1. PHẦN MỞ ĐẦU
1.1 Lí do chọn đề tài:
Qua quá trình tham gia giảng dạy Tin học khối 11, tôi nhận thấy dữ liệu kiểu
xâu thường gặp rất nhiều trong các bài toán và vận dụng linh hoạt các thao tác xử lý
trên kiểu dữ liệu này vào bài toán không phải là dễ. Việc học sinh tìm hiểu về kiểu
dữ liệu có cấu trúc nói chung và kiểu dữ liệu xâu nói riêng còn khá nhiều lúng túng.
Đặc biệt là dữ liệu vào kiểu xâu và những yêu cầu của bài toán liên quan đến kiểu
dữ liệu xâu, học sinh thường không biết bắt đầu từ đâu để giải quyết vấn đề mà bài
toán đưa ra. Kỹ năng khi làm việc với kiểu dữ liệu xâu của học sinh thường không
đáp ứng được yêu cầu đề ra.
Nội dung tin học lập trình lớp 11 là một nội dung mới lạ đối với đa số học sinh
với nhiều khái niệm, thuật ngữ, cấu trúc dữ liệu mà học sinh mới được tiếp xúc lần
đầu. Chính vì vậy mà học sinh dễ mắc sai lầm khi lập trình giải quyết các bài toán.
Nguyên nhân dẫn đến những khó khăn mà học sinh thường gặp là:
+ Gặp khó khăn khi xác định bài toán đặc biệt là xác định dạng bài toán về
kiểu dữ liệu xâu.
+ Khó liên hệ phương pháp giải một bài toán trong toán học với thuật toán
trong tin học.
Trong việc giảng dạy cho học sinh, ngoài việc giúp học sinh lĩnh hội những
kiến thức cơ bản. Người thầy còn phải biết kích thích tính tích cực, sự sáng tạo say
mê học hỏi của học sinh trong việc học tập của các em. Bởi vì, việc học tập tự giác,
tích cực, chủ động và sáng tạo đòi hỏi học sinh phải có ý thức về những mục tiêu
đặt ra và tạo được động lực bên trong thúc đẩy bản thân họ hoạt động để đạt các
mục tiêu đó.
Các cách thiết kế bài giảng hiện nay nhằm mục đích áp dụng phương pháp
hiện đại để bồi dưỡng cho học sinh năng lực ham muốn học hỏi, tư duy sáng tạo,
năng lực tự giải quyết vấn đề, rèn luyện và phát triển năng lực tự học sáng tạo,
nghiên cứu, nghĩ và làm việc một cách tự chủ… Đồng thời để thích ứng với sự phát
triển tư duy của học sinh trong xã hội mới và tiếp cận với các công nghệ tiên tiến
trong xã hội, trên thế giới. Bên cạnh đó, trong các kỹ thuật dạy học mới, vai trò của
người thầy có sự thay đổi là: “hướng dẫn học sinh biết tự mình tìm ra hướng giải

phần mềm cho người khác sử dụng mặc dù mới chỉ là bước khởi đầu, cơ bản.
Turbo Pascal là ngôn ngữ lập trình có cấu trúc, nó được dùng phổ biến ở
nước ta hiện nay trong công tác giảng dạy, lập trình tính toán, đồ họa. Turbo Pascal

2


được dùng trong chương trình giảng dạy Tin học ở hầu hết các trường đại học, cao
đẳng, trung học phổ thông và nó được mệnh danh là “ngôn ngữ học đường”.
Các em học sinh phải làm quen với nhiều kiểu dữ liệu mới mà trong các môn
học khác không có, nhiều học sinh còn bỡ ngỡ không hiểu vì sao cùng là kiểu số
nguyên mà lại chia làm nhiều kiểu như byte, integer, word, … mà trong toán học chỉ
gồm số nguyên âm và nguyên dương. Hoặc các loại thông tin như hình ảnh, âm
thanh… được xử lý như thế nào. Kiến thức mới và khó, học sinh sợ học môn Tin
học 11, kết quả giảng dạy thấp, nhất là ở các lớp học sinh yếu về môn tự nhiên, ít có
điều kiện sử dụng máy tính. Người thầy phải làm gì để khắc phục được điều này?
Để khắc phục được điều đó, theo tôi chúng ta cần phải tìm tòi, nghiên cứu
tìm ra những bài toán phù hợp, kích thích được sự độc lập, tích cực của học sinh
trong học tập. Học sinh có thể tự mình tìm ra được những ý tưởng sáng tạo vận
dụng thiết thực vào cuộc sống thực tế khi nhu cầu nảy sinh, khi đó các em có thể tự
mình hoàn thành được ý tưởng đó.
Trên cơ sở những gì mà học sinh được học tập về môn lập trình Pascal, để
giúp cho học sinh nhìn nhận vấn đề một cách tích cực hơn, sáng tạo hơn và nhất là
giúp cho các em có thể yêu thích nhiều hơn nữa ngôn ngữ lập trình Pascal.
Xuất phát từ cơ sở trên, tôi đã chọn đề tài “Một số bài toán về kiểu xâu giúp
học sinh lớp 11 trường THPT Lê Lợi học tốt hơn ”, để các em nắm được kiểu dữ
liệu có cấu trúc - (Chương IV, bài 12, tin học 11).
1.2. Mục đích của đề tài:
Sử dụng các ví dụ cụ thể trước để học sinh nắm được cú pháp, ý nghĩa của
kiểu xâu. Và thông qua các ví dụ đó để học sinh có thể vận dụng kiến thức của tiết

học sinh 2 lớp 11a1, 11a2 như sau:
Năm
Sĩ số Giỏi
Khá
Trung bình Yếu
Kém
học
2016
SL
Tỉ lệ
SL Tỉ lệ SL Tỉ lệ SL Tỉ lệ
SL Tỉ lệ
95
12
12.6% 30 31.5% 24 25% 31 30.9% 0
0%
-2017
2.3 Nội dung và giải pháp thực hiện:
Lý thuyết dữ liệu kiểu String
∙ Định nghĩa :
Xâu kí tự là một cấu trúc dữ liệu , quản lý một dãy liên tiếp các kí tự . Số
lượng các kí tự của xâu được gọi là độ dài của xâu . Để biểu diễn một hằng là 1 xâu
kí tự , người ta viết xâu kí tự này giữa 2 dấu nháy
Thí dụ :
‘Tran van Thanh’ là hằng có kiểu xâu kí tự và có độ dài bằng 14.
.Khai báo :
Type Tên_Xâu = String[ n] ; { n là độ dài tối đa của xâu có kiểu Tên_Xâu }
Var Tên_biến : Tên_Xâu;
4


@ Xét S1 , S2 cùng kiểu , có độ dài tương ứng là L1,L2 .Ta nói S1
Xử dụng thủ tục STR
Uses Crt;
Var S : String;
BEGIN
Str(-53.22:10:4,S);
6


Writeln(-5.322,' ',S);
Readln;
END.
{Trên màn hình :
-5.3220000000E+00 -53.2200}
Xử dụng thủ tục Val
Uses
Crt;
Var Code: Integer;
x : real;
Begin
Val('-5.322E+03', x, Code);
If code 0 then Writeln('Lỗi tại vị trí : ', Code)
Else
Writeln('x = ',x:4:0);
Readln;
End.
{Trên màn hình : x = -5322}
{Nếu khai báo
x : Integer ; thì trên màn hình sẽ thông báo : Lỗi tại vị trí : 3 }
Xử dụng thủ tục Delete
Var s : string;

Dodai := Ord(S[0]);
End;
Function Noi(S1,S2 : String): String;
Var i : Byte;
S : String;
Begin
S := '';
For i:=1 to Dodai(S1) do S := S+S1[i];
For i:=1 to Dodai(S2) do S := S+S2[i];
Noi := S;
End;
Function VitriT(S1,S2 : String) : Byte;
Var i,j,p,L1,L2 : Byte;
Begin
L1 := Dodai(S1);
L2 := Dodai(S2);
p := 1;
i
:= 1;
j
:= 1;
While (i
Dec(p);
j := p;
i := L1;
End;
If i
:= '';
S1
:= '';
For i:=1 to N do
Begin
j := Random(5);
S:=S+Char(65+j);
End;
For i:=1 to M do
Begin
j := Random(5);
S1:= S1+Char(65+j);
End;
Writeln('S = ',S);
Writeln('S1 = ',S1);
End;
Procedure Next;
Var k,j
: Byte;
Ngung
: Boolean;
Begin
L1 := Length(S1);
L
:= Length(S);
A[1] := 0;
k
:= 0;
j
:= 1;

Inc(p,i-A[i]);
If A[i] >0 then i := A[i]
Else
Begin
i := 1;
Inc(j);
End;
End;
If i>m then Vt := p Else vt := 0;
End;
End;
BEGIN
Clrscr;
S := 'AABCBABCAABCAABABCBA';
S1 := 'ABCAABABC';
Writeln(S);
Writeln(S1);
{ NhapNgNh;}
Next;
Writeln;
Writeln(Vt);
Readln;
END.
Bài 3: Nhập từ bàn phím xâu kí tự S . Thông báo có bao nhiêu loại kí tự chữ cái
‘a’ ..’z’ , ‘A’..’Z’ chứa trong xâu S và số lượng của mỗi loại .
Chương trình tham khảo:
Uses Crt;
Var
D : Array['0'..'z'] of Integer;
tong_tu,demtu : Integer;

{ Dem tung ki tu }
For i:=1 to length(S) do
For j:='0' to 'z' do
If (S[i]= j) then Inc(D[j]);
{ Dem tu }
S :=' '+S;
For i:=1 to length(S)-1 do
If (S[i]=' ') and (S[i+1]' ') then
Begin
Inc(tong_tu);
{ Dem tu da nhap }
k := i+1;
t := 1;
tt := True;
While (tLength(tunhap) then Inc(demtu);
End;
End;
Close(F);
End;
Procedure Hien_so_luong_ki_tu;
Var i : Char;

i:=1 ;
TT := True;
L := Length(S) ;
N := L div 2;
While TT and (iN then Writeln('Xau ',S,' la doi xung ')
Else Writeln('Xau ',S,' khong doi xung ');
Readln;
END.

C. HIỆU QUẢ MỚI
Với việc giáo viên giới thiệu thêm một số bài toán có sử dụng kiểu dữ liệu
kiểu xâu và hướng dẫn các em chạy chương trình bằng ngôn ngữ lập trình thì sau
tiết học bài tập, học sinh có thể vận dụng kiến thức vào các bài toán tương tự, các
em có thể viết chương trình và hiểu bài sâu hơn. Tiết học làm cho học sinh hứng
thú hơn trong học tập, hăng say phát biểu bài, tiếp thu kiến thức tốt hơn, nắm vững
kiến thức cơ bản, phát huy tính tích cực, tự giác của học sinh.
Kết quả cụ thể sau khi học xong bài kiểu xâu, tiết bài tập và tiến hành kiểm tra
năng lực của học sinh 2 lớp 11A1, 11A2 năm học 2016-2017 có kết quả như sau:
Năm
học
2016
-2017


3. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
- Kết luận:
Tin học là bộ môn khoa học tự nhiên đòi hỏi tính tư duy trừu tượng cao, do đó
việc giảng dạy để khơi gợi tính tích cực sáng tạo của học sinh không có cách nào
khác là bằng hình ảnh trực quan sinh động. Việc ứng dụng công nghệ thông tin để
tạo ra các đồ dùng dạy học cho phù hợp sẽ tạo hiệu quả cao cho tiết học và gây
hứng thú cho người học.
Sử dụng đồ dùng dạy học phù hợp còn rèn luyện trí thông minh sáng tạo giúp
học sinh ôn luyện, củng cố khắc sâu kiến thức đã học một cách chủ động, tự giác
trong giờ học.
- Kiến nghị:
Ban giám hiệu, tổ nhóm chuyên môn:

14


- BGH cần có kế hoạch bảo trì phòng máy tốt hơn để giúp học sinh có điều kiện
được thực hành.
- Tổ cho học chuyên đề, hội thảo ứng dụng công nghệ thông tin vào dạy học.
Trên đây là những kinh nghiệm “Một số bài toán về kiểu xâu giúp học sinh
lớp 11 trường THPT Lê Lợi học tốt hơn ”, Qua sáng kiến kinh nghiệm này mong
được sự góp ý của ban giám hiệu và các đồng nghiệp để tôi viết thiết thực hơn, sâu
sắc hơn.

15


Tài liệu tham khảo:
1. Một số trang web:


753/QĐ-SGD&ĐT
ngày 3/11/2014

lập trình pascal lớp 11

Tôi xin cam đoan đây là SKKN của mình
viết, không sao chép nội dung của người
khác.

XÁC NHẬN CỦA
THỦ TRƯỞNG ĐƠN VỊ

Thọ Xuân, ngày 19 tháng 05 năm 2017
Người viết sáng kiến

Lê Thị Kiều

16


Mục lục
Trang
1
1,2
3
4
4
4
4