BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ PTNT

TRƯỜNG ĐẠI HỌC LÂM NGHIỆP
------------------------

TRẦN TUYẾT HẰNG

GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ QUẢN LÍ TÀI CHÍNH TẠI
TRUNG TÂM Y TẾ HUYỆN TỪ LIÊM THÀNH PHỐ HÀ NỘI

LUẬN VĂN THẠC SỸ KINH TẾ

Hà Nội, 2012


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ PTNT

TRƯỜNG ĐẠI HỌC LÂM NGHIỆP
------------------------

TRẦN TUYẾT HẰNG

GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ QUẢN LÍ TÀI CHÍNH TẠI
TRUNG TÂM Y TẾ HUYỆN TỪ LIÊM THÀNH PHỐ HÀ NỘI

Chuyên ngành: Kinh tế nông nghiệp
Mã Số: 60.31.10

Hà Nội” này, tôi đã nhâ ̣n đươ ̣c sự hướng dẫn, giúp đỡ quý báu của các thầ y
cô, các tổ chức, cá nhân, các anh chi ̣ và sự động viên, khích lệ của gia đình,
ba ̣n bè, đồng nghiệp. Với lòng kính trọng và biết ơn sâu sắ c tôi xin đươ ̣c bày
tỏ lời cảm ơn chân thành tới:
Đảng ủy, Ban giám hiệu, các thầy, cô giáo Trường Đại Học Lâm
Nghiệp Hà Nội đã tận tình giảng dạy, truyền đạt những kiến thức chuyên môn
quý báu và hết lòng giúp đỡ tôi trong những năm học tại trường.
TS. Lê Thu Huyền, người thầ y kính mế n đã hế t lòng giúp đỡ, da ̣y bảo,
động viên và ta ̣o mọi điều kiê ̣n thuận lơ ̣i cho tôi trong suố t quá trình thực hiện
đề tài nghiên cứu này.
Khoa sau đại học, Khoa Kinh tế trường Đại học Lâm nghiệp đã giúp đỡ
tôi trong quá trình học tập, nghiên cứu để hoàn thành luận văn này.
Tôi cũng xin chân thành cảm ơn Bs Nguyễn Văn Phi - Giám đốc Trung
tâm Y tế huyện Từ Liêm, cùng toàn thể các y bác sỹ, trạm trưởng các Trạm Y
tế xã trực thuộc trung tâm đã hướng dẫn, chỉ bảo và ta ̣o mo ̣i điề u kiêṇ thuâ ̣n
lơ ̣i cho tôi trong quá trình thu thập số liê ̣u phân tích để tôi có thể hoàn thành
luận văn này.
Xin chân thành cảm ơn các thầy cô trong hô ̣i đồ ng chấ m luâ ̣n văn đã
cho tôi những đóng góp quý báu để hoàn chỉnh luâ ̣n văn này.
Cuối cùng xin chân thành cảm ơn bố me ̣, anh chi ̣ em, các bạn bè đồng
nghiệp đã luôn ở bên tôi đô ̣ng viên, khích lệ, chia sẻ những khó khăn, giúp đỡ
tôi ho ̣c tâ ̣p làm viê ̣c và hoàn thành luâ ̣n văn này.
Hà Nội, ngày

tháng

năm 2012

TÁC GIẢ LUẬN VĂN


2.2. Phương pháp nghiên cứu ...................................................................... 61


iv
2.2.1. Phương pháp chọn điểm điều tra ................................................... 61
2.2.2. Phương pháp thu thập số liệu ........................................................ 61
2.2.3. Phương pháp tổng hợp số liệu ....................................................... 61
2.2.4. Phương pháp phân tích .................................................................. 61
2.2.5. Hệ thống chỉ tiêu nghiên cứu ......................................................... 62
2.2.6. Các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả quản lý tài chính tại Trung tâm ... 63
Chương 3 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU ......................................................... 64
3.1. Thực trạng quản lý tài chính của trung tâm y tế huyện Từ Liêm ......... 64
3.1.1. Thực trạng khai thác các nguồn tài chính ..................................... 64
3.1.2. Thực trạng sử dụng các nguồn tài chính ....................................... 72
3.2. Đánh giá về quản lý tài chính tại trung tâm y tế huyện Từ Liêm ......... 77
3.2.1. Những thuận lợi và khó khăn liên quan đến công tác quản lý tài
chính tại Trung tâm Y tế huyện Từ Liêm .................................................. 78
3.2.2. Những điểm mạnh và hạn chế trong công tác quản lý tài chính tại
Trung tâm Y tế huyện Từ Liêm ................................................................. 80
3.2.3. Nguyên nhân của những hạn chế ................................................... 83
3.3. Giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý tài chính tại trung tâm y tế huyện
Từ Liêm ....................................................................................................... 84
3.3.1. Định hướng phát triển .................................................................... 84
3.3.2. Giải pháp hoàn thiện quản lý tài chính tại trung tâm y tế Từ Liêm..... 90
KẾT LUẬN .................................................................................................. 101
TÀI LIỆU THAM KHẢO


v
DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

Giáo dục sức khỏe

KPTX

Kinh phí thường xuyên

KSK

Khám sức khỏe

KCB

Khám chữa bệnh

TSCĐ

Tài sản cố định

MSSC

Mua sắm sửa chữa

NSNN

Ngân sách nhà nước

TTB

Trang thiết bị


Phòng khám

UBND

Ủy ban nhân dân


vi
DANH MỤC CÁC BẢNG
Tên bảng

TT

Trang

3.1

Kinh phí NSNN cấp cho TTYT Từ Liêm từ năm 2006-2010

65

3.2

Cơ cấu nguồn kinh phí do NSNN cấp

66

3.3

Nguồn thu VP và BHYT của TTYT Từ Liêm từ năm 2006-2011


76

3.9

Tình hình tài chính của TTYT Từ Liêm qua một số chỉ tiêu
đánh giá tài chính

77


vii
DANH MỤC CÁC HÌNH
TT
1.2
1.3

Tên hình

Trang

Tỷ lệ chi y tế so với GDP và tỷ lệ chi y tế từ NSNN so với
tổng chi NSNN

38

Cơ cấu chi y tế tại Việt Nam năm 2008

39



2

- Xoá bỏ cơ chế cấp phát, thực hiện chế độ tự chủ tài chính cho các đơn
vị sự nghiệp trên cơ sở xác định nhiệm vụ phải thực hiện, mức hỗ trợ tài chính
từ ngân sách và phần còn lại do đơn vị tự trang trải.
- Khuyến khích các nhà đầu tư trong và ngoài nước phát triển trong các
lĩnh vực giáo dục, y tế. Khuyến khích liên doanh và đầu tư trực tiếp của nước
ngoài vào lĩnh vực này.
Thực tế trên đòi hỏi quản lý tài chính trong các bệnh viện và trung tâm y
tế vừa phải đảm bảo các mục tiêu tài chính vừa đảm bảo tính hiệu quả, công
bằng trong công tác chăm sóc sức khoẻ nhân dân. Quản lý tài chính bệnh viện
và trung tâm y tế trở thành chìa khoá quyết định sự thành công hay thất bại
trong việc quản lý y tế; quyết định sự tụt hậu cũng như phát triển của ngành y
tế.
Ngành Y tế thành phố Hà Nội trong thời kỳ đổi mới đã từng bước được
củng cố, chính sách đầu tư, quản lý các nguồn tài chính đã có những chuyển
biến tích cực, cơ sở vật chất ngày càng được tăng cường, các loại hình dịch vụ
y tế trong khám chữa bệnh, phòng bệnh và cung ứng thuốc được đầu tư ngày
càng đa dạng, ngành Y tế Hà Nội đã góp phần đáng kể vào công cuộc phát
triển kinh tế - xã hội của thủ đô và cả nước, đáp ứng ngày càng cao nhu cầu
khám chữa bệnh của nhân dân.
Tuy nhiên hoạt động quản lý tài chính đối với ngành Y tế của Hà Nội
vẫn còn những bất cập do ngành y tế do có những đặc thù riêng so với các
ngành khác, cơ chế chính sách của nhà nước đối với tốc độ phát triển các dịch
vụ y tế chưa đồng bộ làm ảnh hưởng đến việc quản lý các nguồn tài chính
trong các đơn vị y tế, mặt khác cán bộ làm công tác quản lý tài chính trong
các đơn vị y tế nhất là tuyến y tế cơ sở, trình độ chưa đồng đều, thiếu về số
lượng, yếu về chất lượng.




4

+ Đề xuất được một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả quản lý tài
chính tại Trung tâm y tế huyện Từ Liêm.
3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
- Đối tượng nghiên cứu của đề tài:
Nghiên cứu về cơ chế quản lý tài chính tại trung tâm y tế huyện Từ
Liêm
- Phạm vi nghiên cứu của đề tài :
+ Về nội dung: đề cập chủ yếu tới việc khai thác và sử dụng các
nguồn tài chính tại trung tâm
+ Về không gian: Trung tâm y tế huyện và các trạm y tế xã (16 xã).
+ Về thời gian: Từ năm 2006 đến 2010.
4. Nội dung nghiên cứu
- Làm rõ cơ sở lý luận về thực trạng quản lý các nguồn tài chính tại trung
tâm.
- Đặc điểm quản lý tài chính của trung tâm y tế.
- Đánh giá kết quả công tác quản lý tài chính
- Đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả quản lý tài chính trong
thời gian tới tại trung tâm.


5

Chương 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ TÀI CHÍNH
TRONG CÁC ĐƠN VỊ SỰ NGHIỆP Y TẾ
1.1. Cơ sở lý luận của vấn đề nghiên cứu

của chúng luôn gắn liền và bị chi phối bởi các chương trình phát triển kinh tế
- xã hội của Nhà nước.
1.1.1.2. Các loại đơn vị sự nghiệp công
Tùy thuộc vào mục tiêu quản lý, các đơn vị sự nghiệp công có thể được
phân loại dựa vào các tiêu chí khác nhau:
Nếu căn cứ vào lĩnh vực hoạt động, đơn vị sự nghiệp công (ĐVSNC)
bao gồm:
- ĐVSNC trong lĩnh vực văn hóa, nghệ thuật
- ĐVSNC trong lĩnh vực giáo dục, đào tạo
- ĐVSNC trong lĩnh vực nghiên cứu khoa học
- ĐVSNC trong lĩnh vực thể dục thể thao
- ĐVSNC trong lĩnh vực y tế
- ĐVSNC trong lĩnh vực xã hội
- ĐVSNC trong lĩnh vực kinh tế…
Nếu căn cứ vào chủ thể quản lý, các đơn vị sự nghiệp công chia thành
đơn vị sự nghiệp công do Trung ương quản lý và đơn vị sự nghiệp công do
địa phương quản lý.
Nếu căn cứ vào nguồn thu sự nghiệp1, các đơn vị sự nghiệp công gồm có
3 loại:

1 Cách xác định để phân loại đơn vị sự nghiệp công theo Thông tư 71/2006/TT-BTC
theo mức tự bảo đảm chi phí hoạt động thường xuyên của đơn vị bằng cách xác định tỷ lệ
phần trăm giữa Tổng số nguồn thu sự nghiệp so với Tổng số chi hoạt động thường xuyên.


7

- Đơn vị sự nghiệp tự đảm bảo chi phí hoạt động: là những đơn vị có
nguồn thu sự nghiệp đảm bảo toàn bộ chi phí hoạt động thường xuyên (100%)
từ nguồn thu sự nghiệp của đơn vị hoặc từ nguồn NSNN do cơ quan có thẩm

viên nhi Trung ương, bệnh viện Bạch Mai, bệnh viện Việt Đức...
- Tuyến y tế tỉnh, Thành phố trực thuộc Trung ương
Bao gồm các Sở y tế và cơ quan chuyên môn trực thuộc Sở. Trong đó
Sở y tế là cơ quan chuyên môn trực thuộc ủy ban nhân dân (UBND) tỉnh,
Thành phố trực thuộc Trung ương có chức năng tham mưu giúp UBND tỉnh
thực hiện quản lý Nhà nước về công tác y tế trên địa bàn và chịu sự quản lý
toàn diện về tổ chức, biên chế và hoạt động của UBND tỉnh đồng thời chịu sự
chỉ đạo, hướng dẫn, kiểm tra, thanh tra về chuyên môn nghiệp vụ của Bộ Y tế.
 Nhiệm vụ và quyền hạn
- Quản lý tổ chức thực hiện các nguồn kinh phí theo quy định của cơ
quan tài chính của Nhà nước.
- Tổ chức chỉ đạo, hướng dẫn, kiểm tra, giám sát chuyên ngành về y
tế trên địa bàn tỉnh như vệ sinh, phòng chống dịch bệnh, khám bệnh, chữa
bệnh…
- Quản lý tổ chức bộ máy biên chế, thực hiện chế độ tiền lương và
chính sách, chế độ đãi ngộ khen thưởng và kỷ luật đối với cán bộ, công chức,
viên chức theo quy định của pháp luật.
- Hướng dẫn, kiểm tra việc thực hiện các quy định, quy chế tiêu
chuẩn, quy phạm, định mức kinh tế kỹ thuật đã được Nhà nước, Bộ Y tế ban
hành về quản lý dược, thiết bị, vật tư y tế.
- Chủ trì phối hợp với các ngành đoàn thể các tổ chức xã hội để làm
tốt công tác truyền thông giáo dục sức khỏe và tham gia vào các hoạt động
chăm sóc sức khỏe, bảo vệ sức khỏe.


10

- Thực hiện quản lý các trường đào tạo cán bộ y tế theo sự phân công
của UBND cấp tỉnh.
Các đơn vị chuyên môn kỹ thuật trực thuộc Sở Y tế bao gồm hệ thống

trạm y tế xã, phường, thị trấn và thực hiện một số nhiệm vụ, quyền hạn khác
theo sự ủy quyền của Sở Y tế.
+ Biên chế: Căn cứ vào đặc điểm, tình hình phát triển sự nghiệp,
chăm sóc bảo vệ sức khỏe nhân dân địa phương, chủ tịch UBND cấp huyện
quyết định biên chế để đáp ứng nhiệm vụ quản lý nhà nước về chăm sóc và
bảo vệ sức khỏe cho nhân dân trong tổng biên chế hành chính được UBND
cấp tỉnh giao cho huyện.
- Trung tâm y tế dự phòng quận, huyện, thị xã, thành phố trực thuộc tỉnh:
+ Vị trí, tính chất: Trung tâm y tế (TTYT) dự phòng quận, huyện, thị
xã, thành phố trực thuộc tỉnh (gọi chung là huyện) là một đơn vị sự nghiệp
trực thuộc Sở y tế, chịu sự quản lý toàn diện của Giám đốc Sở Y tế, sự quản
lý nhà nước của UBND huyện, và sự chỉ đạo chuyên môn, kỹ thuật, của các
Trung Tâm thuộc hệ dự phòng, các Trung tâm chuyên ngành tuyến tỉnh.
Trung tâm y tế dự phòng huyện là một đơn vị sự nghiệp có tư cách pháp nhân,
có trụ sở, có con dấu riêng và được mở tài khoản tại kho bạc Nhà nước.
+ Chức năng, nhiệm cụ và quyền hạn: Chức năng: Triển khai thực
hiện các nhiệm vụ chuyên môn kỹ thuật về dự phòng, phòng chống
HIV/AIDS, phòng chống bệnh xã hội, an toàn vệ sinh thực phẩm, chăm sóc
sức khỏe sinh sản và truyền thông giáo dục sức khỏe.
Nhiệm vụ và quyền hạn: Xây dựng kế hoạch triển khai thực hiện các
nhiệm vụ chuyên môn kỹ thuật về y tế dự phòng và truyền thông giáo dục sức
khỏe trên địa bàn cấp trình cấp có thẩm quyền phê duyệt; Tổ chức thực hiện
phòng chống dịch bệnh, HIV/ AIDS, các bệnh xã hội, tai nạn thương tích, sức
khỏe lao động và bệnh nghề nghiệp, chăm sóc sức khỏe sinh sản, sức khỏe
môi trường, sức khỏe trường học, dinh dưỡng cộng đồng, an toàn vệ sinh thực
phẩm, truyền thông giáo dục sức khỏe theo phân cấp và theo quy định của


12


giữ gìn vệ sinh nơi công cộng và đường làng, tuyên truyền ý thức tự bảo vệ
sức khỏe cho mọi nguời nơi công cộng.
- Tuyên truyền vận động, triển khai thực hiện các biện pháp chuyên
môn về bảo vệ sức khỏe bà mẹ và trẻ em và KHHGD, bảo đảm việc quản lý
khám thai và đỡ đẻ cho phụ sản.
- Tổ chức sơ cứu ban đầu, khám, chữa bệnh thông thường cho nhân
dân tại trạm y tế và mở rộng dần việc quản lý tại địa phương.
- Quản lý các chỉ số sức khỏe và tổng hợp báo cáo, cung cấp thông tin
kịp thời, chính xác lên tuyến trên theo quy định thuộc đơn vị mình phụ trách.
- Bồi dưỡng kiến thức chuyên môn kỹ thuật cho cán bộ y tế thôn,
làng, ấp bản và nhân viên y tế công cộng.
- Tham mưu cho chính quyền xã, phường, thị trấn và giám đốc TTYT
huyện chỉ đạo thực hiện các nội dung chuyên môn thuộc các chương trình
trọng điểm về y tế tại địa phương.
- Kết hợp chặt chẽ với các đoàn thể, quần chúng, các ngành trong xã
để tuyên truyền và cùng tổ chức thực hiện các nội dung chăm sóc sức khỏe
ban đầu.
1.1.2. Quản lý tài chính trong các đơn vị sự nghiệp y tế
1.1.2.1. Khái niệm về quản lý tài chính trong hoạt động sự nghiệp y tế
- Tài chính trong hoạt động sự nghiệp y tế (gọi tắt là tài chính y tế) là
một bộ phận của hệ thống tài chính quốc gia hoạt động trong lĩnh vực y tế.
- Quản lý tài chính trong các đơn vị sự nghiệp y tế là việc quản lý toàn
bộ các nguồn vốn (vốn do Chính phủ cấp, vốn viện trợ, vốn vay và các nguồn
vốn khác), tài sản, vật tư của đơn vị để phục vụ công tác phòng bệnh, khám
chữa bệnh, chăm sóc y tế ban đầu và tuyên truyền, huấn luyện. Quản lý tài
chính trong các cơ sở y tế với phương châm là sử dụng các nguồn lực


14



+ Thực hiện chính sách ưu đãi và đảm bảo công bằng về khám, chữa
bệnh cho các đối tượng ưu đãi xã hội và người nghèo.
+ Từng bước tiến tới hạch toán chi phí và giá thành khám chữa bệnh.
1.1.2.2. Đặc điểm hoạt động tài chính
Quản lý tài chính y tế là chìa khóa quyết định sự thành công hay thất bại,
sự tụt hậu hay phát triển của các đơn vị sự nghiệp y tế. Hoạt động tài chính
của ngành y tế nói chung và các đơn vị sự nghiệp y tế nói riêng hiện nay có
chung năm đặc điểm sau:
- Quản lý tài chính bán bao cấp: vừa bao cấp vừa thu một phần viện
phí. Có những bệnh bao cấp 100%, có bệnh bao cấp không đáng kể, các đơn
vị sự nghiệp y tế phải thực thi công bằng y tế nghĩa là chất lượng điều trị của
hai nhóm được và không được bao cấp phải như nhau.
 Quản lý theo hướng bán chỉ huy: đại đa số các mục sử dụng kinh phí
cũng như các mục thu đều phải vào “khung quy định”. Tuy nhiên vẫn có một
số dịch vụ thu theo quy định riêng của mỗi đơn vị được xây dựng căn cứ vào
biểu giá.
 Tài chính tập trung điều hành: phần lớn tập trung chi vào điều hành
như chi lương, chi tăng thu nhập khuyến khích người lao động làm việc hiệu
quả hơn, chi cho công tác điều trị và chi phí quản lý khác.
 Tài chính không tích lũy: đây là đặc điểm cần lưu ý nhất. Với cơ chế
quản lý tài chính trong các đơn vị sự nghiệp y tế như hiện nay ít có cơ may
phát triển do không có quỹ dự phòng, tích lũy. Tuy nhiên với cơ chế quản lý
tài chính khoán chi thì các đơn vị sự nghiệp y tế có nhiều khả năng phát triển
hơn do chủ động về tài chính.
 Khó có chỉ chỉ số lượng giá hiệu quả: Nhà nước quản lý nguồn thu và
nhất là quản lý chặt các quy trình sử dụng kinh phí nhưng hoàn toàn không đề
ra các chỉ số lượng giá đầu ra hay hiệu quả sử dụng. Vì vậy đặt quản lý tài