BỘ CÔNG AN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC PHÒNG CHÁY CHỮA CHÁY
____________
____________

NGUYỄN THỊ THU HƯƠNG

NGHIÊN CỨU PHÂN TÍCH TÌNH HÌNH CHÁY,
TRONG 5 NĂM TỪ 2012-2016 VÀ DỰ BÁO
TÌNH HÌNH CHÁY TỪ 2017-2019
TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH NINH BÌNH

ĐỒ ÁN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC
Chuyên ngành: Phòng cháy chữa cháy
Giáo viên hướng dẫn: TS. Nguyễn Tuấn Anh

Hà Nội – 2017


Trường ĐH PCCC

Đồ án tốt nghiệp
MỤC LỤC

LỜI NÓI ĐẦU ...................................................................................................... 5
Chƣơng 1. .............................................................................................................. 8
1.1. Cơ sở pháp lý của công tác thống kê, phân tích và dự báo thống kê
PCCC...................................................................................................................... 8
1.2. Cơ sở lý thuyết của phân tích thống kê PCCC............................................ 10
1.2.1. Những vấn đề cơ bản của thống kê PCCC ......................................... 10
1.2.2. Ý nghĩa của phân tích thống kê PCCC ............................................... 11

2.2.6. Phân tích tình hình xuất xe của lực lượng chữa cháy chuyên nghiệp 56
2.2.7. Phân tích số lượng các vụ cháy xảy ra theo các tháng trong năm..... 58
Kết luận chƣơng 2 .............................................................................................. 62
Chƣơng 3. ............................................................................................................ 63
3.1. Định hướng phát triển kinh tế xã hội từ năm 2017–2019 có liên quan
đến tình hình cháy của tỉnh Ninh Bình ............................................................. 63
3.1.1. Quan điểm phát triển. .......................................................................... 63
3.1.2. Mục tiêu cơ bản đến năm 2019 ............................................................ 63
3.1.3. Nội dung quy hoạch ............................................................................. 66
3.2. Dự báo tình hình cháy trên địa bàn tỉnh Ninh Bình trong 3 năm từ
2017 – 2019 .......................................................................................................... 73
3.2.1. Dự báo số vụ cháy trên địa bàn tỉnh Ninh Bình ................................. 73
3.2.2. Dự báo thiệt hại về tài sản .................................................................. 82
3.2.3. Đánh giá và lựa chọn phương pháp tối ưu ......................................... 90
3.3. Một số giải pháp đề xuất nhằm hỗ trợ định hướng công tác của lực
lượng Cảnh sát PCCC và đảm bảo công tác PCCC của tỉnh Ninh Bình
trong thời gian tới ................................................................................................ 91
3.3.1. Ý nghĩa của kết quả dự báo ................................................................ 91
3.3.2. Một số giải pháp đề xuất..................................................................... 93
PHỤ LỤC: CÁCH SỬ DỤNG PHẦN MỀM SPSS TÍNH TOÁN DỰ
BÁO SỐ VỤ CHÁY VÀ THIỆT HẠI DỰA VÀO PHƢƠNG PHÁP SAN
BẰNG MŨ GIẢN ĐƠN ..................................................................................... 98
KẾT LUẬN ....................................................................................................... 102
Nguyễn Thị Thu Hương

Trang 2


Trường ĐH PCCC


PCCC

Phòng cháy chữa cháy

KCN

Khu công nghiệp

THCS

Trung học cơ sở

THPT

Trung học phổ thông

TCVN

Tiêu chuẩn Việt Nam

UBND

Ủy ban nhân dân

TCMN

Thủ công mỹ nghệ

Nguyễn Thị Thu Hương


những năm tiếp theo góp phần giảm đến mức thấp nhất nguy cơ xảy ra cháy và
thiệt hại do cháy gây ra.
* Nhiệm vụ nghiên cứu
Để giải quyết mục tiêu trên, đồ án đặt ra các nhiệm vụ cần giải quyết
Nguyễn Thị Thu Hương

Trang 5


Trường ĐH PCCC

Đồ án tốt nghiệp

sau:
- Xác định cơ sở lý luận phục vụ công tác nghiên cứu, đánh giá.
- Làm rõ đặc điểm, tình hình kinh tế - xã hội của tỉnh Ninh Bình liên quan
đến công tác PCCC.
- Phân tích, đánh giá tình hình cháy, nổ trong giai đoạn từ năm 2012 –
2016 và dự báo tình hình cháy, nổ có thể xảy ra trong 3 năm tiếp theo (từ năm
2017– 2019) trên địa bàn tỉnh Ninh Bình.
3. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu.
a) Đối tượng nghiên cứu
Đối tƣợng nghiên cứu của đồ án là tình hình cháy (số vụ cháy và thiệt hại
trực tiếp do cháy gây ra) trên địa bàn tỉnh Ninh Bình.
b) Phạm vi nghiên cứu
- Phạm vi về địa bàn: tỉnh Ninh Bình.
- Phạm vi về nội dung: Phân tích, đánh giá, dự báo tình hình cháy.
- Phạm vi về thời gian: Từ năm 2012 – 2016.
4. Ý nghĩa thực tiễn
- Đồ án có thể sử dụng làm tài liệu tham khảo và áp dụng trong việc

Trường ĐH PCCC

Đồ án tốt nghiệp

Chƣơng 1.
CƠ SỞ LÝ LUẬN PHÂN TÍCH VÀ DỰ BÁO THỐNG KÊ
PHÒNG CHÁY CHỮA CHÁY
1.1. Cơ sở pháp lý của công tác thống kê, phân tích và dự báo thống
kê PCCC
Ở nƣớc ta, thống kê đƣợc thực hiện dƣới nhiều hình thức từ thống kê của
cá nhân cho đến thống kê ở cấp độ nhà nƣớc. Mặc dù đƣợc thực hiện ở nhiều
hình thức nhƣng thống kê nói chung đều phải đáp ứng nhu cầu phát triển của
từng cá nhân, tập thể, Bộ, Ngành... Không nằm ngoài sự đòi hỏi chung đó, thống
kê PCCC có vai trò hết sức quan trọng trong việc đảm bảo hiệu quả của công tác
PCCC. Vì vậy, để nâng cao hiệu quả công tác thống kê nói chung và công tác
thống kê, phân tích và dự báo thống kê PCCC nói riêng, bảo đảm thông tin
thống kê trung thực, khách quan, chính xác, đầy đủ, kịp thời phục vụ trong việc
đánh giá, dự báo tình hình cháy, hoạch định chiến lƣợc, chính sách, xây dựng kế
hoạch phát triển kinh tế - xã hội và đáp ứng nhu cầu thông tin thống kê của các
tổ chức, cá nhân khác; tăng cƣờng hiệu lực quản lý nhà nƣớc về công tác thống
kê thì nhà nƣớc ta đã xây dựng hệ thống văn bản quy phạm pháp luật làm cơ sở
pháp lý cho hoạt động thống kê diễn ra thuận lợi nhất.
Để tạo cơ sở pháp lý vững chắc cho hoạt động thống kê, ngày 23 tháng 11
năm 2015, tại kỳ họp thứ 10 Quốc hội khóa XIII đã thông qua Luật Thống kê
năm 2015, có hiệu lực từ ngày 01 tháng 7 năm 2016. Luật Thống kê năm 2015
đã khắc phục những hạn chế, bất cập của Luật Thống kê năm 2003, đồng thời
tiếp thu những nguyên tắc, chuẩn mực mới của Thống kê Liên Hợp quốc, đảm
bảo yêu cầu chất lƣợng thông tin thống kê, phục vụ đắc lực công tác hoạch định
và điều hành chính sách của các cơ quan Đảng, chính quyền các cấp. Phạm vi
điều chỉnh của Luật đã đƣợc mở rộng; Luật Thống kê 2015 sửa đổi, bổ sung các

nhân dân cơ bản đáp ứng đƣợc yêu cầu của Bộ về công tác thống kê. Tuy nhiên
để phục vụ công tác chuyên môn, nghiệp vụ PCCC & CNCH thì còn một số hạn
chế nhƣ không nắm đƣợc tình hình, diễn biến cháy, nổ, sự cố, tai nạn lớn, gây
thiệt hại nghiêm trọng để có sự chỉ đạo, chỉ huy và báo cáo kịp thời lên lãnh
đạo…Vì vậy, để đảm bảo yêu cầu nắm bắt thông tin về các vụ cháy, nổ, sự cố,
tai nạn nhanh và đầy đủ hơn thì Cục Cảnh sát PCCC và CNCH đã ban hành
“Hƣớng dẫn tạm thời số 3514/C66 - P1 thực hiện chế độ báo cáo, công tác thống
kê trong lực lƣợng Cảnh sát PCCC và CNCH”. Nội dung cơ bản của Hƣớng dẫn
này là chế độ báo cáo và thực hiện công tác thống kê.
Nguyễn Thị Thu Hương

Trang 9


Trường ĐH PCCC

Đồ án tốt nghiệp

Trên cơ sở các văn bản pháp lý quy định về các hoạt động thống kê nói
chung và hoạt động thống kê PCCC & CNCH nói riêng, thấy rằng thống kê
PCCC & CNCH là hoạt động của lực lƣợng Cảnh sát PCCC, thông qua hoạt
động này giúp phân tích, đánh giá, nhận định tình hình cháy, góp phần thực hiện
thành công công tác PCCC.
1.2. Cơ sở lý thuyết của phân tích thống kê PCCC
1.2.1. Những vấn đề cơ bản của thống kê PCCC
Ở bất kỳ quốc gia nào việc thống kê nói chung và thống kê trong lĩnh vực
PCCC nói riêng đều đƣợc quan tâm và thực hiện. Nó thƣờng đƣợc dùng để ghi
chép một cách có hệ thống các số liệu về một sự việc nào đó để tính toán tổng
số, khái quát tình hình chung. Trong hoạt động chuyên môn, thống kê đƣợc dùng
để chỉ một ngành nghiệp vụ có nhiệm vụ thu thập, xử lý, tổng hợp, phân tích, dự

Thông qua việc thu thập, tóm tắt, phân tích các đặc trƣng của hiện tƣợng,
thống kê tìm ra tính quy luật của hiện tƣợng để có những đánh giá khách quan
về hiện tƣợng nghiên cứu. Vì vậy, đặc trƣng quan trọng của thống kê là tính quy
luật. Tính quy luật của thống kê có ý nghĩa rất quan trọng đối với hoạt động
quản lý kinh tế xã hội vì nó cho ta biết mối liên hệ giữa các hiện tƣợng, xu thế
phát triển của hiện tƣợng cũng nhƣ dao động chu kì của hiện tƣợng đó, quy luật
phân phối của các tổng thể chứa đựng hiện tƣợng đang nghiên cứu...
1.2.2. Ý nghĩa của phân tích thống kê PCCC
Nhƣ phần trên đã nêu, cơ quan PCCC là cơ quan quản lý Nhà nƣớc về
công tác PCCC có các chức năng cơ bản: hƣớng dẫn thực hiện tiêu chuẩn, quy
phạm pháp luật; thay mặt đề xuất văn bản; phòng ngừa và ngăn chặn kịp thời
nếu cháy, nổ, tai nạn, sự cố xảy ra; tổ chức cứu chữa các đám cháy, các vụ
CNCH hiệu quả; xây dựng lực lƣợng phƣơng tiện chữa cháy tại chỗ; điều tra,
nghiên cứu về đối tƣợng quản lý là các cơ sở có nguy hiểm cháy nổ độc… Cơ
quan PCCC có nhiệm vụ theo dõi nắm tình hình cháy và thống kê các số liệu về
số vụ cháy, thiệt hại do cháy gây ra, nguyên nhân gây cháy, phân loại theo thành
phần kinh tế… nhằm phục vụ cho việc tổng hợp, phân tích.
Tổng hợp thống kê tuy đã khái quát đƣợc những nét lớn, nêu đƣợc yêu
cầu đặc điểm chung của hiện tƣợng nghiên cứu song nó chƣa đi sâu vào tính quy
luật và bản chất của hiện tƣợng nghiên cứu. Do đó, đòi hỏi phải có giai đoạn
phân tích thống kê. Phân tích thống kê là căn cứ vào kết quả tài liệu điều tra,
tổng hợp thống kê, tiến hành đi sâu nghiên cứu mô tả đầy đủ và sâu sắc các hiện

Nguyễn Thị Thu Hương

Trang 11


Trường ĐH PCCC


Nguyễn Thị Thu Hương

Trang 12


Trường ĐH PCCC

Đồ án tốt nghiệp

1.2.4. Các phương pháp phân tích thống kê PCCC
Phƣơng pháp là cách thức nghiên cứu, nhìn nhận các hiện tƣợng của tự
nhiên và đời sống xã hội. Để phân tích thống kê đạt đƣợc hiệu quả nhƣ mong
muốn, việc lựa chọn phƣơng pháp phân tích là rất quan trọng. Hiểu đƣợc tầm
quan trọng của vấn đề này, các nhà nghiên cứu đã đƣa ra các phƣơng pháp phân
tích thống kê, giúp cho việc phân tích dữ liệu, phân tích tình hình cháy trở nên
dễ dàng hơn, từ đó đạt đƣợc mục tiêu nghiên cứu.
Phƣơng pháp phân tích thống kê PCCC đƣợc chia thành các loại cơ bản
sau: Phân tích cơ cấu và biến động cơ cấu; Phân tích xu hƣớng biến động của
tình hình cháy; Phân tích các yếu tố ảnh hƣởng đến tình hình cháy, tai nạn, sự
cố; Phân tích hệ thống chỉ tiêu thống kê PCCC.
Để phân tích cơ cấu và biến động cơ cấu của hiện tƣợng nghiên cứu,
ngƣời ta thƣờng phân tích hệ thống các chỉ tiêu sau:
* Mức độ bình quân qua thời gian: Là số trung bình của các giá trị của
hiện tƣợng nghiên cứu trong dãy số thời gian. Đây là chỉ tiêu biểu hiện mức độ
điển hình, chung nhất của hiện tƣợng trong thời gian nghiên cứu.
Giả sử ta có dãy số thời gian:

y1, y2, …, yn

Gọi y là mức độ trung bình của dãy số

+ Đối với dãy số thời điểm có khoảng cách thời gian giữa các thời điểm
Nguyễn Thị Thu Hương

Trang 13


Trường ĐH PCCC

Đồ án tốt nghiệp

không bằng nhau và thời gian nghiên cứu là liên tục, thì mức độ bình quân qua
thời gian đƣợc tính theo công thức sau:
n

y

yt
i 1
n

t
i 1

Trong đó:

i i

(1.3)
i


i 2

i

n 1



n
y  y1
 n
n 1
n 1

(1.6)

* Tốc độ phát triển: Là chỉ tiêu tƣơng đối động thái dùng để đánh giá hiện
tƣợng nghiên cứu qua một thời gian nhất định đã phát triển đƣợc với tốc độ cụ
thể bao nhiêu lần.
Nguyễn Thị Thu Hương

Trang 14


Trường ĐH PCCC

Đồ án tốt nghiệp

- Tốc độ phát triển liên hoàn: Thể hiện tốc độ phát triển của hiện tƣợng
giữa hai kỳ liền nhau và đƣợc tính theo công thức:

* Tốc độ tăng (hoặc giảm): Tốc độ tăng (hoặc giảm) là chỉ tiêu phản ánh
mức độ của hiện tƣợng giữa hai thời gian nghiên cứu đã tăng (+) hoặc giảm (-)
đƣợc bao nhiêu lần.
- Tốc độ tăng (hoặc giảm) liên hoàn: Là tỷ số giữa lƣợng tăng (hoặc giảm)
liên hoàn với mức độ kỳ gốc liên hoàn. Nếu ký hiệu ai là tốc độ tăng (hoặc giảm)
liên hoàn thì:
ai 

yi  yi 1  i

 t i  1 (i = 2, 3, …, n)
yi 1
yi 1

(1.10)

- Tốc độ tăng (hoặc giảm) định gốc: Là tỷ số giữa lƣợng tăng (hoặc giảm)
định gốc với mức độ kỳ gốc cố định. Nếu ký hiệu Ai là các tốc độ tăng (hoặc
giảm) định gốc thì:
Ai 

yi  y1  i

 Ti  1 (i = 2, 3, …, n)
y1
y1

(1.11)

- Tốc độ tăng (hoặc giảm) bình quân: Là chỉ tiêu phản ánh tốc độ tăng

100
yi 1

(1.13)

Xu hƣớng phát triển cơ bản của hiện tƣợng nói chung và tình hình cháy
nói riêng là chiều hƣớng tiến triển kéo dài theo thời gian, phản ánh quy luật của
sự phát triển. Tuy nhiên, trong quá trình phát triển đó không tránh khỏi những
tác động của yếu tố bên ngoài làm biến đổi xu hƣớng phát triển đó. Vì vậy, để
phản ánh đƣợc chính xác nhất xu hƣớng phát triển của tình hình cháy thì ta sử
dụng phƣơng pháp Phân tích xu hƣớng biến động tình hình cháy. Phƣơng pháp
này bao gồm những phƣơng pháp cơ bản sau đây:
* Phƣơng pháp mở rộng khoảng cách dãy số thời gian: Phƣơng pháp này
đƣợc sử dụng với dãy số thời kỳ có khoảng cách thời gian tƣơng đối ngắn và có
nhiều mức độ mà qua đó chƣa phản ánh đƣợc xu hƣớng biến động của hiện
tƣợng. Khi sử dụng phƣơng pháp này khoảng cách của dãy số đƣợc biến đổi sao
cho sự tác động của các yếu tố ngẫu nhiên là nhỏ nhất, qua đó thấy rõ đƣợc quy
luật biến động của hiện tƣợng.
* Phƣơng pháp dãy số bình quân di động: Phƣơng pháp này sẽ làm cho
dãy số thực tế trở nên bằng phẳng hơn bằng cách làm cho các yếu tố ngẫu nhiên
ở thời điểm nào đó bị hạn chế, loại trừ nếu giá trị quan sát ở thời điểm đó đƣợc
tính trung bình với các giá trị quan sát lân cận.
Giả sử có dãy số thời gian: y1, y2, …, yn
Nếu tính số bình quân di động y t ứng với thời điểm t, và tính với nhóm
(2m + 1) mức độ.
Ta có:

Nguyễn Thị Thu Hương

Trang 16

phong tục tập quán của con ngƣời... mà hiện tƣợng cháy có tính thời vụ. Điều đó
có nghĩa là trong từng thời điểm mà cháy xảy ra nhiều hay ít. Vì vậy, để nghiên
cứu, phân tích tình hình cháy một cách tốt nhất thì ta có thể sử dụng phƣơng
pháp chỉ số thời vụ.
- Trƣờng hợp biến động thời vụ qua những thời gian nhất định của các
năm tƣơng đối ổn định: Tức là không có hiện tƣợng tăng (hoặc giảm) rõ rệt thì
chỉ số thời vụ đƣợc tính theo công thức sau đây:
Ii 

Trong đó:

yi
 100
y0

(1.15)

Ii - Chỉ số thời vụ của thời gian i;
y i - Số trung bình các mức độ của các thời gian cùng tên i;
y 0 - Số trung bình của tất cả các mức độ trong dãy số.

Chỉ số thời vụ có thể đƣợc biểu hiện bằng lần hay %. Nếu I J < 1 (hoặc
100%) thì sự biến động của hiện tƣợng ở thời gian J giảm, và ngƣợc lại, nếu I J >
1 (hoặc 100%) thì sự biến động của hiện tƣợng ở thời gian J tăng.
- Trƣờng hợp biến động thời vụ qua những thời gian nhất định của các năm
có sự tăng (hoặc giảm) rõ rệt thì chỉ số thời vụ đƣợc tính theo công thức sau:

Nguyễn Thị Thu Hương

Trang 17

tích hồi quy và tƣơng quan xác định mô hình hồi quy phản ánh mối liên hệ giữa
các tiêu thức nguyên nhân và tiêu thức kết quả, mặt khác phƣơng pháp đánh giá
mức độ chặt chẽ của mối liên hệ tƣơng quan nhằm giúp cho việc nhận thức hiện
tƣợng đƣợc sâu sắc, từ đó để ra những giải pháp cụ thể. Phân tích hồi quy tƣơng
quan bao gồm: Hồi quy và tƣơng quan tuyến tính đơn, Hồi quy và tƣơng quan
phi tuyến tính giữa hai tiêu thức số lƣợng, Hồi quy và tƣơng quan tuyến tính bội
và phân tích dãy số thời gian.
Thông qua việc phân tích hệ thống chỉ tiêu thống kê PCCC ta có thể đánh
giá, dự báo tình hình, hoạch định chiến lƣợc, chính sách, xây dựng kế hoạch
phát triển của cơ quan PCCC trong phạm vi đồ an chỉ đề cập tới công tác thông
kê tình hình cháy, do đó việc phân tích đƣợc thực hiện thông qua hệ thống các
nhóm chỉ tiêu thống kê bao gồm:
* Nhóm chỉ tiêu thống kê số lƣợng vụ cháy: Chỉ tiêu thống kê số vụ cháy
xảy ra theo thời gian, chỉ tiêu thống kê số vụ cháy theo nguyên nhân cháy, chỉ
tiêu thống kê số vụ cháy theo loại cơ sở cháy…
* Nhóm chỉ tiêu thống kê thiệt hại do cháy gây ra: Chỉ tiêu thống kê thiệt
hại về ngƣời do cháy gây ra, chỉ tiêu thống kê thiệt hại tài sản do cháy gây ra,
chỉ tiêu thống kê thiệt hại do suy thoái - ô nhiễm môi trƣờng.
* Nhóm chỉ tiêu thống kê hoạt động chữa cháy của lực lƣợng Cảnh sát
PCCC: Chỉ tiêu thống kê số lần xuất xe, chỉ tiêu thống kê về thời gian tham gia
chữa cháy, chỉ tiêu thống kê số lƣợng tham gia một vụ cháy…
Nguyễn Thị Thu Hương

Trang 18


Trường ĐH PCCC

Đồ án tốt nghiệp


Trang 19


Trường ĐH PCCC

Đồ án tốt nghiệp

việc xác định tình hình cháy xảy ra trong tƣơng lai, trong đó là số vụ cháy xảy
ra, thiệt hại do cháy gây ra…trên cơ sở nghiên cứu tình hình cháy của các năm
đã qua.
Cơ sở đƣợc sử dụng để tiến hành dự báo thống kê là dãy số thời gian, tức
là dựa vào sự biến động của hiện tƣợng ở thời gian đã qua để dự đoán mức độ
của hiện tƣợng ở thời gian tiếp theo. Trong phạm vi của đồ án thì việc dự đoán
là trong khoảng thời gian 05 năm trên cơ sở nghiên cứu trong khoảng thời gian
10 năm.
1.3.2. Đặc điểm của dự báo thống kê PCCC
a) Thời gian dự báo
Độ dài của thời gian dự báo phải phù hợp với độ dài của thời kỳ đƣợc
hoạch định chiến lƣợc hiện nay đƣợc xét cho tới năm 2020, 2025 thì đó cũng là
mốc thời gian cho các dự báo phục vụ nghiên cứu chiến lƣợc. Sự phù hợp về
thời gian nhƣ vậy tạo điều kiện thuận lợi cho việc xác định các mục tiêu định
lƣợng của chiến lƣợc kinh tế - xã hội. Trong khoảng thời gian kéo dài (thƣờng là
10 đến 20 năm) dự báo còn phải tính đƣợc các mức của năm đáng chú ý trong
kỳ, thƣờng cách nhau 05 năm để phù hợp với các kỳ đại hội Đảng và kỳ kế
hoạch 05 năm cụ thể, các năm thƣờng đƣợc tính trong dự báo là 2015; 2020;
2025…Cũng nằm trong chiến lƣợc phát triển kinh tế hiện nay, vì vậy dự báo
tình hình cháy cũng tuân theo sự phù hợp về thời gian để phù hợp với các hoạch
định chiến lƣợc.
b) Toàn diện
Đặc điểm này đƣợc thể hiện ở chỗ các dự báo phục vụ nghiên cứu chiến

1.3.3. Các phương pháp dự báo thống kê PCCC
Hiện nay có rất nhiều phƣơng pháp dự báo và về nguyên tắc các phƣơng
pháp dự báo trung hạn và dài hạn đều đƣợc sử dụng để phục vụ các dự báo phục
vụ công tác nghiên cứu chiến lƣợc. Vấn đề lựa chọn phƣơng pháp nào là tùy
thuộc điều kiện và hoàn cảnh cụ thể khi tiến hành dự báo, song lựa chọn phù
hợp là điều hết sức quan trọng. Dƣới đây là một số phƣơng pháp dự báo thống
kê PCCC cơ bản sử dụng dự báo tình hình cháy trên địa bàn tỉnh Ninh Bình
trong 03 năm (2017 - 2019).
a) Dự báo dựa vào lượng tăng (giảm) tuyệt đối bình quân
Mô hình này thƣờng đƣợc sử dụng khi biến động của hiện tƣợng có lƣợng
tăng (giảm) tuyệt đối liên hoàn xấp xỉ nhau.
Lƣợng tăng (giảm) tuyệt đối bình quân đƣợc tính theo công thức:
Nguyễn Thị Thu Hương

Trang 21


Trường ĐH PCCC

Đồ án tốt nghiệp
̅=

(1.17)

Từ đó ta có mô hình dự báo:
̂n+L = yn + ̅.L
Trong đó:

(1.18)


có thể dự báo các mức độ của hiện tƣợng trong tƣơng lai theo hàm số đó.
Theo phƣơng pháp này, để dự đoán các mức độ của hiện tƣợng trong
tƣơng lai thì phải sử dụng mô hình sau đây:
̂t = a + b.t
Trong đó:

(1.21)

̂t – Giá trị của hiện tƣợng tại thời gian t, xác định
bằng hàm số tuyến tính;
t – Thứ tự thời gian (t = 1, 2, 3, …., n);

Nguyễn Thị Thu Hương

Trang 22


Trường ĐH PCCC

Đồ án tốt nghiệp

a, b – Các tham số quy định vị trí của đƣờng thẳng.
Tổng quát : ̂t = f (t)
Do đó:

̂n+L = f (n+1)

Trong đó:

̂n+L – Giá trị dự đoán ở thời gian n + 1;

Mức độ dự báo của hiện tƣợng ở thời gian tiếp sau đó (t + 1) có thể viết:


yt 1   . yt  (1   ). yt

Đặt (1- α = β), ta có:


yt 1   . yt   . yt

Trong đó: α, β gọi là các tham số san bằng với α + β = 1 và nằm trong
khoảng [0; 1].


Nhƣ vậy mức độ dự báo yt 1 là trung bình cộng gia quyền của các mức độ


thực tế yt và mức độ dự báo y t .
Mức độ dự báo của hiện tƣợng ở thời gian t là:
Nguyễn Thị Thu Hương

Trang 23


Trường ĐH PCCC

Đồ án tốt nghiệp





Nhƣ vậy, mức độ dự báo yt 1 là tổng tất cả các mức độ của dãy số thời
gian đƣợc tính theo quyền số mà trong đó các quyền số giảm dần theo dạng mũ
tuỳ thuộc vào mức độ cũ của dãy số. Cũng chính vì vậy mà phƣơng pháp này
đƣợc gọi là phƣơng pháp san bằng mũ.



yt 1  yt   . yt   . yt  yˆ t 1  yˆ t    yt  yˆ t 



Nếu đặt et  ( yt  yt ) là sai số dự báo ở thời gian t thì:


yt 1  yt   .et

(1.23)

Từ các công thức trên cho thấy:
- Việc lựa chọn tham số san bằng α đƣợc ràng buộc với điều kiện 0    1
và     1. Nếu α đƣợc chọn càng lớn thì các mức độ càng mới (ở cuối dãy số)
của dãy số thời gian càng đƣợc chú ý, và ngƣợc lại, nếu α đƣợc chọn càng nhỏ thì
các mức độ cũ của dãy số đƣợc chú ý một cách thoả đáng. Do đó, để lựa chọn α
đòi hỏi phải dựa vào việc phân tích các đặc điểm biến động của hiện tƣợng qua
thời gian và những kinh nghiệm nghiên cứu (thƣờng lấy α trong khoảng từ 0,1 –
0,4). Giá trị α tốt nhất là giá trị làm cho tổng bình phƣơng sai số dự báo nhỏ nhất.


- San bằng mũ đƣợc thực hiện theo phép đệ quy, tức là để tính yt 1 thì phải