TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI
KHOA PHÁP LUẬT DÂN SỰ
BỘ MÔN LUẬT HÔN NHÂN VÀ GIA ĐÌNH

KĨ NĂNG TƯ VẤN PHÁP LUẬT
TRONG LĨNH VỰC HÔN NHÂN VÀ GIA ĐÌNH

HÀ NỘI - 2017
1


BẢNG TỪ VIẾT TẮT
BT
GV
GVC
KTĐG
LVN
MT
NC
TC
VĐ

2

Bài tập
Giảng viên
Giảng viên chính
Kiểm tra đánh giá
Làm việc nhóm
Mục tiêu
Nghiên cứu

5. ThS. Bùi Thị Mừng - GV
Điện thoại: 04-9181661
E-mail:
6. ThS. Lê Thu Trang - GV
Điện thoại: 0943991020
E-mail:
7. ThS. Bế Hoài Anh - GV
Điện thoại: 0989737689
E-mail:
3


* Văn phòng Bộ môn luật hôn nhân và gia đình
Phòng 305, nhà A - Trường Đại học Luật Hà Nội
Số 87, đường Nguyễn Chí Thanh, Đống Đa, Hà Nội.
Điện thoại:
Giờ làm việc: 8h00 - 17h00 hàng ngày (trừ thứ bảy, chủ nhật và
ngày nghỉ lễ).
2. TÓM TẮT NỘI DUNG MÔN HỌC
Kĩ năng tư vấn pháp luật trong lĩnh vực hôn nhân và gia đình là môn
học có tính ứng dụng cao trong, đặc biệt đối với những người làm
công tác xã hội như hòa giải viên, tư vấn viên, luật sư...
Môn học gồm 9 vấn đề:
- Khái quát chung về tư vấn trong lĩnh vực hôn nhân và gia đình
- Tư vấn trong lĩnh vực kết hôn
- Tư vấn về quyền và nghĩa vụ nhân thân, và vấn đề phòng, chống
bạo lực giữa vợ và chồng
- Tư vấn về chế độ tài sản và chia tài sản chung của vợ chồng
- Tư vấn về vấn đề xác định cha mẹ con
- Tư vấn trong lĩnh vực nuôi con nuôi

2.1.3. Tư vấn về hồ sơ đăng kí kết hôn
2.2. Tư vấn về xử lí vi phạm trong lĩnh vực kết hôn
2.2.1. Kết hôn vi phạm điều kiện kết hôn
2.2.2. Kết hôn vi phạm quy định về đăng kí kết hôn
2.3. Tư vấn đối với các trường hợp chung sống như vợ chồng
Vấn đề 3. Tư vấn về quyền và nghĩa vụ nhân thân và
phòng chống bạo lực gia đình giữa vợ và chống
3.1. Tư vấn về quyền và nghĩa vụ nhân thân giữa vợ và chồng
3.1.1. Tư vấn xác định các quyền và nghĩa vụ nhân thân giữa vợ và chồng
- Nghĩa vụ yêu thương, chung thủy, chăm sóc
- Nghĩa vụ sống chung
- Nghĩa vụ đại diện
3.1.2. Tư vấn về phương thức bảo vệ quyền nhân thân giữa vợ và chồng
3.2. Tư vấn về phòng, chống bạo lực gia đình giữa vợ và chồng
3.2.1. Tư vấn về cách giải quyết mâu thuẫn giữa vợ và chồng
3.2.2. Tư vấn về biện pháp bảo vệ, hỗ trợ cho bên vợ, chồng là nạn
nhân của bạo lực gia đình
3.2.3. Tư vấn về cho bên vợ, chồng là người có hành vi bạo lực gia đình
5


Vấn đề 4. Tư vấn về chế độ tài sản và chia tài sản chung của vợ
chồng
4.1. Tư vấn về lựa chọn chế độ tài sản
4.1.1. Tư vấn về lựa chọn chế độ tài sản theo thỏa thuận
- Xác định các yêu cầu của việc lựa chọn chế độ tài sản theo thỏa
thuận
- Xác định các nội dung cơ bản của thỏa thuận
- Xác định hình thức của thỏa thuận
4.1.2. Tư vấn về lựa chọn chế độ tài sản theo luật định

5.3.2. Tư vấn việc mang thai hộ vì mục dích nhân đạo và những vấn
đề phát sinh từ việc mang thai hộ
Vấn đề 6. Tư vấn về nuôi con nuôi
6.1. Tư vấn về đăng kí việc nhận nuôi con nuôi
6.1.1. Tư vấn về cơ quan có thẩm quyền đăng kí nhận nuôi con nuôi
6.1.2. Tư vấn về hồ sơ nhận nuôi con nuôi
6.1.3. Tư vấn về việc nhận nuôi con nuôi trong trường hợp đặc biệt.
6.1.4. Tư vấn về nuôi con nuôi trên thực tế
6.2. Tư vấn về hệ quả pháp lí của việc nuôi con nuôi
6.2.1. Tư vấn về quan hệ giữa người được nhận nuôi và người nhận
nuôi và các thành viên gia đình của người nhận nuôi
6.2.2. Tư vấn về quan hệ giữa người được nhận nuôi với gia đình gốc
6.3. Tư vấn về chấm dứt việc nuôi con nuôi và hệ quả pháp lí của nó.
6.3.1. Tư vấn về căn cứ chấm dứt việc nuôi con nuôi
6.3.2. Tư vấn về hệ quả pháp lí của việc chấm dứt nuôi con nuôi
Vấn đề 7. Tư vấn về quyền và nghĩa vụ giữa cha mẹ và con và
giữa các thành viên khác của gia đình
7.1. Tư vấn về các quyền và nghĩa vụ giữa cha mẹ và con.
7.1.1. Tư vấn về quyền và nghĩa vụ của cha mẹ đối với con
7.1.1.1. Về quyền và nghĩa vụ chăm sóc, nuôi dưỡng con
7.1.1.2. Về vụ quyền và nghĩa vụ giáo dục con
7.1.1.3. Về quyền và nghĩa vụ đại diện cho con
7.1.1.4. Về quyền và nghĩa vụ giám hộ cho con
7.1.1.5. Về quyền và nghĩa vụ quản lí tài sản riêng của con
7.1.1.6. Về nghĩa vụ bồi thường thiệt hại do hành vi trái pháp luật của
con gây ra
7.1.2. Tư vấn về quyền và nghĩa vụ của con đối với cha mẹ
7.1.2.1. Về quyền và nghĩa vụ phụng dưỡng cha mẹ
7


nuôi con nuôi
8.4.3. Tư vấn về giải quyết các yêu cầu và các tranh chấp về nuôi con
nuôi
8


Vấn đề 9. Tư vấn pháp luật về li hôn
9.1. Tư vấn về quyền yêu cầu li hôn
9.1.1. Tư vấn về quyền yêu cầu đối với trường hợp vợ yêu cầu li hôn
9.1.2. Tư vấn về quyền yêu cầu đối với trường hợp chồng yêu cầu li hôn
9.1.3. Tư vấn về quyền yêu cầu li hôn của người thân thích của một
bên vợ hoặc chồng
9.2. Tư vấn về căn cứ giải quyết các trường hợp li hôn
9.2.1. Tư vấn về căn cứ li hôn trong trường hợp thuận tình li hôn
9.2.2. Tư vấn về căn cứ li hôn trong trường hợp li hôn theo yêu cầu
của vợ hoặc chồng
9.2.3. Tư vấn về căn cứ li hôn trong trường hợp li hôn theo yêu cầu
của cha, mẹ hoặc người thân thích khác của một bên vợ hoặc chồng
9.3. Tư vấn về hậu quả pháp lí khi li hôn
9.3.1. Tư vấn về quan hệ nhân thân giữa vợ và chồng
9.3.2. Tư vấn về chia tài sản
- Tư vấn về nguyên tắc chia tài sản của vợ chồng khi li hôn
- Tư vấn về chia tài sản của vợ chồng khi li hôn trong một số trường
hợp cụ thể
9.3.3. Tư vấn về quan hệ đối với con chung
- Tư vấn về việc giao con cho một bên trực tiếp nuôi
- Tư vấn về cấp dưỡng cho con
- Tư vấn về việc thay đổi người trực tiếp nuôi con
9.3.4. Tư vấn về cấp dưỡng khi một bên vợ hoặc chồng có khó khăn,
túng thiếu

mẹ, con và sinh con bằng kĩ thuật hỗ trợ sinh sản.
- Hiểu và vận dụng được các kĩ năng để tư vấn các vụ việc nuôi con
nuôi, hệ quả pháp lí của việc nuôi con nuôi và chấm dứt việc nuôi
con nuôi.
- Hiểu và vận dụng được pháp luật về kết hôn có yếu tố nước ngoài
để giải quyết các yêu cầu của đối tượng tư vấn.
- Hiểu và vận dụng được pháp luật về li hôn có yếu tố nước ngoài
để giải quyết các yêu cầu của đối tượng tư vấn.
- Hiểu và vận dụng được pháp luật về xác định cha mẹ con có yếu
tố nước ngoài để giải quyết các yêu cầu của đối tượng tư vấn.
- Hiểu và vận dụng được pháp luật về nuôi con nuôi có yếu tố nước
ngoài để giải quyết các yêu cầu của đối tượng tư vấn.
- Hiểu và vận dụng được căn cứ giải quyết li hôn đối với từng trường
hợp li hôn.
- Hiểu và vận dụng được quy định về hậu quả pháp lí về nhân thân
10


của vợ chồng khi li hôn.
- Hiểu và vận dụng được nguyên tắc chia tài sản khi vợ chồng li hôn
và việc áp dụng các nguyên tắc đó vào từng trường hợp chia tài
sản cụ thể.
- Hiểu và vận dụng được quy định về nuôi con và cấp dưỡng cho
con chung khi vợ chồng li hôn.
4.2. Mục tiêu kĩ năng
- Xây dựng kĩ năng phân tích, xác định tính chất, nội dung các quan
hệ pháp luật.
- Hình thành và hoàn thiện kĩ năng giải quyết các vấn đề theo yêu
cầu của đối tượng tư vấn;
- Sử dụng thành thạo các nguồn pháp luật trong quá trình tư vấn;


1B1. Hiểu được đặc
điểm của kĩ năng tư
vấn pháp luật trong
lĩnh vực hôn nhân
và gia đình.
1B2. Hiểu được các
yêu cầu cần có của

Bậc 3
1C1. Vận dụng
được các kĩ
năng tư vấn
bằng miệng để
giải quyết yêu
cầu của đối
tương tư vấn.
11


luật
trong
lĩnh vực
hôn
nhân và
gia đình

1A2. Nhận biết
được vai trò của
từng kĩ năng

hôn.
2B2. Hiểu được
biện pháp xử lí đối
với các trường hợp
kết hôn trái pháp
luật.
2B3. Hiểu được
quy định về việc
giải
quyết
các
trường hợp nam nữ
chung sống như vợ
chồng mà không
đăng kí kết hôn.

1C2. Vận dụng
được các kĩ năng
tư vấn bằng văn
bản để giải quyết
yêu cầu của đối
tương tư vấn.
2C1. Vận dụng
một cách có hiệu
quả các quy định
của pháp luật
hôn nhân và gia
đình và pháp luật
hộ tịch để giải
quyết những yêu

chống
bạo lực
gia đình
giữa vợ
chồng

nghĩa vụ nhân
thân giữa vợ và
chồng.
3A2. Nắm vững
các cơ chế bảo
vệ quyền và
nghĩa vụ nhân
thân giữa vợ và
chồng.
3A3. Nắm vững
các quy định của
pháp luật về
phòng
chống
bạo lực gia đình
giữa vợ và chồng.
3A4. Nắm vững
các đặc thù của
kĩ năng tư vấn
pháp luật trong
lĩnh vực hôn
nhân và gia
đình, nhất là đối
với

quyền phù hợp.

4.
Tư vấn
về chế
độ tài
sản và
chia tài
sản
chung

4A1. Nắm vững
một cách hệ
thống các quy
định của pháp
luật về hai loại
chế độ tài sản
của vợ chồng.
4A2. Nắm vững

4B1. Sử dụng linh
hoạt các kĩ năng tư
vấn giúp đối tượng
trình bày rõ các nội
dung cần tư vấn về
chế độ tài sản của
vợ chồng.
4B2.

Hiểu

của vợ, các quy định
chồng của pháp luật về
chia tài sản
chung của vợ
chồng.

từng yêu cầu tư vấn
của đối tượng về
chế độ tài sản của
vợ chồng và xây
dựng các nội dung
tư vấn phù hợp.

tượng tư vấn thu
thập các chứng
cứ
tài
liệu
chứng
minh
quyền sở hữu
tài sản, bảo vệ
quyền sở hữu
tài sản khi chia
tài sản chung.

5A1. Nắm được
Tư vấn bản chất các vụ
về xác việc xác định
định cha, mẹ, con

hoạt đối với
từng vụ việc xác
định cha, mẹ,
con.

6.
Tư vấn
về nuôi
con
nuôi

6B1. Vận dụng
được các kĩ năng để
tư vấn các vụ việc
nuôi con nuôi và hệ
quả pháp lí của việc
nuôi con nuôi.
6B2. Vận dụng
được các kĩ năng để
tư vấn các trường

6C1. Linh hoạt
trong việc vận
dụng các kĩ
năng tư vấn
trong từng vụ
việc nuôi con
nuôi cụ thể.
6C2. Vận dụng
thành thạo pháp

của gia
đình

con nuôi khi hợp chấm dứt việc
tiến hành tư nuôi con nuôi và
vấn.
hậu quả pháp lí của
việc chấm dứt nuôi
con nuôi.

luật (hôn nhân
và gia đình, dân
sự) và kĩ năng
tư vấn để giải
quyết các yêu
cầu liên quan
đến hệ quả pháp
lí của việc nuôi
con nuôi.

7A1. Nắm được
các vấn đề liên
quan đến quyền
và nghĩa vụ nhân
thân; quyền và
nghĩa vụ tài sản
giữa cha mẹ và
con và giữa các
thành viên khác
của gia đình.


7B1. Phân tích, nhận
định được những vấn
đề cần thiết phải chú
ý khi tư vấn pháp
luật liên quan đến
quyền và nghĩa vụ
nhân thân; quyền và
nghĩa vụ tài sản giữa
cha mẹ và con và các
thành viên gia đình
khác.
7B2. Xác định được
các vấn đề cần tư vấn
cụ thể (trình tự, thủ
tục cơ quan giải quyết
tranh chấp...) trong
tình huống tư vấn.

8.
8A1. Nắm được 8B1. Hiểu được các 8C1. Vận dụng
Tư vấn pháp luật về kết quy định về kết được các kĩ
15


về quan
hệ hôn
nhân và
gia đình
có yếu

yếu tố nước ngoài.
8B3. Xác định đúng
thẩm quyền giải
quyết hủy việc kết
hôn trái pháp luật, li
hôn, chấm dứt việc
nuôi con nuôi, xác
định cha (mẹ, con),
cấp dưỡng và các
tranh chấp khác
trong quan hệ hôn
nhân và gia đình có
yếu tố nước ngoài.

năng tư vấn
pháp luật để tư
vấn hiệu quả
các yêu cầu của
đối tượng tư vấn
về các thủ tục
hành chính liên
quan đến quan
hệ hôn nhân và
gia đình có yếu
tố nước ngoài.
8C2. Vận dụng
được các kĩ
năng tư vấn
pháp luật để tư
vấn hiệu quả

tư vấn pháp luật
về li hôn để giải
quyết các yêu

16


yêu cầu li hôn của
người chồng.
9A2. Nêu được
căn cứ giải quyết
li hôn đối với
từng trường hợp
li hôn.
9A3. Nêu được
các giấy tờ cần
thiết để tòa án thụ
lí yêu cầu li hôn.
9A4. Nắm được
trình tự, thủ tục gửi
đơn li hôn tại tòa
án.

quả pháp lí về nhân
thân của vợ chồng
khi li hôn.
9B3. Hiểu được
nguyên tắc chia tài
sản khi vợ chồng li
hôn.

2

2

2

6

2

2

3

2

7

3

4

3

2

9

4


2

2

2

6

8

2

3

2

7

9

4

5

2

11

Tổng
22

thi hành Luật hôn nhân và gia đình năm 2014.
12.
Nghị định của Chính phủ số 10/2015/NĐCP ngày 28/01/2015 quy định về sinh con bằng kĩ thuật thụ tinh
trong ống nghiệm và điều kiện mang thai hộ vì mục đích nhân
đạo.
13.
Nghị định của Chính phủ số 19/2011/NĐ-CP
ngày 21/03/2011 quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật
nuôi con nuôi.
14.
Nghị định của Chính phủ số 110/2013/NĐCP ngày 24/9/2013 quy định về xử phạt vi phạm hành chính
trong lĩnh vực bổ trợ tư pháp, hành chính tư pháp, hôn nhân và
gia đình, thi hành án dân sự, phá sản doanh nghiệp, hợp tác xã.
15.
Nghị định của Chính phủ số 167/2013/NĐCP ngày 12/11/2013 quy định xử phạt vi phạm hành chính trong
lĩnh vực an ninh, trật tự, an toàn xã hội; phòng, chống tệ nạn xã
hội; phòng cháy và chữa cháy; phòng, chống bạo lực gia đình.
16.
Bộ tư pháp - Viện khoa học pháp lí, Từ điển
luật học, Nxb. Từ điển bách khoa – Nxb. Tư pháp, Hà Nội, 2006.
18


8. HÌNH THỨC TỔ CHỨC DẠY-HỌC
8.1. Lịch trình chung
Hình thức tổ chức dạy-học

Tuần

Lí Thảo


5+6

2

4

2

3

4

7+8

2

4

2

3

5

9

2

4

TC

8.2. Lịch trình chi tiết
Tuần 1: Vấn đề 1+ Vấn đề 2
Hình thức Số
tổ chức giơ
dạy-học TC
Lí thuyết

2
giờ

Nội dung chính

Yêu cầu SV chuẩn bị

- Khái niệm kĩ năng tư
vấn pháp luật;
- Đặc điểm của tư vấn
pháp luật trong lĩnh vực
hôn nhân và gia đình;
- Tư vấn viên pháp luật
trong lĩnh vực hôn nhân

* Đọc:
- Từ Điều 13 đến Điều
16 Nghị định của Chính
phủ số 65/2003/NĐ-CP
ngày 11/6/2003 về tổ
chức, hoạt động tư vấn

kết hôn.
Thảo luận 2
1
giờ

20

- Bộ tư pháp - Viện
khoa học pháp lí, Từ
điển luật học, Nxb. Từ
điển bách khoa – Nxb.
Tư pháp, Hà Nội, 2006,
tr. 606.
- Luật hôn nhân và gia
đình năm 2014 (từ Điều
8 đến Điều 16).
- Nghị định của Chính
phủ số 158/2005/NĐ-CP
ngày 27/12/2005 quy
định về đăng kí và quản
lí hộ tịch (từ Điều 17
đến Điều 24).
- Nghị định của Chính
phủ số 110/2013/NĐ-CP
ngày 24/9/2013 (Điều
28, Điều 30, Điều 47,
Điều 48).

Giải quyết tình huống Sinh viên vào vai đối
tư vấn về kết hôn.


Tuần 2: Vấn đề 3 + Vấn đề 4
Hình thức Số
tổ chức giơ
dạy-học TC
Lí
thuyết

Nội dung chính

2 - Giới thiệu các tình huống
giờ vi phạm quyền và nghĩa vụ
TC nhân thân giữa vợ và
chồng và cách thức tư vấn
bảo vệ quyền nhân thân
giữa vợ và chồng.
- Giới thiệu tóm lược các
nội dung pháp luật về
phòng chống bạo lực gia
đình và phương thức bảo
vệ quyền của nạn nhân bạo
lực gia đình.
- Trình bày cách thức tư
vấn đối với các nội dung
cụ thể của phòng chồng
bạo lực gia đình giữa vợ,

Yêu cầu SV chuẩn
bị
* Đọc:

pháp luật).
- Giới thiệu các tình huống
tư vấn về chia tài sản chung
trong thời kì hôn nhân, khi
một bên chết hoặc bị tòa
án tuyên bố là đã chết.

định
xử phạt vi
phạm hành chính
trong lĩnh vực an
ninh, trật tự, an toàn
xã hội; phòng, chồng
tệ nạn xã hội; phòng
cháy và chữa cháy;
phòng, chống bạo
lực gia đình (từ Điều
49 đến Điều 65).
- Tìm hiểu các vụ
việc bạo lực gia đình
giữa vợ và chồng
trong thực tế.

Thảo
luận 1

1 - Xây dựng các tình huống
giờ về vi phạm quyền và nghĩa
TC vụ nhân thân giữa vợ và
chồng (tình huống bao

Tư vấn

Văn phòng Bộ môn luật hôn nhân và gia đình, chiều
thứ tư hàng tuần

22


Tuần 3 : Vấn đề 5+6
Hình thức Số
tổ chức giơ
dạy-học TC
Lí
thuyết 1

Thảo

Nội dung chính

Yêu cầu SV chuẩn bị

2 - Giới thiệu những nét * Đọc:
giờ đặc thù của các vụ việc - Giáo trình Luật hôn
TC xác định cha, mẹ, con
nhân và gia đình
- Trình bày những vụ - Luật hôn nhân và gia
việc xác định cha, mẹ, đình (từ Điều 88 đến
con được thực hiện tại Điều 102);
các cơ quan nhà nước - Luật nuôi con nuôi (từ
có thẩm quyền khác Điều 8 đến Điều 27);

luận 1

giờ thể về xác định cha mẹ
TC con.
- Vận dụng các kĩ năng
tư vấn giải quyết các
tình huống cụ thể về
xác định cha, mẹ, con.

tình huống
- Sinh viên vào vai đối
tượng tư vấn và tư vấn
viên.
- Sinh viên và giảng
viên nhận xét.

Thảo
luận 2

1 - Nêu các tình huống cụ
giờ thể về nuôi con nuôi.
TC - Vận dụng các kĩ năng
tư vấn giải quyết các
tình huống cụ thể về
nuôi con nuôi.

- Sinh viên vào vai đối
tượng tư vấn và tư vấn
viên.
- Sinh viên và giảng


2 - Nêu những vấn đề
giờ tư vấn về quyền và
TC nghĩa vụ giữa cha
mẹ và con và giữa
các thành viên khác

Yêu cầu SV chuẩn bị
* Đọc:
- Luật hôn nhân và gia đình
năm 2014 (từ Điều 68 - Điều
87; Điều 103 - Điều 106);
- Luật phòng, chống bạo


của gia đình;
- Trình bày những kĩ
năng tư vấn về
quyền và nghĩa vụ
giữa cha mẹ và con
và giữa các thành
viên khác của gia
đình.
- Nêu những vấn đề
tư vấn và các kĩ năng
cần có để tư vấn về
đăng kí kết hôn,
nhận cha (mẹ, con),
nuôi con nuôi có yếu
tố nước ngoài.

cháy và chữa cháy; phòng
chống bạo lực gia đình (từ
Điều 49-Điều 65 Mục 4
Chương 2);
- Bộ luật hình sự năm 1999
(sửa đổi bổ sung năm
2009): Điều 104, Điều
110, Điều 151;
- Nghị định của Chính phủ
số 126/2014/NĐ-CP ngày
31/12/2014 quy định chi
tiết một số điều và biện
pháp thi hành Luật hôn
nhân và gia đình năm
2014 (từ Điều 19 đến
25