.
Phòng Gd&T Lệ Thủy
TrƯờng Tiểu học CAM Thủy

----------------------

Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt nam

Độc lập - Tự do - Hạnh phúc.
------------------------

sáng kiến
cải tiến kỹ thuật
một số biện pháp chỉ đạo nhằm nâng cao chất lợng dạy luyện từ và câu lớp 3
ở trờng tiểu học cam thuỷ

--------------------

Họ và tên: hoàng thị sáng
Hiệu trởng Tiểu học Cam Thủy

Một số biện pháp chỉ đạo nhằm nâng cao
chất lợng dạy LTVC lớp 3 ở tr ờng TH cam
Thủy .

Đặt vấn đề:

Một số biện pháp chỉ đạo nhằm nâng cao chất lợng dạy LTVC lớp 3 ở trờng TH Cam Thủy


Nâng cao chất lợng dạy học phân môn luyện từ và câu (LTVC) nói chung

Vị trí và những quan điểm biên soạn sách nêu trên hết sức quan trọng đối
với GV trong việc dạy học TV lớp 3 và phân môn LTVC nhất là việc lựa chọn

Một số biện pháp chỉ đạo nhằm nâng cao chất lợng dạy LTVC lớp 3 ở trờng TH Cam Thủy


phơng pháp cũng nh cách thức tiến hành các phơng pháp, hình thức tổ chức dạy
học.
Sách giáo khoa TV 3 nói chung và phân môn LTVC nói riêng đã tạo điều
kiện, cơ hội để GV thực hiện đổi mới cách dạy, cách học nhằm phát huy tính
tích cực, chủ động sáng tạo của ngời học. Trong quá trình thực hiện nhiều GV
đã bám sát quan điểm biên soạn và vị trí môn học để tiến hành thực hiện dạy học
có hiệu quả khá tốt.
Song bên cạnh đó vẫn còn nhiều GV cha xác định hết vị trí và tầm quan
trọng cũng nh cha thực sự hiểu một cách sâu sắc quan điểm biên soạn, cha
nghiên cứu kỹ SGK, nhất là không đặt bài dạy trong hệ thống KT,KN môn học
nên bài dạy rời rạc, dạy tiết nào biết tiết đó nên cha phát huy hết khả năng HS,
hiệu quả thấp.
* Thực trạng dạy học phân môn LTVC lớp 3 ở trờng TH Cam Thủy.
- Những u điểm: GV đã đợc tập huấn, nắm đợc nội dung, phơng pháp dạy học,
biết bám sát mục tiêu để lập KH bài dạy. Một số GV đã tổ chức đợc các hoạt
động dạy-học khá hiệu quả.
Tuy nhiên, vẫn còn nhiều GV còn nhiều hạn chế trong quá trình dạy học
nói chung và LTVC (nói riêng) với những hạn chế nổi bật sau:
- Thiếu nghiên cứu kỹ SGK, dạy bài nào biết bài đó (cha đặt bài dạy vào hệ
thống KT,KN của môn học, tiết học) nên thiếu củng cố, khắc sâu, mở rộng cho
HS.
- Tiết dạy rời rạc, cha thể hiện đợc mối quan hệ của các bài tập trong một bài
học.
- Việc lựa chọn phơng pháp và hình thức tổ chức dạy học còn mang tính hình


Rời rạc cha thể
hiện mối quan
hệ trong các
BT

Lựa chọn PP
hình thức cha
phù hợp

Cha
phát
huy

Tổng
Số

4
1
1
1
1
3
10
2
2
3
1
7
8

làm thế nào để nâng cao chất lợng dạy- học LTVC của các lớp nói chung và lớp
3 (nói riêng)? Đó chính là lý do tôi chọn và thực hiện đề tài này.

Một số biện pháp chỉ đạo nhằm nâng cao chất lợng dạy LTVC lớp 3 ở trờng TH Cam Thủy


II- Một số biện pháp chỉ đạo nhằm nâng cao chất lợng dạy học LTVC
lớp 3 ở trờng TH Cam Thủy, Lệ Thủy.

1- Biện pháp 1: Chỉ đạo GV hệ thống hoá một số dạng bài tiêu biểu trong
LTVC lớp 3 có liên quan đến lớp 2 và lớp 4:

Bảng hệ thống các dạng bài:
Hệ thống hoá một số dạng bài
Dạng bài ở lớp 3
Đã học ở lớp 2
Sẽ học ở lớp 4
1-Ôn tập về chỉ sự vật
ở lớp 2 đã học: 2 tiết
Học tiếp và ở dạng khái
quát (danh từ)
2- Ôn tập về chỉ hoạt động ở lớp 2 đã học: 2 tiết
Học tiếp và ở dạng khái
trạng thái
quát (động từ)
3- Ôn tập về từ chỉ đặc ở lớp 2 đã học: 1 tiết
Học tiếp và ở dạng khái
điểm
quát (tính từ)
4- Ôn kiểu câu: Ai là gì? (2 Lớp 2 đã học 3 tiết

- Trên cơ sở đó để thiết kế bài dạy một cách có hệ thống (biết đợc HS đã có gì?
cần gì? và sẽ tiếp tục học thêm gì ở các lớp trên...)
2- Biện pháp 2: Chỉ đạo dạy các dạng bài tiêu biểu LTVC ở lớp 3:
ở lớp 3 phân môn LTVC có những dạng bài tiêu biểu sau:
- Mở rộng vốn từ.
- Ôn luyện kiến thức đã học.
- Bớc đầu làm quen với các biện pháp tu từ, so sánh và nhân hoá.
2.1- Dạy dạng bài: Mở rộng vốn từ:
Đối với kiểu bài này đợc gắn với chủ điểm đợc học: Măng non, mái ấm,
thành thị, nông thôn, bảo vệ Tổ quốc, sáng tạo, nghệ thuật, thể thao, ngôi nhà
chung, bầu trời và mặt đất.
Các bài mở rộng vốn từ đều đợc cấu trúc thông qua hệ thống bài tập.
Để dạy tốt dạng bài này, ngoài việc GV cần thực hiện các quy trình giải quyết
bài tập mà SGV đã hớng dẫn, GV cần thực hiện tốt các việc sau:
Việc 1: Tìm hiểu từ ngữ theo chủ điểm, GV gợi mở đề HS nhớ lại chủ điểm, các
từ ngữ làm nổi bật chủ điểm để HS sử dụng vốn hiểu biết, kinh nghiệm, sử dụng
tiếng mẹ đẻ để chủ động, tích cực huy động vốn từ.
Việc 2: Tìm hiểu nghĩa của từ: Thực hiện một cách nhẹ nhàng, linh hoạt thông
qua nhiều hình thức nh vấn đáp, trực quan, đặt câu...
Việc 3: Hệ thống hoá phân loại vốn từ: Sau khi HS đã huy động từ, GV định hớng cho HS sắp xếp các từ tìm đợc theo hệ thống và phân loại từ.
Ví dụ:
Dạy bài: Mở rộng vốn từ về thiếu nhi (tuần 2)
Sau khi HS thảo luận BT 1, GV định hớng cho HS huy động kết quả theo
nhóm nh sau:
- Từ ngữ chỉ trẻ em: Thiếu nhi, nhi đồng, thiếu niên, trẻ nhỏ, trẻ con...
- Từ ngữ chỉ tính nết trẻ em: Ngoan ngoản, lễ phép, ngây thơ, hồn nhiên...
- Từ ngữ chỉ tình cảm hoặc sự chăm sóc của ngời lớn đối với trẻ em: Thơng yêu,
yêu quí, quan tâm, săn sóc, nâng nui...
Việc 4: Luyện cách sử dụng từ: Thông qua việc trả lời câu hỏi, đặt câu hỏi, đặt
câu... (thông qua hệ thống BT tiếp).

Khi dạy các dạng bài trên GV cần làm tốt các vịêc sau:
Việc 1: Gắn bài dạy với hệ thống KT,KN đã đợc học ở lớp 2 đẻ biết : HS đã có gì
(củng cố gì), HS học mới thêm gì ở lớp 3 và sẽ đợc tiếp tục học thêm nội dung gì
ở lớp 4.
Việc 2: Tổ chức hoạt động học tập (thông qua lệnh bài tập) để củng cố KT,KN
học sinh đã học ở lớp 2.
Việc 3: Gợi ý để HS th khám phá, chiếm lĩnh KT,KN cần học của bài học.

Một số biện pháp chỉ đạo nhằm nâng cao chất lợng dạy LTVC lớp 3 ở trờng TH Cam Thủy


Việc 4: Chốt lại KT,KN cần ôn tập, rèn luyện và gợi mở cho HS tiếp tục có suy
nghĩa khám phá vấn đề vào các lớp trên.
Ví dụ: Dạng bài: Ôn tập về từ chỉ sự vật (tuần 1).
- GV gợi ý HS nhớ lại KT về từ chỉ sự vật đã học ở lớp 2 để thực hiện BT1:
Tìm từ chỉ sự vật trong khổ thơ.
Tay em đánh răng
Răng trắng hoa nhài
Tay em chải tóc
Tóc ngời ánh mai.
Sau khi HS đã tìm đợc các từ chỉ sự vật (tay, răng, hoa nhài, tóc, ánh mai). GV
cho HS nhắc lại từ chỉ sự vật đó là những từ chỉ ngời, đồ vật, con vật, cây cối...
Trên cơ sở đó, HS tìm sự vật đợc so sánh (BT2): phép so sánh các sự vật
với nhau: Hai bàn tay so sánh Hoa đầu cành
Cánh diều so với dấu "á"
Đến bài tập 3: Yêu cầu: Trong những hình ảnh so sánh ở BT2, em thích hình ảnh
nào? (bớc đầu nhận biết tác dụng của sự so sánh)
Nh vậy, so với lớp 2, lớp 3 đã nâng cao một bớc về từ chỉ sự vật đó là: phép
so sánh sự vật với nhau, cách dùng từ, luyện từ chỉ sự vật...
Đến lớp 4: Sẽ tiếp tục học và đợc khái quát thành: Danh từ.

mức độ vận dụng.
2.2.3- Dạy dạng bài làm quen với các biện pháp tu từ so sánh và nhân hoá:
2.2.3.1- Dạy biện pháp so sánh: Có các dạng bài tập: nhận diện (tìm) những sự
vật đợc so sánh, hình ảnh so sánh, các vế so sánh, các từ so sánh, các đặc điểm
đợc so sánh, tập nhận biết tác dụng của biện pháp so sánh, tập đặt câu có dùng
biện pháp so sánh.
Khi dạy kiểu bài này, GV cần giúp HS liên hệ lại các bài về từ chỉ sự vật,
từ chỉ hoạt động, trạng thái và đặc điểm để giúp HS có kỹ năng trong việc thực
hiện các bài tập một cách chủ động, thuần thục. Dựa vào đặc điểm sự vật để so
sánh...Phân biệt đợc hình ảnh so sánh và từ so sánh, cái so sánh và cái đợc so
sánh.
- Nắm vững mối quan hệ, mức độ yêu cầu từng bài.
2.2.3.2- Dạy biện pháp nhân hoá ở lớp 3: SGK TV 3: Có 6 tiết
Bao gồm các dạng bài tập: Nhận diện phép nhân hoá trong câu, cái gì đợc nhân
hoá, nhân hoá bằng cách nào, tập nhận biết cái hay của nhân hoá, vận dụng viết
câu hay đoạn văn có dùng biện pháp nhân hoá.
Khi dạy giáo viên cần:
- Nắm vững mức độ, yêu cầu từng tiết, mối quan hệ chặt chẽ từng bài, từng tiết
để tổ chức tiết học đảm bảo tính kế thừa, tính lôgích và tính hệ thống.
Ví dụ: Dạy bài LTVC tuần 28: Nhân hoá, ôn tập cách đặt câu.

Một số biện pháp chỉ đạo nhằm nâng cao chất lợng dạy LTVC lớp 3 ở trờng TH Cam Thủy


- GV phải nắm đợc vị trí tiết dạy trong hệ thống dạng bài: là tiết thứ năm và trớc
đó đã học 3 cách nhân hoá (tuần 21), Vì vậy, GV cần tổ chức cho HS củng cố lại
3 cách nhân hoá đã học đó là:
+ Các sự vật đợc gọi bằng từ dùng để gọi ngời.
+ Tả sự vật bằng từ dùng để tả ngời, ví dụ: bật lửa, trốn...
+ Nói với sự vật thân mật nh nói với ngời: Ví dụ: gọi ma.

Một số biện pháp chỉ đạo nhằm nâng cao chất lợng dạy LTVC lớp 3 ở trờng TH Cam Thủy


+ Qua dự giờ khảo sát: Dự 6 GV của 3 khối 2,3,4 với tổng số: 12 tiết. Trong đó:
xếp tốt: 3 tiết, khá: 7 tiết, ĐYC: 2 tiết, yếu: 0.
Hầu hết các tiết dạy đã áp dụng các biện pháp trên nên đảm bảo tính chủ động,
tích cực, có hệ thống.
+ Về chất lợng phân môn LTVC : Đã đợc nâng lên rõ rệt nhất là khối 3:
Đợt 1: TB: 74%; KG: 20%
Đợt 2: TB: 76,9%; KG: 41,5%
Đợt 3: TB: 93,9%; KG: 66,7%
Đợt 4: TB: 95,4%; KG: 73,8%
- ở liên trờng: Đã áp dụng để chỉ đạo các tiết dạy LTVC (cụm 4, cụm 3).
- áp dụng để tập huấn, t vấn bài dạy cho GV dự thi GVG Tỉnh 2 tiết LTVC (lớp
2: đ/c Thịnh, lớp 3 đ/c Thu Hà) và đã góp phần vào thành công tốt: Tiết đ/c
Thịnh đạt tốt mức 19 điểm, tiết LTVC lớp 3 đ/c Hà: 20/20 điểm (là tiết dạy đạt
xuất sắc nhất của hội thi GVG Tỉnh).
Kết luận và bài học kinh nghiệm

* Kết luận: Nhờ thực hiện các biện pháp chỉ đạo GV dạy học LTVC nh
trên đã tạo đợc sự chủ động cho GV trong cách dạy: Từ khâu thiết kế dạy học
đến việc tổ chức, hớng dẫn, điều hành các hoạt động học tập của HS. HS phát
huy đợc khả năng vốn có của mình (đã học ở lớp dới, tiết trớc, tiếng mẹ đẻ...)
chủ động, tích cực, hứng thú trong việc chiếm lĩnh kiến thức và kỹ năng; tiết học
nhẹ nhàng, hiệu quả, hệ thống và lôgích.
* Bài học kinh nghiệm:
Muốn nâng cao chất lợng dạy học TV nói chung và LTVC nói riêng. Ngời
quản lý cũng nh GV trớc hết phải có tâm huyết với môn học, chủ động trong
việc nắm bắt hệ thống kiến thức, kỹ năng môn học, bài học.
Bám sát chuẩn kiến thức kỹ năng và đối tợng, nghiên cứu kỹ CT-SGK,