DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
ANTT
ANTQ
CAND
CBCS
CNXH
DBHB
PCTPMBPNVTE
PCTP
TTATXH
XDLL

An ninh trật tự
An ninh Tổ quốc
Công an nhân dân
Cán bộ chiến sĩ
Chủ nghĩa xã hội
Diễn biến hòa bình
Phòng chống tội phạm mua bán phụ nữ và trẻ em
Phòng chống tội phạm
Trật tự an toàn xã hội
Xây dựng lực lượng


MỤC LỤC
- Hội thảo quốc tế “Kinh nghiệm của CHLB Đức về lập pháp và thực thi pháp luật về phòng, chống
mua bán người” do Bộ Tư Pháp tổ chức tại Hà Nội. Trên cơ sở phần trình bày của các chuyên gia
hai nước, các đại biểu đã nêu nhiều câu hỏi và cùng trao đổi, thảo luận để có được sự hiểu biết
sâu sắc hơn về kinh nghiệm của Đức trong lập pháp, thực thi pháp luật về phòng, chống mua bán
người và thảo luận, góp ý cho dự thảo Luật Phòng, chống mua bán người của Việt Nam. Hội thảo
cũng đã tìm được một nhận thức chung về tính nghiêm trọng, phức tạp của tội phạm mua bán


“…Nhưng vẫn còn đó những câu chuyện mà khi chúng tôi nghe được, đều có chung một cảm xúc
là: Xót xa, thương cảm, chua xót nhiều hơn là phẫn nộ, căm giận đối với những người đã gián tiếp,
tiếp tay cho những đối tượng buôn người đứng phía sau để điều khiển, giật dây. Không xót xa,
chua xót sao được, khi biết rằng, những người đã trực tiếp, tiếp tay cho những đối tượng xấu
đánh cắp đi cuộc đời của những người phụ nữ nhẹ dạ cả tin, của những em nhỏ khi vừa mới lọt
lòng mẹ lại chính là những người thân, máu mủ, ruột rà..................................................................56
Đấy là câu chuyện vào ngày 13-4-2013, tại thôn Tả Ván, xã Tả Ván, huyện Quản Bạ đã xảy ra vụ mua
bán người sang Trung Quốc. Theo đó, đối tượng Cư Thị Chúa, SN 1969, trú tại thôn Tả Ván, đã có
hành vi mua bán chính người em ruột của mình là chị Cư Thị Dợ, SN 1992, trú tại thôn Hòa Sơn, xã
Thuận Hòa, huyện Vị Xuyên, tỉnh Hà Giang. Chỉ vì ma lực của đồng tiền cùng những lời dụ dỗ,
những thủ đoạn xảo quyệt của những kẻ buôn người đứng phía sau đã khiến cho Cư Thị Chúa mất
đi phần người bên trong mình, để rồi nhẫn tâm đẩy em gái máu mủ, ruột rà của mình vào chốn địa
ngục, chỉ để rồi nhận lấy số tiền là 6.000 Nhân dân tệ (gần 20 triệu VNĐ)”. [Báo Công an nhân dân
số ra thứ Năm ngày 27/6/2013]..........................................................................................................56
Không những thế, loạt bài viết còn nêu lên những chiến công, những sự hy sinh thầm lặng của
những người chiến sĩ Công an, Bộ đội Biên phòng không quản ngại khó khăn, nguy hiểm để bảo vệ
sự bình yên cho nhân dân: “… Những người hùng thầm lặng”….......................................................56
Trong mấy năm trở lại đây, vấn nạn mua bán người qua biên giới tại Hà Giang đã giảm đi một cách
đáng kể. Những vụ án giết người, cướp trẻ đã không còn. Chúng ta không thể nào phủ nhận được
những đóng góp lớn lao, không biết mệt mỏi của lực lượng Công an và Bộ đội Biên phòng tỉnh Hà
Giang. Họ chính là cứu cánh cho bà con dân bản ở những vùng xa xôi, hẻo lánh............................56
Hầu hết các vụ bắt cóc, mua bán phụ nữ, trẻ em qua biên giới thường xảy ra ở những xã biên giới,
trình độ dân trí còn thấp, mật độ dân cư thưa thớt. Mục tiêu mà những kẻ buôn người thường
nhắm tới thường là phụ nữ còn trẻ tuổi hoặc trẻ em, đặc biệt là các bé trai dưới 5 tuổi................57
Trong những vụ mua bán này thường có bàn tay câu kết giữa những đối tượng ẩn mình trong nội
địa và các đối tượng bên kia biên giới, nên công tác phòng chống và giải cứu của lực lượng chức
năng gặp rất nhiều khó khăn. Mặt khác, thời điểm mà các đối tượng thường hay ra tay là vào đêm
khuya vắng, khi mọi người đã ngủ say. Nhiều vụ việc, khi đã rồi, người dân mới phát hiện và đến
cấp báo Cơ quan công an và Bộ đội biên phòng thì đã quá muộn. Với tinh thần làm việc khẩn

nhà qua biên giới để mơ ước có cuộc sống đổi đời, sung sướng. Nhưng trên thực tế, nhiều người
đã bị lừa bán cho các ổ chứa gái mại dâm, bán làm vợ, bán sức lao động cho các trang trại, nhà
xưởng. Phóng sự mang tên “Hệ lụy phụ nữ bỏ nhà qua biên giới” của tác giả Việt Hoàng, cũng
được chia làm 3 kỳ:..............................................................................................................................58
- Kỳ 2: Những ngôi nhà vắng bàn tay phụ nữ......................................................................................58
- Kỳ cuối: Bài học của người trở về......................................................................................................58
Có thể nói những bài viết về tệ nạn mua bán phụ nữ và trẻ em qua biên giới như trên một mặt có
tác dụng cảnh tỉnh cho nhân dân về các thủ đoạn lừa đảo của các đối tượng buôn người mặt khác
giúp thông tin một cách đầy đủ đến người dân về các vụ án buôn bán người đã được xét xử, về
các hành vi trái pháp luật. Từ đó nâng cao cảnh giác của người dân đối với loại tội phạm này.......60
- Bên cạnh những loạt phóng sự nhiều kỳ về công tác đấu tranh chống tội phạm mua bán phụ nữ
và trẻ em qua biên giới trên các báo in của lực lượng Công an nhân dân cũng cho đăng tải nhiều
tin bài về các đối tượng, các vụ án cụ thể về buôn bán phụ nữ và trẻ em. Các tin bài thường phân
tích một cách cụ thể, số liệu chi tiết nhằm đưa đến cho bạn đọc những cái nhìn cận cảnh về công
tác đấu tranh phòng, chống tội phạm mua bán phụ nữ và trẻ em....................................................60
PHỤ LỤC.........................................................................................................................................114


DANH MỤC BẢNG BIỂU
- Hội thảo quốc tế “Kinh nghiệm của CHLB Đức về lập pháp và thực thi pháp luật về phòng, chống
mua bán người” do Bộ Tư Pháp tổ chức tại Hà Nội. Trên cơ sở phần trình bày của các chuyên gia
hai nước, các đại biểu đã nêu nhiều câu hỏi và cùng trao đổi, thảo luận để có được sự hiểu biết
sâu sắc hơn về kinh nghiệm của Đức trong lập pháp, thực thi pháp luật về phòng, chống mua bán
người và thảo luận, góp ý cho dự thảo Luật Phòng, chống mua bán người của Việt Nam. Hội thảo
cũng đã tìm được một nhận thức chung về tính nghiêm trọng, phức tạp của tội phạm mua bán
người nói chung và mua bán phụ nữ, trẻ em nói riêng; về tầm quan trọng của công tác lập pháp và
thực thi pháp luật cũng như về sự cần thiết phải có cơ chế phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan, tổ
chức trong nước và hợp tác song phương, đa phương giữa các nước trong khu vực và trên thế giới
mới có thể phòng ngừa, ngăn chặn và tiến tới xóa bỏ được loại tội phạm nguy hiểm, mang tính
chất xuyên quốc gia này.........................................................................................................................4

đánh cắp đi cuộc đời của những người phụ nữ nhẹ dạ cả tin, của những em nhỏ khi vừa mới lọt
lòng mẹ lại chính là những người thân, máu mủ, ruột rà..................................................................56
Đấy là câu chuyện vào ngày 13-4-2013, tại thôn Tả Ván, xã Tả Ván, huyện Quản Bạ đã xảy ra vụ mua
bán người sang Trung Quốc. Theo đó, đối tượng Cư Thị Chúa, SN 1969, trú tại thôn Tả Ván, đã có
hành vi mua bán chính người em ruột của mình là chị Cư Thị Dợ, SN 1992, trú tại thôn Hòa Sơn, xã
Thuận Hòa, huyện Vị Xuyên, tỉnh Hà Giang. Chỉ vì ma lực của đồng tiền cùng những lời dụ dỗ,
những thủ đoạn xảo quyệt của những kẻ buôn người đứng phía sau đã khiến cho Cư Thị Chúa mất
đi phần người bên trong mình, để rồi nhẫn tâm đẩy em gái máu mủ, ruột rà của mình vào chốn địa
ngục, chỉ để rồi nhận lấy số tiền là 6.000 Nhân dân tệ (gần 20 triệu VNĐ)”. [Báo Công an nhân dân
số ra thứ Năm ngày 27/6/2013]..........................................................................................................56
Không những thế, loạt bài viết còn nêu lên những chiến công, những sự hy sinh thầm lặng của
những người chiến sĩ Công an, Bộ đội Biên phòng không quản ngại khó khăn, nguy hiểm để bảo vệ
sự bình yên cho nhân dân: “… Những người hùng thầm lặng”….......................................................56
Trong mấy năm trở lại đây, vấn nạn mua bán người qua biên giới tại Hà Giang đã giảm đi một cách
đáng kể. Những vụ án giết người, cướp trẻ đã không còn. Chúng ta không thể nào phủ nhận được
những đóng góp lớn lao, không biết mệt mỏi của lực lượng Công an và Bộ đội Biên phòng tỉnh Hà
Giang. Họ chính là cứu cánh cho bà con dân bản ở những vùng xa xôi, hẻo lánh............................56
Hầu hết các vụ bắt cóc, mua bán phụ nữ, trẻ em qua biên giới thường xảy ra ở những xã biên giới,
trình độ dân trí còn thấp, mật độ dân cư thưa thớt. Mục tiêu mà những kẻ buôn người thường
nhắm tới thường là phụ nữ còn trẻ tuổi hoặc trẻ em, đặc biệt là các bé trai dưới 5 tuổi................57
Trong những vụ mua bán này thường có bàn tay câu kết giữa những đối tượng ẩn mình trong nội
địa và các đối tượng bên kia biên giới, nên công tác phòng chống và giải cứu của lực lượng chức
năng gặp rất nhiều khó khăn. Mặt khác, thời điểm mà các đối tượng thường hay ra tay là vào đêm
khuya vắng, khi mọi người đã ngủ say. Nhiều vụ việc, khi đã rồi, người dân mới phát hiện và đến
cấp báo Cơ quan công an và Bộ đội biên phòng thì đã quá muộn. Với tinh thần làm việc khẩn
trương, mưu trí, tất cả vì sự bình yên của Tổ quốc vùng biên giới xa xôi, lực lượng Công an và Bộ
đội Biên phòng tỉnh Hà Giang đã tổ chức giải cứu thành công nhiều nạn nhân trong các vụ mua
bán người.............................................................................................................................................57
Điển hình mới đây, ngày 9-4, Đồn Biên phòng Cửa khẩu Thanh Thủy đã giải cứu thành công một
phụ nữ Việt Nam bị bắt cóc, bán qua biên giới. Trước đó, đồn biên phòng đã nhận được đơn trình

- Kỳ cuối: Bài học của người trở về......................................................................................................58
Có thể nói những bài viết về tệ nạn mua bán phụ nữ và trẻ em qua biên giới như trên một mặt có
tác dụng cảnh tỉnh cho nhân dân về các thủ đoạn lừa đảo của các đối tượng buôn người mặt khác
giúp thông tin một cách đầy đủ đến người dân về các vụ án buôn bán người đã được xét xử, về
các hành vi trái pháp luật. Từ đó nâng cao cảnh giác của người dân đối với loại tội phạm này.......60
- Bên cạnh những loạt phóng sự nhiều kỳ về công tác đấu tranh chống tội phạm mua bán phụ nữ
và trẻ em qua biên giới trên các báo in của lực lượng Công an nhân dân cũng cho đăng tải nhiều
tin bài về các đối tượng, các vụ án cụ thể về buôn bán phụ nữ và trẻ em. Các tin bài thường phân
tích một cách cụ thể, số liệu chi tiết nhằm đưa đến cho bạn đọc những cái nhìn cận cảnh về công
tác đấu tranh phòng, chống tội phạm mua bán phụ nữ và trẻ em....................................................60
PHỤ LỤC.........................................................................................................................................114


1

MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Nhiều Hội nghị và Hội thảo khoa học ở phạm vi khu vực và quốc tế
trong những năm gần đây đã khẳng định vấn đề mua bán phụ nữ và trẻ em một hình thức “nô lệ” hiện đại đang gia tăng một cách đáng kể ở nhiều quốc
gia trên thế giới trong đó có Việt Nam. Đây không còn là vấn đề riêng biệt của
mỗi nước mà nó đã mang tính toàn cầu, thu hút sự quan tâm của nhiều Chính
phủ, nhiều tổ chức quốc tế và nhiều tổ chức phi Chính phủ trên thế giới. Hiện
tượng xã hội tiêu cực này liên quan đến nhiều vấn đề trước hết là vấn đề di
dân, vấn đề dịch chuyển lao động trên thị trường quốc tế và trong mỗi quốc
gia theo hướng từ các nước nghèo sang các nước phát triển, từ nông thôn ra
các thành phố và các khu công nghiệp. Hiện tượng này cũng liên quan đến sự
phân công lao động giới không bình đẳng. Hầu như ở mọi nơi, phụ nữ đều
khó tìm việc làm hơn so với nam giới, họ thường là nhân công rẻ mạt ở các
khu lao động không chính quy, lao động mang tính dịch vụ. Mua bán phụ nữ
và trẻ em thường gắn liền với các hành vi xuất, nhập cảnh trái phép, mại dâm,

và Kiên Giang. Nạn nhân của các vụ mua bán này phần lớn là những phụ nữ
và trẻ em có hoàn cảnh khó khăn, không có việc làm hoặc việc làm không ổn
định, gia đình trắc trở. Một số khác lại do bị ép buộc bán bởi chính cha mẹ
mình vì… tiền. Bên cạnh đó cũng có một bộ phận bị bạn bè thậm chí người
thâm dụ dỗ, lừa dối đi kiếm sự giàu sang ở những miền đất hứa… Song, điểm
chung nhất rất dễ nhận thấy ở các nạn nhân là trình độ văn hóa thấp, kém hiểu
biết và có ít năng lực làm chủ và tự bảo vệ mình.
Để nâng cao hiệu quả đấu tranh phòng, chống tội phạm mua bán phụ
nữ và trẻ em trong giai đoạn hiện nay đòi hỏi không chỉ nâng cao công tác
điều tra, truy tố, xét xử mà còn phải chỉ ra những nguyên nhân và điều kiện
phạm tội của loại tội phạm này, từ đó tìm ra những giải pháp có tính khả thi
nhằm đấu tranh phòng, chống tội phạm mua bán phụ nữ và trẻ em một cách
có hiệu quả.


3

Ở nước ta, từ nhiều năm nay, Đảng và Nhà nước ta đặc biệt quan tâm chỉ
đạo công tác phòng, chống tội phạm mua bán phụ nữ và trẻ em, nhiều văn
kiện của Đảng đã nhấn mạnh về hiểm họa của tội phạm này và coi cuộc đấu
tranh phòng, chống mua bán phụ nữ và trẻ em là nhiệm vụ hàng đầu trong
công tác bảo vệ an ninh chính trị và giữ gìn trật tự an toàn xã hội. Một trong
những giải pháp cơ bản và chủ yếu của Đảng, Nhà nước ta là tuyên truyền
rộng rãi để toàn dân, trước hết là phụ nữ và trẻ em thấy được hậu quả và sự
nguy hiểm của loại tội phạm này; đồng thời đặc biệt đề cao vai trò của công
tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức cho quần chúng nhân dân.
Trong tuyên truyền, nâng cao nhận thức phòng, chống mua bán phụ nữ
và trẻ em, phương tiện thông tin đại chúng thì báo in giữ một vị trí đặc biệt
quan trọng. Báo chí trong lực lượng Công an nhân dân hiện nay bao gồm các
tờ báo in phát hành công khai, điển hình là Báo Công an nhân dân, Báo Công

thi pháp luật cũng như về sự cần thiết phải có cơ chế phối hợp chặt chẽ giữa
các cơ quan, tổ chức trong nước và hợp tác song phương, đa phương giữa các
nước trong khu vực và trên thế giới mới có thể phòng ngừa, ngăn chặn và tiến
tới xóa bỏ được loại tội phạm nguy hiểm, mang tính chất xuyên quốc gia này.
- Chương trình hành động phòng, chống tội phạm buôn bán phụ nữ, trẻ
em từ năm 2005-2010 của Chính phủ. Nhằm đẩy mạnh công tác tuyên truyền
giáo dục trong cộng đồng về phòng, chống tội phạm buôn bán phụ nữ và trẻ em
nhằm tạo sự chuyển biến mạnh mẽ trong nhận thức, hành động, sự tham gia
tích cực của toàn xã hội, các đối tượng phụ nữ trong lĩnh vực phòng ngừa, phát
hiện tố giác tội phạm buôn bán phụ nữ, trẻ em; giảm cơ bản tình trạng phụ nữ,
trẻ em bị buôn bán vào năm 2010.
- Ngày 29/9/2014, đại diện của các tổ chức phi Chính phủ nghiên cứu và
hành động vì bình đẳng giới (NEW, DOVIPNET, GENCOMNET) đã tổ chức
Hội thảo “Lập kế hoạch viết báo cáo bóng CEDAW của các xã hội dân sự ở
Việt Nam”.
Đại diện của mạng NEW tham gia Hội thảo gồm: Viện Nghiên cứu Giới
và Phát triển (INGAD), trường Đại học Thăng Long, Viện Nghiên cứu Thanh


5

niên. Báo cáo đã dựa trên nội dung chủ yếu của CEDAW để nhận xét, phản
biện và đưa ra các bằng chứng khoa học bổ sung cho báo cáo của Nhà nước,
chẳng hạn như: Các biện pháp đặc biệt tạm thời để bảo vệ bà mẹ và trẻ em
gái; Ảnh hưởng của định kiến giới; Thực hiện bình đẳng giới trong đời sống
chính trị, cộng đồng; Bình đẳng trong giáo dục; Bình đẳng trong lĩnh vực
việc làm; Tiếp cận bình đẳng của phụ nữ tới dịch vụ chăm sóc bảo vệ sức
khỏe; Phụ nữ nông thôn; Phụ nữ dân tộc thiểu số; Chống bạo lực gia đình,
mua bán phụ nữ và trẻ em; Bảo đảm quyền bình đẳng của phụ nữ trong các
quan hệ dân sự trước pháp luật; Hôn nhân và đời sống gia đình.

3. Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu
3.1. Mục tiêu
Trên cơ sở quan niệm và khung lý thuyết về vấn đề vai trò của báo chí
truyền thông với việc tham gia phòng, chống tội phạm mua bán phụ nữ và trẻ
em; Luận văn khảo sát thực trạng vai trò của báo in Công an nhân dân với vấn
đề tuyên truyền phòng, chống tội phạm mua bán phụ nữ và trẻ em. Trên cơ sở
đó, đề xuất những kiến nghị và giải pháp nhằm nâng cao chất lượng của công
tác tuyên truyền phòng, chống tội phạm mua bán phụ nữ và trẻ em trên báo in
của lực lượng Công an nhân dân.
3.2. Nhiệm vụ
Để đạt được mục tiêu trên, cần thực hiện các nhiệm vụ sau:
Một là, làm rõ các khái niệm liên quan đến vấn đề phòng, chống tội
phạm mua bán phụ nữ và trẻ em; Tuyên truyền phòng, chống tội phạm mua
bán phụ nữ và trẻ em.
Hai là, phân tích thực trạng tuyên truyền của báo in trong lực lượng
Công an nhân dân.
Ba là, đưa ra những dự báo và đề xuất những giải pháp nhằm nâng cao
hiệu quả công tác tuyên truyền phòng, chống tội phạm mua bán phụ nữ và trẻ
em của báo in trong lực lượng Công an nhân dân.


7

4. Đối tượng và phạm vi
4.1. Đối tượng
Luận văn tập trung nghiên cứu những vấn đề lý luận và thực tiễn liên
quan đến vấn đề báo chí Công an nhân dân với việc phòng, chống tội phạm
mua bán phụ nữ và trẻ em.
4.2. Phạm vi
Báo in Công an nhân dân đề cập đến nhiều nội dung của đời sống chính



9

Chương 1
MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ TUYÊN TRUYỀN PHÒNG, CHỐNG
TỘI PHẠM MUA BÁN PHỤ NỮ VÀ TRẺ EM TRÊN BÁO IN CỦA
LỰC LƯỢNG CÔNG AN NHÂN DÂN
1.1. Tội phạm mua bán phụ nữ và trẻ em; Phòng, chống tội phạm
mua bán phụ nữ và trẻ em
1.1.1. Tội phạm mua bán phụ nữ và trẻ em trong pháp luật Việt Nam
Văn bản pháp luật quốc tế về tội buôn bán người bao gồm Công ước của
Liên hợp quốc về phòng chống tội phạm xuyên quốc gia và Nghị định thư về
ngăn ngừa, phòng chống và trừng trị việc buôn bán người, đặc biệt là phụ nữ
và trẻ em, bổ sung Công ước của Liên hợp quốc về phòng chống tội phạm
xuyên quốc gia. Việt Nam đã tham gia Công ước của Liên hợp quốc về phòng
chống tội phạm xuyên quốc gia và Nghị định thư về ngăn ngừa, phòng chống
và trừng trị việc buôn bán người, đặc biệt là phụ nữ và trẻ em, bổ sung Công
ước của Liên hợp quốc về phòng chống tội phạm xuyên quốc gia. Theo quy
định của Công ước, thì quốc gia thành viên của Công ước có trách nhiệm ban
hành pháp luật và các biện pháp cần thiết khác để coi các hành vi được đề cập
trong Công ước là tội phạm, trong đó có hành vi “buôn bán người”. Khái
niệm “buôn bán người” được quy định tại Điều 3 Nghị định thư về ngăn ngừa,
phòng chống và trừng trị việc buôn bán người, đặc biệt là phụ nữ và trẻ em,
bổ sung Công ước của Liên hợp quốc về phòng chống tội phạm xuyên quốc
gia như sau:
a) “Buôn bán người” có nghĩa là việc mua bán, vận chuyển, chuyển giao,
chứa chấp và nhận người nhằm mục đích bóc lột bằng cách sử dụng hay đe
dọa sử dụng vũ lực hay bằng hình thức ép buộc, bắt cóc, gian lận, lừa gạt, hay
lạm dụng quyền lực hoặc vị thế dễ tổn thương hay bằng việc đưa hay nhận

đối với người vi phạm các tội này. Cụ thể quy định tại các điều: Điều 119 quy


11

định về “Tội phạm mua bán phụ nữ”. Điều 120 quy định về “Tội mua bán,
đánh tráo hoặc chiếm đoạt trẻ em”.
Hai điều luật trên chưa định nghĩa về hành vi mua bán phụ nữ và trẻ em.
Đến nay mới chỉ có một văn bản pháp lý đề cập đến hành vi mua bán trẻ em.
Đó là Nghị quyết số 04/HĐTP ngày 29/11/1986 của Hội đồng Thẩm phán Tòa
án nhân dân tối cao hướng dẫn áp dụng một số quy định trong các phần Tội
phạm của Bộ luật Hình sự. Theo Nghị quyết này thì hành vi “mua bán trẻ em”
được hiểu là mua hoặc bán trẻ em vì mục đích tư lợi, dù là mua bán đứa trẻ từ
kẻ bắt trộm hay mua của chính người có con đem bán. Hành vi mua bán trẻ
em khi biết rõ là đứa trẻ đó bị bắt trộm cũng bị xử lý về tội mua bán trẻ em.
Từ đó, có thể hiểu rằng mua bán phụ nữ và trẻ em được hiểu chung là hành vi
mua bán phụ nữ và trẻ em từ một người hoặc từ một nhóm người sang một
người hay một nhóm người sang một người hay một nhóm người khác để đổi
lấy tiền bạc hay lợi ích vật chất khác.
Theo pháp luật hình sự hiện hành thì quan niệm về mua bán phụ nữ và
trẻ em không bao gồm các hành vi vận chuyển, chứa chấp và tiếp nhận người.
Mà coi đây là những hành vi tiếp sức và tạo điều kiện cho việc mua bán phụ
nữ và trẻ em. Trong trường hợp những đối tượng bị phát hiện liên quan đến
các hành vi nêu trên thì những đối tượng đó có thể bị truy cứu trách nhiệm
hình sự dưới dạng đồng phạm (Điều 20, Bộ luật Hình sự).
Đối với những cá nhân trong tổ chức chuyên đứng ra làm trung gian môi
giới cho phụ nữ lấy chồng là người nước ngoài (bao gồm người có quốc tịch
nước ngoài, người không quốc tịch, người Việt Nam ở nước ngoài) nếu chứng
minh được giữa cá nhân đại diện cho tổ chức trung gian và người nước ngoài
có sự mặc cả, thỏa thuận về giá (tiền, vàng, hiện vật khác) mà người nước

hành vi mua bán phụ nữ và buôn bán trẻ em nhằm thể chế thành chế định
trong pháp luật hình sự; đồng thời làm cơ sở để các cơ quan chức năng
nghiên cứu đề xuất với Chính phủ tham gia ký kết và phê chuẩn thực hiện
hai Nghị định thư nêu trên.


13

1.1.2. Nguyên nhân của hành vi mua bán phụ nữ và trẻ em
1.1.2.1. Nguyên nhân trong lĩnh vực kinh tế - xã hội.
Sự phát triển của nền kinh tế, thị trường và quá trình hội nhập toàn cầu
đã làm cho đất nước ta đã và đang phải đối mặt với những tác động tiêu cực
phát sinh từ quy luật của nền kinh tế thị trường. Đó là sự gian dối trong các
hoạt động sản xuất kinh doanh, sự phân hóa giàu nghèo, tình trạng không có
việc làm, thiếu việc làm, thu nhập thấp của một bộ phận dân cư trong xã hội.
Những yếu tố đó đã và đang cản trở rất lớn đến sự phát triển kinh tế - xã hội
của đất nước, góp phần tạo thành nguyên nhân của nhiều loại tội phạm nguy
hiểm, trong đó có tội mua bán phụ nữ và trẻ em ở nước ta.
Lợi nhuận từ việc mua bán phụ nữ và trẻ em rất cao, chỉ sau mua bán vũ
khí và ma túy.
Trình độ dân trí và đời sống văn hóa thấp, tệ nạn xã hội tăng; nhất là tệ
nạn mại dâm ở cửa khẩu, các khu vực giáp biên giới; đồng thời cũng do nhu
cầu tìm vợ của người nước ngoài.
Vị trí địa lý của nước ta giáp với các nước láng giềng với hàng nghìn km
đường biên giới, nhiều đường mòn qua lại, nhiều cửa khẩu; trong khi đó lực
lượng tuần tra kiểm soát còn mỏng nên việc tuần tra kiểm soát rất khó khăn.
1.1.2.2. Nguyên nhân trong phổ biến, giáo dục pháp luật.
Hoạt động giáo dục - đào tạo có vai trò quyết định đến sự phát triển kinh
tế - xã hội và nền văn minh của mỗi quốc gia. Những yếu kém, khiếm khuyết
của hoạt động giáo dục và đào tạo có ảnh hưởng nhất định đến tình hình tội

vực luôn được Nhà nước quan tâm đặc biệt. Tuy nhiên, hoạt động này có lúc,
có nơi, có lĩnh vực vẫn còn hạn chế. Những yếu kém, hạn chế trong hoạt động
quản lý có thể là nguyên nhân của nhiều loại tội phạm khác nhau, trong đó có
tội mua bán phụ nữ và trẻ em; làm ảnh hưởng nhất định đến tình hình tội
phạm của tội phạm nói chung và tội mua bán phụ nữ và trẻ em nói riêng.
- Hoạt động quản lý xã hội về an ninh trật tự, quản lý dân cư trong những
năm qua còn nhiều hạn chế, yếu kém. Các cấp chính quyền chưa sâu sát trong


15

lĩnh vực quản lý địa bàn dân cư, chưa tiến hành thường xuyên các hoạt động
kiểm tra, rà soát cũng như nắm chắc sự biến động dân cư trên địa bàn. Việc
quản lý nhân khẩu, hộ khẩu, việc khai báo tạm trú, tạm vắng chưa được thực
hiện một cách thường xuyên, nghiêm túc và chặt chẽ.
- Việc quản lý biên giới, quản lý hoạt động xuất nhập cảnh còn chưa chặt chẽ.
- Sự khó khăn, hạn chế trong việc quản lý người phạm tội sau khi chấp
hành xong hình phạt.
1.1.2.4. Nguyên nhân do pháp luật và thi hành pháp luật.
- Các quy định do pháp luật liên quan đến hoạt động đấu tranh chống tội
mua bán phụ nữ và trẻ em hiện nay còn rất hạn chế, bất cập. Một số quy định
còn chung chung, thiếu cơ chế đảm bảo thực hiện, còn nhiều thiếu sót trong
lĩnh vực pháp luật như: kết hôn với người nước ngoài, cho nhận con nuôi với
người nước ngoài, xuất khẩu lao động…
- Các quy định về việc xử lý hành vi mua bán phụ nữ và trẻ em: hình
phạt chưa đủ răn đe, chưa xứng đáng với mức độ nguy hiểm.
- Việc thi hành pháp luật: số lượng vụ án được điều tra, truy tố được đưa
ra xét xử không nhiều. Nguyên nhân là do không có sự phối hợp với cơ quan
chức năng, người bị hại chưa tích cực phối hợp với cơ quan điều tra để tố cáo
tội phạm.

Việc nghiên cứu những nguyên nhân và điều kiện này có ý nghĩa quan trọng
trong việc xác định các biện pháp cụ thể để phòng ngừa tội mua bán phụ nữ
và trẻ em ở Việt Nam trong thời gian tới. Trong số các nguyên nhân dẫn tới
hành vi buôn bán phụ nữ và trẻ em thì một trong những nguyên nhân quan
trọng nhất đó là do tình trạng tuyên truyền, phổ biến pháp luật, về các hành vi,
các vụ việc cũng như mức độ nguy hiểm của hành vi chưa đến được với nhiều
người dân đặc biệt là dân cư ở những vùng có điều kiện kinh tế - xã hội khó
khăn, đa số lại có trình độ dân trí thấp, do vậy nhận thức của họ về những vấn
đề này rất yếu kém. Chính điều đó làm cho các đối tượng mua bán phụ nữ và


17

trẻ em dễ dàng thực hiện hành vi của mình. Do đó, một vấn đề cấp bách được
đặt ra là phải đẩy mạnh tuyên truyền về buôn bán phụ nữ và trẻ em thông qua
các kênh tuyên truyền, trong đó đặc biệt là báo chí.
1.1.3. Tác hại của nạn mua bán phụ nữ và trẻ em
Không thể thống kê toàn bộ về quy mô và thực trạng của nạn buôn
người, nhưng có sự nhất trí chung là nạn buôn người có ảnh hưởng gần như
mọi quốc gia trên thế giới. Vấn đề này được xem là vấn đề toàn cầu. Nạn
buôn người là một mối đe dọa đa chiều. Thứ nhất nạn buôn người có ảnh
hưởng đối với sức khỏe cộng đồng. Theo báo cáo kết quả của những nghiên
cứu trước cho thấy, 38% các nạn nhân được cứu thoát bị nhiễm HIV/AIDS,
cũng như các bệnh lây truyền qua đường tình dục và bệnh lao, những ảnh
hưởng về mặt sức khỏe: những hành động bạo lực dã man làm gãy xương,
mất khả năng nhận thức và hiếp dâm tập thể. Những biến chứng liên quan đến
việc phá thai, các vấn đề về dạ dày, sút cân, chấy rận, sự phiền muộn dẫn đến
muốn tự sát, nghiện rượu và nghiện ma túy, 95% nạn nhân đã bị tấn công
bằng bạo lực hoặc bị cưỡng bức quan hệ tình dục, và hơn 60% nạn nhân, gặp
phải sự mệt mỏi, có các triệu trứng về thần kinh, các vấn đề về dạ dày, đau

hệ chặt chẽ với nạn rửa tiền, buôn ma túy, giả mạo giấy tờ và nhập cư trái
phép. Những nơi mà tội phạm có tổ chức phát triển thì Chính phủ và luật pháp
trở nên yếu kém và mất tác dụng. Tiếp đó, nó làm suy yếu nguồn vốn con
người của các quốc gia và kìm hãm sự phát triển, cùng theo đó là tổn hại đến
sức khỏe con người và làm suy yếu quyền lực của Chính phủ. Cuối cùng, nó
cũng thúc đẩy sự hợp tác giữa các quốc gia trong khu vực ngày càng khăng
khít hơn trong việc chống nạn buôn người.
1.1.4. Phòng, chống tội phạm mua bán phụ nữ và trẻ em
Trong quá trình xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, Đảng và Nhà nước đã đề ra
nhiều chủ trương, đường lối, chính sách nhằm tăng cường công tác đảm bảo
an ninh, trật tự và tạo hành lang pháp lý cho các cơ quan bảo vệ pháp luật