Đề tài: Một số biện pháp chuẩn bị cho trẻ mẫu
giáo lớn (5-6 tuổi) việc học đọc,viết ở trường
phổ thông.
1. Lý do chọn đề tài:
Giáo dục mầm non là mắt xích đầu tiên trong hệ thống giáo dục quốc dân,chịu trách
nhiệm chăm sóc giáo dục trẻ từ 0-6 tuổi.Đây là giai đoạn đặt nền móng đầu tiên quan
trọng của nhân cách con người.Nếu không làm tốt việc chăm sóc –giáo dục trẻ trong
những năm này thì việc giáo dục sẽ hết sức khó khăn, phức tạp.Vì vậy,nghị quyết
TW2,khóa VIII của Dảng Cộng sản Việt Nam về “Định hướng chiến lược giáo dục – đào
tạo trong thời kì công nghiệp hóa,hiện đại hóa và nhiệm vụ năm 2000” đã đề ra mục tiêu
giáo dục mầm non là “ đưa hầu hết trẻ từ 5 tuổi đi mẫu giáo,chuẩn bị tốt cho trẻ vào lớp
1”.
Một trong những mục tiêu cụ thể của giáo dục mầm non là làm cho trẻ “thông minh
,ham hiểu biết,thích khám phá, tìm tòi,có một số kĩ năng sơ đẳng cần thiết để vào trường
phổ thông”.Để thực hiện mục tiêu đó và phù hợp với đặc điểm tâm sinh lí trẻ là việc hết
sức cần thiết và quan trọng.Ở lứa tuổi mẫu giáo lớn (5 – 6 tuổi),là lứa tuổi phát triển tương
đối hoàn thiện hơn những lứa tuổi khác ở nhà trẻ về trí nhớ ,tư duy,tưởng tượng,và khả
năng chú ý càng tập trung hơn,và đây là lứa tuổi chuẩn bị bước vào trường phổ thông,có
sự chuyển đổi hoạt động chủ đạo từ vui chơi ( ở trường mầm non ) sang hoạt động học tập
( khi bước vào trường tiểu học ). Học tập là một hoạt động khó khăn, phức tạp.Trẻ phải
lĩnh hội những ttri thức trừu tượng, phải thực hiện những hành động phức tạp khó khăn
trong học tập và phải có nghĩa vụ hoàn thành , không thích cũng phải học.Quan hệ giữa cô
giáo với trẻ ở trường mầm non là quan hệ theo kiểu mẫu tử.trẻ được cô chăm lo chu đáo
trong mọi hoạt động.Vào lớp một quan hệ thầy cô với trẻ là quan hệ thầy trò (quan hệ giữa
người dạy và người học ), đòi hỏi trẻ phải hoàn toàn độc lập tự chủ thực hiện tốt vai trò
người học của mình đươi sự hướng dẫn của giáo viên.Để thưc hiện tốt vai trò học đó ở
trường phổ thông thì việc chuẩn bị cho trẻ mẫu giáo lớn học đọc, viết ở trường phổ thông
là cần thiết.
Khi trẻ ở trường mầm non được trang bị chuẩn bị tốt việc đọc, viết thì việc học ở
trường phổ thông đối với trẻ dễ dàng hơn,trẻ tiếp thu bài tốt hơn và trẻ viết dễ dàng hơn
khi đã có sẵn những kĩ năng học đọc viết của cô giáo ở trường mầm non hướng dẫn.

nhớ từ ngữ - logic… nhưng trí nhớ trực quan hình ảnh tốt hơn cả. Trí nhớ không chủ định
chiếm ưu thế nên trẻ dễ nhớ, dễ quên, ghi nhớ máy móc. Trí nhớ của trẻ gắn liền với cảm
xúc và điều gì gây xúc động mạnh trẻ sẽ nhớ tốt hơn. Trẻ biết quan sát các sự vật hiện
tượng, so sánh, đặt câu hỏi và tự trả lời theo suy nghĩ của mình.
Tưởng tượng: Thế giới tưởng tượng phản ánh sự hiểu biết của trẻ về thế giới thực. Ở
lứa tuổi này, trẻ đã phân biệt được thế giới tưởng tượng và thực tế. Nhưng trẻ
không xem cái nào quan trọng hơn cái nào. So với lứa tuổi trước thì ở giai đoạn mẫu giáo
lớn trí tưởng tượng phong phú, rõ ràng và độc đáo. Đã xuất hiện tưởng tượng có
chủ đích trước ý tưởng chơi và hoạt động nhận thức, ý thức chơi, nhận thức cũng tốt hơn.
Tính chủ đích còn cho phép trẻ điều chỉnh hành động của mình bằng ngôn ngữ trong
những hoạt động ấy.
Tư duy: Ở lứa tuổi này xuất hiện tư duy trực quan hình tượng. Loại tư duy này phát triển
trên cơ sở tư duy trực quan hành động và theo cơ chế nhập tâm. Chức năng kí hiệu tượng
trưng của ý thức được hình thành. Trẻ có thể dùng những đường nét đơn giản để thể hiện
quan hệ giữa các vật. Tư duy hình tượng của trẻ được thể hiện trong tranh ảnh, kể chuyện,
lao động thủ công, hoạt động âm nhạc. Các loại tư duy trừu tượng, tư duy phân loại, tư
duy so sánh, tư duy logic ở lứa tuổi này cũng đã xuất hiện và phát triển mạnh theo thời
gian. Trẻ có thể quan sát tốt và có thể giải thích được một số hiện tượng tự nhiên đơn giản
và gần gũi. Khả năng giải quyết vấn đề ở trẻ cũng phát triển khá tốt.


 Hứng thú nhận thức: Ở trẻ mẫu giáo lớn, những chức năng tâm lý người được hoàn thiện,

ý thức bản ngã được xác định rõ ràng, nhờ đó các quá trình tâm lý mang tính chủ định. Sự
phát triển tâm lý của trẻ biểu hiện của sự phát triển sớm về mặt trí tuệ và sự gia tăng về
mặt khối lượng tri thức, ở sự phong phú đa dạng của các nhu cầu, hứng thú nhận thức và
các biểu hiện khác của nhân cách trẻ em. Nguyên nhân của sự phát triển đó ở trẻ em ngày
nay là do các yếu tố xã hội - lịch sử, do các quan hệ sản xuất, do đặc điểm của nền văn hoá
và các đặc điểm sinh học. Sự phát triển tâm lý của trẻ mẫu giáo lớn biểu hiện ở sự phát
triển sớm về trí tuệ và sự gia tăng về khối lượng tri thức, ở sự phong phú đa dạng của các



2.1.2. Sự cần thiết của việc chuẩn bị học đọc viết ở trẻ MGL:
Mục tiêu giáo dục Mầm non là phát triển toàn diện cho trẻ về các mặt ngôn ngữ, thể
chất, nhận thức, thẩm mỹ, tình cảm, quan hệ xã hội. Một trong những mục tiêu quan trọng
nhất để phát triển toàn diện cho trẻ là việc phát triển ngôn ngữ cho trẻ. Ngôn ngữ có vai trò
vô cung quan trọng đối với sự phát triển của trẻ. Ngôn ngữ giúp trẻ thể hiện tư duy, nhận
thức, thái độ, cảm nhận về sự vật hiện tượng xung quanh trẻ. Phát triển ngôn ngữ cho trẻ là
phát triển kỹ năng nghe, nói, đọc, viết.Trẻ MGL bắt đầu học ngôn ngữ chủ yếu dưới hình
thức nghe, hiểu, nói và làm quen với chữ viết. Đây là lứa tuổi chuẩn bị bước vào trường
phổ thông,có sự chuyển đổi hoạt động chủ đạo từ vui chơi ( ở trường mầm non ) sang hoạt
động học tập ( khi bước vào trường tiểu học ).Để trẻ khỏi bỡ ngỡ, tiếp thu và học tập được
dễ dàng, thì việc chuẩn bị học đọc ,viết cho trẻ là hết sức cần thiết.

2.1.3. Chuẩn bị học đọc học viết ở trường mầm non (hay còn gọi là tiền học
đọc học viết):
Chuẩn bị tiền học đọc viết cho trẻ không phải là dạy trẻ biết đọc, biết viết mà cần
phải quan tâm đến việc phát triển các kĩ năng nghe, nói, phát âm, và khả năng phối hợp
vận động nhịp nhàng của tay, mắt,vì đây à những kĩ năng không thể thiếu để trẻ đọc tốt,
viết tốt. Tại trường mầm non giáo viên cần thường xuyên tổ chức tốt các công tác chuẩn
bị cho trẻ học đọc viết thông qua các hoạt động, qua trò chơi và cho trẻ tiếp xúc với môi
trường chữ viết. Có kế hoạch tuyên truyền,phối hợp với phụ huynh giúp phát triển cho trẻ
các kĩ năng nghe, nói, phối hợp vận động tay mắt của trẻ.Bên cạnh đó, giáo viên cần tiến
hành tổ chức các hoạt động có chủ đích, cũng như hoạt động vui chơi tại trường cho trẻ
một cách hợp lí, khoa học nhawfmnaaang cao các kĩ năng tiền học đọc, học viết và nuôi
dưỡng hứng thú học tập của trẻ 5-6 tuổi.Đồng thời giúp trẻ làm quen với hoạt động học ở
trường Phổ thông. Ngược lại, vệc hình thành các kĩ năng học đọc viết cho trẻ không đúng
có ảnh hưởng rất lớn đến việt học của trẻ ở Phổ thông và gây khó khăn không nhỏ trong
công tác giáo dục, cũng như uốn nắn của giáo viên bậc Tiểu học.


mỏi.
Nhiều cô ở trường phổ thông phàn nàn về cô ở trường mầm non về dạy trẻ,nhiều cô
gặp khó khăn trong việc dạy trẻ ở phổ thông khi trẻ chậm trong tập viết và đọc.Nguyên
nhân là cô giáo ở trường mẫu giáo vẫn chưa nhận thức được tầm quan trọng của việc
chuẩn bị tiền học đọc viết cho trẻ vào lớp một.Là sự thiếu hiệt tình của giáo viên, chưa tâm
huyết với công việc từ đó ít trau dồi kĩ năng sư phạm, hoặc do những áp lực từ công việc
:tỉ số trẻ đông, thiếu trang thiết bị dạy học, sự thiếu hợp tác từ phụ huynh,... từ đó ảnh
hưởng đến công tác chuẩn bị cho trẻ vào lớp một.
Việc cho trẻ làm quen với văn học và chữ viết vẫn diễn ra theo hai hình thức chính
là trong tiết học và ngoài tiết học những chưa có yếu tố sáng tạo, các hình thức cho trẻ làm
quen với các tác phẩm văn học thường lặp đi lặp lại trong các tiết học dẫn đến việc trẻ ít
hứng thú với việc kể chuyện, đọc thơ. Với hình thức đơn điệu sẽ làm trẻ không chú ý lên
cô, tập trung vào việc khác hoặc buồn ngủ.


2.3. Biện pháp:
2.3.1. Trẻ làm quen với văn học qua đồ dùng trực quan:
2.3.1.1 Mục đích:
Để gây hứng thú cho trẻ , giúp trẻ nhanh chóng hiểu được nội dung truyện, nhớ
truyện, thuộc thơ và đọc kể diễn cảm. Đồ dùng trực quan có thể là tranh ảnh, mô hình, sa
bàn, rối que, rối bóng, trang phục, sân khấu, băng dài...

2.3.1.2 Thực hiện :
 Sử dụng đồ dùng trực quan để giới thiệu:

VD1: Truyện “Cái mồm” - Chủ đề “Bản thân” .Chọn hình thức sử dụng tranh minh
hoạ .Chuẩn bị bức tranh chân dung trong các bộ phận, mắt, mũi, tai, miệng được gắn vào
và cử động được. Giới thiệu bằng cử động cái miệng và nói “Xin chào các bạn, các bạn
hãy đoán tôi là ai nhé! Trên cơ thể của các bạn tôi rất quan trọng, tôi ăn, tôi nói, tôi kể
truyện, đọc thơ, tôi hát, tôi cười và cũng có lúc tôi còn thở nữa đấy. Nào các bạn, hãy đoán


2.3.2.1 Mục đích:
Qua trò chơi trẻ bắt chước, nhập tâm vào trò chơi tạo cho trẻ tự khám phá, nuôi dưỡng
sự hứng thú cho trẻ.Từ đó, trẻ nhận biết được tên ,các chữ cái thông qua trò chơi tuy
không biết đọc,hứng thú với ngôn ngữ viết. D ạy trẻ làm quen với chữ cái dưới hình thức
trò chơi sao cho trẻ được sử dụng các giác quan của trẻ như: mắt nhìn, tai nghe và các giác
quan chặc chẽ với nhau. Dạy trẻ biết hướng của chữ viết trước khi học đọc, học viết để trẻ
nhận ra sự nối tiếp nhau giữa các chữ viết trên trang giấy từ trái qua phải, từ trên xuống
dưới, từ dưới lên trên. Dạy trẻ hiểu ý nghĩa của từ chỉ tên trẻ, tên các đồ dùng, đồ chơi gần
gũi với trẻ

2.3.2.2 Thực hiện:
Cho trẻ chơi trò chơi liên quan đến bảng chữ cái như:Tìm con chữ đã học thông qua
bài thơ:Vd: tìm con chữ " u- ư" trong bài thơ: bé làm bao nhiêu nghề. Luyện phát âm
thông qua thơ, đồng dao.VD: Bài " Đi cầu đi quán".Tìm từ phụ hợp với hình.
Viết tên các đồ dùng, đồ chơi, mặc dù trẻ không đọ được nhueng trẻ biết chữ đó ghi
là gì, ghi tên trẻ ở các hồ sơ cá nhân, trên dép, trên các bảng biểu như: bảng phân công
trực bàn ăn, tưới cây...Mặc khác khi cho trẻ vui chơi, chuẩn bị giấy viết ở mỗi góc
chơi,góc bác sĩ trẻ dùng viết ghi tên bệnh nhân, góc bán hàng dùng viết ghi tên các mặt
hàng, góc khoa học ghi lại các kết quả nghiên cứu …., đối với trẻ có thể chỉ là vẽ một vài
nét nguệch ngoạc trên giấy hoặc viết một hai từ . Tuy nhiên ta thấy rằng nhiều trẻ bị cuốn
hút bởi giấy, viết và kỹ năng viết trước khi trẻ biết đọc, trẻ viết tên bệnh nhân ra sau đó
mới gọi bệnh nhân vào khám bệnh.Hình thành ở trẻ tính hiếu kỳ đối với ngôn ngữ viết là
hứng thú với những nét nguệch ngoạc hoặc vẽ gì đó.
Thông qua các giờ chơi hoạt động góc luôn rèn cho trẻ có kỹ năng tự thỏa thuận,
phân vai chơi với nhau. Dạy trẻ giao tiếp giữa các vai chơi với nhau và giữa các góc chơi
với nhau.Cho trẻ chơi các trò như Bán hàng: trẻ đóng vai người bán hàng, người mua
hàng. Trò chơi Bác sĩ: trẻ biết dùng viết ghi tên bệnh nhân, ghi tên thuốc. Góc khoa học:
ghi lại kết quả thí nghiệm, lập bảng.
Cô đọc truyện cho trẻ nghe, áp dụng biện pháp đọc cho trẻ nghe, truyện tới đoạn

dẫn trẻ biết làm một số đồ chơi đơn giảng từ nguyên vật liệu thiên nhiên ( quấn kèn từ lá
cây, làm con chuồng chuoogf, gấp tàu máy bay , bè). Cô cầm tay trẻ lúc mới đầu để đạt
đúng tư thế và tô các nét chữ, thậm chí là hãy nói và hỏi trẻ xem cách cầm tay và tô như
thế nào thì bé cảm thấy đỡ mỏi nhất và thấy thuận tiện nhất.Sau đó cô nơi dần tay mình
khỏi tay bé và giám sát động viên khi bé tô.

3. Kết luận:
Đặc điểm trẻ ở lứa tuổi này chủ yếu nhằm khám phá, tìm tòi và chúng không thể
ngồi lâu để nghe giảng.Đây là lứ tuổi chuyển từ hoạt động chủ đạo vui chơi( ở trường


mầm non) sang hoạt động học tập ( ở trường phổ thông ). Trẻ mẫu giáo lớn chuyển lên lớp
1 rất non nớt, bởi vì trẻ đang sống trong một môi
trường được sự chăm lo chu đáo của các cô giáo mầm non về cả dạy dỗ và nuôi
dưỡng, được các cô chăm sóc chu đáo nhiệt tình như người mẹ thứ hai của mình. Cho nên
trẻ ở trong một môi trường hoàn toàn mới lạ trẻ sẽ khó tiếp cận và thích nghi ngay được.
Việc chuẩn bị việc học đọc viết ở trường Phổ thông chô trẻ hết sức cần thiết.

Muốn trẻ phát triển ngôn ngữ tốt thì điều kiện trước hết phải nói đến là cô giáo vì
hàng ngày cô giáo là người trực tiếp nuôi dạy trẻ nên ngôn ngữ của cô phải sử dụng có văn
hóa lịch thiệp, cô không nói tục, nói bậy, cô phải là tấm gương sáng cho trẻ noi theo. Câu
từ của cô phải chính xác, rõ ràng, không nói lắp, nói ngọng, phát âm phải chuẩn và điều
chỉnh giọng nói cho phù hợp với hoàn cảnh và nội dung câu nói. Mẫu câu là điều kiện
quan trọng đối với trẻ ở lứa tuổi này, khi trẻ chưa xác định được cho mình câu nói theo ý
hiểu thì cô giáo đưa ra mẫu câu chuẩn để trẻ diễn đạt theo. Do vậy cô cần nắm được tâm lý
trẻ,đặc điểm ngôn ngữ của trẻ, phương pháp để phát triển ngôn ngữ cho trẻ từ đó giúp trẻ
đỡ lúng túng và khó khăn khi giao tiếp. Đặc biệt với cô giáo Mầm non phải yêu nghề mến
trẻ, có tinh thần trách nhiệm, phải chủ động linh hoạt sáng tạo và giúp trẻ trong mọi hoạt
động. Cô giáo quả thật là quan trọng đối với trẻ song những người xung quanh cũng có
ảnh hưởng không nhỏ đến việc phát triển ngôn ngữ cho trẻ. Họ cũng cần sử dụng ngôn