A. đặt vấn đề
I. lời mở đầu.
Trong giai đoạn hiện nay ngành giáo dục và đào tạo
đang nỗ lực đổi mới phơng pháp dạy học theo hớng phát huy
tính tích cực chủ động sáng tạo của học sinh trong hoạt
động học tập nhằm phù hợp với xu thế của thời đại. Vấn đề
này đã đặt ra yêu cầu cấp thiết đối với ngời giáo viên là
phải đổi mới phơng pháp dạy học: Giáo viên là ngời hớng dẫn
chỉ đạo điều khiển học sinh đi tìm kiến thức mới, vận
dụng kiến thức đã học vào thực tiễn. Chính vì vậy học sinh
phải là ngời tự giác, chủ động, tìm tòi, phát hiện các kiến
thức mới một cách linh hoạt, sáng tạo vào thực tiễn cuộc sống
thông qua sự dẫn dắt điều khiển của giáo viên trong tiết
dạy. Do vậy việc lựa chọn phơng pháp dạy học sao cho phù
hợp với thực tiễn và phát huy đợc sự yêu thích môn học đối
với học sinh là một vấn đề rất quan trọng, đó cũng là một
nghệ thuật s phạm của ngời giáo viên.
Giáo dục thể chất trong trờng phổ thông là một bộ
phận của nền giáo dục tiến bộ, là một nhu cầu tất yếu
khách quan của sự tồn tại và phát triển của xã hội nói chung
và công cuộc xây dựng xã hội chủ nghĩa nói riêng. Giáo dục
thể chất còn mang lại cho thế hệ trẻ cuộc sống vui tơi, lành
mạnh và tác động mạnh mẽ đến các mặt giáo dục khác nh
giáo dục đạo đức, trí tuệ, lao động, thẩm mĩ. Giảng dạy và
học tập môn thể dục trong nhà trờng trung học cơ sở là một
môn học quan trọng xuyên xuốt chơng trình, đóng góp vào
sự phát triển thể lực chung, phát triển các tố chất về sức
nhanh, sức mạnh, sức bền, độ linh hoạt và khéo léo. Do đó

1




Lúc này TDTT, dinh dỡng có tác dụng cực kỳ quan trọng đến
việc phát triển toàn diện cơ thể.
- Giáo viên cần tìm hiểu và học tập những phơng pháp
luyện tập tiên tiến để áp dụng trong giờ dạy.
2. Kết quả - Hiệu quả của thực trạng trên.
Qua thời gian công tác tại trờng THPT Thạch Thành III tôi
thấy các em nhận thức cha sâu sắc về việc rèn luyện thân
thể, cha phát huy hết các tố chất vận động của bản thân.
- Học sinh cha thực hiện tốt nhiệm vụ của ngời học. ý
thức tổ chức kỹ luật cha cao, cha nhận thức đợc ý nghĩa,
tầm quan trọng của môn học với sự phát triển của trí tuệ
cho bản thân, coi môn học là môn phụ, do đó luyện tập với
tinh thần cha cao, thực hiện cha tốt các yêu cầu của giáo
viên đa ra, học có tính chất đối phó.
- Các nhiệm vụ giáo dục thể chất trong nhà trờng cha
thực sự đợc quan tâm đầu t, một số nội dung gặp khó khăn
về dụng cụ, trang thiết bị dạy học.
ở lứa tuổi này cơ thể các em yêu cầu một lợng vận động
cao một yêu cầu mang tính chất sinh học: bởi vì vận động
sẽ giúp cho quá trình trao đổi chất trong đó dặc biệt là
quá trình đồng hóa diễn ra trong cơ thể nhanh hơn, mạnh
hơn, mà đó chính là cơ sở để các em phát triển.
- Về trang thiết bị dụng cụ dạy học cha đáp ứng đợc yêu
cầu của bộ môn, một số trang thiết bị cấp không đảm bảo
chất lợng và số lợng. Do đó các hoạt động thể thao và trò
chơi bị hạn chế cho nên giờ học trở nên buồn tẻ và nhàm
chán.


4


- Một số hình thức tập luyện theo chủ đề tự chọn môn
bóng chuyền .
- Biện pháp nâng cao năng lực học theo các chủ đề tự
chọn bóng chuyền của học sinh
- Tham khảo các tài liệu có liên quan đến môn Bóng
Chuyền và kinh nghiệm của đồng nghiệp .
- Kiểm tra đánh giá kết quả đạt đợc của học sinh qua
từng giai đoạn, từng chu kỳ tập luyện.
Từ đó tìm ra các nguyên nhân và biện pháp khắc phục
các yếu tố hạn chế, phát huy các mạnh mặt, tích cực để
nâng cao chất lợng giảng dạy và học tập.
II. Các biện pháp tổ chức thực hiện.
Trong chơng trình dạy học ở trờng THPT Thạch Thành III
những năm gần đây đã đa các chủ đề tự chọn vào quá
trình giảng dạy và học tập của học sinh một phần dành cho
việc bám sát, nâng cao kiến thức môn học, phần khác dành
cho việc cung cấp một số nội dung mới theo yêu cầu của ngời học. Dạy học theo các chủ đề tự chọn đã trở thành hình
thức dạy học có tính pháp quy cần đợc nghiên cứu thực
nghiệm và triển khai ở mức độ hợp lý cùng với các hình thức
dạy học khác đợc quy định trong trờng học.
Căn cứ mục tiêu môn học ở trờng THPT Thạch Thành III,
đặc điểm môn học, trang thiết bị của nhà trờng hiện nay
nên chỉ có loại chủ đề đáp ứng, hớng dẫn học sinh học tập
rèn luyện một số môn TDTT theo yêu cầu và nguyện vọng
của học sinh. Muốn thực hiện tốt các yêu cầu của đề tài là :
Nâng cao tính tích cực của học sinh thông qua nội
dung học môn thể thao tự chọn Bóng Chuyền. Cần


: 11 em = 16,2%

- Số học sinh đạt loại giỏi

:

không có

Thông qua kết quả kiểm tra ban đầu cho thấy năng
lực về Bóng Chuyền của học sinh trờng THPT Thạch Thành III
còn rất hạn chế, cha đáp ứng đợc yêu cầu môn học.

6


Dựa vào kết quả trên có thể khái quát một số nguyên
nhân dẫn đến thực trạng trên:
- Do mức độ phân hoá về môn học cha sâu.
- Do việc triển khai học tự chọn môn thể dục ở nhà trờng
cha đợc thực hiện một cách đầy đủ.
- Do lứa tuổi các em còn cha đợc tham gia vào các phong
trào TDTT ở địa phơng.
- Do điều kiện cơ sở vật chất, dụng cụ, sân tập của nhà
trờng còn nhiều hạn chế.
- Do điều kiện kinh tế còn nhiều khó khăn, ngoài việc đi
học các em còn phải giúp đỡ gia đình tăng gia sản xuất,
nên thời gian tập luyện ngoài giờ còn ít.
Từ những nguyên nhân trên để nâng cao chất lợng
môn học, đáp ứng đợc yêu cầu về rèn luyện thân thể và

hớng tới các vị trí cần thiết trên sân.
Đứng hai chân rộng bằng vai hoặc đứng chân trớc
chan sau, chân hơi kiễng, hai đầu gối hớng vào trong
khuỵu gối vừa phải hợp lý. Thân ngời gập, hai tay co tự nhiên
cẳng tay gần nh song song với đùi, mắt theo dõi bóng và
xác định điểm rơi của bóng, từ đó xác định nhiệm vụ
trong những tình huống cụ thể.
+ Di chuyển:
Là phơng pháp của đấu thủ rời từ vị trí này đến vị
trí khác. Là khâu trung gian nối giữa t thế chuẩn bị và t
thế đánh bóng. Có các động tác di chuyển nh sau:
- Di chuyển bớc thờng.
- Di chuyển bớc lớt.
- Di chuyển bớc nhảy.
- Di chuyển bớc chéo.
- Di chuyển bớc xoạc.

8


- Động tác lăn ngã, bay cá nhảy đỡ bóng.
Các bài tập này đợc thực hiện lặp lại nhiều lần vào
đầu các buổi tập. Vận dụng một cách linh hoạt, bài bản,
đúng phơng pháp khoa học.
3. Tập các kỹ thuật cơ bản về Bóng Chuyền.
a) Kỹ thuật chuyền bóng cao tay.
Là kỹ thuật chủ yếu dùng những ngón tay để chuyền
bóng đi. Có rất nhiều kỹ thuật chuyền bóng cao tay nh:
+ Chuyền bóng cao tay bằng hai tay trớc mặt.
+ Chuyền lật sau đầu.

mặt của bóng. Trong một bàn tay điểm tiếp xúc giữa các
ngón tay và bóng không giống nhau:
- Ngón cái tiếp xúc bằng bề mặt phần trong đốt 2 và 1.
- Ngón trỏ tiếp xúc nhiều nhất, gần nh hết bề mặt
phần trong của 3 đốt và phần trai tay.
- Ngón giữa tiếp xúc bằng bề mặt phần trong của hai
đốt và một phần của đốt 1.
- Ngón đeo nhẫn tiếp xúc bằng bề mặt phần trong của
đốt 3 và một phần của đốt 2.
- Ngón út tiếp xúc một phần nhỏ bề mặt trong của đốt
3.
Khi chuyền bóng chân đạp đất, duỗi các khớp để tạo
lực đồng thời trọng tâm cơ thể cũng nâng lên, gập cổ tay
nhanh, các ngón tay bật đẩy tích cực vào bóng, trọng tâm
cơ thể dồn vào chân trớc.
Ví dụ: Tập chuyền bóng cao tay bằng hai tay trớc
mặt.

10


Giáo viên đa ra những câu hỏi về giai đoạn chuẩn bị,
giai đoạn chuyền bóng (vị trí các ngón tay tiếp xúc bóng, t
thế thân ngời, trọng tâm cơ thể), giai đoạn kết thúc.
Học sinh ghi vào vở học tập những kiến thức đã tiếp
thu đợc, sau đó giáo viên đa ra những bài tập thực hành
cho cá nhân, bài tập cho nhóm và bài tập cho cả lớp.
b) Kỹ thuật đệm bóng.
Là kỹ thuật cơ bản của bóng chuyền. Trong thi đấu
đệm bóng chủ yếu để phòng thủ. Đệm bóng có các kỹ

thế chuẩn bị để tiếp tục thực hiện động tác tiếp theo.
Ví dụ: Tập đệm bóng bằng hai tay.
Sau khi giáo viên hớng dẫn cho học sinh đọc và nghiên
cứu về kỹ thuật đệm bóng bằng hai tay. Học sinh ghi vào vở
học tập những kiến thức đã tiếp thu đợc. Sau đó giáo viên
đa ra các bài tập cho học sinh tập luyện:
- Tập mô phỏng t thế đệm bóng.
- Tại chỗ thực hiện kỹ thuật đệm bóng( không có bóng)
- Di chuyển sang trái, sang phải đệm bóng( không có
bóng)
- Di chuyển tiến, lùi đệm bóng( không có bóng)
- Một bạn tung bạn kia đệm trả lại
- Hai bạn cùng di chuyển đệm bóng cho nhau
- Một bạn gõ bóng nhẹ bạn kia đệm trả lại, sau đó đỏi
vị trí cho nhau.
- Tập trong sân bóng chuyền, bạn ở vị trí số 3 tung
bóng đến các vị trí số 1, số 5, số 6. Bóng đến vị trí nào
thì ngời đó đệm bóng trả lại vị trí số 3 (hình vẽ).
3

12


6
5

1

Sau khi học sinh tập những bài tập trên, giáo viên hớng
dẫn cho học sinh tập luyện thêm ở nhà để hoàn thành tốt

Ví dụ: Tập kỹ thuật phát bóng cao tay chính diện.
Giáo viên hớng dẫn học sinh đọc và tìm hiểu kỹ thuật
phát bóng cao tay chính diện. Học sinh ghi vào vở học tập
những kiến thức đã tiếp thu đợc. Sau đó giáo viên hớng dẫn
học sinh tập kỹ thuật phát bóng thấp tay chính diện theo
các bài tập sau:
- Tập t thế chuẩn bị và cách tung bóng.
- Tập phát bóng vào tờng.
- Tập phát bóng qua lới.
- Phát bóng qua lới vào các vị trí khác nhau.
Ngoài việc hớng dẫn học sinh tập luyện trên lớp, giáo
viên cần hớng dẫn và giao bài tập cho học sinh về nhà tự
học, tự tập luyện thêm đến đầu buổi tập sau kiểm tra và
đánh giá kết quả.
4. Tập nâng cao.
Khi học sinh đã tiếp thu đợc các động tác kỹ thuật bắt
đầu vận dụng đa vào các bài tập cụ thể, các bài tập lặp lại
với cờng độ tăng dần đều dựa trên khả năng ứng dụng của
học sinh từ các bài tập bổ trợ, t thế cơ bản. Sau đó về nhà
ghi lại vào vở học tập.
+ Tập chuyền bóng cao tay bằng hai tay trớc
mặt.
- Tại chỗ tập t thế hình tay, cần chú ý vị trí và tầm
chuyền.

14


- Đứng ở t thế chuyền thực hiện đẩy bóng đi, chú ý
hình tay khi tiếp xúc bóng và độ hoãn xung.

động tác.
- Tập các động tác bật nhảy, lăn ngã trong thi đấu.
Khi đã hoàn thành tốt các bài tập, giáo viên có thể yêu
cầu học sinh thực hiện ở mức cao hơn hoặc tập với những
bài tập mới khó hơn. Đồng thời hớng dẫn học sinh làm quen
với chiến thuật trong thi đấu bóng chuyền, để học sinh thể
hiện đợc kỹ thuật bóng chuyền đã học. Qua mỗi lần thi đấu
giáo viên phải nêu lên những yêu cầu cần phải đạt đợc để
học sinh có ý thức thực hiện kỹ thuật và chiến thuật. Để học
sinh nắm bắt và thực hiện tốt chiến thuật bóng chuyền, trớc hết giáo viên phải giảng dạy phân đoạn, sau đó mới phối
hợp. Bắt đầu bằng chiến thuật cá nhân, khi học sinh đã
nắm đợc chiến thuật cá nhân sau đó chuyển sang phối hợp
nhóm và toàn đội.
+ Tập chiến thuật phát bóng .
- Phát vào đấu thủ đỡ bớc 1 kém.
- Phát vào vị trí ngời chuyền 2.
- Phát vào khu vực trống trên sân, khe hở giữa hai ngời.
- Phát vào vị trí đan chuyền 2.
Ngoài việc tập luyện những kỹ thuật cơ bản về bóng
chuyền và chiến thuật trong thi đấu, giáo viên cần cung cấp
cho học sinh một số kiến thức về luật bóng chuyền.
- Luật về sân bãi, dụng cụ.
- Luật về thể thức thi đấu bóng chuyền.
- Luật về lỗi sai vị trí.
- Luật thay ngời.

16


- Luật về hành vi đạo đức của cầu thủ thi đấu trên


*Lần kiểm tra thứ hai:
Nội dung kiểm tra phát bóng thấp tay chính diện.
- Loại giỏi :

15 em = 22%

- Loại khá :

35 em = 51,5%

- Loại đạt :
- Loại cha đạt :

18 em = 26,5%
Không có.

17


Nh vậy qua hai lần kiểm tra trên cùng một đối tợng kết
quả tăng lên rõ rệt, không còn học sinh cha đạt yêu cầu, số
học sinh khá giỏi tăng cao. Ngoài ra còn phát hiện đợc một
số em học sinh có năng khiếu về TDTT để tiếp tục bồi dỡng
làm nền tảng cho phong trào TDTT ở địa phơng và có thể
tiếp tục bồi dỡng để dự thi vào các trờng năng khiếu. Đặc
biệt đã thúc đẩy đợc phong trào tự rèn luyện thân thể học
sinh trong nhà trờng cũng nh phong trào TDTT ở địa phơng.
II. bài học kinh nghiệm.
- Vận dụng các chủ đề môn thể thao tự chọn vào quá

đặc biệt là sự phát triển về khoa học TDTT. Ngoài công
việc giảng dạy, giáo viên phải không ngừng học hỏi nâng
cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ. Nhng vấn đề khó
khăn nhất hiện nay là tài liệu tự học tự bồi dỡng. Đồng thời
cần phải thờng xuyên tổ chức các hội nghị trao đổi, học
hỏi kinh nghiệm của đồng nghiệp, hội nghị khoa học, tập
huấn để giáo viên đợc nâng cao trình độ chuyên môn
nghiệp vụ.
Trên đây là những đúc kết kinh nghiệm của bản
thân trong quá trình giảng dạy. Rất mong đợc sự đóng góp
ý kiến của đồng nghiệp để giúp đỡ tôi ngày càng hoàn
thiện hơn.
Xin chân thành cảm ơn!
Thạch Thành , ngày
27/04/2011
Ngời viết

19


TrÞnh
Anh TuÊn

20