I. MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Chúng ta cùng nhân loại đã bước vào thế kỷ XXI, thế kỷ của khoa học
và công nghệ với xu thế hội nhập của nền kinh tế quốc tế ngày càng cao, với
sự phát triển như vũ bão của khoa học công nghệ thông tin... Trước tình hình
đó, Đảng và Nhà nước ta đã đẩy nhanh sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại
hoá, trong đó coi “Giáo dục là quốc sách hàng đầu”, coi con người là mục
tiêu và động lực của sự phát triển. Vì vậy, đòi hỏi ngành Giáo dục và Đào tạo
phải đào tạo đội ngũ những người lao động tự chủ, năng động, sáng tạo, tiếp
cận và làm chủ được công nghệ tiên tiến, có năng lực giải quyết các vấn đề
thực tiễn đặt ra; Ngành Giáo dục và Đào tạo cần thực hiện giáo dục toàn diện
tạo chuyển biến cơ bản về chất lượng giáo dục, tập trung chỉ đạo đổi mới nội
dung chương trình, phương pháp giáo dục. Đặc biệt phương pháp giáo dục
cần đổi mới theo hướng phát huy tính tích cực của người học.
Đổi mới phương pháp giáo dục nhằm phát huy tính tích cực, phát huy tư
duy sáng tạo của người học, trong đó việc sử dụng thiết bị giáo dục là một
trong những cách thức phát huy tính tích cực của người học trong quá trình
dạy học. Thiết bị giáo dục là một thành tố không thể thiếu được trong quá
trình dạy học.
Trong báo cáo của Ban chấp hành Trung ương Đảng khoá VIII được trình
bày tại Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ IX đã nhấn mạnh: “Tăng cường cơ sở
vật chất và từng bước hiện đại hoá nhà trường , lớp học, sân chơi, bãi tập,
máy tính nối mạng internet, thiết bị học tập và giảng dạy hiện đại , thư
viện, ký túc xá...” và “Đổi mới phương pháp dạy học, phát huy tư duy sáng
tạo và năng lực tự đào tạo của người học, coi trọng thực hành, thực
nghiệm, ngoại khoá, làm chủ kiến thức, tránh nhồi nhét, học vẹt, học
chay.”
Thực tế nhiều năm học qua, tất cả các trường tiểu học đã đầu tư cơ sở
vật chất, trang thiết bị dạy học cũng như đã quan tâm đến việc quản lý sử
dụng và bảo quản Thiết bị giáo dục, góp phần nâng cao chất lượng dạy học,
song việc làm này còn nhiều hạn chế vì nhiều lý do khác nhau: Thiết bị giáo

dục ở trường Tiểu học .
4. Phương pháp nghiên cứu:
4.1.Phương pháp nghiên cứu lý luận, phân tích tổng hợp lí thuyết
4.2. Phương pháp nghiên cứu thực tế
4.2.1. Phương pháp quan sát
4.2.2. Phương pháp điều tra
4.2.3. Phương pháp lấy ý kiến
4.2.4. Phương pháp tổng kết kinh nghiệm
4.3. Phương pháp hỗ trợ
Phương pháp thống kê.

2


II. NỘI DUNG
1. Cơ sở lý luận :
Lý luận dạy học đã khẳng định: Quá trình dạy học là một quá trình
trong đó hoạt động dạy và hoạt động học phải là những hoạt động khăng khít
giữa các đối tượng xác định và có mục đích nhất định. Để quá trình dạy học
có chất lượng và hiệu quả cao thì chúng ta phải lựa chọn và sử dụng nhiều
phương pháp dạy học khác nhau, lựa chọn các hình thức tổ chức dạy học kết
hợp với việc sử dụng Thiết bị dạy học phục vụ cho việc truyền thụ nội dung
kiến thức. Đứng về mặt nội dung và phương pháp dạy học thì Thiết bị giáo
dục đóng vai trò hỗ trợ tích cực. Vì có Thiết bị giáo dục tốt thì ta mới có thể
tổ chức được quá trình dạy học khoa học, đưa người học thực sự tham gia vào
quá trình này, tự khai thác và tiếp nhận tri thức dưới sự hướng dẫn của người
dạy. Thiết bị giáo dục phải đủ và phù hợp mới triển khai được các phương
pháp dạy học một cách hiệu quả. Tuy nhiên, đứng trên một góc độ khác thì
Thiết bị giáo dục còn là một bộ phận không thể thiếu được của nội dung và
phương pháp dạy học. Thiết bị giáo dục hầu hết là các sản phẩm khoa học kỹ

của giáo viên. Việc đổi mới theo xu hướng đó đòi hỏi phải sử dụng rộng rãi
các Thiết bị giáo dục , nếu không có Thiết bị giáo dục thì không thể chuyển
tải được nội dung của sách giáo khoa và cũng không thể đổi mới được
phương pháp dạy và phương pháp học. Vậy, Thiết bị giáo dục là một trong
những tiền đề quan trọng để đổi mới phương pháp dạy học nâng cao chất
lượng giáo dục của nhà trường.
2.Thực trạng về Thiết bị giáo dục và công tác quản lý, sử dụng Thiết bị
giáo dục ở trường Tiểu học Đông Tân, thành phố Thanh Hoá.
2.1. Thực trạng về Thiết bị giáo dục ở trường tiểu học Đông Tân:
Việc trang bị Thiết bị giáo dục ở trường Tiểu học Đông Tân chủ yếu là
do cấp phát từ trên xuống theo chỉ tiêu, kế hoạch định sẵn. Hàng năm nhà
trường có mua sắm các phương tiện dạy học hiện đại và huy động giáo viên
tự làm. Từ năm học 2002-2003, thực hiện việc đổi mới chương trình sách giáo
khoa và đổi mới phương pháp dạy học, nhà trường được cấp các danh mục
Thiết bị giáo dục từ lớp 1 đến lớp 5 theo quy định chung.

4


Thực trạng số lượng Thiết bị giáo dục trong thư viện như sau:

TT

Tên thiết bị giáo dục

Đơn vị tính

Số
lượng


60
10
26

Bộ
Bộ
Bộ
Bộ

7
5
25
6

Tờ
Tờ
Tờ
Tờ
Tờ

40
12
22
12
22

Cái
Bộ
Bộ
Bộ

7 Bộ đồ dùng dạy học toán
8 Bộ đồ dùng dạy tiếng việt
KHỐI 2
TRANH ẢNH
1 Tranh thủ công
2 Tranh lịch sử
3 Tranh TNXH
ĐỒ DÙNG
1 Bộ thiết bị dạy học môn toán
2 Bộ đồ dùng học toán
3 Bộ đồ dùng học toán thực hành
4 Bộ chữ dạy tập viết
KHỐI 3
TRANH ẢNH
1 Tranh thủ công
2 Tranh Âm nhạc
3 Tranh TNXH
4 Tranh kể chuyện
5 Tranh đạo đức
ĐỒ DÙNG
1 Mô hình đồng hồ
2 Mô hình sự chuyển động của trái đất...
3 Bộ đồ dùng dạy toán
4 Bộ đồ dùng học toán

5


A


5
6
5

Tờ
Tờ
Tờ
Tờ
Tờ
Tờ
Tờ

8
35
32
16
25
45
24

Bộ
Bộ
Bộ

20
12
6

Bộ
Bộ

Bộ
Bộ
Bộ
Bộ
Bộ
Bộ

17
15
16
20
25
7

KHỐI 5
A

B

TRANH ẢNH
1 Tranh Đạo đức
2 Tranh Khoa học
3 Tranh Âm nhạc
4 Tranh TNXH
5 Tranh Địa lý
6 Tranh lịch sử
7 Tranh kể chuyện
ĐỒ DÙNG
1 HD SD bộ lắp ghép mô hình KT
2 Mô hình bánh xe nước

Cái

20
8
6
6
6
6
6
5
5
4
5

18 Hình trụ phi 100 x150
19 Bộ lắp ghép mô hình kỹ thuật
20 Bộ dụng cụ chứng minh đất nc, không khí

Cái
Bộ
Bộ

4
5
5

Nhà trường cũng có kế hoạch mua sắm thêm một số trang thiết bị hiện đại
phục vụ cho các hoạt động giáo dục trong nhà trường như tăng âm, loa máy,
đầu video, máy chiếu, máy tính,.... Đặc biệt trong năm học 2015-2016 nhà
trường đã trang bị phòng đọc cho Giáo viên, học sinh, phòng tin học có nối

tập của học sinh và một số Thiết bị giáo dục phục vụ các môn Toán, Tiếng
Việt mà giáo viên thường sử dụng, còn rất nhiều Thiết bị giáo dục được để
trong phòng thiết bị, thư viện. Cán bộ Thư viện thiết bị hợp đồng nên còn hạn
chế về kinh nghiệm. Nhà trường chưa có điều kiện để trang bị các phương
tiện chống ẩm mốc, chống mối mọt. Cuối mỗi năm học nhà trường đều có tổ
chức kiểm kê nhưng cũng chỉ làm dưới hình thức đếm, rà soát lại xem có thiết
bị nào thiếu, thiết bị nào hỏng có mất mát, hỏng thì cũng thành lập Hội đồng
thanh lý, cũng chưa qui trách nhiệm của ai. Các Thiết bị giáo dục do không
được bảo quản đúng cách, khí hậu Việt Nam nóng, ẩm, mưa nhiều, các thiết bị
được cấp phát từ cách đây hơn 10 năm nên rất dễ bị ẩm mốc, hỏng hóc, có khi
còn bị mối mọt, một số thiết bị bằng gỗ bị cong vênh không còn giá trị sử
dụng.
Việc mượn Thiết bị giáo dục mà không ghi vào sổ, có giáo viên mượn
nhưng lại không sử dụng hoặc sử dụng không đúng mục đích, có Thiết bị giáo
dục giáo viên mượn không trả lại gây thất thoát, lãng phí. Nhiều khi giáo viên
trả Thiết bị giáo dục cũng không được kiểm tra lại mà cứ thế treo lên tường
hoặc lại cuộn tròn cất vào tủ, do đó không phát hiện được hư hỏng nên không
nêu cao được tinh thần trách nhiệm của giáo viên.
Có thể nói, việc bảo quản Thiết bị giáo dục ở trường Tiểu học Đông
Tân nơi tôi công tác chưa được chú trọng đúng mức, tình trạng hư hỏng, thất
thoát, lãng phí dẫn đến kém chất lượng và hiệu quả sử dụng còn xảy ra nhiều.

8


Đây chính là vấn đề đòi hỏi đội ngũ cán bộ quản lý và giáo viên, nhân viên
nhà trường cần quan tâm chú ý.
2.3.Thực trạng về công tác quản lý Thiết bị giáo dục ở trường tiểu học
Đông Tân, thành phố Thanh Hóa:
Việc chỉ đạo công tác thư viện đã được phân công cụ thể cho 01 đồng


dụng và khả năng sư phạm của nó. Nhưng nếu sử dụng sai hoặc không đúng
mục đích thì có thể sẽ phản tác dụng. Để sử dụng Thiết bị giáo dục có hiệu
quả đòi hỏi người giáo viên phải có trình độ chuyên môn nghiệp vụ về yêu
cầu sử dụng Thiết bị giáo dục. Cần hiểu biết về Thiết bị giáo dục , kỹ thuật sử
dụng chúng và hiểu biết sâu sắc về phương pháp dạy học trực quan.: sử dụng
Thiết bị giáo dục với mục đích gì, vào lúc nào, trong thời gian bao lâu, học
sinh cần tham gia hoạt động như thế nào?…
Sử dụng Thiết bị giáo dục có hiệu quả để tránh những lãng phí về kinh
phí, vật tư- khoa học - kỹ thuật - giáo dục. Sử dụng Thiết bị giáo dục còn
nhằm phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh trong dạy học.
Trong giai đoạn hiện nay, chúng ta đang có sử dụng các Thiết bị giáo
dục hiện đại như: máy chiếu, máy vi tính…Khi nhà trường đã trang bị các
thiết bị này thì yêu cầu giáo viên phải nắm được tối thiểu về cấu tạo, chức
năng và cách vận hành, sử dụng chúng.
Công tác Thiết bị giáo dục phải làm thường xuyên, liên tục và toàn diện
từ khâu trang bị, sử dụng và bảo quản. Trong những vấn đề đó nổi cộm lên là
công tác tập huấn cho giáo viên sử dụng Thiết bị giáo dục phục vụ cho bài
giảng, và tăng cường việc sử dụng Thiết bị giáo dục trong dạy học.
Nhà trường cần có nhiều hình thức bồi dưỡng nghiệp vụ sử dụng Thiết
bị giáo dục cho giáo viên:
+ Với cán bộ phụ trách cần nắm chắc chuyên môn nghiệp vụ, có kỹ
năng sử dụng Thiết bị giáo dục có thể về triển khai đại trà cho giáo viên nhà
trường.
+ Trong các buổi sinh hoạt chuyên môn của các tổ, khối, cần đưa nội
dung trao đổi nghiệp vụ sử dụng Thiết bị giáo dục, làm mẫu, thao giảng với
từng môn học, từng tiết học (sử dụng Thiết bị giáo dục vào lúc nào, bố trí
trình bày sao cho hợp lý, mức độ và cường độ sử dụng ra sao), từ đó đúc rút
thành kinh nghiệm. Ban giám hiệu nhà trường cần sưu tầm và xây dựng
những bộ tài liệu để hỗ trợ giải quyết các câu hỏi về chuyên môn, kỹ thuật,

Thứ, ngày
dạy

Tên TBGD cần sử
dụng

Tên bài dạy

Môn

Lớp

Tiết
dạy

Cũng cần chú ý nâng cao vai trò của tổ chuyên môn trong việc sử dụng
Thiết bị giáo dục. Tổ trưởng tổ chuyên môn chính là cánh tay nối dài của
BGH, tổ trưởng chuyên môn thay mặt BGH thực hiện nhiệm vụ được BGH
phân công theo dõi, nhắc nhở các thành viên trong tổ mình sử dụng Thiết bị
giáo dục thường xuyên, việc làm này rất có hiệu quả bởi chính trong tổ sẽ biết

11


rõ ngày nào, dạy bài gì, cần sử dụng Thiết bị giáo dục nào họ sẽ nhắc nhở
nhau và giúp đỡ nhau để cùng sử dụng Thiết bị giáo dục có hiệu quả.
Sau khi giáo viên có phiếu đăng kí mượn Thiết bị giáo dục trên thư
viện, Đồng chí phụ trách công tác thư viện giao cho các đồng chí Phó hiệu
trưởng kiểm tra việc mượn Thiết bị giáo dục cũng như việc sử dụng Thiết bị
giáo dục của giáo viên trên lớp. Công tác này được đánh giá thường xuyên

khen thưởng và kỷ luật một cách phân minh rõ ràng. Thông qua kiểm tra giúp
sửa chữa kịp thời hầu hết các lệch lạc có thể xảy ra đồng thời khuyến khích
động viên cái tốt, truyền bá những kinh nghiệm hay trong thực tiễn. Làm như
vậy mới phát huy được tác dụng của công tác kiểm tra.
3.2.3.Công tác thi đua: Biện pháp này sẽ phát huy nhiều tác dụng nếu
được sử dụng đúng lúc, đúng mục đích và công bằng, khách quan.
Tổ chức tốt phong trào thi đua sử dụng Thiết bị giáo dục có hiệu quả
trong mỗi tiết dạy hàng ngày. Trong các kỳ hội giảng, thao giảng cũng cần đặt
tiêu chí “tiết dạy có sử dụng Thiết bị giáo dục hiệu quả” lên hàng đầu. Qui
định rõ đánh giá giờ dạy của giáo viên, bên cạnh những căn cứ về mục đích,
yêu cầu, nội dung kiến thức,…còn phải đánh giá khâu chuẩn bị bài giảng
(trong đó có sự chuẩn bị về Thiết bị giáo dục) và khâu sử dụng Thiết bị giáo
dục trong dạy học. Qua đó có thể nhận rõ giáo viên nào có ý thức, có kỹ năng
sử dụng Thiết bị giáo dục, giáo viên nào còn yếu về kỹ năng nghiệp vụ và có
kế hoạch bồi dưỡng thêm ra sao.
Sau mỗi đợt thi đua cần có chế độ khen thưởng động viên kịp thời,
thoả đáng kể cả về vật chất lẫn tinh thần. Đồng thời cũng cần có biện pháp
nhắc nhở hợp lý đối với những giáo viên không có ý thức, ngại sử dụng Thiết
bị giáo dục. Làm như thế mới tạo được sự công bằng, khách quan, khuyến
khích được sự tham gia nhiệt tình, tích cực của mọi giáo viên.
Chúng ta biết rằng, nếu Thiết bị giáo dục không được sử dụng vào
hoạt động dạy học thì hiệu quả sư phạm của nó chỉ là con số không. Khi đó
mọi sự trang bị, đầu tư cho công tác Thiết bị giáo dục đều vô nghĩa. Do đó
cần tăng cường sử dụng một cách thường xuyên, liên tục và hiệu quả cao.
3.3. Chỉ đạo công tác bảo quản Thiết bị giáo dục:
Một trong những điều kiện để sử dụng, khai thác có hiệu quả Thiết bị
giáo dục là Thiết bị giáo dục phải được bảo quản tốt.
Mặt khác, tất cả các Thiết bị giáo dục đều có thể bị hỏng hóc hay mất
mát qua quá trình sử dụng và qua thời gian. Cần tăng cường việc bảo quản
Thiết bị giáo dục để kéo dài tuổi thọ và giá trị sử dụng của nó. Bảo quản Thiết

Ký tên

Khi nhận các Thiết bị giáo dục được cấp , hay thiết bị do nhà trường tự trang
bị hoặc Thiết bị giáo dục do giáo viên tự làm cán bộ phụ trách thiết bị cũng
cần có sổ để nhập Thiết bị giáo dục và thống kê được số Thiết bị giáo dục
hiện có.
Sổ nhập thiết bị:

Ngày

Tên TBGD
Tình trạng
được trang
của TBGD
bị

Số lượng

Người
giao (ký
tên)

Người nhận
(ký tên)

Cuối mỗi năm học ban CSVC, Thiết bị giáo dục cùng cán bộ phụ trách
thiết bị cần kiểm kê lại toàn bộ số TBGD nhà trường có, đánh giá được tình
trạng của thiết bị và tần suất sử dụng theo mẫu sổ sau:
Sổ theo dõi tình trạng TBGD :
Tên



dàng. Nhà trường cần trang bị cho phòng thiết bị một máy vi tính để tiện cho
việc quản lý hệ thống TBGD trên máy.
4. Kết quả đạt được.
Từ thực tế thực hiện trong năm học 2015 - 2016 của vấn đề nghiên cứu
đã thu được kết quả là:
- Điều tra được thực trạng công tác quản lý thiết bị đồ dùng dạy
học nhằm nâng cao chất lượng giảng dạy ở trường Tiểu học.
- Xây dựng được một số biện pháp trong công tác quản lý thiết bị đồ
dùng dạy học nhằm nâng cao chất lượng dạy học ở trường Tiểu học Đông
Tân, thành phố Thanh Hóa.
Với các biện pháp trên năm học 2016 - 2017 áp dụng tại trường tiểu
học Đông Tân, thành phố Thanh Hóa đã đạt được kết quả như sau:
- Cơ sở vật chất thiết bị đồ dùng dạy học được nhà trường đầu tư ngày
càng hoàn thiện.
- Giáo viên nhà trường đã tích cực sưu tầm và làm đồ dùng dạy học có
giá trị sử dụng trong các tiết học.
- 100% giáo viên nhà trường thành thạo tin học, khai thác được các thông
tin trên mạng và thiết kế được các bài giảng điện tử để giảng dạy một cách có
hiệu quả.
- Hệ thống sổ sách theo dõi mượn trả đồ dùng dạy học khoa học, dễ
theo dõi.
- Đồ dùng dạy học trong phòng thiết bị được sắp xếp khoa học, gọn
gàng, đễ tìm, dễ lấy.
- Việc sử dụng Thiết bị giáo dục của giáo viên đã thành thói quên, hiệu
quả sử dụng được nâng lên rõ rệt.
- Chất lượng học sinh được nâng lên. Cụ thể như sau:
*Phẩm chất- Năng lực
Năng lực


Phẩm chất
Đạt
Chưa đạt

TL

SL

TL

SL

TL

1.1%

422
72
96
82
94

99.8

1
1
0
0
0

78

100%

0

* Chương trình lớp học:
TT

Lớp

1
Lớp 1
2
Lớp 2
3
Lớp 3
4
Lớp 4
5
Lớp 5
Cộng

Hoàn thành
Số lượng
Tỉ lệ
72
98.7%
93
96.8%

Thiết bị giáo dục trong nhà trường. Hy vọng Sáng kiến kinh nghiệm nêu trên,
góp phần vào công tác chỉ đạo sử dụng, khai thác Thiết bị giáo dục một cách
hiệu quả nhất góp phần quan trọng nâng cao chất lượng giáo dục của nhà
trường, nâng cao uy tín và vị thế của nhà trường.
2. Kiến nghị.
* Đối với cấp trên:
- Cần biên chế đủ nhân viên thư viện, thiết bị cho các trường học, bởi
họ là người được đào tạo nghiệp vụ thư viện, thiết bị. Nếu nhà trường thiếu
cán bộ thư viện thì cán bộ quản lý, giáo viên và nhân viên dù cố gắng rất
nhiều, vất vả rất nhiều thì con đường thu lượm kết quả vẫn không ngắn.
- Các cấp có thẩm quyền cần có chính sách nâng cao đời sống vật chất
của cán bộ thư viện để họ đảm bảo cuộc sống và nhiệt tình hơn trong công
tác.
- Cần có hướng dẫn cụ thể hơn trong việc trang bị, đầu tư cơ sở vật chất
và huy động các lực lượng cũng như các tổ chức xã hội cùng tham gia vào
công tácthư viện của nhà trường.
- Cần có những văn bản mang tính pháp quy hướng dẫn các cơ quan tổ
chức có trách nhiệm trong công tác xây dựng thư viện trường Tiểu học và nó

16


không phải là trách nhiệm riêng của bất cứ một cấp, một ngành nào mà là
trách nhiệm chung của toàn xã hội như công tác xây dựng cơ sở vật chất cho
nhà trường.
- Tổ chức các cuộc thi "Làm và sử dụng đồ dùng dạy học" như tổ chức
hội giảng hàng năm và đó cũng là một căn cứ để đánh giá cán bộ cho các nhà
trường.
* Đối với trường và giáo viên:
- Tăng cường giao lưu, học hỏi, tham khảo cách làm của trường bạn.


DANH MỤC
CÁC ĐỀ TÀI SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM ĐÃ ĐƯỢC HỘI ĐỒNG
ĐÁNH GIÁ XẾP LOẠI CẤP PHÒNG GD&ĐT, CẤP SỞ GD&ĐT VÀ
CÁC CẤP CAO HƠN XẾP LOẠI TỪ C TRỞ LÊN
Họ và tên tác giả:
Lê Thị Chung
Chức vụ và đơn vị công tác: Phó hiệu trưởng trường Tiểu học Đông TânTPTH

TT

Tên đề tài SKKN

Cấp đánh
Kết quả
Năm học
giá xếp loại
đánh giá
đánh giá xếp
(Phòng, Sở, xếp loại (A,
loại
Tỉnh...)
B, hoặc C)

1.
2.

Một vài kinh nghiệm giúp học sinh

PGD

Kinh Nghiệm sử dụng các Trò chơi

SGD

C

2003-2004

6.

trong giờ toán 4
Thiết kế trò chơi toán học cho học

PGD

A

2004-2005

7.

sinh lớp 2
Sử dụng phương pháp thí nghiệm kết

PGD

A

2007-2008


2009-2010

lớp 1,2,3
11. Một số biện pháp hình thành kĩ năng

PGD

A

2010-2011

giải các bài toán có lời văn lớp 5
12. Một số giải pháp phát huy tính tích

PGD

A

2012-2013

SGD

C

2012-2013

9.

cực của học sinh trong việc học phân
môn lịch sử lớp 5


Đông Tân
15. Một số giải pháp tổ chức hoạt động
ngoài giờ lên lớp gắn liền với giáo
dục kĩ năng sống cho HS trường TH
Đông Tân
16. Một số biện pháp chỉ đạo hoạt động
tổ chuyên môn nhằm nâng cao chất
lượng dạy học ở trường Tiểu học
Đông Tân
17. Một số biện pháp chỉ đạo hoạt động
tổ chuyên môn nhằm nâng cao chất
lượng dạy học ở trường Tiểu học
Đông Tân

20