BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

BỘ XÂY DỰNG

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KIẾN TRÚC HÀ NỘI
--------------------------------------

NGUYỄN SỸ THẠCH

BẢO TỒN VÀ PHÁT HUY GIÁ TRỊ DI SẢN KIẾN TRÚC
THÀNH CỔ VINH

LUẬN VĂN THẠC SĨ KIẾN TRÚC

Hà Nội - 2017


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

BỘ XÂY DỰNG

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KIẾN TRÚC HÀ NỘI
--------------------------------------

NGUYỄN SỸ THẠCH
KHÓA: 2015-2017

BẢO TỒN VÀ PHÁT HUY GIÁ TRỊ DI SẢN KIẾN TRÚC
THÀNH CỔ VINH
Chuyên nghành : Kiến trúc
Mã số : 60.58.01.02

TÁC GIẢ LUẬN VĂN

Nguyễn Sỹ Thạch


LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan luận văn thạc sĩ là công trình nghiên cứu khoa học độc lập của
tôi. Các số liệu khoa học, kết quả nghiên cứu của luận văn là trung thực và có
nguồn gốc rõ ràng.
Hà Nội, 2017
TÁC GIẢ LUẬN VĂN

Nguyễn Sỹ Thạch


MỤC LỤC
PHẦN MỞ ĐẦU ............................................................................................ 1
Lý do chọn đề tài................................................................................... 1
Mục đích nghiên cứu ............................................................................. 2
Đối tượng và phạm vi nghiên cứu. ........................................................ 2
Phương pháp nghiên cứu. ...................................................................... 3
Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài: .............................................. 3
PHẦN NỘI DUNG ........................................................................................ 5
CHƯƠNG 1 : TỔNG QUAN VỀ KHU DI TÍCH THÀNH CỔ VINH ........... 5
1.1 Giới thiệu về Thành cổ Vinh .............................................................. 5
1.1.1 Vị trí địa lý Thành cổ Vinh .............................................................. 6
1.1.2 Lịch sử hình thành Thành cổ Vinh................................................. 8
1.1.3 Thành cổ Vinh qua các giai đoạn phát triển ................................... 11
1.2 Hiện trạng khu di tích Thành Vinh. ................................................... 24
1.2.1 Hiện trạng sử dụng đất và dân cư.................................................. 24

GIÁ TRỊ KHU DI TÍCH THÀNH CỔ VINH . ............................................. 91
3.1. Các quan điểm và nguyên tắc chung:.................................................. 91
3.1.1 Quan điểm: .................................................................................... 91
3.1.2 Nguyên tắc chung:......................................................................... 92
3.1.3 Mục tiêu. ....................................................................................... 93
3. 2 . Đề xuất giải pháp bảo tồn kiến trúc Thành cổ Vinh . ....................... 95
3.2.1. Các biện pháp quy hoạch: ............................................................. 97
3.2.2 Giải pháp về kiến trúc.................................................................... 99
3.2.3 Các biện pháp hạ tầng.................................................................. 102
3.3 Đề xuất giải pháp phát huy giá trị kiến trúc Thành cổ Vinh. .............. 105
3.3.1 Quan điểm chung: ....................................................................... 105
3.3.2 Phương án đề xuất. ...................................................................... 105
KẾT LUẬN................................................................................................ 110
KIẾN NGHỊ ............................................................................................... 111
TÀI LIỆU THAM KHẢO .......................................................................... 112


DANH MỤC BẢNG BIỂU
Số hiệu bảng
Bảng 1.1
Bảng 1.2
Bảng 1.3

Tên Bảng
Dữ liệu khí hậu của Vinh
Tổng hợp số liệu hiện trạng dân cư trong thành
cổ
Bảng tổng hợp hiện trạng sử dụng đất và xây
dựng trong thành cổ



Hình 1.9

Bản đồ hiện trạng sử dụng đất Thành cổ Vinh

28

Hình 1.10

Sơ đồ vị trí các di tích trong khu vực Thành Vinh

34

Hình 1.11
Hình 1.12
Hình 1.13

Thực trạng hào thành đang bị lấn chiếm, ô nhiễm
Dấu tích bờ thành
Cổng Tiền giữa cuộc sống đô thị

35
35
36

Hình 1.14
Hình 1.15
Hình 1.16

Mặt bằng khu vực cổng Tiền

Hình 1.23
Hình 1.24
Hình 1.25

17
22
23
24
25

38
39
40
40
43
43
45
46
48


Hình 1.26

Mạch gạch ở cổng Tả (sau khi tu bổ)

48

Hình 1.27
Hình 1.28
Hình 1.29

Hình 2.2

Đạc họa Mặt cắt ngang hào Thành

71

Hình 2.3

Đạc họa hiện trạng đoạn tường thành còn sót lại

73

Hình 2.4

Ảnh chụp cổng và tường Thành Vinh năm 1929

74

Hình 2.5

Cổng Tiền năm 1996

76

Hình 2.6

77

Hình 2.8


Hình 1.31

Hình 2.7

55
55

78
79

bằng gạch vồ
Hình 2.13

Vòm cuốn gạch cũ và đoạn tường mới cạnh nhau

92

Hình 2.14

Vọng lâu cổng Tiền

93

Hình 2.15

Các trang trí không quá cầu kỳ ở cổng Tiền

94

Hình 3.1


107
113

Thành
Hình 3.7

Ý tưởng - Công viên dải hào Thành cổ đồng thời

115

kết nối các điểm di tích
Hình 3.8

Tuyến các di tích lịch sử-danh nhân

116


1

PHẦN MỞ ĐẦU
 Lý do chọn đề tài
Thành cổ Vinh – Nghệ An là di tích thuộc địa phẩn ba phường Cửa Nam,
Đội Cung và Quang Trung – Thành Phố Vinh. Thành được xây dựng dưới
triều vua Gia Long. Năm 1803, Gia Long ra Bắc, chọn làng Vĩnh Yên nằm
phía tây bắc Dũng Quyết (khu vực thành cổ bây giờ) xây trấn sở. Năm 1804
chính thức dời trấn từ Dũng Quyết về Vĩnh Yên, cho xây thành Nghệ An
bằng đất. Mãi đến năm 1931 vua Minh Mạng mới cho xây lại thành.
Thành Cổ Vinh đã được xếp hạng di tích lịch sử năm 1998 theo quyết định

triển dựa trên nền tàng lâu đời mà cha ông xây dựng lại, tạo nên đặc sắc đô thị
riêng biệt, là niềm tự hào cho người dân, là sự thu hút với du khách và là tài
sản cho thế hệ mai sau.
Do đó đề tài nghiên cứu bảo tồn và phát triển giá trị di sản Thành cổ Vinh là
cấp thiết, cùng với tiền trình phát triển của thành phố Vinh.
 Mục đích nghiên cứu
- Xác định đặc điểm và giá trị của di sản kiến trúc Thành cổ Vinh.
- Đề xuất các biện phát nhằm phát huy giá trị của di sản.
 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu.
- Đối tượng nghiên cứu :
+ Di sản kiến trúc trong khu vực Thành cổ Vinh.
+ Các đối tượng có liên quan và tác động trực tiếp đến quá trình
hình thành và phát triển di sản.
- Phạm vi nghiên cứu bao gồm :


3

+ Phạm vi không gian được xác định là toàn bộ khu vực bên trong
hào thành ra đến 50m tính từ mép ngoài hào thành. Và một số
công trình di tích liền kề thành Cổ (mộ Đội Cung).
+ Phạm vi thời gian từ thời điểm hình thành tới nay và nằm trong
định hướng phát triển tới 2030.
 Phương pháp nghiên cứu.
- Phương pháp lý thuyết .
+ Phương pháp hồi cố, lịch sử: Dựa vào các nghiên cứu, tài liệu lịch
sử có được từ trước. Nghiên cứu tìm ra quá trình hình thành và phát
triển của đối tượng di sản.
+ Phương pháp phân tích và tổng hợp lý thuyết: nghiên cứu sắp xếp
các tài liệu lý luận khác nhau thành từng bộ phận để tìm hiểu. Tổng

Đ/c: Km 10 – Nguyễn Trãi – Thanh Xuân Hà Nội.
Email: [email protected]

TRUNG TÂM THÔNG TIN THƯ VIỆN


110

KẾT LUẬN
- Di tích văn hóa- lịch sử là một tài sản quý giá của mỗi dân tộc. Vì vây, cần
phải gìn giữ các di tích này để thế hệ sau có cơ hội được tìm hiểu và nhìn
được các giá trị mà các thế hệ trước gửi gắm.
- Việc bảo tồn các di tích kiến trúc phải song song với bảo tồn cảnh quan di
tích. Mỗi di tích truyền thống ở Việt Nam đều gắn với không gian xung
quanh, gắn với các yếu tố địa hình, mặt nước, cây xanh.
- Bảo tồn, tôn tạo các di tích là một công việc đòi hỏi sự nghiên cứu một cách
khoa học về lịch sử, về bố cục, về kiến trúc, về vật liệu truyền thống...
Phương pháp nghiên cứu cũng phải thận trọng và kết hợp nhiều phương pháp.
Đó là phương pháp điền dã, phương pháp khảo cổ, thu thập các tài liệu lịch
sử, các cơ sở khoa học, tham khảo ý kiến chuyên gia, tham khảo kinh nghiệm
của các nước khác.
- Chỉ vì những sai lầm trong một giai đoạn lịch sử mà di tích Thành Cổ Vinh
với những giá trị về nghệ thuật kiến trúc cảnh quan đặc sắc đã bị phá hủy.
Nay chỉ còn lại một số di tích nhưng cũng đã bị xuống cấp và xâm lấn một
cách nghiêm trọng.
- Việc bảo tồn, tôn tạo khu di tích Thành Cổ Vinh dựa trên quan điểm về văn
hóa, lịch sử, đảm bảo tính nguyên gốc, kế thừa các quy hoạch phát triển kinh
tế- xã hội của địa phương, góp phần nâng cao đời sống văn hóa tinh thần cho
nhân dân.
- Từ những kinh nghiệm thực tế rút ra trong quá trình nghiên cứu các đồ án

với di tích. Càng gần với di tích thì mật độ xây dựng và chiều cao càng phải
giảm đi. Khuyến khích sự phát triển loại hình nhà truyền thống, nhà vườn sử
dụng các vật liệu truyền thống, địa phương.
- Tuyên truyền, quảng bá về lịch sử, các giá trị của quần thể di tích để nâng
cao nhận thức và thu hút sự tham gia của cộng đồng vào việc bảo tồn, tôn tạo
di tích.


112

TÀI LIỆU THAM KHẢO
1- Luật xây dựng.”
2- Luật di sản.
3- Bản đồ vị trí, bản đồ hiện trạng 1/1000 và các tài liệu liên quan đến
thành cổ Vinh.
4- Văn bản chỉ đạo của UBND thành phố về việc quy hoạch công viên
thành cổ Vinh.
5- Tài liệu nghiên cứu thực địa.
6- “Đại Nam thực lục chính biên” ( Đệ nhị kỷ VI (1830-1831), NXB khoa
học xã hội- Hà Nội 1964.
7- “Đại Nam nhất thống chí”- tập 2, NXB khoa học xã hội Hà Nội 1970.
8- “Dư địa chí”, Tài liệu tại thư viện Nghệ An ký hiệu NA/322.
9- Người dịch: Ngô Đức Thọ, “Đồng khánh ngự lãm địa dư chí lược Nghệ
An tỉnh”.
10- Đào Đăng Hy(1936- 1967) “Địa dư tỉnh Nghệ An”, Tài liệu tại thư viện
Nghệ An, Kỹ hiệu NA/ 467.
11- Trần Danh Lâm (1967)“Nghệ An phong thổ ký”, Tài liệu tại thư viện
Nghệ An. Ký hiệu NA/ 324.
12- Người dịch: Phạm Mạnh Phan “Những tài liệu địa chí liên quan đến
Nghệ An” (1974), Tập san Đô thành hiếu cổ, Sách địa dư Đông Dương.

https://en.wikipedia.org/wiki/Naarden
https://en.wikipedia.org/wiki/National_redoubt
https://vi.wikipedia.org/wiki/Namhansanseong


114