu lượng nước hồ ................................................................................71
3.2.1. Mức độ pha loãng nước thải và khả năng tiếp nhận nguồn thải của hồ Linh Đàm ....71
3.2.2. Mức độ cần thiết phải xử lý ..........................................................................................73


3.3. Tiêu chí lựa chọn giải pháp xử lý ô nhiễm, cải thiện môi trường nước hồ Linh
Đàm ........................................................................................................................................74
3.4. Đề xuất giải pháp xử lý ô nhiễm, cải thiện môi trường nước hồ Linh Đàm ............75
3.4.1.Xây dựng đài phun nước ................................................................................................75
3.4.2.Nạo vét, loại bỏ lớp bùn đáy............................................................................................75
3.4.3.Tăng cường quá trình chuyển hóa các chất ô nhiễm trong hồ bằng TVTS ..................76
3.4.4.Xây dựng tuyến cống bao thu gom nước thải và trạm xử lý nước thải sinh hoạt sử
dụng công nghệ MBR ...............................................................................................................78
3.4.5.Kiểm soát các nguồn thải vào hồ ....................................................................................95
3.5. Đánh giá các giải pháp cải thiện ô nhiễm nước hồ .....................................................96

Tần suất và khối lượng rải BIO-COL

Bảng 2.1

Hệ số tốc độ tiêu thụ oxy

Bảng 2.2

Giá trị hệ số hòa tan ở các ngưỡng nhiệt độ

Bảng 2.3

Sự tiến hóa qua các thế hệ modul lọc màng của Zenon

Bảng 2.4

Các thông số kỹ thuật màng Motimo – China

Bảng 2.5

Các thông số kỹ thuật khi vận hành màng Motimo – China

Bảng 2.6

Tỷ lệ pha trộn hóa chất cho chế độ rửa màng

Bảng 3.1

Số liệu quan trắc chất lượng nước hồ Linh Đàm



Bảng 3.9

Các thông số thiết kế và kích thước bể aerotank

Bảng 3.10

Thông số kỹ thuật màng Module MBR – 1000

Bảng 3.11

Chi phí xây dựng công nghệ màng lọc MBR

Bảng 3.12

Chi phí thiết bị công nghệ màng lọc MBR

Bảng 3.13

Chi phí điện năng công nghệ màng lọc MBR


DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ
Số hiệu hình

Tên hình

Hình 1.1

Đặc tính nước thải sinh hoạt


Các phương án bổ cập nước sạch cho hồ đô thị

Hình 2.6

Sơ đồ nguyên tắc thay nước tầng đáy

Hình 2.7

Nguyên lý hoạt động của màng

Hình 2.8

Sơ đồ nguyên lí của hệ BHT xử lí nước thải sinh hoạt

Hình 2.9

Sơ đồ nguyên lí của hệ MBR có xử lí N

Hình 2.10

So sánh công nghệ BHT và MBR

Hình 2.11

Công suất lắp đặt mạng Zenon dạng sợi rỗng

Hình 2.12

Các thế hệ modul của Zenon


Hình 3.3

Mặt nước hồ Linh Đàm đang bị rác thải bủa vây

Hình 3.4

Bã mía được tập kết thành đống ở sát mép nước

Hình 3.5

Rác thải, lá cây khô tụ trên mặt nước tại nhiều lối lên xuống của
hồ

Hình 3.6

Rác thải ken đặc hàng trăm m2 mặt nước ở góc cuối công viên
Linh Đàm

Hình 3.7

Đài phun nước với các vòi phun nhỏ

Hình 3.8

Bè thực vật thủy sinh

Hình 3.9

Vị trí đặt trạm xử lý nước thải bằng công nghệ MBR

DO

Dissolved Oxygen (Ôxy hòa tan)

ĐBSH

Đồng bằng sông Hồng

ĐTM

Đô thị mới

HTTN

Hệ thống thoát nước

KH&CN

Khoa học và công nghệ

KTXH

Kinh tế xã hội

MTV

Một thành viên

QCVN


UBND

Uỷ ban nhân dân

XLNT

Xử lý nước thải


1

MỞ ĐẦU
* Lý do chọn đề tài:
 Hà  Nội  vốn  nổi  tiếng  là  một  trong  những  Thủ  đô  có  nhiều  ao  hồ  nhất  thế  giới. 
Những hồ này không chỉ có giá trị về mặt tự nhiên, cảnh quan, điều hòa vi khí hậu mà 
còn có giá trị về văn hóa, là khu danh lam thắng cảnh, vui chơi, giải trí, lễ hội. Nhiều 
ao, hồ của Hà Nội gắn liền với các đình chùa, được coi là các địa điểm tâm linh của Hà 
Nội. Có lẽ chính vì vậy mà trong lịch sử phát triển hàng nghìn năm, các thế hệ ông cha 
chúng ta đã luôn chú trọng giữ gìn bảo vệ và tô điểm thêm cho vẻ đẹp của các hồ này, 
để ngày nay chúng ta có thể tự hào về Thủ đô Hà Nội một thành phố xanh, sạch, đẹp, 
thành phố của hòa bình với những mặt hồ nước trong xanh thơ mộng. 
      Đến những năm gần đây với quá trình đô thị hóa ngày càng phát triển của Hà Nội. 
Bên  cạnh  mặt  tích  cực  thì  mặt  trái  của  vấn  đề  này đã  và  đang  gây  ra  nhiều  hậu  quả. 
Một trong  những hậu  quả đó là  hiện nay  hệ  thống hồ  đang phải gánh  chịu  mức  độ ô 
nhiễm  lên  mức  báo  động.  Những  cơ  sở  sản  xuất,  y  tế,  trường  học,  khu  dân  cư  xung 
quanh hồ thường xuyên đổ rác thải sinh hoạt, phế thải xây dựng xuống hồ, sự xuất hiện 
quá mức của các loại tảo xanh, tảo độc trong khi hồ lại thiếu hệ thống thoát nước, trạm 
xử lý nước thải, thu gom rác thải. Những việc làm này đã dẫn tới tình trạng ô nhiễm 
nghiêm  trọng  các  hồ,  ảnh  hưởng  tới  hệ  sinh  thái,  cảnh  quan,  hệ  động  thực  vật  sống 
dưới  hồ  và  nhất  là  ảnh  hưởng  trực  tiếp  đến  cuộc  sống  sinh  hoạt  của  người  dân  sinh 

nhiều ao hồ và sông  ở khu vực Hà Nội bị ô  nhiễm nặng trong  thời  gian qua. Là  một 
trong những khu ĐTM đầu tiên của Hà Nội, nhưng hiện nay tất cả nguồn nước thải của 
hàng nghìn hộ dân ở khu ĐTM Linh Đàm, quận Hoàng Mai đang xả thẳng ra hồ Linh 
Đàm và sông Tô Lịch. 
* Phương pháp nghiên cứu:
- Phương pháp kế thừa: Nghiên cứu, kế thừa các đề tài, dự án đã và đang thực hiện có 
liên quan; Kế thừa các kinh nghiệm thực tiễn, các kết quả đề tài được thực hiện bởi các 
chương trình, đề án, dự án trong nước và quốc tế.  
- Phân tích mẫu trong phòng thí nghiệm: Lấy  mẫu,  phân tích các chỉ tiêu chất lượng 


3

nước trong phòng thí nghiệm. 
- Phương pháp chuyên gia: Được sự góp ý hướng dẫn của cán bộ hướng dẫn, các thầy 
cô trong khoa và bộ môn, các chuyên gia trong lĩnh vực cấp thoát nước và môi trường 
góp ý và hướng dẫn để phân tích, đánh giá hiệu quả của đề tài, xin ý kiến đóng góp để 
đề tài hoàn thiện hơn. 
- Phương pháp điều tra, khảo sát thu thập thông tin: Được áp dụng để điều tra và khảo 
sát  phục  vụ  đánh  giá  hiện  trạng  về  các  nguồn  thông  tin  kinh  tế,  xã  hội,  điều  kiện  tự 
nhiên, hiện trạng môi trường... phục vụ cho công tác tính toán xây dựng đề tài. 
- Phương pháp mô hình: Sử dụng các phần mềm tin học như Autocad, Office phục vụ 
công tác thiết kế, tính toán. 
     Trên cơ sở tổng hợp, phân tích và so sánh số liệu thực tế cũng như lý thuyết, đề xuất 
các giải pháp.
* Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài:
Cung  cấp  cơ  sở  khoa  học  cho  việc  xử  lý  ô  nhiễm,  cải  tạo  cảnh  quan  môi  trường 
nước  ao  hồ  bằng  việc  ứng  dụng  các  biện  pháp  nhân  tạo,  góp  phần  quan  trọng  trong 
công tác bảo vệ môi trường, đặc biệt làm giảm thiểu ô nhiễm, cải thiện chất lượng nước 
ao hồ trả lại cảnh quan thiên nhiên và hệ sinh thái thủy sinh như nó vốn có.

nghiêm trọng và hầu hết không còn có khả năng tiếp nhận nước thải sinh hoạt. 
- Các  giải  pháp  đề  xuất  chủ  yếu  ở  trên  dựa  trên  nguyên  lý  tự  làm  sạch  của  hồ,  giải 
pháp  xây  dựng  công  trình,  giải  pháp  không  xây  dựng  công  trình,  giải  pháp  quản  lý, 
kiểm soát nguồn ô nhiễm và tuyên truyền nâng cao ý thức cộng đồng người dân cùng 
chung tay bảo vệ môi trường hồ. 
- Giải pháp đề xuất áp dụng trạm xử lý nước thải sử dụng công nghệ MBR là tạm thời 
khi nước thải trong khu vực chưa được thu gom đưa về nhà  máy xử lý nước thải tập 
trung theo quy hoạch. Giải pháp này có thiết kế nhỏ gọn, hiệu quả xử lý cao, khả năng 
cơ động, dễ dàng vận hành hơn công nghệ bùn hoạt tính truyền thống.  
KIẾN NGHỊ
- Hồ đô thị chức năng chính là điều hòa nước trong đô thị. Cần có quy trình vận hành 
cụ thể, giữ cao độ mực nước trong hồ cho phù hợp đảm bảo tiêu thoát  nước hạn chế 
tình trạng ngập úng, phát huy hiệu quả điều hòa nước của hồ. 
- Chính quyền địa phương cần nỗ lực tuyên truyền rộng rãi về những ảnh hưởng của ô 
nhiễm môi trường tới sức khỏe cho người dân, giúp cho người dân có nhận thức về tác 
hại của ô nhiễm môi trường từ đó sẽ nhận thức được tầm quan trọng của công tác vệ 
sinh môi trường. 
- Việc bảo vệ thành công đề tài, cũng như khả năng đề tài có thể áp dụng vào thực tế 
sẽ  tạo  cơ  sở  lý  thuyết  và  phương  pháp  luận  cho  biện  pháp  cải  thiện  chất  lượng  môi 


101

trường nước hồ của nhiều địa phương trên Việt Nam. 
- Trong thời gian ngắn,  đề tài mới chỉ dừng lại trong phạm vi nghiên  cứu lý thuyết, 
chưa có điều kiện nghiên cứu thực nghiệm. Do vậy, để đánh giá đầy đủ và chính xác 
hiệu quả của công nghệ xử lý nước thải trong điều kiện của hồ Linh Đàm cũng như các 
khu vực khác trên lãnh thổ Việt Nam cần phải được tiếp tục nghiên cứu trong thời gian 
tới.  


nghiệp bằng phương pháp sinh học, Nhà xuất bản Xây dựng, Hà Nội;
13. Sở tài nguyên và Môi trường thành phố Hà Nội (2012), Dự án áp dụng công
nghệ IDRABEL trong xử lý ô nhiễm hồ Thành Nhàn 2B, Hà Nội, Hà Nội
14. Tổng cục Môi trường – Bộ tài nguyên và Môi trường (2011), Báo cáo tổng hợp
Dự án “ Xây dựng mô hình di động thí điểm sử dụng công nghệ màng sinh học để
xử lý ô nhiễm, cải thiện chất lượng nước sông, hồ tại Việt Nam”, Hà Nội
15. Trung tâm nghiên cứu môi trường và cộng đồng (2010, 2015), Báo cáo hồ Hà
Nội năm 2010, 2015; Hà Nội ;
Tiếng Anh:
16. American Public Health Association (1969), Glossary: Water and waswater
controll engineering, New York
17. Toray Industries, Inc. Water Treatment Division (2008), Submerged
Membrane Module for MBR, Chiba.
Trang Web:
18. />19.
20.
21.


PHỤ LỤC 1: QUY HOẠCH CHUNG XÂY DỰNG THỦ ĐÔ HÀ NỘI ĐẾN NĂM
2030 VÀ TẦM NHÌN ĐẾN NĂM 2050 (HIỆN TRẠNG HỆ THỐNG HẠ TẦNG KỸ
THUẬT)


PHỤ LỤC 2: QUY HOẠCH CHI TIẾT QUẬN HOÀNG MAI
(VỊ TRÍ HỒ LINH ĐÀM)