HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH

GIÁO DỤC TƯ TƯỞNG NHÂN VĂN HỒ CHÍ MINH
CHO SINH VIÊN CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC Ở
VIỆT NAM HIỆN NAY

LUẬN ÁN TIẾN SĨ
CHUYÊN NGÀNH: HỒ CHÍ MINH HỌC

Hà Nội - 2017


HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH

LÊ CAO VINH

GIÁO DỤC TƯ TƯỞNG NHÂN VĂN HỒ CHÍ MINH
CHO SINH VIÊN CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC Ở
VIỆT NAM HIỆN NAY

LUẬN ÁN TIẾN SĨ
CHUYÊN NGÀNH: HỒ CHÍ MINH HỌC

Mã số: 62 31 02 04
NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:

1. PGS. TS. Phạm Ngọc Anh
2. PGS. TS. Hoàng Anh

Hà Nội – 2017


CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC Ở VIỆT NAM ............................................77
3.1. Thực trạng giáo dục tư tưởng nhân văn Hồ Chí Minh cho sinh viên các
trường đại học ở nước ta hiện nay ................................................ 77
3.2. Những vấn đề đặt ra trong giáo dục tư tưởng nhân văn Hồ Chí Minh
cho sinh viên ............................................................................. 104
Chương 4: GIÁO DỤC TƯ TƯỞNG NHÂN VĂN HỒ CHÍ MINH CHO SINH
VIÊN CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC Ở VIỆT NAM HIỆN NAY PHƯƠNG HƯỚNG, VÀ CÁC GIẢI PHÁP ........................................112
4.1. Phương hướng giáo dục tư tưởng nhân văn Hồ Chí Minh cho sinh viên
các trường đại học ..................................................................... 112
4.2 Giải pháp giáo dục tư tưởng nhân văn Hồ Chí Minh cho sinh viên các
trường đại học ........................................................................... 117
KẾT LUẬN ............................................................................................................142
DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH CỦA TÁC GIẢ ĐÃ CÔNG BỐ LIÊN QUAN
ĐẾN LUẬN ÁN ......................................................................................145
TÀI LIỆU THAM KHẢO ....................................................................................146
PHỤ LỤC ...............................................................................................................156


TÊN CÁC BIỂU ĐỒ TRONG LUẬN ÁN
Trang
Biểu đồ 3.1: Giới tính người trả lời……………………………………..

78

Biểu đồ 3.2: Vị trí, nhiệm vụ trong lớp, trường…………………………

78

Biểu đồ 3.3: Cơ cấu đoàn thể……………………………………………



100

Bảng 3.6: Lý do sinh viên tham gia các hoạt động xã hội trong quá trình
học tập …………………………………………………………

101


1

MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu
Tư tưởng Hồ Chí Minh là một hệ thống những quan điểm toàn diện và sâu sắc
về những vấn đề cơ bản của cách mạng Việt Nam, trong đó tư tưởng giải phóng dân
tộc, giải phóng giai cấp, giải phóng con người là nội dung cốt lõi và là sợi chỉ đỏ
xuyên suốt toàn bộ di sản tư tưởng của Người. Đó không có gì khác hơn là một chủ
nghĩa nhân văn đích thực, làm cơ sở tạo nên sức sống và khả năng trường tồn của tư
tưởng Hồ Chí Minh. Tư tưởng nhân văn Hồ Chí Minh, hay chủ nghĩa nhân văn Hồ
Chí Minh là một bộ phận cấu thành quan trọng, giữ vị trí hạt nhân, nền tảng triết học
của toàn bộ hệ thống tư tưởng cũng như sự nghiệp thực tiễn Hồ Chí Minh, là giá trị
tinh túy trong toàn bộ di sản Hồ Chí Minh. Giá trị này có sức nội sinh, ngoại hóa vô
cùng mạnh mẽ, làm nên chiều sâu tư tưởng, sức thuyết phục, cảm hóa, chuyển hóa
của phương pháp và phong cách Hồ Chí Minh. Cũng chính những giá trị nhân văn
Hồ Chí Minh đã góp phần làm nên bản chất, sức mạnh của Đảng Cộng sản Việt Nam
và sự nghiệp cách mạng Việt Nam. Vì thế, nghiên cứu tư tưởng nhân văn của Người
một cách toàn diện chính là đi vào chiều sâu bên trong của hệ tư tưởng, từ đó, xác
định rõ hơn cơ chế tồn tại và khả năng lan tỏa đối với mọi tầng lớp nhân dân.
Nhân loại đang bước sang một thiên niên kỷ mới cùng với những cơ hội và
những thách thức đan xen. Loài người đã đạt được những thành tựu to lớn trong mọi

văn Hồ Chí Minh vào cuộc sống để thúc đẩy quá trình nhân văn hóa đời sống xã hội,
nhân văn hóa bản chất con người Việt Nam, trong đó có thanh niên, sinh viên, đồng
thời làm cho các giá trị nhân văn Hồ Chí Minh ngày càng được khẳng định, bồi đắp,
tòa sáng và trường tồn là một vấn đề có ý nghĩa lý luận và thực tiễn cấp bách hiện
nay. Vì vậy, nghiên cứu sinh đã chọn đề tài “Giáo dục tư tưởng nhân văn Hồ Chí
Minh cho sinh viên các trường Đại học ở Việt Nam hiện nay” để làm Luận án Tiến
sĩ, chuyên ngành Hồ Chí Minh học.
2. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
2.1. Mục đích
Phân tích những nội dung cơ bản của tư tưởng nhân văn Hồ Chí Minh, xây
dựng hệ tiêu chí đánh giá chất lượng giáo dục tư tưởng nhân văn Hồ Chí Minh, phân
tích thực trạng và đề xuất các giải pháp giáo dục tư tưởng nhân văn Hồ Chí Minh cho
sinh viên các trường đại học ở nước ta hiện nay.


3

2.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
- Làm rõ cơ sở hình thành tư tưởng nhân văn Hồ Chí Minh;
- Xây dựng hệ tiêu chí đánh giá chất lượng của hoạt động giáo dục tư tưởng
nhân văn cho sinh viên trong các trường đại học ở nước ta;
- Làm rõ những nội dung cơ bản của tư tưởng nhân văn Hồ Chí Minh;
- Đánh giá thực trạng giáo dục tư tưởng nhân văn Hồ Chí Minh các trường đại
học.
- Đề xuất các giải pháp để nâng cao chất lượng công tác giáo dục tư tưởng
nhân văn Hồ Chí Minh cho sinh viên tại các trường đại học ở Việt Nam hiện nay.
3. Đối tượng phạm vi nghiên cứu
3.1. Đối tượng nghiên cứu
Giáo dục tư tưởng nhân văn Hồ Chí Minh cho sinh viên các trường đại học ở
Việt Nam.

sách của Đảng, Nhà nước về công tác giáo dục thanh niên- sinh viên nói chung và
về giáo dục đạo đức, nhân văn nói riêng.
- Luận án là cơ sở lý luận quan trọng để các trường Đại học xây dựng các kế
hoạch, chủ trương trong công tác nghiên cứu đạo đức sinh viên.
- Là tài liệu tham khảo cho việc học tập, nghiên cứu tư tưởng đạo đức, phong
cách của Hồ Chí Minh ở các trường Đại học nước ta.
5.2. Ý nghĩa thực tiễn
Luận án đề xuất các giải pháp căn bản nhằm giúp các trường Đại học đẩy mạnh
công tác giáo dục tư tưởng nhân văn Hồ Chí Minh cho sinh viên hiện nay.
6. Những đóng góp mới của Luận án
- Phân tích các quan điểm trong tư tưởng nhân văn của Hồ Chí Minh theo
lôgic, trình tự.
- Luận án đề xuất hệ thống các giải pháp nhằm nâng cao chất lượng công tác
giáo dục tư tưởng nhân văn Hồ Chí Minh cho sinh viên các trường Đại học ở Việt Nam hiện
nay.
7. Kết cấu của luận án
Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, phụ lục, luận án
gồm 4 chương, 10 tiết.


5

Chương 1
TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU
1.1. NHỮNG CÔNG TRÌNH KHOA HỌC LIÊN QUAN ĐẾN TƯ TƯỞNG
NHÂN VĂN HỒ CHÍ MINH

Nghiên cứu về chủ nghĩa nhân văn Hồ Chí Minh, về tư tưởng nhân văn Hồ
Chí Minh là một nội dung quan trọng trong nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh nói
chung đã được nhiều học giả, nhiều nhà khoa học trong và ngoài nước quan tâm, tìm

và phát triển sáng tạo những giá trị đó vào trong công cuộc đổi mới đất nước hiện nay.
Kỷ yếu Hội thảo khoa học “Tư tưởng nhân văn Hồ Chí Minh” của Học viện
Báo chí và Tuyên truyền, Khu di tích Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Phủ Chủ tịch [58],
tại Hội thảo, các tham luận khoa học tập trung trao đổi các vấn đề: Thứ nhất, làm rõ
khái niệm tư tưởng nhân văn Hồ Chí Minh, chủ nghĩa nhân văn Hồ Chí Minh, tính
nhân văn trong tư tưởng Hồ Chí Minh... Sự giống nhau, khác nhau và cần hiểu thế
nào, sử dụng ra sao cho đúng các khái niệm; Thứ hai, tập trung làm rõ những nội
dung, những bình diện tiếp cận khác nhau của tư tưởng nhân văn Hồ Chí Minh như
tư tưởng dân chủ, tư tưởng về xây dựng Đảng trong sạch vững mạnh, tư tưởng về
chính trị, ngoại giao, kinh tế... và cách ứng xử đầy tình nghĩa của Hồ Chí Minh đối
với các tầng lớp nhân dân; Thứ ba, làm rõ những nội dung chủ nghĩa nhân văn, tư
tưởng nhân văn Hồ Chí Minh cần phải vận dụng vào trong công cuộc đổi mới và hội
nhập quốc tế của đất nước hiện nay, cũng như xây dựng mối quan hệ giữa con người
với con người.
1.1.2. Sách chuyên khảo
Tư tưởng nhân văn Hồ Chí Minh đã được đề cập đến từ rất sớm. Trên thế giới
đã có một số công trình của các học giả nước ngoài nghiên cứu về Hồ Chí Minh như:
Cuốn Đồng chí Hồ Chí Minh của tác giả E. Cô bê lép [22], đây là một cuốn
sách tác giả nghiên cứu, tìm hiểu cuộc đời, sự nghiệp cách mạng của Chủ tịch Hồ Chí
Minh. Trong đó, Chủ tịch Hồ Chí Minh được đề cập đến như là một con người suốt
đời đấu tranh cho nền độc lập, tư do của tổ quốc, cho cuộc sống tốt đẹp của nhân dân.
Đồng thời tác giả cũng nhấn mạnh đến lòng yêu thương con người vô hạn của Hồ Chí
Minh dành cho các tầng lớp nhân dân, cũng như những chính sách mà Đảng và nhà
nước cần phải chú ý thực hiện để chăm lo, nâng cao đời sống vật chất và tinh thần


7

cho các tầng lớp nhân dân khi tác giả nói về bản Di chúc mà Hồ Chí Minh để lại cho
Đảng, Nhà nước và nhân dân trước khi Người qua đời.


sản, chủ nghĩa nhân văn hiện thực. Thứ hai, nội dung của tư tưởng nhân văn Hồ Chí
Minh được thể hiện ở những điểm nổi bật sau: một là, lòng yêu thương con người,
yêu thương nhân dân, hết sức bao la, sâu sắc, trước hết là những người nghèo khổ.
Tư tưởng này đã được Hồ Chí Minh khái quát thành triết lý sống: Nghĩ cho cùng, mọi
vấn đề... là vấn đề ở đời và làm người. Ở đời và làm người là phải thương yêu người,
thương dân, thương nhân loại đau khổ bị áp bức. Hai là, lòng tin mãnh liệt vào sức
mạnh, khả năng chủ động, sáng tạo to lớn của nhân dân, có dân là có tất cả. Ba là,
lòng tôn trọng, kính yêu nhân dân, lắng nghe ý kiến của dân, dân là chủ, chính phủ,
cán bộ là đầy tớ. Bốn là, lòng yêu thương con người gắn với lòng căm ghét, lên án
mọi chế độ bất công, lên án chủ nghĩa đế quốc thực dân, kiên quyết tìm ra con đường
giải phóng. Lên án và xử lý thích đáng những kẻ sâu mọt trong đảng viên, cán bộ, nội
bộ nhân dân, xâm phạm lợi ích của nhân dân, tham ô lãng phí, ức hiếp nhân dân...
Năm là, lòng yêu thương con người bao hàm nội dung rất quan trọng là phải biết
chăm lo bồi dưỡng, phát huy sức mạnh của con người, của nhân dân, của cộng đồng
và của mỗi cá nhân.
Thành Duy, Về chủ nghĩa nhân văn Hồ Chí Minh [31]. Đây là một công trình
nghiên cứu về chủ nghĩa nhân văn Hồ Chí Minh khá đầy đủ, toàn diện và có tính hệ
thống: Thứ nhất, trong cuốn sách tác giả đã làm rõ các khái niệm liên quan đến chủ
nghĩa nhân văn Hồ Chí Minh như: khái niệm nhân văn, chủ nghĩa nhân văn trong
truyền thống văn hóa dân tộc; khái niệm nhân văn và chủ nghĩa nhân văn trong thời
đại phát triển chủ nghĩa tư bản; khái niệm nhân văn gắn với thời đại cách mạng vô
sản trong đó có chủ nghĩa nhân văn Hồ Chí Minh. Theo tác giả, “chủ nghĩa nhân văn
Hồ Chí Minh không chỉ phản ánh những đòi hỏi của nhân dân các dân tộc thuộc địa
mà nó đã vượt lên trên những yêu cầu hạn hẹp của các dân tộc, đòi hỏi giải phóng
toàn diện con người theo hướng phát triển con người toàn diện[31, tr 47]. Thứ hai,
tác giả đã chỉ ra được chủ nghĩa nhân văn Hồ Chí Minh được hình thành trên cơ sở
tiếp thu các mặt tích cực của chủ nghĩa nhân văn trong truyền thống văn hóa dân tộc
và nhân loại, đồng thời vận dụng sáng tạo chủ nghĩa nhân văn mác-xít để tự tạo cho
mình một chủ nghĩa nhân văn mới – chủ nghĩa nhân văn chiến đấu. Thứ ba, tác giả

công trình nghiên cứu, tác giả đã dành một chương để nói về văn hóa khoan dung Hồ
Chí Minh thấm đượm tính nhân văn trong tư tưởng của Người. Theo tác giả, văn hóa
khoan dung Hồ Chí Minh vừa là sự tiếp thu có chọn lọc các giá trị của nhân loại, vừa
là sự kế thừa, cải biến, phát triển tinh thần khoan dung của dân tộc Việt Nam lên một


10

chất mới. Tác giả đã chỉ rõ các đặc trưng của văn hóa khoan dung cũng như các biểu
hiện của tinh thần khoan dung Hồ Chí Minh, đó là, khoan dung đối với kẻ thù, với
các tôn giáo và với nhân dân. Từ đó, tác giả cho rằng, cần thiết phải giáo dục văn hóa
khoan dung Hồ Chí Minh cho con người Việt Nam, đặc biệt là cho thế hệ trẻ hiện
nay. Theo tác giả, giáo dục văn hóa khoan dung là sự mở rộng hiểu biết cho thế hệ
trẻ những giá trị tích cực của các nền văn hóa, tôn giáo, ngôn ngữ, phong tục tập
quán..; giúp cho thế hệ trẻ phát triển năng lực nhận thức có thể phê phán, khả năng
suy nghĩ độc lập, biết lập luận, đánh giá có căn cứ xác đáng dựa trên các tiêu chí của
đạo đức, của khoa học và nhân văn để tránh bị cuốn theo các thủ đoạn tuyên truyền
lừa mị của các thế lực thù địch.
Mạch Quang Thắng, Hồ Chí Minh – Con người của sự sống [122]. Trong cuốn
sách tác giả đã có những phân tích, đánh giá về thân thế, sự nghiệp, nội dung tư tưởng
của Hồ Chí Minh mang tính chất triết lý phát triển dưới góc độ tiếp cận riêng của
mình. Nội dung tư tưởng nhân văn Hồ Chí Minh được đề cập trong cuốn sách thông
qua tấm lòng nhân ái bao la mà Hồ Chí Minh dành cho con người, trong đó Người
đặc biệt lưu tâm đến giải phóng phụ nữ, vì theo Người, giải phóng được phụ nữ thì
sẽ giải phóng được một nửa thế giới.
Trong cuốn sách Bác Hồ - Tấm gương đạo đức sáng ngời của tác giả Song
Thành [118]. Trong công trình này, ngoài việc tác giả đã làm rõ những phẩm chất mà
người cán bộ, đảng viên cần có theo tư tưởng, tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh, thì
tư tưởng nhân văn Hồ Chí Minh cũng được tác giả bàn đến khi coi lòng nhân ái,
khoan dung, tình yêu thương mênh mông, sâu sắc đối với con người như là một trong

của dân tộc; tiếp thu có chọn lọc các giá trị nhân văn, nhân ái trong nền văn minh
phương Đông và phương Tây; sự tiếp thu tư tưởng nhân văn mác xít với chủ trương
đấu tranh để giải phóng con người. Sự tiếp nhận tư tưởng nhân văn mác-xít của Hồ
Chí Minh đã đánh dấu một bước phát triển mới về chất trong tư tưởng nhân văn Hồ
Chí Minh.
Thứ ba, đặc điểm cốt lõi của tư tưởng nhân văn Hồ Chí Minh: vì sự giải phóng
dân tộc, giải phóng xã hội và giải phóng con người. Tư tưởng nhân văn Hồ Chí Minh
là sự kết hợp giữa truyền thống văn hóa dân tộc, tinh thần nhân văn trong văn hóa


12

nhân loại với nhân cách Hồ Chí Minh đã trải qua rèn luyện và đấu tranh; tư tưởng
nhân văn Hồ Chí Minh là tinh thần nhân văn cách mạng, nhân văn chiến đấu để giải
phóng nhân loại đau khổ bằng chính lực lượng của họ.
Thứ tư, các công trình đã chỉ ra những nội dung tư tưởng nhân văn Hồ Chí
Minh: đó là lòng yêu thương và quý trọng con người gắn với lòng yêu dân, yêu nước
nồng nàn; tư tưởng nhân văn Hồ chí Minh đặt niềm tin mãnh liệt vào sức mạnh và
phẩm giá của con người; tư tưởng nhân văn Hồ Chí Minh nhằm vào hành động đấu
tranh giải phóng con người.
Thứ năm, khẳng định mối quan hệ biện chứng giữa tư tưởng nhân văn Hồ Chí
Minh với văn hóa, quân sự và chỉ ra những biểu hiện của tư tưởng nhân văn Hồ Chí
Minh trên các lĩnh vực của văn hóa, quân sự.
1.1.4. Bài đăng trên các tạp chí khoa học
Tư tưởng nhân văn Hồ Chí Minh không chỉ được các các nhà khoa học nghiên
cứu trong các công trình lớn như Hội thảo khoa học quốc gia, đề tài khoa học cấp
Nhà nước, trong các luận án tiến sĩ... mà vấn đề này còn được các nhà khoa học tìm
hiểu, nghiên cứu trong các bài viết đăng trên các tạp chí khoa học chuyên ngành.
Từ cách tiếp cận hệ thống di sản tư tưởng Hồ Chí Minh dưới góc độ nhân văn,
những luận điểm, những quan niệm mang tính nhân văn của Hồ Chí Minh đã được

Duy [30]; Có một cách tiếp cận với bản chất của Đảng Cộng sản theo tư tưởng nhân
văn Hồ Chí Minh của Thành Duy [29]; Tính nhân văn trong tư tưởng Hồ Chí Minh
về sử dụng bạo lực cách mạng của Lê Văn Quang [109]; Hồ Chí Minh danh nhân
văn hóa của thế kỷ XX của Song Thành [116], v.v... các tác giả đã hệ thống và làm rõ
tư tưởng đề cao, coi trọng con người, tư tưởng đấu tranh cho tự do và hạnh phúc của
con người, tư tưởng về quyền làm chủ của nhân dân, về khoan dung, về quan hệ ứng
xử mang nặng tính người giữa con người với nhau... trong tư tưởng Hồ Chí Minh trên
các lĩnh vực về văn hóa, giáo dục, đạo đức, tôn giáo, về Đảng, về cách mạng giải
phóng dân tộc... Ý nghĩa to lớn của những tư tưởng nhân văn đó trong cách mạng giải
phóng dân tộc cũng như trong công cuộc xây dựng đất nước hiện nay.
Nghiên cứu tư tưởng nhân văn Hồ Chí Minh trong bản Di chúc đã được nhiều
nhà khoa học quan tâm, tìm hiểu trong các bài viết: Tư tưởng nhân văn đạo đức trong
Di chúc của chủ tịch Hồ Chí Minh của Nguyễn Thế Thắng [123]; Di chúc – tác phẩm


14

kết tinh chủ nghĩa nhân văn Hồ Chí Minh của Lại Quốc Khánh [68]; Giá trị nhân văn
trong Di chúc của Chủ tịch Hồ Chí Minh, của Đinh Xuân Lâm [73]; … Trong các bài
viết này, các tác giả đã phân tích làm nổi bật các giá trị của tư tưởng nhân văn Hồ Chí
Minh trong bản Di chúc trên các nội dung sau: Thứ nhất, có những chính sách cụ thể
để chăm lo cho cuộc sống của con người, làm cho con người được phát triển toàn
diện với năng lực vốn có của mình, để con người được làm chủ, có cuộc sống ấm no,
tự do hạnh phúc; Thứ hai, Đảng, Nhà nước, các cán bộ công chức phải tự coi mình là
đầy tớ của nhân dân, hết lòng, hết sức phục vụ nhân dân; phải giữ gìn sự đoàn kết,
thống nhất trong Đảng, phải có tình đồng chí, yêu thương lẫn nhau; Thứ ba, xuất phát
từ một triết lý nhân sinh sâu sắc, thấm đượm tư tưởng nhân đạo và tính nhân văn với
niềm mong muốn toàn Đảng, toàn dân cùng nhau đoàn kết, phất đấu xây dựng một
“nước Việt Nam hòa bình, thống nhất, độc lập, dân chủ và giàu mạnh, và góp phần
xứng đáng vào sự nghiệp cách mạng thế giới”.

năm 2003, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh công bố kết quả nghiên cứu đề
tài khoa học cấp Bộ “Tư tưởng nhân văn Hồ Chí Minh với việc giáo dục đội ngũ cán
bộ đảng viên hiện nay” [61], do tác giả Hoàng Trang làm chủ nhiệm cùng với sự
tham gia của các nhà khoa học: Phạm Ngọc Anh, Nguyễn Khánh Bật, Trần Minh
Trưởng, Song Thành... Đây là công trình khoa học nghiên cứu một cách tương đối hệ
thống tư tưởng nhân văn Hồ Chí Minh và việc giáo dục tư tưởng đó cho cán bộ, đảng
viên ở nước ta hiện nay. Trong công trình khoa học này, các tác giả đã tập trung vào
nghiên cứu, làm rõ các vấn đề sau:
Thứ nhất, đề tài đã phân tích, đưa ra khái niệm tư tưởng nhân văn Hồ Chí Minh
khi cho rằng đó là hệ thống các quan điểm lý luận “phản ánh tình yêu thương, quý
trọng, quan tâm, bao dung, độ lượng đến con người và niềm tin vững chắc vào sức
mạnh của con người”, “phản ánh con đường giải phóng con người một cách triệt để”
hướng con người đến “phát huy hết mọi năng lực sáng tạo vốn có của mình”; tư tưởng
nhân văn Hồ Chí Minh được hình thành trên cơ sở Người đã kế thừa truyền thống
nhân ái của dân tộc, quê hương, gia đình, tiếp thu các giá trị tinh hoa văn hóa nhân
loại về lòng nhân ái, và đặc biệt từ chính tính năng động chủ quan của Hồ Chí Minh;
chỉ ra một số đặc trưng cơ bản của tư tưởng nhân văn Hồ Chí Minh khi cho rằng, đó
là chủ nghĩa nhân văn hành động, là một bước phát triển mới về chất so với giá trị
nhân văn truyền thống và tinh hoa nhân văn của nhân loại, có sự thống nhất giữa tính
giai cấp, tính dân tộc và tính quốc tế, đó là chủ nghĩa nhân văn của xã hội mới mà


16

loài người đang hướng đến – xã hội cộng sản chủ nghĩa; khẳng định tư tưởng nhân
văn Hồ Chí Minh là nội dung xuyên suốt trong toàn bộ hệ thống tư tưởng của Người
về cách mạng Việt Nam.
Thứ hai, những nội dung cơ bản của tư tưởng nhân văn Hồ Chí Minh đó là:
quan niệm của Hồ Chí Minh về vai trò của con người và sức mạnh vĩ đại của nhân
dân trong quá trình phát triển lịch sử; tình yêu thương, quý trọng, quan tâm đến con

sách đã đi vào phân tích, làm rõ khái niệm, cấu trúc, tính quy luật của sự hình thành
và phát triển nhân cách nói chung và những nhân tố tác động đến xây dựng nhân cách
sinh viên nói riêng; sự cần thiết giáo dục chủ nghĩa nhân văn Hồ Chí Minh trong xây
dựng nhân cách sinh viên Việt Nam; những vấn đề đặt ra hiện nay trong giáo dục chủ
nghĩa nhân văn Hồ Chí Minh nhằm xây dựng nhân cách cho sinh viên Việt Nam hiện
nay. Thứ ba, trên cơ sở các phân tích đánh giá, các tác giả đã đưa ra phương hướng
và các giải pháp xây dựng nhân cách sinh viên theo tư tưởng nhân văn Hồ Chí Minh.
Trong các cuốn sách chuyên khảo này, các tác giả đều đi đến khẳng định sự
cần thiết phải giáo dục tư tưởng nhân văn Hồ Chí Minh đặc biệt là cho thế hệ trẻ.
Đồng thời chỉ ra các phương hướng và đề xuất các giải pháp để thực hiện hoạt động
giáo dục này ở nước ta hiện nay.
1.2.3. Luận án
Các Luận án tiến sĩ nghiên cứu về giáo dục đạo đức Hồ Chí Minh cho sinh
viên như: Giáo dục đạo đức cho thanh niên, học sinh theo tư tưởng Hồ Chí Minh ở
nước ta hiên nay của Trần Minh Đoàn [40]. Trong công trình này, tác giả đã: phân
tích, làm rõ và khẳng định hệ giá trị của tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức cách mạng,
đạo đức của thanh niên học sinh và ý nghĩa to lớn của những giá trị đạo đức đó đối
với việc giáo dục đạo đức cho thanh niên học sinh ở nước ta hiện nay; phân tích thực
trạng công tác giáo dục đạo đức thanh niên học sinh ở nước ta và khái quát những
vấn đề cơ bản, những yếu tố, điều kiện, những mối liên hệ chi phối đến công tác giáo
dục đạo đức cho thanh niên học sinh; đề xuất các quan điểm, phương hướng, giải
pháp lớn để tiếp tục tiến hành công tác giáo dục đạo đức cho thanh niên học sinh theo
tư tưởng Hồ Chí Minh trong giai đoạn hiện nay.
Giáo dục đạo đức Hồ Chí Minh cho sinh viên các trường đại học, cao đẳng
vùng Tây Bắc trong dạy học môn Tư tưởng Hồ Chí Minh của Lê Thị Vân Anh [6].


18

Tác giả của luận án đã trình bày những nội dung cơ bản của tư tưởng Hồ Chí Minh

19

giá trị đạo đức nhân văn của sinh viên ở thành phố Hồ Chí Minh trong bối cảnh kinh
tế thị trường, hội nhập quốc tế. Tác giả đã đi đến khẳng định việc lựa chọn nhóm giá
trị đạo đức nhân văn hiện đại (tự tin, sáng tạo, hết lòng vì công việc...) trong xây dựng
lối sống được đánh giá cao hơn nhóm các giá trị đạo đức nhân văn truyền thống (hiếu
thảo, trung thực, tôn trọng người khác, khoan dung, vị tha...) và cho rằng, đây chính
là sự khác biệt trong việc lựa chọn giá trị sống của sinh viên hiện nay, so với những
nghiên cứu trước đó của tác giả.
Nghiên cứu về giáo dục bồi dưỡng thanh niên theo tư tưởng Hồ Chí Minh có
bài viêt: Công tác giáo dục thanh niên hiện nay theo tư tưởng Hồ Chí Minh của Phạm
Văn Thanh [113]. Trong bài viết, bằng cách tiếp cận khác nhau tác giả đã đề cập đến
những nội dung cơ bản cần phải giáo dục cho thanh niên theo tư tưởng Hồ Chí Minh,
đó là: giáo dục cho thanh niên lòng yêu tổ quốc, yêu nhân dân, có tinh thần dân tộc
vững chắc, đào tạo họ để trở thành những người kế thừa sự nghiệp cách mạng của
các thế hệ cha anh đi trước; thanh niên phải ra sức học tập chính trị, kinh tế, văn hóa,
khoa học kỹ thuật để trở thành những người phát triển toàn diện; phải giáo dục đạo
đức cách mạng cho họ; giáo dục đóng vai trò quang trọng trong công tác bồi dưỡng,
phát triển thanh niên. Đồng thời cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc vận dụng
tư tưởng này của Đảng trong việc trong việc giáo dục bồi dưỡng thanh niên hiện nay.
Như vậy, trong các công trình nghiên cứu trên, vấn đề giáo dục tư tưởng đạo
đức, tư tưởng nhân văn Hồ Chí Minh cho thanh niên, sinh viên đã được phản ánh
dưới nhiều góc độ khác nhau, góp phần làm sáng tỏ nhiều vấn đề trong công tác giáo
dục đạo đức, nhân văn Hồ Chí Minh cho sinh viên. Các công trình này đã cung cấp
nhiều gợi ý quan trọng, là những tài liệu quý, là cơ sở để tác giả kế thừa, tiếp tục đi
sâu nghiên cứu: Giáo dục tư tưởng nhân văn Hồ Chí Minh cho sinh viên các trường
đại học ở Việt Nam hiện nay.


20