MỤC LỤC
Đề mục

Nội dung

Trang

1

MỞ ĐẦU

2

1.1
1.2
1.3
1.4
2
2.1

Lý do chọn đề tài
Mục đích nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu
Phương pháp nghiên cứu
NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
Cơ sở lý luận
Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh

2
2
3

Như chúng ta đã biết, trong chương trình Tiếng Việt ở bậc tiểu học nói
chung và ở lớp 3 nói riêng, phân môn Luyện từ và câu chiếm một vị trí quan
trọng trong chương trình, có nhiệm vụ làm giàu vốn từ cho học sinh và trang bị
cho các em một số kiến thức về từ, câu. Từ và câu có vai trò đặc biệt quan trọng
trong hệ thống ngôn ngữ nói và viết của các em sau này.
Phân môn luyện từ và câu lớp 3 có dạng bài mở rộng vốn từ với một
lượng bài khá lớn. Các bài tập về mở rộng vốn từ vừa giúp học sinh lớp 3 hình
thành kiến thức cần thiết về từ qua các chủ điểm vừa rèn kĩ năng giao tiếp một
1


cách sinh động. Một trong những nội dung quan trọng của việc rèn kỹ năng sử
dụng Tiếng Việt ở bậc Tiểu học là giúp học sinh biết sử dụng từ một cách phù
hợp trong các bài viết, đặc biệt trong Tập làm văn. Dùng từ đúng, phù hợp với
nội dung văn cảnh, giúp các em thể hiện ý văn sáng sủa, rõ ràng, mặt khác giúp
người đọc hiểu nội dung bài văn, câu văn một cách dễ dàng, chính xác.
Vì vậy, muốn dạy tốt phân môn Luyện từ và câu ở lớp 3 người giáo viên
cần vận dụng nhiều phương pháp và hình thức tổ chức dạy học cho phù hợp với
đối tượng học sinh. Trong đó trò chơi học tập là những trò chơi được đưa vào
lớp học nhằm biến việc học tập trên lớp thành một cuộc chơi, giúp học sinh tiếp
nhận kiến thức và rèn kĩ năng dễ dàng hơn, hào hứng hơn. Khi vui chơi, trong
không khí cổ vũ sôi nổi của tập thể, học sinh sẽ phát huy mọi khả năng vốn có
của mình, làm cho quá trình nhận thức trở nên dễ dàng, hiệu quả hơn. Trò chơi
học tập cùng lúc đáp ứng cả hai nhu cầu của học sinh - nhu cầu vui chơi và nhu
cầu học tập. Trò chơi học tập tạo nên hình thức " học mà chơi, chơi mà học "
đang được khuyến khích ở Tiểu học và việc tổ chức trò chơi trong giờ học là
biện pháp hữu hiệu nhất giúp học sinh học tập và tiếp thu kiến thức tốt hơn.
Từ những lí do trên cộng với kinh nghiệm đứng lớp, tôi đã thường xuyên
áp dụng trò chơi vào các tiết học Luyện từ và câu. Tôi thấy những trò chơi ấy
thật sự có hiệu quả cao trong giờ học, lại dễ tổ chức, dễ thực hiện, tiết học lại sôi

phát triển vốn từ của học sinh dễ dàng gắn liền với ngữ cảnh và có tính hệ thống:
từ đơn giản đến phức tạp, từ cụ thể đến trừu tượng. Bên cạnh vốn từ, kĩ năng tìm
hiểu nghĩa từ và sử dụng phù hợp với mục đích và hoàn cảnh giao tiếp cũng là
một nội dung dạy học quan trọng của phần dạy học luyện từ và câu.
Toàn bộ nội dung về từ lớp 3 có 15 bài ứng với 15 chủ điểm. Nội dung
được sắp xếp dưới dạng các bài tập về từ như sau:
- Loại bài tập giúp học sinh mở rộng vốn từ theo chủ điểm;
- Loại bài tập giúp học sinh nắm nghĩa của từ;
- Loại bài tập giúp học sinh quản lí phân loại vốn từ;
- Loại bài tập giúp học sinh luyện tập sử dụng từ.
Để giúp học sinh làm tốt các bài tập và nắm vững kiến thức luyện từ và
câu để vận dụng tốt thì người giáo viên phải biết vận dụng linh hoạt các hình
thức tổ chức dạy học sao cho phù hợp với đặc điểm học sinh, giúp học sinh hứng
thú học tập và học tập có hiệu quả.
Trò chơi học tập là một hình thức hoạt động được đông đảo học sinh hứng
thú tham gia trong và ngoài lớp học. Trò chơi học tập môn Tiếng Việt nhằm tạo
điều kiện cho các em học sinh thực hành rèn luyện các kĩ năng nghe, nói, đọc,
viết, đồng thời tiếp thu kiến thức môn học một cách tự giác, sáng tạo. Tham gia
vào các trò chơi học tập, học sinh còn được rèn luyện, phát triển về cả trí tuệ,
thể lực và nhân cách, đáp ứng mục tiêu môn học. Trò chơi học tập góp phần đổi
mới phương pháp dạy học phân môn Luyện từ và câu ở Tiểu học theo hướng
phát huy tính tích cực, chủ động và sáng tạo của học sinh, tăng cường hoạt động
cá thể phối hợp với học tập giao lưu, hình thành và rèn luyện kĩ năng vận dụng
kiến thức vào thực tiễn của học sinh.

3


Trò chơi học tập phần lớn được xem là một thủ thuật, biện pháp củng cố
kiến thức mà học sinh vừa học trong tiết học. Tuy nhiên, trò chơi học tập có thể

giáo viên đưa ra ô chữ mà các từ ngữ trong đó có liên quan đến chủ điểm vừa
học. Giáo viên chọn từ hàng dọc là những từ ngữ có nghĩa hoặc gần nghĩa với
chủ điểm, trên cơ sở đó chọn các từ hàng ngang với những gợi ý về các từ đó.
các gợi ý có thể là nghĩa của các từ, cũng có thể là các hoạt động tương ứng của
các sự vật.
CHỦ ĐIỂM : TRƯỜNG HỌC
4


Ô chữ: Hoạt động
Mục tiêu:
- Mở rộng vốn từ ngữ về trường học. tìm nhanh các từ ngữ chỉ hoạt động
ở trường.
- Học sinh thêm yêu và gắn bó với trường.
Gợi ý: Các từ hàng ngang là từ chỉ hoạt động quen thuộc của học sinh
trong nhà trường. Ngoài các chữ cái trong từ hàng dọc, giáo viên đưa thêm các
chữ cái đầu của mỗi hàng ngang trong trường hợp học sinh gặp khó khăn. học
sinh chọn hàng ngang bất kì để giải ô chữ chứ không nhất thiết phải chọn lần
lượt.
1

V

H
2

3

S


G

Đáp án: Các từ ngữ hàng ngang lần lượt là: vui chơi, kéo co, sinh hoạt
sao, học tập, hát đồng ca, lao động, vẽ tranh, trồng cây
CHỦ ĐIỂM MĂNG NON
Ô chữ: măng non
1. Mục tiêu:
- Tìm nhanh được các từ chỉ tính nết tốt của trẻ em;
- Củng cố và mở rộng vốn từ ngữ về trẻ em;
- Rèn trí thông minh, khả năng phân tích, khái quát nhanh các nghĩa của
từ.
2. Chuẩn bị:
Phần mềm powerpoint để trình chiếu ô chữ
hoặc: kẻ trên giấy rôki loại to để hoạt động cả lớp và in phiếu học tập tới từng
hs. ( phần chuẩn bị để thực hiện giải các ô chữ giống nhau)
5


Dựa vào từ hàng dọc trong ô chữ hãy tìm các từ hàng ngang, mỗi hàng
ngang là là từ chỉ đức tính tốt của trẻ em.
Gợi ý: các từ ở hàng ngang số 1, 4, 6 được ghi trong " 5 Điều Bác Hồ
dạy". nếu học sinh gặp khó khăn khi giải ô chữ, giáo viên có thể gợi ý bằng
chữ cái.

1

M
2

Ă

chọn hàng rồi ra quầy thanh toán.
2. Nơi để cho mọi người ở tạm.
3. Nơi ở của các gia đình.

6


4. Vườn công công cộng, mọi người thường đến thư giãn, vui chơi.
5. Nơi để học tập
6. Nơi mọi người đi lại
7. Tủ hoặc giá quây quanh người bán hàng
8. Người ta trồng nhiều làm xanh, đẹp phố

1

T
2

H

3

À

4

N

5


7


2

Ô

3

N

4

G
5

T

6

H
7

Ô

8

N

Đáp án: Các từ hàng ngang lần lượt là: giếng nước, ngô đồng, cánh đồng,


N
4

G

5

Đ

6

Ồ

7

N
8

G

Đáp án: Các từ hàng ngang lần lượt là: đồng chí, cộng sự, đồng niên, đồng
khoá, đồng đội, nhi đồng, đồng nghiệp.

Ô CHỮ ĐỒNG CA
Gợi ý: Các từ hàng ngang là những từ có tiếng cộng hoặc tiếng đồng có
nghĩa chung là những hoạt động trong cộng đồng.
1. Cùng ý với nhau
2. Cùng ý với nhau trong một tình huống
3. Cùng một lòng

CHỦ ĐIỂM : LỄ HỘI
Ô chữ: Hội vui
Mục đích:
- Củng cố và hệ thống hoá từ ngữ về lễ hội
- Rèn kĩ năng tìm nhanh các từ ngữ chỉ các trò chơi trong lễ hội và hội
Gợi ý: Dựa vào các gợi ý và các chữ cái đã có ở hàng dọc, em hãy tìm tên
một số hội thường được tổ chức trong những lễ hội hoặc những ngày hội lớn.
1. Hội có sự trổ tài những chiếc diều đủ loại
2. Hội có sự tham gia của các đô vật
3. Hội được tổ chức trên sông
4. Hội thường được tổ chức ở tây nguyên
5. Hội có sự góp công của các chú ngựa
6. Hội là dịp để các liền anh, liền chị đua tài
1

H

2

Ộ

3

I

4

V
5


3

Ạ

4

T
5

Đ
6

7

Ộ
N

8

G

Đáp án: Các từ ngữ hàng ngang lần lượt là: chọi gà, kéo co, đua xe đạp, chơi cờ
tướng, đánh đu, đội lễ, múa rối nước, cúng phật.

CHỦ ĐIỂM : BẢO VỆ TỔ QUỐC
Ô chữ: Anh hùng
Mục tiêu:
- Củng cố và hệ thống hoá từ ngữ về bảo vệ tổ quốc
- Rèn khả năng ghi nhớ các anh hùng của dân tộc và giáo dục truyền
thống dân tộc.


N
G

Đáp án: Các anh hùng lần lượt là: Triệu Quang Phục, Trưng Trắc, Nguyễn
Huệ, Hồ Chí Minh, Phùng Hưng, Trần Quốc Tuấn, Lí Thường Kiệt.

CHỦ ĐIỂM SÁNG TẠO
Ô chữ: Sự sáng tạo
Mục tiêu:
- Mở rộng và tích cực hoá vốn từ về sáng tạo.
- Rèn kĩ năng tìm nhanh các từ chỉ trí thức.
Gợi ý: Từ hàng ngang là các từ chỉ người trí thức, em hãy dựa vào các
chữ cái trong từ hàng dọc và dựa vào các hoạt động, đặc đểm của ngừơi trí thức
để tìm đáp án.
1. Nghiên cứu về lịch sử
2. Thiết kế những ngôi nhà
3. Chế thuốc chữa bệnh
4. Làm báo
5. Vẽ đồ hoạ nhà cửa
6. Hiểu biết rất rộng

12


7. Sáng tác thơ
8. Sáng tác âm nhạc
9. dạy học
1


sĩ, nhà báo, kiến trúc sư, nhà thông thái, nhà thơ, dược sĩ, giáo viên.

2.4. Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm:
- Qua thời gian đưa trò chơi ô chữ trong các tiết dạy ôn tập về từ. Học sinh
thực hiện tìm từ một cách chắc chắn. Từ đó việc ứng dụng viết câu viết đoạn văn
của các em đã dần khắc phục được các thiếu sót về sử dụng từ không đúng mà
trước đây các em thường mắc phải.
- Tạo không khí thi đua sôi nổi giưã các tổ, nhóm và cá nhân trong lớp học.
Không khí lớp học sôi nổi, hào hứng, học sinh tự giác học tập. Hiệu quả của đôi
bạn học tập được phát huy một cách tối đa qua cách làm việc theo từng cặp.
- Khả năng giao tiếp, năng lực tự học của học sinh đựơc phát huy một cách
triệt để. Trước kia, đối với những học sinh nhút nhát, các em rất ngại tìm từ theo
chủ đề, sau khi được giải các ô chữ các em bớt tự ti và chủ động làm được bài và
mạnh dạn hơn trong học tập.
- Tạo điều kiện cho học sinh thể hiện khả năng vận dụng kiến thức vào việc
thực hành rèn luyện và phát triển tư duy sáng tạo trong quá trình học tập.

13


- Học sinh đều ham thích học môn Luyện từ và câu. Các em mạnh dạn, tự tin,
chủ động tìm hiểu, nắm bắt và chiếm lĩnh kiến thức mới.

3. KẾT LUẬN
3.1. Kết luận.
Qua quá trình tìm hiểu, nghiên cứu và thực hiện sáng kiến kinh nghiệm này,
bản thân tôi nhận thấy đưa hình thức trò chơi vào trong giờ học luyện từ và câu
ở trường tiểu học là rất cần thiết. Bởi vì sử dụng trò chơi học tập không chỉ giúp
học sinh nắm vững và củng cố được nội dung kiến thức một cách nhẹ nhàng mà
còn giúp học sinh phát triển năng lực tư duy, trí tưởng tượng, óc sáng tạo, khả


- Cần tạo cho học sinh có hứng thú học tập, tìm tòi sáng tạo các bài tập dưới
hình thức trò chơi gợi mở trí thông minh của các em học sinh, kích thích học
sinh say mê môn học.
- Trong giảng dạy nghiên cứu người giáo viên phải kiên trì, bền bỉ tránh nôn
nóng khi chưa thấy kết quả. tìm cách khắc phục những điểm yếu, những điểm
chưa phù hợp để lựa chọn được phương pháp tối ưu.
- Không ngừng học hỏi nâng cao trình độ, năng lực chuyên môn phục vụ đáp
ứng yêu cầu giáo dục hiện nay.
3.2. Kiến nghị.
- Nhà trường: quan tâm tạo điều kiện về cơ sở vật chất, đảm bảo đủ điều kiện
để dạy 2 buổi/ ngày.
- Đưa đề tài ra hội thảo chuyên đề trong tổ chuyên môn để phân tích và thống
nhất phương pháp tối ưu nhất, phù hợp với nhận thức của học sinh trong trường .
- Áp dụng sáng kiến kinh nghiệm trong trường tiểu học Đông Thọ.
- Giáo viên: xây dựng thái độ, động cơ học tập đúng đắn. xây dựng phong
trào thi đua học tập tốt trong học sinh. Thường xuyên theo dõi khả năng tiếp thu
bài của học sinh để điều chỉnh, lựa chọn phương pháp dạy học cho phù hợp. tạo
môi trường học tập thoải mái, động viên khen ngợi học sinh kịp thời.
Mặc dù đã rất cố gắng nhưng do thời gian nghiên cứu chưa nhiều, kinh
nghiệm và trình độ bản thân còn hạn chế nên trong phạm vi sáng kiến kinh
nghiệm này tôi mới xây dựng được một số trò chơi góp phần đổi mới phương
pháp, nâng cao hiệu quả dạy học dựa trên đặc điểm tâm sinh lí lứa tuổi học sinh
lớp 3. Tuy vậy, đây cũng là một việc làm giúp tôi nâng cao nghiệp vụ sư phạm
cho bản thân để tham gia công tác giảng dạy được tốt hơn. Qua thực tế giảng
dạy, tôi thấy việc tổ chức loại hình "Trò chơi ô chữ" trong dạy học luyện từ và
câu là rất cần thiết vì loại hình này có hiệu quả dạy học cao nhưng đòi hỏi người
giáo viên phải biết đưa ra đúng lúc, đúng chỗ, nếu lạm dụng nó thì kết quả sẽ
ngược lại.
Trên đây là sáng kiến kinh nghiệm" Thiết kế trò chơi ô chữ dạy luyện từ lớp