PHÁT TRI N NGU N NHÂN L C CHO CITENCO ð N NĂM 2020
HUMAN RESOURCE DEVELOPMENT FOR CITENCO TO 2020
NGUY N VĂN SƠN, TS.TRƯƠNG QUANG DŨNG
Khoa Qu n tr kinh doanh, ð i h c K thu t Công ngh TP. H Chí Minh

TÓM T T
Lu n văn t p trung nghiên c u cơ s lý lu n v phát tri n ngu n nhân l c và chi n lư c trong doanh
nghi p, ñ ng th i xác ñ nh rõ m i quan h v các chính sách phát tri n ngu n nhân v i chi n lư c kinh
doanh trong doanh nghi p. Lu n văn ñã phân tích th c tr ng môi trư ng bên trong t i Công ty trách nhi m
h u h n m t thành viên môi trư ng ñô th TP. H Chí Minh (CITENCO) ñ th y ñư c quy trình, các ngu n

C
H

l c và năng l c chính. T ñó rút ra nh ng ñi m m nh c n phát huy, ñi m y u c a CITENCO. Lu n văn
cũng ti n hành phân tích và d báo các y u t bên ngoài nh hư ng ñ n ho t ñ ng c a CITENCO ñ rút ra
nh ng cơ h i c n t n d ng và nh ng nguy cơ, thách th c c n né tránh.

Trên cơ s ñi m m nh, ñi m y u, cơ h i và thách th c, lu n văn ñã phân tích SWOT ñ hình thành và xây

H
U
TE

d ng chi n lư c kinh doanh cho CITENCO ñ n năm 2020, t ñó ñ ra 5 nhóm chính sách phát tri n ngu n
nhân l c. ðó là: Phát tri n s lư ng và cơ c u ngu n nhân l c ñ ñáp ng k ho ch phát tri n; Nâng cao
trình ñ chuyên môn k thu t; Nâng cao k năng ngh nghi p; Xây d ng ch ñ và ñi u ki n làm vi c ñ m
b o s c kh e cho nhân viên; Nâng cao thái ñ làm vi c c a nhân viên.

ABSTRACT



nư c ngoài ñ u tư vào Vi t Nam, v i ngu n v n

cho ho t ñ ng kinh doanh c a CITENCO.

2. N I DUNG
2.1 Cơ s

lý lu n v chi n lư c phát tri n

Qua phân tích ma tr n các y u t bên ngoài cho
th y t#ng th môi trư ng bên ngoài có nhi u cơ h i

ngu n nhân l c

hơn m i ñe d a. Các cơ h i và m i ñe d a ñáng

H
U
TE

2.1.1. Lý lu n v phát tri n ngu n nhân l c

Ngu n nhân l c ñư c xem xét trên giác ñ s

lư ng và ch t lư ng. S lư ng ngu n nhân l c

ñư c bi u hi n thông qua quy mô, t c ñ tăng
trư ng và cơ c u ngu n nhân l c. V ch t lư ng,



chính quy n quan tâm ñ n b o v môi trư ng,

nhi u khách hàng hi n t i và ti m năng.

- Các ñe d a: l m phát tăng cao; M c c nh tranh
lĩnh v c x! lý rác ñô th khá cao; ð i th c nh
tranh có công ngh và khá năng ñ ng; Yêu c u v

kinh phí ñ u tư công ngh hi n ñ i r t cao.

2.3 Ho ch ñ nh chi n lư c phát tri n ngu n
nhân l c cho CITENCO ñ n năm 2020
2.3.1. Ho ch ñ nh chi n lư c kinh doanh
Qua ma tr n SWOT, có 03 chi n lư c chính ñ
xem xét l a ch n là: 1) Chi n lư c chi phí th p; 2)
Chi n lư c khác bi t hóa ; 3) Chi n lư c phát tri n
ngu n nhân l c ñ kh)c ph c ñi m y u, ñáp ng
yêu c u phát tri n cũng như chi n lư c chi phí

2


c a doanh nghi p và cũng là phát tri n b n thân
ngư i lao ñ ng trong ngu n nhân l c ñó.
N i dung c a phát tri n ngu n nhân l c: Phát tri n

th p và chi n lư c khác bi t hóa.

s lư ng và cơ c u ngu n nhân l c ñ ñáp ng k

c nh tranh thông qua vi c k t h p các ngu n l c
trong m t môi trư ng nhi u th! thách, nh&m th a
mãn t t nh t nhu c u c a th trư ng và ñáp ng
mong mu n c a các tác nhân có liên quan ñ n t#
ch c.
Chi n lư c trong các Doanh nghi p l n có th bao
g m 03 c p: (1) Chi n lư c c p công ty - xác ñ nh
nh ng ñ nh hư ng c a t# ch c trong dài h n nh&m
hoàn thành nhi m v , ñ t ñư c các m c tiêu tăng
trư ng. Nó ñ c p ñ n vi c l a ch n và phân b#
ngu n l c cho các lĩnh v c v c, ñơn v kinh
doanh. (2) Chi n lư c c p kinh doanh – ð c p
ñ n cách th c mà doanh nghi p kinh doanh và
c nh tranh trong m t ngành kinh doanh hay m t
ch ng lo i s n ph$m cũ th . Theo M. Porter có 3
lo i chi n lư c c nh tranh t#ng quát là chi n lư c
d"n ñ u nh phí th p (cost leadership), chi n lư c
khác bi t hóa (differentiation) và chi n lư c t p
trung (focus). (3) Chi n lư c c p ch c năng – Là
nh ng chính sách, gi i pháp v các ch c năng
trong doanh nghi p ñ th c hi n chi n lư c c p
kinh doanh và c p công ty. Các chi n lư c ch c
năng bao g m: chi n lư c marketing, R&D, s n
xu t, ngu n nhân l c, ñ u tư tài chính...

cho nhân l c có s lư ng, cơ c u v i ch t lư ng

Qua phân tích ma tr n QSPM, có 2 chi n lư c kinh
doanh mà công ty có th th c hi n ñ ng th i là:



ngư i (156 lao ñ ng gián ti p và 2.500 lao ñ ng
tr c ti p). Như v y giai ño n t nay ñ n năm 2015

c n b# sung 412 ngư i (7 lao ñ ng gián ti p và 395

lao ñ ng tr c ti p), giai ño n 2016-2020 c n b#
sung 519 ngư i (10 lao ñ ng gián ti p và 581 lao
ñ ng tr c ti p)
Chính sách 2: Nâng cao trình ñ chuyên môn k
thu t.
V i chi n lư c chi phí th p và khác bi t hóa,
CITENCO ph i chú tr ng ñào t o theo hư ng
chuyên sâu.

2.1.3. Chi n lư c phát tri n ngu n nhân l c
3


- Khuy n khích, h+ tr nhân viên h c t p nâng cao

m t chi n lư c ch c năng trong doanh nghi p, ñ

trình ñ , nâng s nhân viên có trình ñ Th c s lên

c p ñ n cách th c, chính sách, gi i pháp cũng như

5 ngư i, kh i ch c năng có 100% trình ñ cao

là nh ng k ho ch mà doanh nghi p th c hi n ñ


chi n lư c kinh doanh:

- ðào t o k thu t l)p ñ*t, v n hành, b o dư,ng h

- Mô hình t#ng h p: ñưa ra b n phương án xây

th ng x! lý ch t th i cho nhân viên k thu t ñ t n

d ng chính sách: (1) nh ng nh hư ng t i nhân
s , (2) dòng luân chuy n nhân s , (3) các h
th ng thư ng/ph t, và (4) các h th ng công vi c.

d ng ngu n l c n i b thay vì mua ngoài.

- B i dư,ng nghi p v chăm sóc, phát tri n khách
hàng cho nhân viên kinh doanh.
- ðào t o k năng giao ti p cho nhân viên tr c ti p

H
U
TE

Mô hình t# ch c: Nó t p trung vào các m i quan

C
H

Chi n lư c phát tri n ngu n nhân l c th c ch t là


d ng nh&m tìm ki m nh ng nhân viên có tính

lư c tăng cư ng ch t lư ng, chi n lư c gi m giá

chuyên nghi p cao, phù h p v i yêu c u công vi c.

thành và chi n lư c sáng t o. Theo ñó ñã xây

Chính sách 3: Nâng cao k năng ngh nghi p.

d ng m t mô hình trong ñó có ñ c p ñ n lo i

Th

chính sách nhân s nào thì phù h p ñ khuy n

Công ty c n t# ch c ñào t o n i b trong công ty

khích hành vi c n thi t nh&m ñ t ñư c m c tiêu ñ

nh&m tăng hi u qu và ti t ki m chi phí. Ngoài ra,

ra trong các chi n lư c c nh tranh.

th c hi n luân chuy n các công vi c khác nhau

2.2 Phân tích môi trư ng ho t ñ ng c a

trong cùng m t m ng công vi c chính ñ giúp nhân



ho t ñ ng kinh doanh khác.

ñi u ñ ng nhân l c, phân công lao ñ ng, b trí s!

tuy n ch c năng. ð ng ñ u là Ban giám ñ c. Tr c
thu c Ban giám ñ c có 6 phòng ch c năng (k

d ng lao ñ ng ñúng ngư i ñúng vi c ñ phát huy

s trư ng và tinh th n sáng t o c a nhân viên.

Th năm, nâng cao năng l c qu n lý c a lãnh ñ o
Công ty, bao g m cán b c p trư ng phó phòng tr

H
U
TE

ho ch t#ng h p, t# ch c hành chính, ki m tra ch t

C
H

Hi n nay CITENCO t# ch c theo mô hình tr c

năng giao ti p,

lư ng, ñ u tư xây d ng cơ b n, tài chính ) và 5


v sinh môi trư ng là d ch v ch y u c a Công

h lao ñ ng khi làm vi c c a nhân viên.

ty.

- Trang b h th ng x! lý khí th i ho*c t n thu khí

2.2.2 ðánh giá môi trư ng bên trong

th i t rác ñ s n xu t ñi n ñ ñ m b o s c kh e

CITENCO có s lư ng lao ñ ng khá ñông ñ o v i

cho nhân viên và ngư i dân xung quanh.

1.663 ngư i. Trong ñó ña s lao ñ ng

- Chú ý m c h s ñ c h i ñ nhân viên có th b i

Công ty

có trình ñ th p, ngoài 02 cán b có trình ñ th c

dư,ng, ph c h i s c kh e.

s , 140 nhân viên có trình ñ ñ i h c, 103 nhân

- Phát ñ ng phong trào th d c th thao ñ nhân


hơn nhi u so v i t c ñ tăng v n, năm 2009 tăng

kh e môi trư ng.

31% so v i 2008, năm 2010 tăng 13% so v i năm

Chính sách 5: Nâng cao thái ñ làm vi c c a

2009, th hi n s phát tri n m nh các d ch v có

nhân viên.

thu c a Công ty.

V ñánh giá k t qu th c hi n, c n xây d ng h

V năng l c s n xu t, Công ty có năng l c s n

th ng tiêu chu$n, chu$n m c ñ làm cơ s

xu t v i quy trình khép kín t thu gom ñ n x! lý

nhân viên hoàn thành nhi m v

rác, m ng lư i r ng kh)p, phương ti n và thi t b

V ti n lương, ti n thư ng, trư c h t ch ñ lương

ñ y ñ , hi n ñ i. Vì v y, hàng năm Công ty ñã x!



doanh nghi p s n xu t

các khu công nghi p, ñây

3. K T QU" VÀ TH"O LU#N

là m t lĩnh v c có th ñ$y m nh khai thác.

1) H th ng cơ s lý lu n v phát tri n ngu n nhân

V ch t lư ng d ch v , v i 02 hư ng d ch v l n

l c và chi n lư c trong doanh nghi p, ñ ng th i

là v n chuy n x! lý ch t th i và d ch v tang l.,

xác ñ nh rõ m i quan h v các chính sách phát

CITENCO ñ u cung c p d ch v ch t lư ng cao

tri n ngu n nhân v i chi n lư c kinh doanh trong

và uy tín nhi u năm. Ch t lư ng ñư c xem là y u

doanh nghi p.

t hàng ñ u v i s theo dõi ch*t ch( c a 02 phòng

2) Phân tích môi trư ng CITENCO ñ rút ra ñư c


bi t hóa.
6


c a mình ñ n các ñ i tư ng khách hàng.

4) ð ra 5 nhóm chính sách phát tri n ngu n nhân

Qua phân tích ma tr n các y u t bên trong cho

l c ñ th c hi n m c tiêu phát tri n cũng như chi n

th y CITENCO có nhi u ñi m hơn ñi m y u. Các

lư c kinh doanh c a CITENCO. ðó là: Phát tri n

ñi m m nh và ñi m y u ñáng chú ý như sau:

s lư ng và cơ c u ngu n nhân l c ñ ñáp ng k

- ði m m nh: ñ i ngũ lao ñ ng m nh, có kh

ho ch phát tri n; Nâng cao trình ñ chuyên môn k

năng huy ñ ng v n, m ng lư i thu gom và v n

thu t; Nâng cao k năng ngh nghi p; Xây d ng

chuy n ch t th i r ng kh)p thành ph , máy móc


H
U
TE

m nh, các khu dân cư, khu ñô th m i xu t hi n

C
H

- Các ñi m y u: ñ i ngũ nhân viên chưa có trình

ngày càng nhi u. ð ng th i ngư i dân có trình ñ

nhân l c phù h p ñáp ng m c tiêu chung và chi n

ngày càng cao, nh n th c ngày càng cao v b o v

lư c kinh doanh c a CITENCO.

môi trư ng, tác h i c a ch t th i công nghi p, có

TÀI LI U THAM KH"O

nhu c u ñư c s ng trong m t môi trư ng xanh –

s ch – ñ2p. Vì v y nhu c u v v sinh môi trư ng

Ti ng Vi!t



7.

V môi trư ng công ngh , công ngh x! lý nư c
th i trên th gi i ngày càng phát tri n như công

8.

ngh DEWATS, x! lý nư c th i b&ng công ngh
l c màng MBR, công ngh BIOGAS bi n lư ng
vi khu$n gây h i trong phân và ch t th i chăn nuôi

9.

Khách hàng c a CITENCO cũng ngày càng gia
tăng v i ñ i tư ng là các cơ quan, b nh vi n, ch
ñ u m i, siêu th , trư ng h c, khu dân cư, khu ñô
th , khu công nghi p, … cho nhóm d ch v v sinh

táng.

10.

Ti ng Anh

11. Birgit Benkhoff, (1996), “Disentangling
organizational commitment”, London School
of Economics
12. Susan Dunn, (2003), “The Top Ten Things
Employees Say They Want & How Managers

kinh doanh”, NXB th ng kê.
Nguy.n H u Dũng, (2003), “S d ng hi u qu
ngu n l c con ngư i Vi t Nam”, NXB Lao
ñ ng Xã h i.
Tr n Th Kim Dung, (2006), Qu n tr ngu n
nhân l c, NXB th ng kê.

V ñ i th c nh tranh, trên ñ a bàn TP. HCM

ngoài CITENCO, hi n có 6 công ty khác ñ u tư
vào lĩnh v c x! lý rác ñô th : Công ty TNHH x!
lý ch t th i r)n Vi t Nam (VWS), Công ty CP

Vietstar, Công ty Tâm Sinh Nghĩa, Công ty Thành

Công, Công ty Keppel Seghers Engineering, Công

ty CP Năng lư ng Môi trư ng. Các công ty này
linh ho t, năng ñ ng nhưng quy mô còn nh ,
chi m th ph n không ñáng k .

8


i
L I CAM ðOAN

Tôi là Nguy n Văn Sơn. Tôi xin cam ñoan công trình nghiên c u
“Gi i Pháp Phát Tri n Ngu n Nhân l c Cho Công ty TNHH M t
Thành Viên Môi Trư ng ðô Th TP. H Chí Minh ñ n năm 2020” là

Chương 1: CƠ S LÝ LU N V
NGU N NHÂN L#C

ii
iiv
v
vi
1

CHI N LƯ!C PHÁT TRI"N

C
H

1.1. LÝ LU N V PHÁT TRI"N NGU N NHÂN L#C
1.1.1. M t s khái ni$m liên quan ñ n phát tri%n ngu&n nhân l c
1.1.2. S c'n thi t ph i xây d ng chi n lư c phát tri%n ngu&n nhân
l c
1.1.3. N i dung phát tri%n ngu&n nhân l c
1.2. LÝ LU N V CHI N LƯ!C

H
U
TE

1.2.1. Khái ni$m v( chi n lư c
1.2.2. Các lo)i chi n lư c

1.2.3. Quy trình xây d ng chi n lư c
1.3. CHI N LƯ!C PHÁT TRI"N NGU N NHÂN L#C


33

2.1.1. Quá trình hình thành và phát tri%n
2.1.2. ð0a v0 pháp lý

33
34

2.1.3. Ngành ngh( kinh doanh
2.1.4. Cơ c u t1 ch c, qu n lý
2.1.5. D0ch v2 cung c p

34
35
37

2.2. ðÁNH GIÁ MÔI TRƯ+NG BÊN TRONG – CÁC Y U T3 N-I
B-

41


iii
2.2.1. Phân tích các ngu&n l c và năng l c

41

2.2.2. Nh n di$n các ñi%m m)nh, ñi%m y u
2.3. ðÁNH GIÁ MÔI TRƯ+NG BÊN NGOÀI

3.1. HO,CH ð NH CHI N LƯ!C KINH DOANH
3.1.1. Phân tích SWOT ñ% hình thành chi n lư c kinh doanh
3.1.2. L a ch n chi n lư c

H
U
TE

3.2.2. Ho)ch ñ0nh chính sách phát tri%n ngu&n nhân l c
3.3. TÓM T T CHƯƠNG 3
K T LU N
DANH M C TÀI LI U THAM KH O
CÁC PH L C

67
75
76
77
78


iv

DANH M C CÁC KÝ HI U, CH

C1 ph'n
Ma tr n ñánh giá các y u t bên ngoài (External Factor
Evaluation)
GDP:
T1ng s n ph6m qu c n i (Gross Domestic Product)

EFE:

VI T T T


v

DANH M C CÁC B NG

H
U
TE

C
H

B ng 1.1: Mô hình c2 th% hóa m i quan h$ c a Dowling và
Schuler
B ng 1.2: M i quan h$ gi7a chi n lư c c)nh tranh c a M. Poter
v*i chính sánh phát tri%n ngu&n nhân l c
B ng 2.1: S lư ng và cơ c u lao ñ ng
B ng 2.2: M t s ch8 tiêu tài chính
B ng 2.3: Các d án giai ño)n 2010-2015
B ng 2.4: S n lư ng các năm
B ng 2.5: Tóm t9t các ñi%m m)nh
B ng 2.6: Tóm t9t các ñi%m y u
B ng 2.7: Ma tr n ñánh giá các y u t bên trong (IFE)
B ng 2.8: Tóm t9t các cơ h i t: môi trư4ng bên ngoài
B ng 2.9: Tóm t9t các nguy cơ t: môi trư4ng bên ngoài
B ng 2.10: Ma tr n ñánh giá các y u t bên ngoài (EFE) c a Công

DANH M C CÁC HÌNH V , ð

H
U
TE

Hình 1.7:
Hình 2.1:
Hình 2.2:
Hình 2.3:
Hình 2.4:
Hình 2.5:
Hình 2.6:

M i quan h$ gi7a 3 c p chi n lư c
Các chi n lư c c)nh tranh t1ng quát c a M. Porter
Ba giai ño)n c a quá trình qu n tr0 chi n lư c
Quy trình xây d ng chi n lư c
Mô hình 5 l c c)nh tranh c a M. Porter
Chi n lư c phát tri%n ngu&n nhân l c v*i chi n công ty
và kinh doanh
S tích h p ngu&n nhân l c v*i chi n lư c công ty
Cơ c u t1 ch c
Quy trình v n chuy%n – x< lý rác sinh ho)t
Quy trình v n chuy%n – x< lý rác y t
Quy trình v n chuy%n x< lý ch t th i xây d ng
Quy trình v n chuy%n, x< lý ch t th i công nghi$p
Quy trình v n chuy%n, x< lý ch t th i nguy h)i

C

ð U

1. S c n thi t c a ñ tài

C
H

Nhân l c là m t ngu&n l c vô cùng quan tr ng c a qu c gia nói
chung và c a doanh nghi$p hay t1 ch c nói riêng. ð)i h i X c a ð ng c ng
s n Vi$t nam ñã kh=ng ñ0nh “ngu&n l c con ngư4i – y u t cơ b n ñ% phát
tri%n xã h i, tăng trư;ng kinh t nhanh và b(n v7ng ”, “Con ngư4i và
ngu&n nhân l c là nhân t quy t ñ0nh s phát tri%n ñ t nư*c trong th4i kỳ
công nghi$p hóa, hi$n ñ)i hóa”. Trong ph)m vi doanh nghi$p, nhân l c v:a
là m t ngu&n l c nhưng cũng l)i là m t năng quan tr ng. B; vì năng l c
c a doanh nghi$p ñư c hình thành b;i các y u t như tài chính, cơ s; v t
ch t, tài s n vô hình, công ngh$, con ngư4i… trong ñó con ngư4i s? qu n
lý, s< d2ng và khai thác các y u t còn l)i nên y u t con ngư4i là ñi(u
ki$n ñ ñ% quy t ñ0nh s t&n t)i và phát tri%n c a doanh nghi$p.

H
U
TE

Công ty trách nhi$m h7u h)n (TNHH) m t thành viên môi trư4ng ñô
th0 Thành ph H& Chí Minh (TP. HCM) là m t doanh nghi$p s< d2ng
nhi(u lao ñ ng nhưng cho ñ n nay v@n chưa có chi n lư c phát tri%n ngu&n
nhân l c mang tính bao quát và dài h)n nên vi$c ho)ch ñ0nh chi n lư c
phát tri%n ngu&n nhân l c nhAm th c hi$n m2c tiêu chung cũng như các
chi n kinh doanh c a Công ty là h t s c c'n thi t. Chính vì v y tác gi
ch n ñ( tài “Gi i pháp phát tri%n ngu&n nhân l c cho Công ty TNHH m t

4. Phương pháp nghiên c#u
Lu n văn s< d2ng phương pháp nghiên c u ñ0nh tính làm ch ñ)o,
k t h p v*i phương pháp nghiên c u ñ0nh lư ng.

H
U
TE

C
H

Phương pháp nghiên c u ñ0nh tính trư*c h t ñư c s< d2ng ñ% h$
th ng cơ s; lý lu n v( chi n lư c phát tri%n ngu&n nhân l c bAng vi$c phân
tích và h$ th ng các lý thuy t có liên quan. Ti p theo phương pháp nghiên
c u ñ0nh tính ñư c th c hi$n ñ% phân tích môi trư4ng ho)t ñ ng c a Công
ty TNHH m t thành viên môi trư4ng ñô th0 TP.HCM qua các phương pháp
phân tích, sao sánh và mô t tính ch t c a môi trư4ng. Cu i cùng phương
pháp nghiên c u ñ0nh tính còn ñư c s< d2ng ñ( mô t chi n lư c và các
chính sách phát tri%n ngu&n nhân l c. D7 li$u s< d2ng ñ% phân tích trong
phương pháp nghiên c u này là d7 li$u sơ c p và d7 li$u th c p, trong ñó
d7 li$u th c p là ch y u. Ngu&n d7 li$u sơ c p ñư c thu th p t: tài li$u
c a các nhà nghiên c u trư*c ñây, các tài li$u, báo cáo c a TP. H& Chí
Minh và Công ty TNHH m t thành viên môi trư4ng ñô th0 TP.HCM. D7
li$u sơ c p ñư c thu th p ch y u qua quan sát th c t .
Phương pháp nghiên c u ñ0nh lư ng ñư c s< d2ng nhAm hE tr cho
nghiên c u ñ0nh tính thông qua vi$c phân tích các d7 li$u ñ0nh tính ñ%
lư ng hóa chúng thành nh7ng d7 li$u ñ0nh lư ng. Phương pháp ch y u
ñư c s< d2ng ñ% thi t l p ma tr n ñánh giá các y u t bên trong, ma tr n
ñánh giá các y u t bên ngoài và ma tr n ho)ch ñ0nh chi n lư c ñ0nh lư ng
5. B$ c!c c a lu'n văn

1.1.1.1. Ngu n nhân l c
Theo t: ñi%n thu t ng7 trong lĩnh v c lao ñ ng c a Liên Xô, ngu&n nhân
l c là toàn b nh7ng ngư4i lao ñ ng dư*i d)ng tích c c ñang tham gia lao ñ ng
và ti(m tàng. Như v y ngu&n nhân l c bao g&m t t c ñang tham gia làm vi$c và
s? tham gia làm vi$c trong tương lai.

H
U
TE

C
H

C2 th% hơn, Stivastava M.P trong quy%n “Human resource planing:
Aproach needs assessments and priorities in manpower planing” (NXB Manak
New Delhi 1997) cho rAng, ngu&n nhân l c ñư c hi%u là toàn b v n nhân l c
bao g&m th% l c, trí l c, kB năng ngh( nghi$p mà mEi cá nhân s; h7u. V n nhân
l c ñư c hi%u là con ngư4i dư*i d)ng m t ngu&n v n quan tr ng, có kh năng
sinh ra các ngu&n thu nh p trong tương lai, làm tăng s ph&n th0nh v( kinh t .
Ngu&n v n này là t p h p nh7ng kB năng, ki n th c, kinh nghi$m tích lũy ñư c
nh4 vào quá trình lao ñ ng s n xu t.
Vi$t Nam, theo Tr'n Kim Dung (1999), ngu&n nhân l c c a doanh
nghi$p ñư c hình thành trên cơ s; c a các cá nhân có vai trò khác nhau và ñư c
liên k t v*i nhau theo nh7ng m2c tiêu nh t ñ0nh. Ngu&n nhân l c khác v*i các
ngu&n l c khác c a doanh nghi$p do chính b n ch t c a con ngư4i. Nhân viên
có các năng l c, ñDc ñi%m cá nhân khác nhau, có ti(m năng phát tri%n, có kh
năng hình thành các nhóm h i, các t1 ch c công ñoàn b o v$ quy(n l i c a h ,
có th% ñánh giá và ñDt câu hCi ñ i v*i ho)t ñ ng c a các qu n tr0 gia, hành vi
c a h có th% thay ñ1i ph2 thu c vào chính b n thân h hoDc s tác ñ ng c a
môi trư4ng xung quanh.

trình ñ chuyên môn nghi$p v2, kB năng, kinh nghi$m và thái ñ , ph6m ch t c a
ngư4i lao ñ ng.

Ngu&n nhân l c c a m t doanh nghi$p không th% m)nh n u tuy%n d2ng
nh7ng ngư4i lao ñ ng có năng l c y u kém hoDc không phù h p v*i yêu c'u.
Tuy nhiên cho dù ñã có nh7ng nhân viên r t giCi nhưng s< d2ng lao ñ ng không
h p lý cũng làm cho h tr; nên th2 ñ ng, thi u sáng t)o d@n ñ n hi$u qu công
vi$c không cao, th m chí c m th y b t mãn và r4i bC doanh nghi$p. Vì v y c'n
thi t ph i qu n tr0 ngu&n nhân l c, t c là t)o ñi(u ki$n c'n thi t cho ngư4i lao
ñ ng ñ m b o v( mDt th% l c và phát huy t i ña mDt trí l c nhAm th c hi$n
nh7ng m2c tiêu c a t1 ch c.
Theo Tr'n Kim Dung (1999), qu n tr0 ngu&n nhân l c là h$ th ng các
tri t lý, chính sách và ho)t ñ ng ch c năng v( thu hút, ñào t)o – phát tri%n và
duy trì con ngư4i c a m t t1 ch c nhAm ñ)t ñư c k t qu t i ưu cho c t1 ch c
l@n nhân viên. Qu n tr0 nhân l c v:a là m t khoa h c, v:a là m t ngh$ thu t k t
h p nhu'n nhuyGn nhi(u thành t u c a các ngành khoa h c, t)o thành t1ng th%
các phương ti$n nhAm:
- S< d2ng có hi$u qu ngu&n nhân l c nhAm tăng năng su t lao ñ ng và
nâng cao tính hi$u qu c a t1 ch c.


7

- ðáp ng nhu c'u ngày càng cao c a nhân viên, t)o ñi(u ki$n cho nhân
viên ñư c phát huy t i ña năng l c cá nhân, ñư c kích thích, ñ ng viên nhi(u
nh t t)i nơi làm vi$c và trung thành, t n tâm v*i doanh nghi$p.
Tóm l)i, qu n tr0 ngu&n nhân l c là thi t k các chính sách và th c hi$n
các lĩnh v c ho)t ñ ng nhAm làm cho con ngư4i ñóng góp giá tr0 h7u hi$u nh t
cho t1 ch c, bao g&m các lĩnh v c ho)ch ñ0nh ngu&n nhân l c, phân tích thi t
k công vi$c, chiêu m và l a ch n, ñào t)o và phát tri%n, ñánh giá thành tích và

ñi%m này vì ñây là khái ni$m toàn di$n nh t. Theo ñó, phát tri%n ngu&n nhân l c
là quá trình t)o ra s bi n ñ1i v( s lư ng và ch t lư ng ngu&n nhân l c nhAm
góp ph'n hoàn thành m2c tiêu s m$nh c a doanh nghi$p và cũng là phát tri%n
b n thân ngư4i lao ñ ng trong ngu&n nhân l c ñó. Phát tri%n ngu&n nhân l c có


8

m2c tiêu là làm gia tăng ch t lư ng ngu&n nhân l c, ch y u là nâng cao năng
l c và ñ ng cơ c a ngư4i lao ñ ng ñ% h ñóng góp có hi$u qu nh t vào vi$c
phát tri%n doanh nghi$p. Tuy nhiên ñ% th c hi$n ñư c ñi(u ñó, trư*c h t doanh
nghi$p ph i ch n l a ñư c quy mô h p lý, bao g&m s lư ng và cơ c u lao ñ ng
thích h p, như là m t ñi(u ki$n t i ưu ñ% ngu&n nhân l c phát huy s c m)nh c a
mình.
1.1.2. S c n thi t ph i xây d ng chi n lư c phát tri n ngu n nhân l c

H
U
TE

C
H

Như các phân tích ; trên, ngu&n nhân l c như m t ngu&n l c ñDc bi$t c a
doanh nghi$p, là nhân t quy t ñ0nh s thành b)i c a doanh nghi$p. Trong ñi(u
ki$n xã h i ñang phát tri%n sang n(n kinh t tri th c, thì các nhân t công ngh$,
v n, nguyên v t li$u ñang gi m d'n vai trò c a nó trong khi nhân t tri th c c a
con ngư4i ngày càng chi n v0 trí quan tr ng. Ngu&n nhân l c ñ m b o m i
ngu&n sáng t)o trong t1 ch c. Doanh nghi$p c'n ñ i ngũ nhân viên có năng l c
ñ% bám sát nhu c'u th0 trư4ng, t)o ra l i th c)nh tranh trong s n xu t kinh

TE

C
H

Theo cu c ñi(u tra m*i nh t c a Navigos Group, gi7 chân ngư4i tài
ñư c nh n ñ0nh là thách th c l*n nh t ñ i v*i doanh nghi$p trong năm 2010.
M c lương và thư;ng cao, t n kém không h=n là cách hi$u qu ñ% nhân viên
tài năng không thôi vi$c. Theo các chuyên gia, trong th c thi chi n lư c nhân
s , ch8 riêng vi$c t)o l c hút và gi7 chân nh7ng nhân s c p cao c a doanh
nghi$p ñã c'n r t nhi(u ñi(u ki$n. Th nh t, doanh nghi$p ph i t)o ra thương
hi$u t t trên th0 trư4ng: ni(m t hào, hãnh di$n c a nhân l c khi ñư c làm vi$c
trong doanh nghi$p ñó. Th hai, doanh nghi$p ph i có quy trình s< d2ng minh
b)ch: d a trên năng l c th c s c a nhân s ñ% b trí và ñãi ng . Th ba, có
chi n lư c dài h)n v( nhân l c: phát tri%n ngh( nghi$p cho ngư4i lao ñ ng, có
chi n lư c ñào t)o v( kB năng, c'n ph i ch ñ ng t)o d ng nhân l c cao c p t:
chính ngu&n nhân l c c a mình. Th tư, chính sách lương b1ng h p lý và c)nh
tranh, ít nh t là ; v0 trí ch ch t. Th năm, môi trư4ng làm vi$c lành m)nh:
ngư4i lao ñ ng c m th y ñư c tôn tr ng, ñư c tham gia vào quá trình ra quy t
ñ0nh c a doanh nghi$p và có cơ h i ñ% phát tri%n.
Do ñó, phát tri%n ngu&n nhân l c ph i ñư c xem là m t chi n lư c tr ng
tâm c a doanh nghi$p. Tuy nhiên, các doanh nghi$p Vi$t Nam chưa chú tr ng
v n ñ( này mà ch8 m*i d:ng l)i ; c p ñ ñơn gi n nh t là th c hi$n công tác
ti(n lương, b o hi%m, ch ñ theo quy ñ0nh c a pháp lu t. Nhi(u doanh nghi$p
l*n Vi$t Nam ñã bC qua vi$c ho)ch ñ0nh phát tri%n ngu&n nhân l c dài h)n mà
ch8 th2 ñ ng trong công tác quy ho)ch cán b , ch8 tuy%n ngư4i khi c'n. M t s
doanh nghi$p, ñDc bi$t trong các doanh nghi$p Nhà nư*c, tuy có xây d ng
chi n lư c nhân s nhưng vi$c th c hi$n ch8 mang tính hình th c. Trên th c
t , xây d ng chi n lư c phát tri%n ngu&n nhân l c không có nghĩa s? tiêu t n
nhi(u hơn chi phí cho ngu&n nhân l c mà là b n k ho)ch t1ng th%, có tính dài

nhu c'u phát tri%n c a doanh nghi$p. Xu t phát t: m2c tiêu c a doanh nghi$p,
t: yêu c'u công vi$c, yêu câu nâng cao hi$u qu s< d2ng c a ngu&n l c, quy
trình công ngh$ mà doanh nghi$p c'n chu6n b0 cơ c u ngu&n nhân l c cho phù
h p, th% hi$n ; s lư ng, cơ c u ñ tu1i, cơ c u gi*i tính, trình ñ và s phân b
c a ngu&n nhân l c t)i các b ph n trong doanh nghi$p. S phát tri%n quá nhi(u
hay quá ít, t)o ra s dư th:a hay thi u h2t so v*i nhu c'u ñ(u là s phát tri%n b t
h p lý, gây tr; ng)i cho vi$c s< d2ng ngu&n nhân l c. Khi có quy mô và cơ c u
lao ñ ng phù h p, doanh nghi$p l)i v:a s< d2ng có hi$u qu t:ng ngư4i lao
ñ ng, v:a kích thích ñư c tính tích c c lao ñ ng c a ngư4i lao ñ ng. ði(u này
cũng có nghĩa là khi chi n lư c, m2c tiêu, ñi(u ki$n kinh doanh thay ñ1i thì cơ
c u ngu&n nhân l c ph i thay ñ1i tương ng.
1.1.3.2. Phát tri n trình ñ chuyên môn k thu t
Trình ñ chuyên môn kB thu t là ki n th c t1ng h p, ki n th c chuyên
môn, nghi$p v2 kB thu t, ki n th c ñDc thù c'n thi t ñ% ñ m ñương các ch c v2
trong qu n lý, kinh doanh và các ho)t ñ ng khác. Trình ñ chuyên môn kB thu t


11

c a ngu&n nhân l c ch8 có ñư c thông qua ñào t)o. ð% nâng cao trình ñ chuyên
môn nghi$p v2, doanh nghi$p c'n th c hi$n các k ho)ch, chương trình ñào t)o
ng9n h)n và dài h)n nhAm b&i dưHng nâng cao và c p nh t ki n th c cho m i
ñ i tư ng nhân viên và nhà qu n tr0.
1.1.3.3. Phát tri n k năng ngh nghi p

C
H

KB năng ngh( nghi$p là s thành th)o, tinh thông v( các thao tác, ñ ng
tác, nghi$p v2 trong quá trình hoàn thành m t công vi$c c2 th% nào ñó. S rèn