LỜI CẢM ƠN
Để hoàn thành luận văn này, tôi thật sự biết ơn sâu sắc và gửi lời cảm ơn
chân thành nhất đến Phó Giáo sư Tiến sĩ Nông Quốc Bình – người đã nhiệt
tình hướng dẫn, chỉ bảo và tạo mọi điều kiện cho tôi trong suốt quá trình
nghiên cứu Luận văn của mình.
Đồng thời, tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành tới Ban giám hiệu, các quý
thầy cô của trường và đặc biệt là thầy cô, cán bộ Khoa Sau đại học trường Đại
học Luật Hà Nội đã tạo mọi điều kiện thuận lợi cho tôi trong suốt quá trình
học tập, nghiên cứu để hoàn thành luận văn thạc sĩ.
Tôi thân gửi lời cảm ơn đến gia đình và những người thân yêu đã luôn ở
cạnh động viên và giúp đỡ tôi trong quá trình học tập và thực hiện đề tài
nghiên cứu của mình.
Cuối cùng, tôi xin chân thành cảm ơn các thầy cô trong hội đồng chấm
luận văn đã cho tôi những đóng góp quý báu để hoàn chỉnh luận văn này.
Hà Nội, ngày 02 tháng 11 năm 2016
TÁC GIẢ
LƯƠNG THỊ NGUYỆT MINH
LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan Luận văn là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các
kết quả nêu trong Luận văn chưa được công bố trong bất kỳ công trình nào


khác. Các số liệu, ví dụ và trích dẫn trong Luận văn đảm bảo tính chính xác,
tin cậy và trung thực. Tôi đã hoàn thành tất cả các môn học và đã thanh toán
tất cả các nghĩa vụ tài chính theo quy định của Trường Đại học Luật Hà Nội.
Vậy tôi viết Lời cam đoan này đề nghị Khoa Sau Đại học Trường Đại
học Luật Hà Nội xem xét để tôi có thể bảo vệ Luận văn.
Tôi xin chân thành cảm ơn!
NGƯỜI CAM ĐOAN
Lương Thị Nguyệt Minh
XÁC NHẬN CỦA GIẢNG VIÊN HƯỚNG DẪN

Việt Nam 61
3.2. Một số kiến nghị để hoàn thiện hệ thống các quy phạm giải quyết
xung đột pháp luật về hợp đồng mua bán hàng hóa quốc tế tại Việt Nam 87


KẾT LUẬN 94
PHẦN MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Luật áp dụng điều chỉnh hợp đồng mua bán hàng hóa quốc tế là một
trong những vấn đề pháp lý phức tạp trong quan hệ hợp đồng mua bán hàng
hóa quốc tế, vì đây là cơ sở pháp lý tiền đề quan trọng nhất điều chỉnh quan
hệ hợp đồng mua bán hàng hóa quốc tế.
Việc nghiên cứu đề tài “Luật áp dụng trong Hợp đồng mua bán hàng
hóa quốc tế tại Việt Nam trong bối cảnh hội nhập quốc tế” ở cấp độ luận văn
thạc sĩ luật học có ý nghĩa cấp thiết cả về lý luận cũng như thực tiễn, vì những
lý do sau:
Thứ nhất, ý nghĩa quan trọng về pháp lý, chính trị và xã hội của vấn đề
xác định luật áp dụng điều chỉnh hợp đồng mua bán hàng hóa quốc tế.
Về pháp lý, việc nghiên cứu góp phần hoàn thiện hệ thống pháp luật về
hội nhập quốc tế tại Việt Nam, bảo đảm thực hiện các quyền và lợi ích hợp
pháp của các thương nhân, các chủ thể trong quan hệ hợp đồng có tính chất
quốc tế khắc phục những bất cập còn tồn tại trong cơ chế giải quyết tranh
chấp các hợp đồng quốc tế tại Việt Nam. Về chính trị và xã hội, việc đảm bảo
cơ chế thực hiện quyền tự do ý chí của các chủ thể trong quan hệ hợp đồng
thông qua việc chọn luật áp dụng đối với quan hệ hợp đồng mua bán hàng hóa


quốc tế góp phần khuyến khích, thúc đẩy quan hệ thương mại quốc tế, bảo
đảm quyền tự do hợp đồng, bảo đảm công bằng xã hội, nâng cao hiệu quả
giáo dục ý thức pháp luật và góp phần củng cố lòng tin của thương nhân vào

một môi trường pháp lý an toàn, minh bạch, khuyến khích, tạo thuận lợi cho
quan hệ thương mại quốc tế. Hoàn thiện hệ thống pháp luật về luật áp dụng
điều chỉnh hợp đồng mua bán hàng hóa quốc tế nhằm tạo một khuôn khổ pháp
lý cho các quan hệ thương mại quốc tế phát triển. Đây là yêu cầu của thực
tiễn, không chỉ đối với các đối tác nước ngoài mà ngay cả đối với bên Việt
Nam cũng cần thiết có một môi trường pháp lý thuận lợi, an toàn cho các giao
dịch trên phạm vi quốc tế, tránh cho bên Việt Nam khỏi các rủi ro trên thường
trường quốc tế.
Thứ năm, sự cần thiết phát triển tri thức khoa học về vấn đề xác định luật


áp dụng trong giải quyết tranh chấp hợp đồng có yếu tố nước ngoài tại Việt
Nam.
Trong khoa học Tư pháp quốc tế Việt Nam hiện nay chưa có công trình
nghiên cứu trực tiếp, toàn diện và có hệ thống về vấn đề luật áp dụng điều
chỉnh hợp đồng mua bán hàng hóa quốc tế. Trong khoa học Tư pháp quốc tế ở
các nước đã có nhiều công trình nghiên cứu trực tiếp về luật áp dụng điều
chỉnh hợp đồng mua bán hàng hóa quốc tế, tuy nhiên, về nội dung và phạm vi
nghiên cứu, còn tồn tại nhiều quan điểm khác nhau nên kết quả nghiên cứu
cũng chưa hoàn thiện, vì vậy, cần thiết phải có một công trình nghiên cứu vấn
đề chuyên sâu, dựa trên tính chất đặc thù của Việt Nam về vấn đề này.
Thứ sáu, yêu cầu thể chế hoá đường lối của Đảng về chiến lược cải cách
tư pháp, xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam.
Việc nghiên cứu đưa ra các giải pháp một mặt nhằm bảo đảm quyền tự
do ý chí, tự do hợp đồng, mặt khác cần bảo vệ lợi ích, vị thế của nhà nước
trong quan hệ thương mại quốc tế góp phần thể chế hoá đầy đủ, đúng đắn
đường lối của Đảng về chiến lược hội nhập quốc tế, xây dựng và hoàn thiện
hệ thống pháp luật Việt Nam, cụ thể là nhiệm vụ xây dựng nền tư pháp công
bằng, dân chủ, nghiêm minh, bảo vệ công lý, bảo đảm quyền con người, nâng
cao vị thế của Việt Nam trên trường quốc tế, thúc đẩy, khuyến khích thương

năm 1980 về hợp đồng mua bán hàng hóa quốc tế và định hướng hoàn thiện
các quy định có liên quan của pháp luật Việt Nam, Luận án Tiến sĩ luật học,
Trường ĐH Luật TP. Hồ Chí Minh.
- Nhóm tác giả, Hợp đồng thương mại, luận về luật kinh doanh, ĐH Mở
TP. Hồ Chí Minh
- Tác giả Nguyễn Thị Cẩm Hường, Hiệu lực của Hợp đồng mua bán
hàng hóa quốc tế, Khoa Luật, Đại học Cần Thơ.
- Tác giả Nguyễn Thị Tuyết Giang, Pháp luật áp dụng trong các hợp
đồng mua bán hàng hóa quốc tế, luận văn thạc sỹ luật học, 2008, Khoa Luật,
Đại học Quốc gia Hà Nội.
- Tác giả Ngô Thị Kiều Trang, Thực hiện hợp đồng mua bán hàng hóa
theo pháp luật Việt Nam, luận văn thạc sỹ luật học, Khoa Luật, ĐH Quốc gia
Hà Nội…
b) Tình hình nghiên cứu ngoài nước
Các công trình nghiên cứu trên thế giới về vấn đề luật áp dụng điều


chỉnh hợp đồng mua bán hàng hóa quốc tế khá đa dạng và phong phú. Nhìn
chung các công trình đã nghiên cứu được các vấn đề lý luận cơ bản về luật áp
dụng đối với hợp đồng quốc tế. Đặc biệt, đã có nhiều công trình tập trung
nghiên cứu chuyên sâu về nội dung các quy định của hệ thống pháp luật quốc
tế, pháp luật các nước dưới nhiều góc độ khác nhau. Cụ thể các công trình chủ
yếu tập trung nghiên cứu về nội dung các quy định trong các điều ước quốc
tế, pháp luật châu Âu, tập quán thương mại quốc tế… trong lĩnh vực hợp đồng
như Công ước Rome 1980 về về luật áp dụng đối với quan hệ nghĩa vụ hợp
đồng, Quy tắc Rome I (2008) về luật áp dụng đối với quan hệ nghĩa vụ hợp
đồng của Hội đồng châu Âu, Nguyên tắc hợp đồng châu Âu (PECL), Nguyên
tắc Lahay về chọn luật áp dụng trong hợp đồng thương mại quốc tế (Nguyên
tắc Lahay), Công ước Viên 1980 về mua bán hàng hóa quốc tế (CISG), các
nguyên tắc hợp đồng thương mại quốc tế (PICC) của UNIDROIT, hay về


mua bán hàng hóa quốc tế chỉ tập trung nghiên cứu nội dung các quy định của
luật pháp quốc tế và luật pháp các nước về luật áp dụng trong hợp đồng
thương mại quốc tế nói chung. Nội dung các quy định của pháp luật Việt Nam
và thực tiễn áp dụng các quy định về xác định luật áp dụng điều chỉnh các
quan hệ hợp đồng mua bán hàng hóa quốc tế tại Việt Nam chưa được nghiên
cứu chuyên sâu và có hệ thống. Vấn đề cơ sở lý luận và ý nghĩa của việc chọn
luật áp dụng chưa được nghiên cứu một cách hệ thống.
Thứ hai, sự tồn tại những quan điểm khác nhau về kết quả nghiên cứu
như:
- Những quan điểm khác nhau về khái niệm luật áp dụng điều chỉnh các
quan hệ hợp đồng mua bán hàng hóa quốc tế.
- Những quan điểm khác nhau về nội dung các quy định cụ thể về các
nguyên tắc xác định luật áp dụng điều chỉnh các quan hệ hợp đồng mua bán
hàng hóa quốc tế.
 Những vấn đề được tập trung nghiên cứu, giải quyết trong luận văn
Thứ nhất, làm rõ cơ sở của việc xác định luật áp dụng điều chỉnh quan
hệ hợp đồng mua bán hàng hóa quốc tế bao gồm cơ sở lý luận, cơ sở pháp
lývà thực tiễn của sự tồn tại luật áp dụng điều chỉnh các quan hệ hợp đồng
mua bán hàng hóa quốc tế.
Thứ hai, luận văn làm rõ một loại nguồn luật quan trọng có thể được áp


dụng điều chỉnh quan hệ hợp đồng mua bán hàng hóa quốc tế là hai điều ước
quốc tế quan trọng, nội dung, phạm vi áp dụng, xu thế xây dựng và áp dụng
nguồn điều ước quốc tế điều chỉnh hợp đồng mua bán hàng hóa quốc tế.
Thứ ba, làm rõ nội dung các nguyên tắc xác định luật áp dụng điều chỉnh
quan hệ hợp đồng mua bán hàng hóa quốc tế bao gồm nguyên tắc xác định
luật áp dụng điều chỉnh hình thức và nội dung hợp đồng, năng lực chủ thể
giao kết hợp đồng.

5. Các câu hỏi nghiên cứu của luận văn
Các câu hỏi nghiên cứu của luận văn là: Cơ sở lý luận của việc xác định
luật áp dụng điều chỉnh hợp đồng mua bán hàng hóa quốc tế và Cơ sở pháp lý
của việc xác định luật áp dụng điều chỉnh hợp đồng mua bán hàng hóa quốc tế
trong tư pháp quốc tế? Làm rõ vấn đề luật áp dụng điều chỉnh hợp đồng mua


bán hàng hóa quốc tế tại Việt Nam trên tất cả các phương diện lý luận, quy
định và thi hành pháp luật trong Tư pháp quốc tế, làm sáng tỏ các yêu cầu và
giải pháp vấn đề luật áp dụng điều chỉnh hợp đồng mua bán hàng hóa quốc tế
tại Việt Nam?
Cơ sở lý thuyết của luận văn là lý luận về học thuyết quyền tự do ý chí
trong quan hệ hợp đồng (Principle of party autonomy), theo đó các chủ thể
được thực hiện quyền tự do ý chí không chỉ trong phạm vi quốc gia mà cả
trên phạm vi quốc tế đặc biệt được quyền tự do thỏa thuận chọn luật áp dụng
điều chỉnh quan hệ hợp đồng. Luận văn còn được nghiên cứu trên cơ sở các
nguyên tắc truyền thống được thừa nhận phổ biến trong khoa học luật Tư
pháp quốc tế trên thế giới trong lĩnh vực hợp đồng như nguyên tắc Luật do
các bên thỏa thuận (Lex voluntatis); Nguyên tắc Luật nơi thực hiện hợp đồng
(lex loci solutionis); Nguyên tắc Luật nơi giao kết hợp đồng (lex loci
contractus); Nguyên tắc Luật có mối liên hệ mật thiết nhất (closest
connection)…
Đây là những nguyên tắc mang tính chất nền tảng được ghi nhận trong
tất cả các hệ thống pháp luật các nước cũng như trong hệ thống pháp luật
quốc tế, trong lĩnh vực hợp đồng, được thừa nhận rộng rãi trong cộng đồng
thương nhân quốc tế và hệ thống các cơ quan tài phán quốc gia và trọng tài
thương mại quốc tế.


6. Các phương pháp nghiên cứu áp dụng để thực hiện luận văn

được kết cấu gồm 3 chương:
Chương 1. Lý luận chung
Chương 2. Luật áp dụng cho Hợp đồng mua bán hàng hóa quốc tế theo
một số Điều ước quốc tế
Chương 3. Thực tiễn áp dụng luật cho hợp đồng mua bán hàng hóa quốc
tế tại Việt Nam và một số kiến nghị
CHƯƠNG 1
LÝ LUẬN CHUNG
1.1. Luật áp dụng cho Hợp đồng mua bán hàng hóa quốc tế
1.1.1. Một số khái niệm
a) Hợp đồng trong tư pháp quốc tế


Pháp luật các quốc gia quy định về hợp đồng theo nhiều cách thức khác
nhau, trong đó có những nước quy định cụ thể về chế định hợp đồng dân sự
như Pháp, Trung Quốc, Canada...
Theo quy định tại Điều 1.101, Chương I, những quy định mở đầu về hợp
đồng và nghĩa vụ hợp đồng trong BLDS Cộng Hòa Pháp thì: “Hợp đồng là sự
thỏa thuận giữa các bên, theo đó một hoặc nhiều người cam kết với một hoặc
nhiều người khác về việc chuyển giao một vật, làm hoặc không làm một công
việc nào đó”.
Theo quy định tại Điều 1.378 Chương II, Mục 1, Quyển 5 về các nghĩa
vụ dân sự, BLDS Qué bec (Canada) thì: “Hợp đồng là sự thỏa thuận ý chí về
việc một hoặc một số người nhận thực hiện nghĩa vụ đối với một hoặc một số
người khác”.
Điều 1.201 Bộ luật Thương mại thống nhất Hoa Kỳ quy định: “Hợp
đồng là tổng hợp các nghĩa vụ pháp lý phát sinh từ sự “thỏa thuận” của các
bên…”.
Điều 2 của Luật Hợp đồng Trung Quốc 1999 quy định: “Hợp đồng theo
quy định của luật này là sự thỏa thuận về việc xác lập, thay đổi, chấm dứt

đồng diễn ra ở nước ngoài;
(iii) đối tượng của hợp đồng ở nước ngoài.
Điều 758 BLDS Việt Nam 2005 cũng đã ghi nhận các dấu hiệu này.
b) Hợp đồng mua bán hàng hóa quốc tế
Hợp đồng mua bán hàng hóa quốc tế là sự thỏa thuận giữa các bên chủ
thể về việc xác lập, thay đổi hoặc chấm dứt quyền và nghĩa vụ giữa các bên
với nhau trong hoạt động mua bán hàng hóa quốc tế.
Hợp đồng mua bán hàng hóa trong tư pháp quốc tế còn được biết đến là
hợp đồng mua bán ngoại thương, hợp đồng xuất nhập khẩu thương mại… là
một loại hợp đồng điển hình trong tư pháp quốc tế vì nó là hợp đồng mua bán
có yếu tố nước ngoài.
Yếu tố nước ngoài của hợp đồng mua bán hàng hóa quốc tế:
Trong bối cảnh có sự khác nhau rõ rệt trong quy định của nhiều Điều
ước quốc tế, pháp luật các quốc gia mà yếu tố nước ngoài của hợp đồng mua
bán hàng hóa quốc tế cũng được hiểu không giống nhau tùy theo quan điểm
của từng hệ thống pháp luật.
Công ước Lahay năm 1964 về mua bán quốc tế các động sản hữu hình,


tại Điều 1 quy định tính chất quốc tế thể hiện ở các tiêu chí như: các bên giao
kết có trụ sở thương mại ở các nước khác nhau và hàng hóa, đối tượng của
hợp đồng, được chuyển qua biên giới một nước, hoặc là việc trao đổi ý chí
giao kết hợp đồng giữa các bên được lập ở những nước khác nhau. Nếu các
bên không có trụ sở thương mại thì sẽ dựa vào nơi cư trú thường xuyên của
họ. Yếu tố quốc tịch không phải là cơ sở xác định yếu tố nước ngoài trong
hợp đồng mua bán hàng hóa quốc tế.
Khi xem xét các Điều ước quốc tế về hợp đồng thì một trong các Điều
ước điều chỉnh trực tiếp quan hệ về hợp đồng mua bán hàng hóa luôn được
đưa ra xem xét là Công ước Viên 1980 của Liên hợp quốc. Tại Điều 1 quy
định, tính chất quốc tế được xác định chỉ bởi một tiêu chí là các bên giao kết

nhau, thậm chí trái ngược nhau và làm phát sinh một hiện tượng trong tư pháp


quốc tế gọi là hiện tượng xung đột pháp luật.
Theo đó, có thể hiểu xung đột pháp luật là hiện tượng khi hai hay nhiều
hệ thống pháp luật đồng thời có thể áp dụng để điều chỉnh một quan hệ pháp
luật. Vấn đề cần giải quyết là chọn một trong các hệ thống pháp luật để áp
dụng giải quyết quan hệ pháp luật trên.
Hoặc theo cách hiểu theo khái niệm của Mỹ: “Sự khác biệt giữa luật
pháp của hai hay nhiều hệ thống pháp luật để xử lý cùng một vụ việc, theo đó
kết quả sẽ phụ thuộc vào việc hệ thống pháp luật nào sẽ được áp dụng để giải
quyết vấn đề đang tranh chấp. Các quy phạm pháp luật xung đột có thể xuất
phát từ luật liên bang Hoa Kỳ, luật pháp của tiểu bang Hoa Kỳ, hoặc pháp
luật của các quốc gia khác1”.
Khái niệm của Anh: “Xung đột pháp luật trong luật pháp nước Anh được
xem là một phần của pháp luật quốc gia, được áp dụng trong các trường hợp
có yếu tố nước ngoài. “Yếu tố nước ngoài” đơn giản là sự liên hệ tới một hệ
thống pháp luật khác ngoài pháp luật nước Anh. Ví dụ sự liên hệ đó có thể
xuất hiện khi hợp đồng được xác lập hoặc được thực hiện ở nước ngoài, hoặc
1 Trang Thông tin pháp lý – website Viện Luật, Đại học Cornwell, New York:
https://www.law.cornell.edu/wex/conflict_of_laws: “A difference between the laws of
two or more
jurisdictions with some connection to a case, such that the outcome depends on which
jurisdiction's law will


be used to resolve each issue in dispute. The conflicting legal rules may come from
U.S. federal law, the laws
of U.S. states, or the laws of other countries”. [truy cập: 03/08/2016].
khi có thiệt hại xảy ra ở nước ngoài, hoặc tài sản đặt ở nước ngoài, hoặc các

Duhaime
–
http://www.duhaime.org/LegalDictionary/C/ConflictofLaws.aspx: "The branch
of
English law known as conflict of laws is that part which deals with cases having a
foreign element. By a
'foreign element' is meant simply a contact with some system of law other
than English law. Such a contact
may exists, for example, because a contract was made or to be performed in a foreign
country, or because a
tort was committed there, or because property was situated there, or because the
parties are not English".
[truy cập: 03/08/2016].
Tuy vậy, không thể không đề cập đến hạn chế của phương pháp này là số
lượng các quy phạm thực chất không nhiều, không có sẵn, và không dễ dàng
để xây dựng được một hệ thống pháp luật chung cho tất cả các đối tượng của