TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM HÀ NỘI 2
KHOA: NGỮ VĂN
**************

HOÀNG THỊ QUỲNH PHƢƠNG

TÌM HIỂU GIÁ TRỊ NỘI DUNG
VÀ NGHỆ THUẬT TÁC PHẨM
NAM TRIỀU CÔNG NGHIỆP DIỄN CHÍ

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC
Chuyên ngành: Văn học Việt Nam

HÀ NỘI – 2017


TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM HÀ NỘI 2
KHOA: NGỮ VĂN
**************

HOÀNG THỊ QUỲNH PHƢƠNG

TÌM HIỂU GIÁ TRỊ NỘI DUNG
VÀ NGHỆ THUẬT TÁC PHẨM
NAM TRIỀU CÔNG NGHIỆP DIỄN CHÍ
KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC
Chuyên ngành: Văn học Việt Nam
Ngƣời hƣớng dẫn khoa học

TS. NGUYỄN THỊ VIỆT HẰNG



MỤC LỤC
MỞ ĐẦU .......................................................................................................... 1
1. Lí do chọn đề tài ............................................................................................ 1
2. Lịch sử nghiên cứu ........................................................................................ 2
3. Mục đích nghiên cứu ..................................................................................... 5
4. Nhiệm vụ nghiên cứu .................................................................................... 5
5. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu .................................................................... 5
6. Phương pháp nghiên cứu............................................................................... 5
7. Đóng góp khoa học của khóa luận ................................................................ 6
8. Kết cấu của khóa luận ................................................................................... 6
NỘI DUNG....................................................................................................... 7
Chƣơng 1. NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG ........................................................ 7
1.1. Thể loại tiểu thuyết chương hồi trong văn học trung đại Việt Nam .......... 7
1.1.1. Khái niệm ............................................................................................. 7
1.1.2. Quá trình hình thành và phát triển ....................................................... 8
1.2. Tác giả và tác phẩm Nam triều công nghiệp diễn chí .............................. 10
1.2.1. Tác giả ................................................................................................ 10
1.2.2. Tác phẩm Nam triều công nghiệp diễn chí ..................................... 11
Chƣơng 2. NAM TRIỀU CÔNG NGHIỆP DIỄN CHÍ TÁI HIỆN BỨC
TRANH TOÀN CẢNH LỊCH SỬ THẾ KỈ XVI – THẾ KỈ XVII ........... 16
2.1. Sự hình thành ba vùng thế lực Mạc – Trịnh – Nguyễn ............................ 16
2.2. Cuộc nội chiến Trịnh – Nguyễn phân tranh ............................................. 19
2.3. Cuộc chiến giành quyền lực trong nội bộ các tập đoàn phong kiến ........ 26
2.4. Đời sống nhân dân trong thời kì loạn lạc ................................................. 30


Chƣơng 3. MỘT SỐ PHƢƠNG DIỆN NGHỆ THUẬT CỦA TIỂU
THUYẾT NAM TRIỀU CÔNG NGHIỆP DIỄN CHÍ .............................. 33
3.1. Kết cấu...................................................................................................... 33

loại tiểu thuyết chương hồi ở Việt Nam, giá trị nội dung và nghệ thuật của nó
đã được giới nghiên cứu đánh giá khá cao, song lại chưa được quan tâm tìm
hiểu một cách thỏa đáng. Cho đến nay, vẫn chưa xuất hiện một công trình nào
khái quát giá trị nội dung và nghệ thuật của tác phẩm. Hơn nữa, nội dung tác

1


phẩm phản ánh lịch sử gần một trăm ba mươi năm của nước ta, trong đó nổi
lên là cuộc nội chiến Trịnh – Nguyễn phân tranh. Chính vì vậy, nghiên cứu
tác phẩm này đồng nghĩa với việc mở ra một hướng tiếp cận lịch sử mới cho
độc giả, tiếp cận từ góc độ văn chương.
Cuối cùng, đã là sinh viên đại học khoa Ngữ Văn, việc nắm bắt một
cách sâu rộng văn học trung đại và đặc biệt về thể loại tiểu thuyết chương hồi
là một việc vô cùng có ích, không chỉ mở mang kiến thức mà còn giúp đỡ cho
công việc sau này.
Từ những lí do trên, tác giả đã quyết định lựa chọn đề tài “Tìm hiểu giá
trị nội dung và nghệ thuật tác phẩm Nam triều công nghiệp diễn chí”.
2. Lịch sử nghiên cứu
Nam triều công nghiệp diễn chí của Nguyễn Khoa Chiêm là tác phẩm
đầu tiên, mở màn cho sự ra đời của tiểu thuyết chương hồi ở Việt Nam. Thể
loại này trong văn học trung đại Việt Nam có số lượng hạn chế, gồm một số
tác phẩm chính: Hoan châu kí, Nam triều công nghiệp diễn chí, Thiên Nam
liệt truyện, Hoàng Lê nhất thống chí, Hoàng Việt long hưng chí, Việt Nam
tiểu lục ...
Như đã nói ở trên, khác với Hoàng Lê nhất thống chí, tác phẩm này
chưa được đưa vào nghiên cứu một cách đầy đủ và chi tiết, nó còn là một đề
tài mới mẻ và hấp dẫn với nhiều độc giả.
Theo “Lời giới thiệu” sách Nam triều công nghiệp diễn chí của Ngô
Đức Thọ - Nguyễn Thúy Nga dịch, chú và giới thiệu thì người nói đến tác

Nhưng diễn nghĩa ảnh hưởng đến tác phẩm của ông tới mức độ nào? Giải đáp
được vấn đề đó sẽ cho phép ta thấy rõ những nét đặc sắc và sự sáng tạo của
Nguyễn Khoa Chiêm. Muốn vậy ta cần làm phép so sánh” [15, 60]. Qua sự so
sánh đó, tác giả đã chỉ rõ đặc điểm nổi bật của tiểu thuyết chương hồi Việt
Nam, đồng thời đã đưa ra ý kiến khái quát những khía cạnh về nội dung và

3


nghệ thuật một số tiểu thuyết chương hồi nổi bật của Việt Nam trong đó có
Nam triều công nghiệp diễn chí.
Từ những năm 2000 trở lại đây, đã có những luận văn thạc sĩ nghiên
cứu về một số khía cạnh của Nam triều công nghiệp diễn chí như:
Năm 2004, công trình nghiên cứu Nghệ thuật tiểu thuyết chương hồi
Việt Nam trung đại qua Hoan châu ký, Nam triều công nghiệp diễn chí,
Hoàng Lê nhất thống chí và Hoàng Việt long hưng chí của Trương Vũ Bình,
Trường Đại học Sư phạm Huế đã chỉ ra những đặc sắc nghệ thuật của tiểu
thuyết chương hồi Việt Nam và đưa đến cho độc giả một cái nhìn khái quát về
thể loại văn học này.
Đến năm 2008, công trình nghiên cứu Nghệ thuật xây dựng nhân vật
trong tiểu thuyết Nam triều công nghiệp diễn chí của Nguyễn Khoa Chiêm do
tác giả Vy Thị Bích Thủy, Đại học Vinh thực hiện đã thực sự đi vào tìm hiểu
một cách chi tiết nghệ thuật xây dựng nhân vật trong tác phẩm. Tác giả công
trình này đã nhận định: “Thủ pháp xây dựng nhân vật chính là sự cụ thể hóa
của nghệ thuật xây dựng nhân vật, nó là cách mà tác giả làm cho nhân vật
hiện lên trong tác phẩm. Ở đây, người viết không đi theo từng thủ pháp xây
dựng nhân vật mà xét theo từng phương diện khắc họa nhân vật để tìm ra
những thủ pháp cơ bản mà tác giả đã sử dụng trong nghệ thuật xây dựng nhân
vật, từ đó nhận diện những nét riêng, độc đáo của tác phẩm Nam triều công
nghiệp diễn chí so với thể loại tiểu thuyết cổ điển” [theo 19].

nghiệp diễn chí, được Ngô Đức Thọ và Nguyễn Thúy Nga giới thiệu, dịch,
chú và giới thiệu (1994), Nxb Hội Nhà Văn, Hà Nội.
Phạm vi nghiên cứu của khóa luận là giá trị nội dung và nghệ thuật của
tác phẩm Nam triều công nghiệp diễn chí của Nguyễn Khoa Chiêm.
6. Phƣơng pháp nghiên cứu
Trong khóa luận này có sử dụng các phương pháp nghiên cứu như:

5


+ Phương pháp nghiên cứu liên ngành: văn hóa, lịch sử, văn học.
+ Phương pháp nghiên cứu văn hóa sử.
+ Phương pháp nghiên cứu thống kê, phân loại.
+ Các thao tác lập luận, chứng minh, phân tích tổng hợp.
7. Đóng góp khoa học của khóa luận
Đưa ra một công trình nghiên cứu bài bản và logic về giá trị nội dung
và nghệ thuật trong tiểu thuyết Nam triều công nghiệp diễn chí.
8. Kết cấu của khóa luận
Kết cấu của khóa luận bao gồm ba phần: Mở đầu, Nội dung và Kết
luận. Trong phần Nội dung khóa luận được chia thành ba chương:
Chương 1: Những vấn đề chung
Chương 2: Nam triều công nghiệp diễn chí tái hiện bức tranh toàn cảnh
lịch sử thế kỉ XVI – thế kỉ XVII
Chương 3: Một số phương diện nghệ thuật của tiểu thuyết Nam triều
công nghiệp diễn chí

6


NỘI DUNG

1.1.2. Quá trình hình thành và phát triển
Thế kỉ XVI – XVII, xã hội phong kiến Việt Nam xảy ra nhiều biến
động to lớn. Chính trong giai đoạn này, trên đất nước ta đã hình thành cục
diện tam phân Mạc – Trịnh – Nguyễn khiến non sông chìm trong cảnh hỗn
loạn của những trận binh đao. Chiến tranh Lê – Mạc chưa kết thúc thì nội
chiến Trịnh – Nguyễn lại nổ ra. Nguyễn Đăng Na nhận xét: “Trong vòng 150
năm, kể từ 1527 đến 1677, đất nước lâm vào cảnh nồi da xáo thịt, huynh đệ
tương tàn. Suốt một thế kỉ rưỡi này biết bao xương rơi máu chảy và kết quả
thu được những gì? Bên thua (nhà Mạc) thì bị tiêu diệt; bên thắng (Lê,
Nguyễn) cũng phải đổi bằng chết chóc đau thương và cay đắng hơn, đất nước
chịu cảnh cắt chia, nhân dân lầm than đau khổ. Cái giá mà dân tộc phải trả
cho một thế kỉ rưỡi kia quá đắt; của hao người tổn, kinh tế kiệt quệ, đất nước
đổ nát” [15, 42]. Từ bối cảnh lịch sử - xã hội đầy đau thương đó dẫn tới một
yêu cầu bức thiết, lịch sử cần được ghi chép lại. Điều này đã thôi thúc khiến
những người cầm bút phải trăn trở tìm kiếm một loại hình văn học phù hợp
với yêu cầu đặt ra. Và loại hình văn học phù hợp nhất đáp ứng được nhu cầu
đó là tiểu thuyết chương hồi.
Tiểu thuyết chương hồi Việt Nam thời trung đại là thành tựu được tiếp
thu từ văn học Trung Hoa. Các tác giả nước ta tiếp nhận thành tựu này khi nó
đã phát triển hoàn thiện trên cả hai phương diện nội dung và hình thức nghệ
thuật, để cho ra đời những tác phẩm có giá trị.
Ở Trung Hoa, tiểu thuyết chương hồi xuất hiện khá sớm, từ thời Minh –
Thanh và phát triển rực rỡ qua nhiều thời kì với nhiều bộ tiểu thuyết kinh điển
như Tam quốc diễn nghĩa, Hồng lâu mộng, Tây du kí.... Cùng với lịch sử, tiểu
thuyết chương hồi Trung Hoa phát triển ngày một lớn mạnh và vươn ra ngoài

8


phạm vi quốc gia, ảnh hưởng đến nhiều nước, đặc biệt là một số nước láng

còn hết sức nặng nề.” [15, 56]. Cũng bởi tâm lí này, nhiều tác phẩm khi mới
ra đời, rõ ràng mang đặc điểm của tiểu thuyết nhưng bản thân tác giả lại
không thừa nhận đó là tiểu thuyết mà luôn biến tấu để gán thêm cho nó cái
mác của thể sử. Nhiều dịch giả sau khi dịch, vì không muốn tác phẩm bị liệt
vào hàng tiểu thuyết nên đã tự ý thay đổi tên mặc dù không có đóng góp gì về
nội dung. Chính những việc làm này đã vô tình kìm hãm sự phát triển của thể
loại tiểu thuyết chương hồi ở Việt Nam. Tuy gặt hái được nhiều thành công
trên phương diện nội dung và nghệ thuật nhưng số lượng tác phẩm lại tương
đối hạn chế.
1.2. Tác giả và tác phẩm Nam triều công nghiệp diễn chí
1.2.1. Tác giả
Bảng Trung hầu Nguyễn Khoa Chiêm sinh năm 1659 mất năm 1736.
Theo Đại Nam liệt truyện tiền biên, tiên tổ của Nguyễn Khoa Chiêm
gốc ở xứ Hải Dương. Ông nội của Nguyễn Khoa Chiêm là Nguyễn Đình
Thân, là thuộc hạ của Đoan Quốc công Nguyễn Hoàng. Khi Nguyễn Hoàng
vào trấn thủ Thuận Hóa thì Đình Thân đi theo chủ tướng rồi nhập tịch ở
huyện Hương Trà, phủ Triệu Phong, xứ Thuận Hóa (nay là huyện Hương Trà,
tỉnh Thừa Thiên – Huế), đổi làm họ Nguyễn Khoa – khởi tổ của một dòng
vọng tộc ở cố đô Huế [5, 5].
Nguyễn Khoa Chiêm, tự là Bảng Trung, là nhà văn – nhà hoạt động
chính trị danh tiếng thời chúa Nguyễn Minh Vương ở Đàng Trong. Thuở trẻ,
Nguyễn Khoa Chiêm theo Nho học rồi được bổ chức Thủ hạp, từng ra Quảng
Bình đốc suất quân sĩ đắp Chính lũy. Năm Canh Dần (1710), ông được thăng
chức Cai hạp ở Chính doanh, kiêm chức Tri bạ. Năm Ất Mùi (1715), ông
được thăng đến chức Câu kê kiêm Tri bạ, được dự bàn việc triều chính. Năm
Mậu Tuất (1718), ông được thăng làm Cai bạ Phó đoán sự. Năm Giáp Thìn
(1724), ông thăng đến chức Tham chính, Chánh đoán sự sau đó về Trí sĩ rồi

10



Qua khảo sát văn bản và những tư liệu liên quan có thể nhất trí về tên
gọi của tác phẩm này, hoặc gọi theo tên bản đầu là Nam triều công nghiệp
diễn chí, hoặc gọi theo tên văn bản hiện còn là Việt Nam khai quốc chí truyện.
Các truyền bản của Việt Nam khai quốc chí truyện hiện còn đều có
những đoạn bị thiếu tương ứng với những chỗ phân chia chương hồi. Chưa rõ
đó là nguyên trạng của tác phẩm hay là vấn đề của các truyền bản chép tay.
Chúng tôi có nghĩ rằng ở những thập niêm đầu thế kỉ này người ta thường coi
trọng loại sách lịch sử, còn tiểu thuyết Hán văn Việt Nam chưa được chú ý
mấy, có thể vì thế mà ranh giới phân chia chương hồi trong đã bị lược bỏ đi
trong quá trình sao chép các truyền bản Việt Nam khai quốc chí truyện.
1.2.2.3. Tóm tắt tác phẩm
Tác phẩm bắt đầu từ sự kiện Nguyễn Hoàng dẫn hơn một nghìn quân
thủy vượt biển vào trấn thủ Thuân Hóa năm 1558. Nói là trấn thủ nhưng thực
chất ông đã cùng các tướng sĩ đấu tranh giành lấy phần đất phía nam Đèo
Ngang từ tay nhà Mạc. Sau khi giành được quyền trấn thủ Thuận Hóa,
Nguyễn Hoàng vẫn giữ thái độ phiên thần với vua Lê – chúa Trịnh ở Đàng
Ngoài nhưng cũng đồng thời xây dựng lực lượng ở Đàng Trong phía Nam của
Đèo Ngang.
Khi anh rể là chúa Trịnh Kiểm mất năm 1570, Nguyễn Hoàng vẫn giữ
trọn đạo và nể tình nghĩa mà sai người mang lễ vật ra phúng tang. Nhưng đầu
năm 1593, khi quân Lê – Trịnh đuổi được nhà Mạc, thu phục Kinh đô,
Nguyễn Hoàng phải về kinh chúc mừng vua Lê, rồi bị vua Lê giữ lại Thăng
Long giữ chức Hữu thừa tướng, ngôi vị chỉ xếp sau Trịnh Tùng – con trai
Trịnh Kiểm. Lúc đầu tình cảm giữa Nguyễn Hoàng và Trịnh Tùng rất tốt vì
hai người vốn là cậu cháu. Tuy nhiên, dần dần tình cảm này không còn được
nguyên vẹn như trước vì càng ngày Trịnh Tùng càng nhận thấy Nguyễn
Hoàng bộc lộ tài năng là con người mưu trí nên lấy làm lo ngại. Phải mất sáu

12



Trận chiến thứ hai nổ ra từ năm 1630, trong thời gian này Đào Duy Từ
được chúa Nguyễn Phúc Nguyên vô cùng trọng dụng. Sau khi đắp lũy Trường
Dục ở bờ Nam sông Nhật Lệ, quân Nguyễn tiến ra đánh quân Trịnh, chiếm
phần phía Nam châu Bố Chánh, tức phần đất phía Bắc sông Nhật Lệ đến phía
Nam sông Gianh.
Trận chiến lần thứ ba năm 1634, quân Trịnh lại đem quân tiến sát bờ
Nhật Lệ nhưng do chần chừ chờ nội ứng nên bị quân Nam đánh bại, phải rút
chạy về Bắc.
Lần thứ tư năm 1643 và lần thứ năm năm 1648 ,quân Trịnh lại tiếp tục
đem quân đánh Đàng Trong nhằm thu phục vùng Nam Bố Chánh nhưng kết
quả đều thất bại.
Trận chiến lần thứ sáu (1655), lần này quân Nguyễn đem quân ra Bắc
đánh quân Trịnh. Trận chiến kéo dài trong gần 5 năm. Tuy có dành được
nhiều thắng lợi nhưng do thời gian kéo dài, lương thực và đạn dược vận
chuyển khó khăn nên kết quả bại trận và phải rút về phía Nam sông Gianh.
Năm 1662, chưa đầy một năm sau, Trịnh Tạc sai con trai là Trịnh Căn đưa
đại quân vào đánh nhà Nguyễn. Nhà Nguyễn dùng kế nhất quyết cố thủ để chờ
quân Trịnh mệt mỏi và mất cảnh giác, rồi dồn quân đánh lúc quân Trịnh không
đề phòng khiến quân Trịnh thất bại thảm hại, phải rút chạy về Bắc.
Vẫn chưa dừng lại ở đó, mười năm sau, Trịnh – Nguyễn lại dung hết
sức mạnh trong trận chiến cuối cùng, trận chiến lần thứ tám. Đây là trận chiến
lớn nhất trong thời kì nội chiến, hai bên đã vận dụng toàn bộ sức lực, sử dụng
hết mọi phương pháp, phương tiện cho trận đánh. Chiến dịch diễn ra trong
suốt 55 ngày đêm, tổn hao không biết bao nhiêu binh lực cùng của cải. Sau
cùng, quân Trịnh lại phải rút quân về Bắc, chiến trường Trịnh – Nguyễn từ đó
im ắng. Sau nhiều năm tranh chấp, hai phe dần đi vào thế đình chiến.

14

TÁI HIỆN BỨC TRANH TOÀN CẢNH LỊCH SỬ
THẾ KỈ XVI – THẾ KỈ XVII
2.1. Sự hình thành ba vùng thế lực Mạc – Trịnh – Nguyễn
Nam triều công nghiệp diễn chí là tác phẩm Nguyễn Khoa Chiêm viết
về những sự kiện lịch sử cách thời ông khoảng một thế kỉ, bắt đầu từ việc
Nguyễn Hoàng vào Thuận Hóa lần thứ nhất năm 1558. Với cách ghi lại thời
gian theo lối biên niên, khung cảnh lịch sử được tác giả ghi lại chính là những
sự kiện hình thành nên thế cục ba triều đại nắm quyền Mạc – Trịnh – Nguyễn.
Tên tác phẩm được đặt là Nam triều công nghiệp diễn chí chứng tỏ
rằng thiên kiến chính trị của Nguyễn Khoa Chiêm đặt ở triều Nguyễn, tất yếu
sẽ đưa đến cảm nhận cho độc giả rằng ông ít nhiều sẽ bị chi phối khi triển
khai câu chuyện kể của mình, song điều đó lại hoàn toàn không xảy ra. Tác
giả đã rất khách quan khi cho người đọc thấy một khung cảnh chính trị với
cục diện phân tranh khá hấp dẫn.
Với nhà Mạc, kẻ tiếm quyền của nhà Lê mà bản thân ông gọi hành
động đó là “cướp”, dung lượng tác phẩm dành cho dòng họ này không nhiều.
Trong con mắt của Nguyễn Khoa Chiêm, Mạc Đăng Dung vốn là triều thần
của nhà Lê nhưng lại không giữ trọn đạo vua - tôi, quân - thần. Nhân lúc nhà
Lê suy yếu, Đăng Dung phận làm tôi, không ra sức phò vua giúp nước mà lại
tranh quyền, đoạt vị, giết hại vua Lê Chiêu Tông rồi đứng ra xưng vương, gây
dựng nên nhà Mạc. Chỉ thông qua vài câu văn ngắn gọn, tác giả đã tái hiện lại
một cách chính xác quá trình hình thành nên nhà Mạc với nhân vật khai triều
là Mạc Đăng Dung: “Triều Lê truyền ngôi qua các đời Thái Tông, Nhân

16


Tông, Thánh Tông cho đến Chiêu Tông hoàng đế. Nhưng vì Chiêu Tông nhu
nhược, rốt cuộc bị cường thần Mạc Đăng Dung cướp ngôi. Chiêu Tông phải
chạy ra ngoài, trở về đất gốc Thanh Hóa, lấy làm hổ thẹn vì nỗi sinh linh phải

cảm nhận như chính ông đang đứng trong thế cuộc đó mà thuật lại toàn bộ sự
việc. Không chỉ có lối kể cuốn hút, tác giả còn xây dựng lên hình ảnh nhà
Trịnh đầy quyền lực với những nhân vật tiêu biểu như Trịnh Kiểm, Trịnh
Tùng. Cả hai đều là những nhân vật có tài trí nhưng cũng mang đầy khuyết
điểm. Trịnh Kiểm vì quyền lực hết lần này đến lần khác bày mưu giết hại em
vợ là Nguyễn Hoàng. “Kiểm bèn tâu với vua cho Hoàng vào trấn thủ Thuận
Hóa. Trước đó đất Thuận Hóa do quân tướng nhà Mạc đóng giữ. Mưu của
Kiểm sai Hoàng vào trấn thủ ở đó là có ý muốn mượn tay họ Mạc để giết
Hoàng” [5, 26] … Trịnh Tùng cũng là nhân vật tài trí hơn người nhưng chính
bởi cậy tài mà Trường quốc công Trịnh Tùng “thu gồm hào kiệt, chiêu tập
những kẻ ngoan ngạnh quật cường, uy hiếp công khanh, ngầm có ý lấn vượt”
[5, 42] …
Về phần nhà Nguyễn, đây là dòng họ được tác giả đặc biệt dành nhiều
cảm tình và dung lượng nhất trong tác phẩm. Hình thành ở phía nam Đèo
Ngang từ năm 1558, người đầu tiên có công gây dựng lên nhà Nguyễn là
Nguyễn Hoàng. Tác giả thông qua tác phẩm đã tái hiện lại một vương triều
nhà Nguyễn từ khi hình thành một cách vô cùng tỉ mỉ và chi tiết. Nhân vật có
công gây dựng lên triều đại này được tác giả đặc biệt ưu ái, miêu tả cặn kẽ.
Nguyễn Hoàng là con trai của Nguyễn Kim. Lúc cha mất ông còn nhỏ nên
chưa thể nắm giữ binh quyền. Nguyễn Hoàng “bẩm tính thông minh mẫn tiệp,
trí tuệ hơn người” [5, 25] lớn lên theo anh rể là Trịnh Kiểm đi khắp nơi chinh
chiến, lập nhiều công trạng, nhiều lần được vua gia phong. Lo sợ quyền lực bị
lung lay, Trịnh Kiểm hết lần này đến lần khác bầy mưu, tính kế muốn trừ diệt
Nguyễn Hoàng. Cục diện bất lợi, Nguyễn Hoàng cùng chị là Nguyễn Thị bàn
nhau lừa xin Trịnh Kiểm đồng ý cho vào trấn thủ vùng Thuận Hóa. Đa nghi

18


nhưng Trịnh Kiểm đã có những suy tính riêng, muốn mượn tay nhà Mạc ở