MỤC LỤC
MỤC LỤC..................................................................................................................1
.....................................................................................................................................1
MỞ ĐẦU....................................................................................................................1
1. Lý do chọn đề tài..................................................................................................1
2. Mục đích nghiên cứu đề tài..................................................................................1
3. Nhiệm vụ nghiên cứu...........................................................................................1
3.1. Nghiên cứu cơ sở lí luận của đề tài:....................................................................................
3.2. Trên cơ sở chương trình hóa học phi kim thiết kế và sử dụng các dự án dạy học để phát
triển NLTH cho HS THPT..........................................................................................................
3.3. Thực nghiệm sư phạm ở một số lớp 11 của các trường THPT nhằm đánh giá tính khả
thi, hiệu quả của các biện pháp đã thiết kế.................................................................................

4. Khách thể và đối tượng nghiên cứu......................................................................2
5. Phạm vi nghiên cứu..............................................................................................2
6. Giả thuyết khoa học..............................................................................................2
7. Các phương pháp nghiên cứu...............................................................................2
NỘI DUNG.................................................................................................................4
1.1 Năng lực tự học....................................................................................................................
1.2. Dạy học dự án......................................................................................................................
1.2.3. Quy trình thực hiện..........................................................................................................

2. Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm..............................7
3. Vận dụng dạy học dự án bài Công nghiệp Silicat Hóa 11THPT..........................8
3.1. Nghiên cứu công nghiệp silicat – sản xuất và ứng dụng trong cuộc sống...........................
3.2. Giáo án bài dạy có sử dụng dự án.....................................................................................10

KẾT LUẬN VÀ ĐỀ XUẤT.....................................................................................29
TÀI LIỆU THAM KHẢO.......................................................................................30

1

dạy học bài Công nghiệp silicat nhằm phát triển NLTH cho học sinh lớp 11 Trường
THPT Lê Lợi.
3. Nhiệm vụ nghiên cứu
3.1. Nghiên cứu cơ sở lí luận của đề tài:
Nghiên cứu lí luận: Hệ thống hóa cơ sở lí luận về dạy học, tự học và NLTH, dạy
1


học theo dự án.
Nghiên cứu thực tiễn liên quan đến việc sử dụng DHTDA và vấn đề tự học của
HS ở trường THPT
3.2. Trên cơ sở chương trình hóa học phi kim thiết kế và sử dụng các dự án dạy học
để phát triển NLTH cho HS THPT
3.3. Thực nghiệm sư phạm ở một số lớp 11 của các trường THPT nhằm đánh giá
tính khả thi, hiệu quả của các biện pháp đã thiết kế.
4. Khách thể và đối tượng nghiên cứu
4.1.Khách thể nghiên cứu
Quá trình dạy học hóa học môn Hóa 11
4.2. Đối tượng nghiên cứu
Quá trình tự học hóa học phần nhóm cacbon chương trình nâng cao THPT
nhằm phát triển năng lực tự học của học sinh lớp 11 THPT
5. Phạm vi nghiên cứu
Quá trình dạy và học hóa học phần nhóm cacbon chương trình nâng cao
THPT cho HS lớp 11 trong trường THPT Lê Lợi
6. Giả thuyết khoa học
Nếu sử dụng một cách hợp lý các biện pháp tổ chức dạy học cho học sinh
bằng DHTDA sẽ góp phần phát triển năng lực tự học của học sinh THPT.
7. Các phương pháp nghiên cứu
7.1. Các phương pháp nghiên cứu lý luận: Sử dụng các phương pháp phân tích và
tổng hợp, khái quát các nguồn tài liệu để tổng quan các cơ sở lý luận có liên quan

được hình thành bền vững và phát huy hiệu quả thông qua các hoạt động tự thân ấy.
Như vậy, tự học (Self - learning) là quá trình nỗ lực chiếm lĩnh tri thức của bản thân
người học bằng hành động của chính mình, hướng tới những mục đích nhất định.
NLTH là khả năng tự tìm tòi, nhận thức và vận dụng kiến thức vào tình huống
mới hoặc tương tự với chất lượng cao, NLTH là năng lực hết sức quan trọng giúp
con người có thể tự học suốt đời.
NLTH bao gồm 3 thành tố và 7 tiêu chí
- Năng lực xác định được mục tiêu và nhiệm vụ học tập
+ Xác định được mục tiêu học tập
+ Xác định nhiệm vụ học tập
+ Xác định các yêu cầu cần đạt được
- Năng lực lập kế hoạch tự học
4


+ Hiểu rõ mục tiêu để đánh giá và tính toán những bước đi thích hợp, điều chỉnh
được kế hoạch học tập
+ Hình thành cách học tập, tự học phù hợp riêng và đạt được kết quả cao trong
học tập của bản thân
-Năng lực tự đánh giá, rút kinh nghiệm và điều chỉnh quá trình học tập
+ So sánh đối chiếu được kết quả học tập từ đó tự đánh giá, nhận thức bản thân
+ Rút kinh nghiệm, tự điều chỉnh, bổ sung và tìm kiếm thông tin
1.2. Dạy học dự án
1.2.1. Khái niệm: DHTDA là một PPDH theo nghĩa hẹp, trong đó người học thực
hiện một nhiệm vụ học tập phức hợp, có sự kết hợp giữa lý thuyết với thực tiễn, thực
hành, tạo ra các sản phẩm có thể giới thiệu. Nhiệm vụ này đưuọc người học thwucj
hiện với tính tự lực cao trong toàn bộ \quá trình học tập, từ việc xác định mục đích,
lập kế hoạch, đến việc thực hiện dự án, kiểm tra, điều chỉnh, đánh giá quá trình và
kết quả.
1.2.2. DHDA có các đặc điểm chính sau:

( thực hiện trong một số ngày), Dự án lớn…
- Theo nhiệm vụ: Dự án tìm hiểu, dự án nghiên cứu, dự án kiến tạo….
Trong dạy học hóa học ở trường phổ thông DHTDA thường được tiến hành theo
nhóm HS trong phạm vi một lớp do GV trực tiếp dạy hướng dẫn, chủ yếu là các dự
án trung bình thực hiện trong một tuần. Do đặc điểm về trình độ, nhận thức của HS
chủ yếu dự án học tập trong dạy học môn hóa học là dự án tìm hiều, có nội dung liên
môn học
1.2.3. Quy trình thực hiện
Bước 1: Lựa chọn chủ đề
* Đề xuất ý tưởng, xác định, thống nhất chủ đề và mục tiêu dự án
* Lựa chọn ý tưởng theo hứng thú và sự quan tâm của HS
Bước 2: Lập kế hoạch
* Xây dựng thống nhất tiêu chí sản phẩm, đề cương nghiên cứu
6


* Lập kế hoạch thực hiện, xác , phân công công việc, thời gian, kinh phí, vật liệ,
cách thwucs tiến hành
Bước 3: Thực hiện dự án
* HS thu thập, phân tích và xử lí thông tin, trao đổi với GV, tập hợp kết quả và
hoàn thành sản phẩm dự án
* GV theo dõi và hỗ trợ các nhóm lịp thời khi cần thiết
Bước 4: Trình bày sản phẩm dự án
* Đại diện nhóm báo cáo, giới thiệu và công bố sản phẩm dự án
* Các nhóm khác quan sát, góp ý, nhận xét
Bước 5; Đánh giá kết quả dự án
* HS tuwh đánh giá sản phẩm dự án, rút kinh nghiệm.
* GV góp ý, nhận xét, đánh giá, rút kinh nghiệm
Tóm tắt quy trình thực hiện DHTDA:
2. Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm

– Viết được các PTHH thể hiện tính chất của silic đioxit.
– Bảo quản, sử dụng hợp lí, an toàn, hiệu quả vật liệu thuỷ tinh, đồ gốm, xi măng.
Thái độ:
– Biết yêu quý lao động và các thành quả lao động.
– Có ý thức tìm kiếm giải pháp cho công nghệ sản xuất.
– Nhận biết nguyên nhân ô nhiễm môi trường ở làng nghề và có ý thức bảo vệ môi
trường.
– Có ý thức tham gia các hoạt động duy trì và phát triển các làng nghề truyền thống.
Các câu hỏi định hướng:
– Câu hỏi khái quát: Con người cần những gì cho cuộc sống?
– Câu hỏi bài học: Để thoả mãn nhu cầu nhà ở và sinh hoạt, con người đã tạo ra những
ngôi nhà bằng những vật liệu gì, những dụng cụ nào được làm từ công nghiệp silicat?
– Câu hỏi nội dung:
+ Công nghiệp silicat chủ yếu bao gồm các ngành sản xuất gì?
+ Phân loại, thành phần hoá học của đồ gốm?
+ Công dụng của từng loại gốm (gạch và ngói; gạch chịu lửa; sành sứ)?
+ Tính chất của từng loại gốm sứ, nguyên liệu và quy trình sản xuất?
8


+ Các làng nghề sản xuất đồ gốm sứ ở Việt Nam và định hướng phát triển?
+ Phân loại, thành phần hoá học của thuỷ tinh?
+ Tính chất của từng loại thuỷ tinh?
+ Quy trình công nghệ sản xuất thuỷ tinh? Nguyên liệu sản xuất?
+ Ứng dụng của các loại thuỷ tinh? Các loại dụng cụ làm từ thuỷ tinh?
+ Thành phần hoá học của xi măng?
+ Nguyên liệu và quy trình sản xuất xi măng?
+ Các phản ứng hoá học xảy ra trong quy trình đông cứng xi măng?
+ Ứng dụng của xi măng trong đời sống?
+ Những nhà máy xi măng Việt Nam nào sản xuất vật liệu silicat tương ứng mà

hướng nghiên cứu tiếp tục về việc xử lí môi trường.
Các tài liệu có thể tham khảo:
1. Từ điển bách khoa nhà hoá học trẻ tuổi, NXB Giáo dục Hà Nội, NXB Mir
Maxcơva, 1990.
2. Hoá học vô cơ Tập 1 (Nguyễn Thế Ngôn, NXB ĐHSP, 2011)
3. />4. />10748/ArticleID/88559/tid/11668/language/vi–VN/Default.aspx
5. />
va–moi–truong–.html
6. Quy chuẩn kĩ thuật quốc gia về khí thải công nghiệp sản xuất xi măng
http:/www.quantracmoitruong.gov.vn

3.2. Giáo án bài dạy có sử dụng dự án
Bài 23: Công nghiệp silicat ( SGK HOÁ 11- NÂNG CAO)
I-MỤC TIÊU BÀI HỌC
I.1. Về kiến thức
Học sinh biết:
•

Công nghiệp silicat bao gồm các ngành sản xuất đồ gốm, thuỷ tinh, xi măng.

•

Thành phần hoá học, tính chất và ứng dụng của một số loại thuỷ tinh (thuỷ tinh kali, pha lê,
thạch anh, thuỷ tinh màu).

•

Đồ gốm: Phân loại, thành phần hoá học, cách sản xuất, tính chất của gạch,

ngói, gạch chịu lửa, sành, sứ và men.

Nhận biết nguyên nhân ô nhiễm môi trường ở làng nghề và có ý thức bảo vệ môi trường.

•

Có ý thức tham gia các hoạt động duy trì và phát triển các làng nghề truyền thống.

II- CHUẨN BỊ
1. Công tác chuẩn bị của GV
•

GV tìm hiểu dự án.

•

Lên kế hoạch cho dự án.

•

Tìm các nguồn tư liệu hỗ trợ.

•

Triển khai cho học sinh thực hiện.

2. Các bước hướng dẫn HS thực hiện dự án
•

Bước 1: Giới thiệu dự án và thời gian dự án: 2 tuần, từ ngày........ đến

ngày...............


một số đề tài dự án.
11


một số đề tài dự án
- Gợi ý, thống nhất đề tài

- HS tự thành lập nhóm theo khả năng và

- Xác nhận đề tài dự án.

hứng thú.

- Giao nhiệm vụ cho mỗi nhóm

- Thảo luận để bầu nhóm trưởng, thư kí

- Yêu cầu HS thảo luận nhóm để nêu được - Thảo luận đưa nội dung, nhiệm vụ cụ thể
nội dung, nhiệm vụ cụ thể cần thực hiện
trong dự án của mỗi nhóm.
- GV tổng hợp ý kiến HS, thống nhất các - HS ghi nhận và hệ thống các nội dung,
nội dung, nhiệm vụ cần trình bày.

nhiệm vụ

- GV cung cấp cho từng học sinh:
+ Phiếu hướng dẫn thực hiện dự án
- GV cung cấp cho mỗi nhóm sổ theo dõi - HS nghiên cứu tìm hiểu phiếu hướng dẫn.
dự n, phổ biến cách trình bày sổ theo dõi dự - Nghiên cứu sổ theo dõi dự án, các tiêu chí

- Cùng tham gia hỏi và trả lời.
- Ghi nhận xét và kết luận.

12


1. Thực hiện kế hoạch dự án và xây dựng sản phẩm
- Thường xuyên theo dõi, đôn đốc, hướng - Thực hiện theo kế hoạch đã đề ra:
dẫn, tư vấn, giúp đỡ các nhóm.

+ Tìm kiếm thông tin
+ Thiết kế bài trình bày đa phương tiện
+ Thiết kế bức tranh
+ Xây dựng lược đồ tư duy
+ Thiết kế trò chơi ô chữ
+ Viết bài thuyết trình cho sản phẩm
+ Viết sổ theo dõi dự án

- Theo dõi, trợ giúp (xử lí thông tin, cách - Từng nhóm phân tích, tổng hợp thông tin
trình bày thông tin)

thu thập được, trao đổi về ý tưởng thiết kế.
- Thực hiện thiết kế sản phẩm dự án.
- Tập thuyết trình trước lớp.

2. Thu thập kết quả và công bố sản phẩm
- Yêu cầu HS nộp sản phẩm dự án cho GV - Ghi nhớ hạn nộp sản phẩm. Hoàn thiện sản
trước ngày báo cáo ít nhất 2 ngày

phẩm và nộp đúng thời hạn.


ý.

HS.
- GV chốt kiến thức và mở rộng kiến thức - HS ghi nhận
(nếu cần)
3. Đánh giá dự án
- GV tổ chức cho HS tham giá quá trình - Các nhóm hoàn thiện phiếu đánh giá sản
đánh giá.

phẩm dự án

- GV hoàn thiện phiếu đánh giá sản phẩm - HS tự đánh giá và đánh giá mức độ hoạt
dự án

động của các thành viên trong nhóm.

- Yêu cầu HS hoàn thiện phiếu “Nhìn lại - Ghi phiếu “Nhìn lại quá trình”.
quá trình”.
- GV tổng hợp các phiếu đánh giá sản phẩm - Nộp lại hồ sơ học tập:
dự án của HS, kết hợp với đánh giá của GV,

+ Sản phẩm dự án.

tính điểm cho từng sản phẩm.

+ Sổ theo dõi dự án.

- Công bố điểm của từng nhóm. Tuyên + Phiếu nhìn lại quá trình.
dương, khen thưởng các nhóm làm việc có


- GV gợi ý HS một số hướng chủ đề mới - HS thảo luận về hướng mở rộng dự án sang
cần tìm hiểu, ví dụ vấn đề phát triển bền vấn đề “Phát triển bền vứng”. Trong đó lưu ý
vững ở quy mô địa phương Thanh Hóa và ba lĩnh vực quan trọng là Kinh tế, Xã hội và
cả nước Việt Nam.

Môi trường.

4. Thực nghiệm sư phạm và kết quả
Chúng tôi tổ chức thực nghiệm sư phạm đối với học sinh khối 11 trường THPT Lê
Lợi trong năm học 2017- 2018.
Ví dụ : Phần trình bày sản phẩm dự án nhóm 1- Lớp 11a6 Trường THPT Lê Lợi,
Thọ Xuân, Thanh Hóa

15


16


17


Ví dụ:Phần trình bày sản phẩm dự án nhóm 2- Lớp 11a6 Trường THPT Lê Lợi, Thọ Xuân,
Thanh Hóa

18


19