BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA
HỒ CHÍ MINH

HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN

TUYÊN TRUYỀN PHÒNG, CHỐNG MUA BÁN PHỤ NỮ
VÀ TRẺ EM TRÊN BÁO IN CỦA LỰC LƯỢNG
CÔNG AN NHÂN DÂN

LUẬN VĂN THẠC SĨ TRUYỀN THÔNG ĐẠI CHÚNG

HÀ NỘI - 2014


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA
HỒ CHÍ MINH

HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN

TUYÊN TRUYỀN PHÒNG, CHỐNG MUA BÁN PHỤ NỮ
VÀ TRẺ EM TRÊN BÁO IN CỦA LỰC LƯỢNG
CÔNG AN NHÂN DÂN
Chuyên ngành : Báo chí học
Mã số

: 60.32.01.01


CAND

Công an nhân dân

CBCS

Cán bộ chiến sĩ

CNXH

Chủ nghĩa xã hội

DBHB

Diễn biến hòa bình

PCTPMBPNVTE

Phòng chống tội phạm mua bán phụ nữ và trẻ em

PCTP

Phòng chống tội phạm

TTATXH

Trật tự an toàn xã hội

XDLL


- Xuân Mai (2004), Làm gì để chặn đứng hoạt động buôn bán phụ nữ, trẻ em qua biên giới, Tạp chí
Công an nhân dân, số 146.................................................................................................................6
Bảng 2.2. Bảng thống kê thể loại tác phẩm nội dung liên quan tuyên truyền phòng, chống tội phạm
mua bán phụ nữ và trẻ em trên báo in của lực lượng Công an nhân dân.......................................55
Trong đó tiêu biểu phải kể đến loạt bài phóng sự về: Tệ nạn buôn bán phụ nữ và trẻ em qua biên
giới được đăng tải trên Báo Công an nhân dân số ra thứ Năm ngày 27/6/2013 và số ra thứ Bảy
ngày 29/6/2013 với 2 kỳ: Kỳ 1: Ưa lời ngon ngọt, sa bẫy kẻ buôn người và Kỳ cuối: Cuộc chiến còn
cam go. Bài viết đã có những phân tích chi tiết cụ thể những cũng hết sức sâu sắc về vấn đề buôn
bán phụ nữ và trẻ em qua biên giới ở Hà Giang. ............................................................................55
“…Nhưng vẫn còn đó những câu chuyện mà khi chúng tôi nghe được, đều có chung một cảm xúc
là: Xót xa, thương cảm, chua xót nhiều hơn là phẫn nộ, căm giận đối với những người đã gián tiếp,
tiếp tay cho những đối tượng buôn người đứng phía sau để điều khiển, giật dây. Không xót xa,


chua xót sao được, khi biết rằng, những người đã trực tiếp, tiếp tay cho những đối tượng xấu
đánh cắp đi cuộc đời của những người phụ nữ nhẹ dạ cả tin, của những em nhỏ khi vừa mới lọt
lòng mẹ lại chính là những người thân, máu mủ, ruột rà................................................................56
Đấy là câu chuyện vào ngày 13-4-2013, tại thôn Tả Ván, xã Tả Ván, huyện Quản Bạ đã xảy ra vụ
mua bán người sang Trung Quốc. Theo đó, đối tượng Cư Thị Chúa, SN 1969, trú tại thôn Tả Ván,
đã có hành vi mua bán chính người em ruột của mình là chị Cư Thị Dợ, SN 1992, trú tại thôn Hòa
Sơn, xã Thuận Hòa, huyện Vị Xuyên, tỉnh Hà Giang. Chỉ vì ma lực của đồng tiền cùng những lời dụ
dỗ, những thủ đoạn xảo quyệt của những kẻ buôn người đứng phía sau đã khiến cho Cư Thị Chúa
mất đi phần người bên trong mình, để rồi nhẫn tâm đẩy em gái máu mủ, ruột rà của mình vào
chốn địa ngục, chỉ để rồi nhận lấy số tiền là 6.000 Nhân dân tệ (gần 20 triệu VNĐ)”. [Báo Công an
nhân dân số ra thứ Năm ngày 27/6/2013]......................................................................................56
Không những thế, loạt bài viết còn nêu lên những chiến công, những sự hy sinh thầm lặng của
những người chiến sĩ Công an, Bộ đội Biên phòng không quản ngại khó khăn, nguy hiểm để bảo vệ
sự bình yên cho nhân dân: “… Những người hùng thầm lặng”….....................................................56
Trong mấy năm trở lại đây, vấn nạn mua bán người qua biên giới tại Hà Giang đã giảm đi một cách
đáng kể. Những vụ án giết người, cướp trẻ đã không còn. Chúng ta không thể nào phủ nhận được

Nguyễn Thị Toàn (SN 1969), trú tại xã Thanh Thủy, huyện Vị Xuyên với tội danh Mua bán người,
Mua bán trẻ em và Tổ chức đưa người ra nước ngoài trái phép theo Điều 119, 120 và 275 của Bộ
luật Hình sự.....................................................................................................................................57
Bên cạnh việc cương quyết ngăn chặn, triệt phá những đường dây, vụ việc liên quan đến mua bán
người, bắt giữ các đối tượng xấu, lực lượng Công an tỉnh còn phối hợp với Bộ đội Biên phòng đẩy
mạnh công tác tuyên truyền, vận động về những biện pháp phòng chống, bảo vệ bản thân và gia
đình trước những đối tượng xấu tới tận các thôn bản. Đặc biệt là các xã biên giới còn nhiều khó
khăn”...............................................................................................................................................58
- Cũng với nội dung về mua bán phụ nữ và trẻ em qua biên giới, trên Tạp chí Cảnh sát Phòng
chống tội phạm số ra ngày 12/2/2014 cũng đã có loạt bài phóng sự về tình trạng những người phụ
nữ bỏ nhà qua biên giới để mơ ước có cuộc sống đổi đời, sung sướng. Nhưng trên thực tế, nhiều
người đã bị lừa bán cho các ổ chứa gái mại dâm, bán làm vợ, bán sức lao động cho các trang trại,
nhà xưởng. Phóng sự mang tên “Hệ lụy phụ nữ bỏ nhà qua biên giới” của tác giả Việt Hoàng, cũng
được chia làm 3 kỳ: .........................................................................................................................58
- Kỳ 2: Những ngôi nhà vắng bàn tay phụ nữ...................................................................................58
- Kỳ cuối: Bài học của người trở về..................................................................................................58
Có thể nói những bài viết về tệ nạn mua bán phụ nữ và trẻ em qua biên giới như trên một mặt có
tác dụng cảnh tỉnh cho nhân dân về các thủ đoạn lừa đảo của các đối tượng buôn người mặt khác
giúp thông tin một cách đầy đủ đến người dân về các vụ án buôn bán người đã được xét xử, về
các hành vi trái pháp luật. Từ đó nâng cao cảnh giác của người dân đối với loại tội phạm này......60
- Bên cạnh những loạt phóng sự nhiều kỳ về công tác đấu tranh chống tội phạm mua bán phụ nữ
và trẻ em qua biên giới trên các báo in của lực lượng Công an nhân dân cũng cho đăng tải nhiều
tin bài về các đối tượng, các vụ án cụ thể về buôn bán phụ nữ và trẻ em. Các tin bài thường phân
tích một cách cụ thể, số liệu chi tiết nhằm đưa đến cho bạn đọc những cái nhìn cận cảnh về công
tác đấu tranh phòng, chống tội phạm mua bán phụ nữ và trẻ em. ................................................60
PHỤ LỤC....................................................................................................................................114


DANH MỤC BẢNG BIỂU
- Hội thảo quốc tế “Kinh nghiệm của CHLB Đức về lập pháp và thực thi pháp luật về phòng, chống

giới được đăng tải trên Báo Công an nhân dân số ra thứ Năm ngày 27/6/2013 và số ra thứ Bảy
ngày 29/6/2013 với 2 kỳ: Kỳ 1: Ưa lời ngon ngọt, sa bẫy kẻ buôn người và Kỳ cuối: Cuộc chiến còn
cam go. Bài viết đã có những phân tích chi tiết cụ thể những cũng hết sức sâu sắc về vấn đề buôn
bán phụ nữ và trẻ em qua biên giới ở Hà Giang. ............................................................................55
“…Nhưng vẫn còn đó những câu chuyện mà khi chúng tôi nghe được, đều có chung một cảm xúc
là: Xót xa, thương cảm, chua xót nhiều hơn là phẫn nộ, căm giận đối với những người đã gián tiếp,
tiếp tay cho những đối tượng buôn người đứng phía sau để điều khiển, giật dây. Không xót xa,


chua xót sao được, khi biết rằng, những người đã trực tiếp, tiếp tay cho những đối tượng xấu
đánh cắp đi cuộc đời của những người phụ nữ nhẹ dạ cả tin, của những em nhỏ khi vừa mới lọt
lòng mẹ lại chính là những người thân, máu mủ, ruột rà................................................................56
Đấy là câu chuyện vào ngày 13-4-2013, tại thôn Tả Ván, xã Tả Ván, huyện Quản Bạ đã xảy ra vụ
mua bán người sang Trung Quốc. Theo đó, đối tượng Cư Thị Chúa, SN 1969, trú tại thôn Tả Ván,
đã có hành vi mua bán chính người em ruột của mình là chị Cư Thị Dợ, SN 1992, trú tại thôn Hòa
Sơn, xã Thuận Hòa, huyện Vị Xuyên, tỉnh Hà Giang. Chỉ vì ma lực của đồng tiền cùng những lời dụ
dỗ, những thủ đoạn xảo quyệt của những kẻ buôn người đứng phía sau đã khiến cho Cư Thị Chúa
mất đi phần người bên trong mình, để rồi nhẫn tâm đẩy em gái máu mủ, ruột rà của mình vào
chốn địa ngục, chỉ để rồi nhận lấy số tiền là 6.000 Nhân dân tệ (gần 20 triệu VNĐ)”. [Báo Công an
nhân dân số ra thứ Năm ngày 27/6/2013]......................................................................................56
Không những thế, loạt bài viết còn nêu lên những chiến công, những sự hy sinh thầm lặng của
những người chiến sĩ Công an, Bộ đội Biên phòng không quản ngại khó khăn, nguy hiểm để bảo vệ
sự bình yên cho nhân dân: “… Những người hùng thầm lặng”….....................................................56
Trong mấy năm trở lại đây, vấn nạn mua bán người qua biên giới tại Hà Giang đã giảm đi một cách
đáng kể. Những vụ án giết người, cướp trẻ đã không còn. Chúng ta không thể nào phủ nhận được
những đóng góp lớn lao, không biết mệt mỏi của lực lượng Công an và Bộ đội Biên phòng tỉnh Hà
Giang. Họ chính là cứu cánh cho bà con dân bản ở những vùng xa xôi, hẻo lánh...........................56
Hầu hết các vụ bắt cóc, mua bán phụ nữ, trẻ em qua biên giới thường xảy ra ở những xã biên giới,
trình độ dân trí còn thấp, mật độ dân cư thưa thớt. Mục tiêu mà những kẻ buôn người thường
nhắm tới thường là phụ nữ còn trẻ tuổi hoặc trẻ em, đặc biệt là các bé trai dưới 5 tuổi...............57

mạnh công tác tuyên truyền, vận động về những biện pháp phòng chống, bảo vệ bản thân và gia
đình trước những đối tượng xấu tới tận các thôn bản. Đặc biệt là các xã biên giới còn nhiều khó
khăn”...............................................................................................................................................58
- Cũng với nội dung về mua bán phụ nữ và trẻ em qua biên giới, trên Tạp chí Cảnh sát Phòng
chống tội phạm số ra ngày 12/2/2014 cũng đã có loạt bài phóng sự về tình trạng những người phụ
nữ bỏ nhà qua biên giới để mơ ước có cuộc sống đổi đời, sung sướng. Nhưng trên thực tế, nhiều
người đã bị lừa bán cho các ổ chứa gái mại dâm, bán làm vợ, bán sức lao động cho các trang trại,
nhà xưởng. Phóng sự mang tên “Hệ lụy phụ nữ bỏ nhà qua biên giới” của tác giả Việt Hoàng, cũng
được chia làm 3 kỳ: .........................................................................................................................58
- Kỳ 2: Những ngôi nhà vắng bàn tay phụ nữ...................................................................................58
- Kỳ cuối: Bài học của người trở về..................................................................................................58
Có thể nói những bài viết về tệ nạn mua bán phụ nữ và trẻ em qua biên giới như trên một mặt có
tác dụng cảnh tỉnh cho nhân dân về các thủ đoạn lừa đảo của các đối tượng buôn người mặt khác
giúp thông tin một cách đầy đủ đến người dân về các vụ án buôn bán người đã được xét xử, về
các hành vi trái pháp luật. Từ đó nâng cao cảnh giác của người dân đối với loại tội phạm này......60
- Bên cạnh những loạt phóng sự nhiều kỳ về công tác đấu tranh chống tội phạm mua bán phụ nữ
và trẻ em qua biên giới trên các báo in của lực lượng Công an nhân dân cũng cho đăng tải nhiều
tin bài về các đối tượng, các vụ án cụ thể về buôn bán phụ nữ và trẻ em. Các tin bài thường phân
tích một cách cụ thể, số liệu chi tiết nhằm đưa đến cho bạn đọc những cái nhìn cận cảnh về công
tác đấu tranh phòng, chống tội phạm mua bán phụ nữ và trẻ em. ................................................60
PHỤ LỤC....................................................................................................................................114


1

MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Nhiều Hội nghị và Hội thảo khoa học ở phạm vi khu vực và quốc tế
trong những năm gần đây đã khẳng định vấn đề mua bán phụ nữ và trẻ em một hình thức “nô lệ” hiện đại đang gia tăng một cách đáng kể ở nhiều quốc
gia trên thế giới trong đó có Việt Nam. Đây không còn là vấn đề riêng biệt

đã và đang diễn ra cả trong và qua biên giới với những hình thức và quy mô
khác nhau.
Ở trong nước, nạn nhân của hành vi mua bán phụ nữ và trẻ em thường là
những đối tượng mà trước đó được di chuyển từ nông thôn ra thành phố, từ
thành phố vào các tụ điểm làm gái mại dâm, phục vụ trong các nhà hàng,
khách sạn… Ở khu vực biên giới, hành vi mua bán phụ nữ và trẻ em được
diễn ra ở ba tuyên chính: Tuyến biên giới Việt Nam - Trung Quốc bao gồm
các tỉnh Lạng Sơn, Lào Cai, Hà Giang và Quảng Ninh; Tuyến biên giới Việt
Nam - Lào bao gồm các tỉnh Nghệ An, Hà Tĩnh và Khánh Hòa; Tuyến biên
giới Việt Nam - Campuchia bao gồm các tỉnh An Giang, Tây Ninh, Sông Bé
và Kiên Giang. Nạn nhân của các vụ mua bán này phần lớn là những phụ nữ
và trẻ em có hoàn cảnh khó khăn, không có việc làm hoặc việc làm không ổn
định, gia đình trắc trở. Một số khác lại do bị ép buộc bán bởi chính cha mẹ
mình vì… tiền. Bên cạnh đó cũng có một bộ phận bị bạn bè thậm chí người
thâm dụ dỗ, lừa dối đi kiếm sự giàu sang ở những miền đất hứa… Song, điểm
chung nhất rất dễ nhận thấy ở các nạn nhân là trình độ văn hóa thấp, kém hiểu
biết và có ít năng lực làm chủ và tự bảo vệ mình.
Để nâng cao hiệu quả đấu tranh phòng, chống tội phạm mua bán phụ
nữ và trẻ em trong giai đoạn hiện nay đòi hỏi không chỉ nâng cao công tác
điều tra, truy tố, xét xử mà còn phải chỉ ra những nguyên nhân và điều kiện
phạm tội của loại tội phạm này, từ đó tìm ra những giải pháp có tính khả thi
nhằm đấu tranh phòng, chống tội phạm mua bán phụ nữ và trẻ em một cách
có hiệu quả.


3

Ở nước ta, từ nhiều năm nay, Đảng và Nhà nước ta đặc biệt quan tâm chỉ
đạo công tác phòng, chống tội phạm mua bán phụ nữ và trẻ em, nhiều văn
kiện của Đảng đã nhấn mạnh về hiểm họa của tội phạm này và coi cuộc đấu

nói riêng. Trong đó tiêu biểu phải kể đến các chương trình như:
- Hội thảo quốc tế “Kinh nghiệm của CHLB Đức về lập pháp và thực thi
pháp luật về phòng, chống mua bán người” do Bộ Tư Pháp tổ chức tại Hà
Nội. Trên cơ sở phần trình bày của các chuyên gia hai nước, các đại biểu đã
nêu nhiều câu hỏi và cùng trao đổi, thảo luận để có được sự hiểu biết sâu sắc
hơn về kinh nghiệm của Đức trong lập pháp, thực thi pháp luật về phòng,
chống mua bán người và thảo luận, góp ý cho dự thảo Luật Phòng, chống mua
bán người của Việt Nam. Hội thảo cũng đã tìm được một nhận thức chung về
tính nghiêm trọng, phức tạp của tội phạm mua bán người nói chung và mua
bán phụ nữ, trẻ em nói riêng; về tầm quan trọng của công tác lập pháp và thực
thi pháp luật cũng như về sự cần thiết phải có cơ chế phối hợp chặt chẽ giữa
các cơ quan, tổ chức trong nước và hợp tác song phương, đa phương giữa các
nước trong khu vực và trên thế giới mới có thể phòng ngừa, ngăn chặn và tiến
tới xóa bỏ được loại tội phạm nguy hiểm, mang tính chất xuyên quốc gia này.
- Chương trình hành động phòng, chống tội phạm buôn bán phụ nữ, trẻ
em từ năm 2005-2010 của Chính phủ. Nhằm đẩy mạnh công tác tuyên truyền
giáo dục trong cộng đồng về phòng, chống tội phạm buôn bán phụ nữ và trẻ em
nhằm tạo sự chuyển biến mạnh mẽ trong nhận thức, hành động, sự tham gia
tích cực của toàn xã hội, các đối tượng phụ nữ trong lĩnh vực phòng ngừa, phát
hiện tố giác tội phạm buôn bán phụ nữ, trẻ em; giảm cơ bản tình trạng phụ nữ,
trẻ em bị buôn bán vào năm 2010.
- Ngày 29/9/2014, đại diện của các tổ chức phi Chính phủ nghiên cứu và
hành động vì bình đẳng giới (NEW, DOVIPNET, GENCOMNET) đã tổ
chức Hội thảo “Lập kế hoạch viết báo cáo bóng CEDAW của các xã hội dân
sự ở Việt Nam”.
Đại diện của mạng NEW tham gia Hội thảo gồm: Viện Nghiên cứu Giới
và Phát triển (INGAD), trường Đại học Thăng Long, Viện Nghiên cứu Thanh


5

6

- Xuân Mai (2004), Làm gì để chặn đứng hoạt động buôn bán phụ nữ,
trẻ em qua biên giới, Tạp chí Công an nhân dân, số 146.
Các đề tài trên đã hệ thống được những vấn đề lý luận và thực trạng của
nạn mua bán phụ nữ và trẻ em ở Việt Nam hiện nay. Tuy nhiên, việc đề cập
tới vai trò của báo chí nói chung và vai trò của báo chí Công an nhân dân nói
riêng với việc tuyên truyền phòng, chống tội phạm mua bán phụ nữ và trẻ em
thì chưa có một công trình nào nghiên cứu một cách đầy đủ cả về lý luận và
thực tiễn. Chính vì vậy, việc nghiên cứu đề tài là quan trọng và cần thiết.
3. Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu
3.1. Mục tiêu
Trên cơ sở quan niệm và khung lý thuyết về vấn đề vai trò của báo chí
truyền thông với việc tham gia phòng, chống tội phạm mua bán phụ nữ và trẻ
em; Luận văn khảo sát thực trạng vai trò của báo in Công an nhân dân với vấn
đề tuyên truyền phòng, chống tội phạm mua bán phụ nữ và trẻ em. Trên cơ sở
đó, đề xuất những kiến nghị và giải pháp nhằm nâng cao chất lượng của công
tác tuyên truyền phòng, chống tội phạm mua bán phụ nữ và trẻ em trên báo in
của lực lượng Công an nhân dân.
3.2. Nhiệm vụ
Để đạt được mục tiêu trên, cần thực hiện các nhiệm vụ sau:
Một là, làm rõ các khái niệm liên quan đến vấn đề phòng, chống tội
phạm mua bán phụ nữ và trẻ em; Tuyên truyền phòng, chống tội phạm mua
bán phụ nữ và trẻ em.
Hai là, phân tích thực trạng tuyên truyền của báo in trong lực lượng
Công an nhân dân.
Ba là, đưa ra những dự báo và đề xuất những giải pháp nhằm nâng cao
hiệu quả công tác tuyên truyền phòng, chống tội phạm mua bán phụ nữ và trẻ
em của báo in trong lực lượng Công an nhân dân.



8

Chương 1. Một số vấn đề lý luận về tuyên truyền phòng, chống tội phạm
mua bán phụ nữ và trẻ em trên báo in của lực lượng Công an nhân dân.
Chương 2. Thực trạng tuyên truyền phòng, chống mua bán phụ nữ và trẻ
em trên báo in của lực lượng Công an nhân dân.
Chương 3. Những giải pháp và kiến nghị nhằm phát huy vai trò của báo
in lực lượng Công an nhân dân trong tuyên truyền phòng, chống tội phạm
mua bán phụ nữ và trẻ em.


9

Chương 1
MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ TUYÊN TRUYỀN PHÒNG, CHỐNG
TỘI PHẠM MUA BÁN PHỤ NỮ VÀ TRẺ EM TRÊN BÁO IN CỦA
LỰC LƯỢNG CÔNG AN NHÂN DÂN
1.1. Tội phạm mua bán phụ nữ và trẻ em; Phòng, chống tội phạm
mua bán phụ nữ và trẻ em
1.1.1. Tội phạm mua bán phụ nữ và trẻ em trong pháp luật Việt Nam
Văn bản pháp luật quốc tế về tội buôn bán người bao gồm Công ước của
Liên hợp quốc về phòng chống tội phạm xuyên quốc gia và Nghị định thư về
ngăn ngừa, phòng chống và trừng trị việc buôn bán người, đặc biệt là phụ nữ
và trẻ em, bổ sung Công ước của Liên hợp quốc về phòng chống tội phạm
xuyên quốc gia. Việt Nam đã tham gia Công ước của Liên hợp quốc về phòng
chống tội phạm xuyên quốc gia và Nghị định thư về ngăn ngừa, phòng chống
và trừng trị việc buôn bán người, đặc biệt là phụ nữ và trẻ em, bổ sung Công
ước của Liên hợp quốc về phòng chống tội phạm xuyên quốc gia. Theo quy
định của Công ước, thì quốc gia thành viên của Công ước có trách nhiệm ban

kiện cho phụ nữ và trẻ em phát triển toàn diện tài năng của mình. Hiến pháp
năm 1992 tiếp tục khẳng định: “Mọi công dân đều bình đẳng trước pháp luật”,
“Công dân nữ và nam có quyền ngang nhau về mọi mặt chính trị, kinh tế, văn
hóa, xã hội và gia đình. Nghiêm cấm mọi hành vi phân biệt đối xử với phụ
nữ, xúc phạm nhân phẩm phụ nữ” và “Trẻ em được gia đình, Nhà nước và xã
hội bảo vệ, chăm sóc và giáo dục”.
Về mặt lý luận, đến nay vẫn chưa có một định nghĩa chính thức, toàn
diện về hành vi mua bán người hay mua bán phụ nữ và trẻ em trong pháp luật
của Việt Nam. Bộ luật Hình sự năm 1999 quy định hành vi mua bán phụ nữ
và trẻ em là tội phạm hình sự và quy định các mức độ hình phạt nghiêm khắc
đối với người vi phạm các tội này. Cụ thể quy định tại các điều: Điều 119 quy


11

định về “Tội phạm mua bán phụ nữ”. Điều 120 quy định về “Tội mua bán,
đánh tráo hoặc chiếm đoạt trẻ em”.
Hai điều luật trên chưa định nghĩa về hành vi mua bán phụ nữ và trẻ em.
Đến nay mới chỉ có một văn bản pháp lý đề cập đến hành vi mua bán trẻ em.
Đó là Nghị quyết số 04/HĐTP ngày 29/11/1986 của Hội đồng Thẩm phán
Tòa án nhân dân tối cao hướng dẫn áp dụng một số quy định trong các phần
Tội phạm của Bộ luật Hình sự. Theo Nghị quyết này thì hành vi “mua bán trẻ
em” được hiểu là mua hoặc bán trẻ em vì mục đích tư lợi, dù là mua bán đứa
trẻ từ kẻ bắt trộm hay mua của chính người có con đem bán. Hành vi mua bán
trẻ em khi biết rõ là đứa trẻ đó bị bắt trộm cũng bị xử lý về tội mua bán trẻ
em. Từ đó, có thể hiểu rằng mua bán phụ nữ và trẻ em được hiểu chung là
hành vi mua bán phụ nữ và trẻ em từ một người hoặc từ một nhóm người sang
một người hay một nhóm người sang một người hay một nhóm người khác để
đổi lấy tiền bạc hay lợi ích vật chất khác.
Theo pháp luật hình sự hiện hành thì quan niệm về mua bán phụ nữ và

trẻ em là người dưới 18 tuổi. Như vậy, người từ 16 tuổi đến dưới 18 tuổi
không được coi là trẻ em nhưng họ chưa phải là người thành niên và do vậy,
họ cũng nhận được sự bảo vệ về mặt pháp lý. Đây là vấn đề ta cần được
nghiên cứu để bổ sung vào Bộ luật Hình sự đối với hành vi mua bán người
nói chung và mua bán người chưa thành niên (người dưới 18 tuổi) nói riêng.
Như vậy, đến nay pháp luật Việt Nam chưa có một định nghĩa toàn
diện về khái niệm mua bán phụ nữ và trẻ em nhưng qua một số quy định cụ
thể trong các văn bản của pháp luật và việc áp dụng pháp luật thì khái niệm
mua bán phụ nữ và trẻ em trong pháp luật Việt Nam có nhiều điểm tương
đồng với khái niệm của Nghị định thư về chống buôn người của Liên hợp
quốc. Đây là điều kiện thuận lợi cho việc nghiên cứu về mặt lý luận đối với
hành vi mua bán phụ nữ và buôn bán trẻ em nhằm thể chế thành chế định
trong pháp luật hình sự; đồng thời làm cơ sở để các cơ quan chức năng
nghiên cứu đề xuất với Chính phủ tham gia ký kết và phê chuẩn thực hiện


13

hai Nghị định thư nêu trên.
1.1.2. Nguyên nhân của hành vi mua bán phụ nữ và trẻ em
1.1.2.1. Nguyên nhân trong lĩnh vực kinh tế - xã hội.
Sự phát triển của nền kinh tế, thị trường và quá trình hội nhập toàn cầu
đã làm cho đất nước ta đã và đang phải đối mặt với những tác động tiêu cực
phát sinh từ quy luật của nền kinh tế thị trường. Đó là sự gian dối trong các
hoạt động sản xuất kinh doanh, sự phân hóa giàu nghèo, tình trạng không có
việc làm, thiếu việc làm, thu nhập thấp của một bộ phận dân cư trong xã hội.
Những yếu tố đó đã và đang cản trở rất lớn đến sự phát triển kinh tế - xã hội
của đất nước, góp phần tạo thành nguyên nhân của nhiều loại tội phạm nguy
hiểm, trong đó có tội mua bán phụ nữ và trẻ em ở nước ta.
Lợi nhuận từ việc mua bán phụ nữ và trẻ em rất cao, chỉ sau mua bán vũ

gian ngắn mà chưa tạo thành các nội dung sinh hoạt thường xuyên cho các cơ
quan, trường học, các tổ chức xã hội.
- Đội ngũ cán bộ tuyên truyền viên thiếu kỹ năng; phương thức tổ chức
hoạt động tuyên truyền chưa đa dạng; nội dung tuyên truyền chưa được lồng
ghép với các hoạt động văn hóa - nghệ thuật - thể thao; chưa gắn với sinh hoạt
tập thể có đông người tham gia nên không có sức “lan tỏa” của hoạt động
phòng, chống tội phạm mua bán phụ nữ và trẻ em; tác dụng giáo dục tinh thần
cảnh giác phòng ngừa cũng như điều tra chống tội mua bán phụ nữ và trẻ em
chưa cao.
1.1.2.3. Nguyên nhân từ các hoạt động quản lý có liên quan.
Trong những năm gần đây, hoạt động quản lý Nhà nước trên các lĩnh
vực luôn được Nhà nước quan tâm đặc biệt. Tuy nhiên, hoạt động này có lúc,
có nơi, có lĩnh vực vẫn còn hạn chế. Những yếu kém, hạn chế trong hoạt động
quản lý có thể là nguyên nhân của nhiều loại tội phạm khác nhau, trong đó có
tội mua bán phụ nữ và trẻ em; làm ảnh hưởng nhất định đến tình hình tội
phạm của tội phạm nói chung và tội mua bán phụ nữ và trẻ em nói riêng.


15

- Hoạt động quản lý xã hội về an ninh trật tự, quản lý dân cư trong những
năm qua còn nhiều hạn chế, yếu kém. Các cấp chính quyền chưa sâu sát trong
lĩnh vực quản lý địa bàn dân cư, chưa tiến hành thường xuyên các hoạt động
kiểm tra, rà soát cũng như nắm chắc sự biến động dân cư trên địa bàn. Việc
quản lý nhân khẩu, hộ khẩu, việc khai báo tạm trú, tạm vắng chưa được thực
hiện một cách thường xuyên, nghiêm túc và chặt chẽ.
- Việc quản lý biên giới, quản lý hoạt động xuất nhập cảnh còn chưa chặt chẽ.
- Sự khó khăn, hạn chế trong việc quản lý người phạm tội sau khi chấp
hành xong hình phạt.
1.1.2.4. Nguyên nhân do pháp luật và thi hành pháp luật.