SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁ

TRƯỜNG THPT LÊ LỢI

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

TÊN ĐỀ TÀI:
MỘT SỐ PHƯƠNG PHÁP HỮU HIỆU NHẰM NÂNG CAO
CHẤT LƯỢNG DẠY HỌC BÀI “CẤU TRÚC LẶP” (TIN HỌC
11) Ở TRƯỜNG THPT LÊ LỢI, THỌ XUÂN, THANH HÓA

Người thực hiện: Lê Thị Huyên
Chức vụ: Giáo viên
SKKN thuộc môn: Tin học

THANH HÓA NĂM 2017


MỤC LỤC
1. MỞ ĐẦU ............................................................................................................1
1.1. Lý do chọn đề tài ...............................................................................................1
1.2. Mục đích nghiên cứu .........................................................................................2
1.3. Đối tượng nghiên cứuc.......................................................................................2
1.4. Phương pháp nghiên cứu ...................................................................................2

2. NỘI DUNG
2.1. Cơ sở lý luận .....................................................................................................3
2.2. Thực trạng của vấn đề ….....,.............................................................................3
2.3. Các giải pháp giải quyết vấn đề.........................................................................4
2.4. Hiệu quả của SKKN ….....,.............................................................................15


phạm vi nhỏ hẹp của đề tài, tôi xin được đề cập đến: “Một số phương pháp hữu
hiệu nhằm nâng cao chất lượng dạy học bài “Cấu trúc lặp” (Tin học 11) ở
trường THPT Lê Lợi, Thọ Xuân, Thanh Hóa”

1


Trong quá trình triển khai đề tài, bản thân tôi tự thấy đã có những kết quả
nhất định, muốn được chia sẻ với các bạn đồng nghiệp. Hi vọng sẽ nhận được
nhiều ý kiến bổ ích để đề tài của tôi ngày một hoàn thiện hơn.
1.2. MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU.

Áp dụng đề tài này tôi hướng tới những mục đích sau:
- Giúp học sinh hiểu và vận dụng tốt cấu trúc lặp để giải quyết được các bài
toán cơ bản. Từ đó có thể tiếp cận và học tốt nội dung của các chương IV, V, VI
trong chương trình Tin học 11.
- Nâng cao chất lượng trong dạy học Tin học 11.
- Giúp học sinh thêm yêu thích bộ môn Tin học hơn.
1.3. ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU
- Học

sinh lớp 11 trường THPT Lê Lợi.

- Nghiên cứu khái quát về chương trình Tin học 11 nói chung và bài ”Cấu
trúc lặp” nói riêng.
- Một số phương pháp dạy học.
1.4. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.

- Phương pháp điều tra khảo sát thực tế.
- Phương pháp thu thập thông tin.

lí đó là môn học phụ nên quá trình nghiên cứu có lúc bị gián đoạn, thiếu hiệu quả.
2.2.3. Về phía học sinh.
Phần lớn học sinh (chiếm khoảng 65%) của trường THPT Lê Lợi không có
máy tính. Vì vậy, việc thực hành ở nhà của các em rất hạn chế, dẫn đến kết quả học
tập chưa cao. Mặt khác, đa số học chỉ chú trọng vào các môn thi Đại học nên việc
áp dụng phương pháp dạy học phù hợp với bộ môn và với đối tượng học sinh thực
sự rất khó khăn.
3


Qua thực tế ở năm học 2014-2015 khi chưa thực hiện đề tài này tôi nhận
thấy số học sinh hiểu và vận dụng được câu lệnh lặp là không cao. Cụ thể, sau khi
dạy bài “Cấu trúc lặp”, tôi khảo sát 3 lớp 11A1, 11A2, 11A3 thì có kết quả như
sau:
Tổng
số HS

126

Hiểu

Biết
(câu lệnh lặp)

(hoạt động của
câu lệnh lặp)

Vận dụng ở mức
độ đơn giản


14

11

Do đó, để học sinh hiểu, vận dụng được câu lệnh lặp vào việc giải một số
bài toán cơ bản và nâng cao, tôi đã đưa ra một vài phương pháp để dạy bài “Cấu
trúc lặp” nhằm giúp các em nắm được kiến thức bài học theo chuẩn kiến thức, kỹ
năng yêu cầu.
2.3. CÁC GIẢI PHÁP GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ

2.3.1. Giải pháp 1: Chọn bài toán làm ví dụ mở đầu phù hợp với đối
tượng học sinh.
Đây là vấn đề mà bản thân tôi rất quan tâm. Bởi vì, bài toán mở đầu rất
quan trọng, nó là nội dung của bài học mà ta cần tìm hiểu. Bài toán mở đầu quá
khó sẽ gây áp lực ban đầu cho học sinh, dẫn đến các em dễ nản chí, không hứng
thú tìm hiểu bài học. Bài toán mở đầu quá dễ sẽ không kích thích được tính tò mò,
ham học hỏi của học sinh. Do đó, giáo viên phải chọn được bài toán mở đầu vừa
phù hợp với trình độ của học sinh, vừa đặt được vấn đề cho bài mới, đồng thời gây
được sự chú ý, kích thích được tính tò mò, gây hứng thú cho các em.
Ở bài “Cấu trúc lặp” sách giáo khoa Tin học 11 có đưa ra hai bài toán làm ví
dụ mở đầu để giới thiệu cấu trúc lặp:
Ví dụ 1: Tính và đưa kết quả ra màn hình tổng:

Ví dụ 2: Tính và đưa kết quả ra màn hình tổng:

4


Qua quá trình giảng dạy tôi thấy hai ví dụ trên chỉ phù hợp cho các lớp học
ban tự nhiên. Ở các lớp còn lại hầu hết các em đều cảm thấy rất khó hiểu,

Readln;
End.
Chương trình này hầu hết các em đều viết được. Giáo viên gọi một học sinh
lên bảng viết. Sau đó cho các em còn lại đánh giá nhận xét. Các em dễ dàng đưa ra
5


nhận xét: Chương trình lặp đi lặp lại một câu lệnh nên rất mất thời gian, ngoài ra
còn gây sự nhàm chán trong quá trình viết chương trình.
Qua đó, giáo viên đặt vấn đề cho học sinh: Một chương trình có thể có một
(hoặc một số) câu lệnh được viết lặp đi lặp lại nhiều lần. Nếu vẫn sử dụng cách viết
như trên thì rất mất thời gian, gây nhàm chán. Thậm chí nếu số lần lặp lại là rất
lớn, người lập trình khó mà kiểm soát được. Vậy có cách nào để khắc phục được
những nhược điểm trên? Từ đó giáo viên giới thiệu Câu lệnh lăp với số lần biết
trước for – do.
Câu lệnh lặp dạng tiến:
For <biến đếm>:= <giá trị đầu> to <giá trị cuối> do <Câu lệnh>;
Câu lệnh lặp dạng lùi:
For <biến đếm>:= <giá trị cuối> downto <giá trị đầu> do <Câu lệnh>;
Ở đây giáo viên cần làm cho học sinh hiểu rõ từng thành phần trong câu lệnh trên
và nắm được sự hoạt động của hai câu lệnh trên trong máy tính. Sau đó sử dụng để
viết lại chương trình ở Ví dụ 1:
Program
Uses
Var

Vidu1;
Crt:

i: Byte;

While <điều kiện> do <Câu lệnh>;
Ở đây, giáo viên cũng cần làm rõ các thành phần trong câu lệnh lặp và sự hoạt
động của câu lệnh lặp trong máy tính để giúp học sinh hiểu và vận dụng giải quyết
tốt các bài tập.
Sau đây là chương trình của Ví dụ 1:
Program
Uses
Var

Vidu1;
Crt;

a: integer;

S: longint;

Begin
Crlscr;
S:= 0;
Write(‘Moi nhap a: ’); Readln(a);
While a0 do
7


Begin
S:= S + a;
Write(‘Moi nhap a: ’); Readln(a);
End;
Writeln(‘Tong cac so vua nhap la: ’, S);
Readln


1

T:= T*2

T=1x2=2

2

T:= T*2

T=2x2=4

3

T:= T*2

T=4x2=8

4

T:= T*2

T=8x2=16

5

T:= T*2

T=16x2=32


Như vậy sau khi thực hiện đoạn chương trình trên thì giá trị của T là 1024
Ví dụ 2: Không thực hiện đoạn chương trình, hãy cho biết giá của các biến S, T
sau khi thực hiện đoạn chương trình sau:
S:=0; T:=0;
For i:=2 to 10 do
Begin
If

i mod 2 = 0 then S:=S + i;

T:= T + i;
End;
9


Mô phỏng thực hiện đoạn chương trình trên như sau:

Giá trị của biến đếm i

Câu lệnh được thực hiện

Giá trị của biến S, T

2

If i mod 2 = 0 then S:= S+i

S=0+2=2



9

If i mod 2 = 0 then S:= S+i
T:=T+i;

10

If i mod 2 = 0 then S:= S+i
T:=T+i;

T=0+2=2
S=2
T=2+3=5
S=2+4=6
T=5+4=9
S=6
T=9+5=14
S=6+6=12
T=14+6=20
S=12
T=20+7=27
S=12+8=20
T=27+8=35
S=20
T=35+9=44
S=20+10=30
T=44+10=54

Như vậy sau khi thực hiện đoạn chương trình trên thì S=30; T=54.

If m > n then m:=m-n else n:= n – m;

m=18
n=84 - 18=66

If m > n then m:=m-n else n:= n – m;

m=18
n=66 – 18=48

If m > n then m:=m-n else n:= n – m;

m=18
n=48-18=30

If m > n then m:=m-n else n:= n – m;

m=18
n=30-18=12

If m > n then m:=m-n else n:= n – m;

m=18-12=6
n=12

If m > n then m:=m-n else n:= n – m;

m=6
n=12-6=6


+ Chuyển câu lệnh For…do… sang While…do… như sau:
Cách 1:
<biến đếm>:=<giá trị đầu>;
While (<biến đếm> = <giá trị đầu>) do
Begin
<Câu lệnh>;
<Giảm biến đếm đi một đơn vị>;
End;
12


* Ví dụ minh họa:
Trong giải pháp này, ví dụ minh họa tôi vẫn sử dụng lại các ví dụ ở các giải
pháp trên để tránh làm mất thời gian. Sau đây là một ví dụ minh họa: Hãy chuyển
đổi sang câu lệnh While…do… đoạn chương trình sau:
S:=0; T:=0;
For i:=2 to 10 do
Begin
If

i mod 2 = 0 then S:=S + i;

T:= T + i;

Ví dụ: Sử dụng câu lệnhWhile - do để giải bài toán cổ sau (Bài tập 6 –SGK
Trang 51) sau đó chuyển sang câu lệnh For – do:

Vừa gà vừa chó
Bó lại cho tròn.
Ba mươi sáu con,
Một trăm chân chẵn.
Hỏi có bao nhiêu con mỗi loại?
Sử dụng câu lệnh While-do:
Var ga:byte;
Begin
Ga:=1;
While (ga
giá trị của biến đếm.
Thường sử dụng cho bài toán lặp lại Thường sử dụng cho bài toán lặp lại
công việc với số lần biết trước.
công việc phụ thuộc vào điều kiện nào
đó (không biết trước số lần lặp).
2.4. HIỆU QUẢ CỦA SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

Qua quá trình triển khai đề tài tôi nhận thấy đã thu được kết quả thực sự. Đó
là:
- Đa số học sinh đã nắm được các kiến thức, kỹ năng của bài học.
- Phần lớn các em đã tự giải được các bài tập về cấu trúc lặp trong sách giáo
khoa Tin học 11 và một số bài tập mở rộng từ các bài tập trong sách giáo khoa.
Một số em đã viết được chương trình cho các bài toán khó.
- Nhiều học sinh đã thực sự yêu thích, đam mê môn Tin học. Qua đó giúp
các em có được định hướng nghề nghiệp sau này.
15


Kết quả thu được thể hiện qua các bài kiểm tra rất khả quan. Ở các tiết kiểm
tra tôi đã ra đề đối với tất cả các lớp là tương đương nhau về độ khó. Nhưng kết
quả ở các lớp không được triển khai đề tài thấp hơn so với các lớp được triển khai
đề tài. Cụ thể:
+ Với đề kiểm tra 15 phút học kì I năm học 2016 - 2017, kết quả của các lớp
như sau: (Đề tài được triển khai ở lớp 11A1, 11A3 và lớp đối chứng 11A4).

GIỎI
LỚP

SĨ SỐ


18

40,00%

16

36,00%

11

24,44%

0

0%

11A3

42

15

35,71%

17

40,48%

10


16


GIỎI
LỚP

SĨ SỐ

Số
lượng

KHÁ

%

Số
lượng

TB

%

Số
lượng

YẾU

%

Số

42,56%

17

40,48%

8

19,05%

0

0%

11A4

43

7

16,30%

15

34,88%

19

44,19%


Trên đây là một số kinh nghiệm mà bản thân tôi trong quá trình giảng dạy
thấy đã có hiệu quả. Mặc dù đã cố gắng song không thể tránh khỏi các thiếu sót, rất
mong nhận được sự đóng góp ý kiến của các cấp lãnh đạo, của các bạn đồng
nghiệp để đề tài của tôi ngày càng hoàn thiện hơn. Xin chân thành cảm ơn!
3.2. Kiến nghị.
Để nâng cao chất lượng dạy học môn Tin học tôi có một số đề xuất như sau:
•Các cấp lãnh đạo cần quan tâm hơn nữa đến cơ sở vật chất của các Nhà
trường. Nên tăng cường thêm phòng máy, máy tính trong các phòng thực hành. Để
đảm bảo 1 học sinh/ 1 máy tính. Trong phòng máy nên có máy chiếu để giáo viên
hướng dẫn học sinh thực hành được thuận tiện hơn.
•Tăng cường cho các giáo viên giảng dạy môn Tin học được tiếp thu các
chuyên đề, các phần mềm mới phục vụ cho công việc giảng dạy.
•Tăng cường cho giáo viên được tham gia học bồi dưỡng các chuyên đề về
phương pháp giảng dạy môn Tin học.

XÁC NHẬN CỦA THỦ TRƯỞNG ĐƠN VỊ

Thanh Hóa, ngày 20 tháng 5 năm 2017
Tôi xin cam đoan đây là SKKN của mình
viết, không sao chép nội dung của người
khác.
Người viết SKKN

Lê Thị Huyên

18


TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Hồ Sĩ Đàm (chủ biên) và nhóm tác giả - Sách giáo khoa Tin học 11 – Nhà

xếp loại

C

2009 - 2010

Sở GD&ĐT

C

2011 - 2012

Sở GD&ĐT

C

2012 – 2013

Sở GD&ĐT

C

2014 - 2015

Sở GD&ĐT

C

2015 – 2016