TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2
KHOA SINH - KTNN

======

NGUYỄN THỊ THU HÀ

ỨNG DỤNG CNTT XÂY DỰNG VÀ QUẢN LÝ
THƯ VIỆN TƯ LIỆU HÌNH ẢNH ONLINE PHỤC VỤ
VIỆC HỌC MÔN SINH LÝ HỌC TRẺ EM
KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC
Chuyên ngành: Sinh lý học người và động vật
Người hướng dẫn khoa học

ThS. NGÔ THỊ HẢI YẾN

HÀ NỘI, 2017


LỜI CẢM ƠN
Trong quá trình thực hiện đề tài và hoàn thành khóa luận tốt nghiệp, tôi
luôn nhận được sự quan tâm, giúp đỡ của các Thầy, Cô

giáo khoa Sinh –

KTNN trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2 cùng các tập thể, cá nhân và gia
đình.
Tôi xin được trân trọng cảm ơn: ThS. Ngô Thị Hải Yến, giảng viên
trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2 người đã trực tiếp hướng dẫn và tận tình
chỉ bảo, tạo mọi điều kiện giúp đỡ để tôi hoàn thành công trình nghiên cứu
này.


Đọc là

Cụm từ viết tắt

1

KTNN

Kĩ thuật nông nghiệp

2

CNTT

Công nghệ thông tin

3

ĐH

Đại học

4

SV

Sinh viên

5

MỤC LỤC
MỞ ĐẦU ........................................................................................................... 1
1. Lí do chọn đề tài ............................................................................................ 1
2. Mục đích nghiên cứu ..................................................................................... 3
3. Ý nghĩa khoa học và ý nghĩa thực tiễn.......................................................... 3
Chương 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI ...................... 4
1.1. Cơ sở lí luận và thực tiễn của đề tài ........................................................... 4
1.1.1. Cơ sở lí luận ........................................................................................... 4
1.1.2. Cơ sở thực tiễn ........................................................................................ 6
1.2. Tổng quan tình hình nghiên cứu trong và ngoài nước ............................... 7
1.2.1. Ngoài nước .............................................................................................. 7
1.2.2. Trong nước .............................................................................................. 9
Chương 2. ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP ....................... 11
NGHIÊN CỨU ................................................................................................ 11
2.1. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu............................................................ 11
2.2. Nội dung nghiên cứu ................................................................................ 11
2.3. Phương pháp nghiên cứu.......................................................................... 11
Chương 3. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN ............................ 13
3.1. Cấu trúc nội dung môn Sinh lý học trẻ em ở bậc Đại học và những tư liệu
hình ảnh cần thiết phục vụ học môn Sinh lý học trẻ em ................................. 13
3.1.1. Cấu trúc nội dung môn Sinh lý học trẻ em ở bậc Đại học .................... 13
3.1.2. Xác định những tư liệu hình ảnh cần thiết [10],[11],[12] .................... 23


3.2. Xây dựng, biên tập và quản lí website thư viện tư liệu hình ảnh từ dịch
vụ google sites phục vụ học tập môn Sinh lý học trẻ em ở bậc Đại học [9],
[1’] ................................................................................................................... 35
3.2.1. Đăng kí website ..................................................................................... 35
3.2.2. Thiết kế web .......................................................................................... 36
3.3. Kết quả điều tra ........................................................................................ 43

cứu, phát triển tư duy sáng tạo, rèn luyện kỹ năng thực hành, tạo điều kiện
cho sinh viên tham gia nghiên cứu, thực nghiệm và ứng dụng.
Những thành tựu mới của khoa học và công nghệ nửa cuối thế kỉ XX và
đầu thế kỉ XXI đang làm thay đổi hình thức và nội dung các hoạt động kinh
tế, văn hoá và xã hội của loài người. Đối với giáo dục và đào tạo, CNTT có
tác động mạnh mẽ, làm thay đổi phương pháp dạy học. Ứng dụng tin học với
mục đích đổi mới phương pháp dạy học đã giúp người học tiếp thu kiến thức
một cách chủ động, tạo được hứng thú học tập. Đổi mới phương pháp dạy học
bằng cách sử dụng CNTT đang là xu thế của thời đại và được Unesco chính
thức đưa ra thành chương trình đổi mới giáo dục đào tạo và dự đoán rằng nền
giáo dục ở các nước đang phát triển trong tương lai gần sẽ có những thay đổi
căn bản do ảnh hưởng của CNTT.
Nghị quyết số 14/2005/NQ – CP [1], năm 2005 của Chính phủ đã xác
định mục tiêu đến năm 2020 là phải đổi mới phương pháp giảng dạy Đại học
theo các tiêu chí: phát huy tính chủ động của người học, sử dụng công nghệ
thông tin (CNTT) trong hoạt động dạy và học, khai thác các nguồn học liệu
giáo dục mở và nguồn học liệu trên mạng Internet nhằm đưa giáo dục đại học
đạt trình độ tiên tiến trong khu vực và tiếp cận trình độ thế giới. Nghị quyết số
44/NQ – CP [2], năm 2014 của Chính phủ ban hành Chương trình hành động
nhằm tạo chuyển biến căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo. Và phấn đấu
đến năm 2030 nền giáo dục nước nhà đạt trình độ tiên tiến trong khu vực.

1


Mục tiêu nêu trên chính là sự cụ thể hóa các quan điểm của lý luận dạy
học hiện đại là: biến quá trình đào tạo thành tự đào tạo, chú trọng bồi dưỡng
năng lực tự học, phát huy tính tích cực, tự lực và sáng tạo của người học.
Tư liệu học là tư liệu được sử dụng trong quá trình học bao gồm những tài
liệu chứa đựng nội dung học tập được thể hiện dưới dạng phương tiện trực

ảnh online phục vụ học tập môn Sinh lý học trẻ em ở bậc Đại học.
3. Ý nghĩa khoa học và ý nghĩa thực tiễn
Hệ thống hoá lý luận về CNTT, kĩ năng sử dụng CNTT trong dạy học
nói chung và trong dạy học môn Sinh lý học trẻ em nói riêng.
Đưa ra quy trình xây dựng và sử dụng tư viện tư liệu hình ảnh online hỗ
trợ học môn Sinh lý học trẻ em.
Xây dựng thư viện tư liệu hình ảnh online hỗ trợ học môn Sinh lý học trẻ
em.
Định hướng cách thức sử dụng hình ảnh online trong từng bài, từng mục.
Đề tài hoàn thành góp phần thúc đẩy giảng viên và SV tích cực ứng dụng
CNTT trong dạy và học, nhằm nâng cao chất lượng dạy và học bộ môn Sinh
lý học trẻ em trong trường ĐH, biến quá trình đào tạo thành tự đào tạo và tự
học suốt đời.

3


Chương 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI
1.1. Cơ sở lí luận và thực tiễn của đề tài
1.1.1. Cơ sở lí luận
1.1.1.1. Một số thuật ngữ
*Công nghệ thông tin
Thuật ngữ CNTT (infomation technology –IT) xuất hiện vào khoảng
những năm 70 của thế kỉ XX. Thuật ngữ này gắn liền với sự phát triển của
máy vi tính (computer).
Thuật ngữ CNTT xuất hiện trong nhiều loại văn bản của nhiều tổ chức
quốc tế cũng như ở Việt Nam. Trong phạm vi đề tài nghiên cứu, chúng tôi
thống nhất cách hiểu khái niệm CNTT theo Luật CNTT ban hành năm 2007.
Tại điều 4 của Luật CNTT ghi rõ: “1.CNTT là tập hợp các phương
pháp khoa học, công nghệ và công cụ kĩ thuật hiện đại để sản xuất, truyền

hiện được)
- Sử dụng CNTT tạo ra môi trường học tập đa phương tiện sẽ làm cho
giờ dạy sinh động hơn, SV yêu thích môn học hơn.
Riêng với dạy học môn Sinh học thì ưu thế về mặt kĩ thuật của CNTT
càng được phát huy, vai trò của CNTT trong dạy học Sinh học càng được
khẳng định :
- Cùng với sự phát triển của khoa học kĩ thuật, CNTT, Sinh học là một
môn khoa học có tốc độ gia tăng khối lượng tri thức rất nhanh. CNTT đã
giúp cho người GV cập nhật thông tin khoa học một cách nhanh nhất.
- Trong các thành phần phần kiến thức thuộc môn Sinh học, loại kiến
thức hình thái, cấu trúc, hiện tượng, cơ chế, quá trình chiếm một tỉ lệ rất lớn.
Với CNTT, việc mô tả, trình bày những cấu trúc vi mô hoặc vĩ mô, hình thái
đặc biệt, cơ chế diễn ra phức tạp, hiện tượng diễn ra trong khoảng thời gian
rất dài,... sẽ không còn là quá khó.
Như vậy, CNTT có vai trò hết sức quan trọng trong giáo dục – đào tạo
nói chung, trong dạy học các môn học và Sinh học nói riêng. Mỗi người GV
cần trang bị những kiến thức và kĩ năng cần thiết để ứng dụng CNTT trong
công việc đảm nhận.

5


1.1.2. Cơ sở thực tiễn
Trong thời đại bùng nổ thông tin và kinh tế tri thức, đỏi hỏi sản phẩm
đào tạo cần có trình độ học vấn và chuyên môn cao, có năng lực sáng tạo,
dùng tri thức để tạo ra sản phẩm trí tuệ, có khả năng cập nhật tri thức mới và
tự học suốt đời. Vì vậy, cơ sở đào tạo không chỉ cung cấp kiến thức mà còn
giúp người học có phương tiện và kỹ năng tự đào tạo. Sử dụng CNTT là nền
tảng quan trọng để các cơ sở đào tạo làm tốt việc này.
Nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo là yêu cầu sống còn của các

Trong khi thông tin và quá trình tiếp cận với thông tin được rút ngắn
và phát triển theo hàm số mũ thì các trường học không thể duy trì được một
con đường dù là nhỏ cho việc truyền tải những thông tin bắt buộc từ người
dạy đến người học trong một khoảng thời gian hạn định. Trước xu hướng
này, các trường học nên chuyển sang hướng khuyến khích việc “học cách
học” đối với người học: Ví dụ, giúp người học đạt được những kiến thức và
kỹ năng để họ có thể tiếp tục việc học tập trong suốt cuộc đời.
1.2. Tổng quan tình hình nghiên cứu trong và ngoài nước
1.2.1. Ngoài nước
Với sự phát triển vượt bậc của CNTT, vấn đề dạy và học đã được xem xét
một cách nghiêm túc trên phạm vi toàn cầu, mà UNESCO là tổ chức đề
xướng, và được sự ủng hộ, quan tâm của đông đảo các chuyên gia về giáo
dục, đào tạo trên toàn thế giới, tại các diễn đàn và hội nghị quốc tế như: diễn
đàn của Hội đồng Quốc tế về giáo dục thế kỉ 21, Hội nghị Giáo dục cho mọi
người, tổ chức tại Jomtien, Thái Lan năm 1996. Hội nghị thế giới về “Giáo
dục đại học (GDĐH) thế kỉ 21- tầm nhìn và hành động”, tổ chức tại Paris năm
1998, với “Tuyên ngôn thế giới về GDĐH thế kỉ 21”, đã nhấn mạnh: “Cần
phải tận dụng đầy đủ các ưu thế của CNTT và viễn thông để đổi mới GDĐH
bằng cách mở rộng và đa dạng hóa cách chuyển tải và phương thức sử dụng
các kiến thức, thông tin một cách rộng rãi.

7


Nghiên cứu liên quan đến ứng dụng CNTT vào xây dựng TLDH theo một
số hướng nghiên cứu chính như: Xây dựng các bài giảng và giáo trình điện tử,
với rất nhiều chức năng tiện ích, bao gồm cả các nội dung tri thức, học thuật,
kĩ năng (kết hợp video và audio), các loại từ điển offline và online cài đặt
trong máy cá nhân hay tra cứu trực tiếp trên mạng. Sử dụng các phần mềm
ứng dụng nhằm sử lý số liệu cho các môn học chuyên ngành hay trong nghiên

Android. Các phần mềm mô phỏng thực tại ảo và mô hình giải phẫu điện tử
cũng là một dạng tư liệu rất có giá trị cho việc giảng dạy kiến thức và hỗ trợ
rèn luyện kỹ năng thực hành.Ví dụ: phòng thực hành mô phỏng sinh lý
(trường ĐH Y khoa Cônming Trung Quốc thiết kế), các mô hình giải phẫu
điện tử của một số hãng nổi tiếng như: 3B (Đức), NASCO và Gaumard (Mỹ),
Hồng Liên (Trung Quốc) Dạng tư liệu này giúp sinh viên hiểu rõ bản chất, cơ
chế và nguyên lý của nhiều hiện tượng, quá trình sống[1.], [2.], [3.], [4.].
1.2.2. Trong nước
Để thúc đẩy quá trình ứng dụng và phát triển CNTT trong hệ thống
giáo dục, đào tạo, Bộ GDĐT đã xây dựng nhiều trang thông tin như:
www.moet.gov.vn, www.edu.net.vn trong đó nhiều chuyên trang được xã hội
và cán bộ, giáo viên, học sinh hết sức quan tâm như: trang tuyển sinh
(ts.moet.gov.vn, thi.moet.gov.vn), trang thống kê giáo dục, công nghệ
E.learning thư viện giáo án điện tử diễn đàn mạng giáo dục có thể coi đây
cũng là một dạng tư liệu hỗ trợ trực tiếp cho hoạt động dạy và học của ngành
giáo dục Việt Nam.
Dự án “Đổi mới chương trình giáo dục, sách giáo khoa và tài liệu giảng
dạy” và dự án “Đào tạo cán bộ tin học và đưa tin học vào nhà trường” được
xác định là 2 trong 7 dự án trọng điểm thuộc chương trình mục tiêu quốc gia
giai đoạn 2006 - 2010. Ngày 18.12.2010, Bộ GDĐT đã phát động cuộc thi
“Thiết kế hồ sơ bài giảng điện tử” trong toàn ngành nhằm đẩy mạnh phong

9


trào ứng dụng CNTT thiết kế xây dựng tư liệu dạy học, góp phần đổi mới nội
dung và phương pháp dạy học.
Hiện nay, đã có một số tác giả sưu tầm, biên tập tư liệu phục vụ học tập
bộ môn Sinh lý học trẻ em. Tuy nhiên, các nghiên cứu chỉ tập trung cho giáo
dục phổ thông và còn dừng lại từng mảng nhỏ lẻ, chưa toàn diện nên hiệu quả

môn Sinh lý học trẻ em ở bậc Đại học.
- Sắp xếp, quản lý thư viện tư liệu và thiết kế website “Thư viện tư liệu
hình ảnh online phục vụ học môn Sinh lý học trẻ em ở bậc Đại học” để quản
lí, cung cấp tư liệu dạy học cho giảng viên, sinh viên ngành Sư phạm Mầm
non và Sư phạm Tiểu học.
2.3. Phương pháp nghiên cứu
- Phương pháp nghiên cứu lý thuyết: Nghiên cứu các tài liệu liên quan
(Sinh lý học trẻ em, Tin học, Bài báo khoa học, cách thiết kế một website trên
google sites, thiết kế web với Dreameaver, bài báo khoa học,...) để làm cơ sở
lý luận và thực tiễn cho đề tài.
- Phương pháp nghiên cứu thực nghiệm: Tiến hành xây dựng các bước
để tạo website bằng dịch vụ google sites.

11


- Phương pháp điều tra cơ bản: Điều tra về chất lượng và hiệu quả việc xây
dựng và sử dụng website https://sites.google.com/site/sinhlytreemhpu2/ thư
viện tư liệu hình ảnh hỗ trợ học môn Sinh lý học trẻ em tại các lớp sinh viên
Trường ĐHSP Hà Nội 2.
- Phương pháp chuyên gia: Lấy ý kiến nhận xét, đánh giá của các chuyên gia
giáo dục, các nhà khoa học và giảng viên bộ môn về chất lượng, số lượng
hình ảnh môn học cũng như cách thức quản lý tư liệu.
- Phương pháp thu thập tư liệu: Sưu tầm, phân loại, biên tập, gia công sư
phạm, xử lý kỹ thuật các tư liệu thu được và quản lý hệ thống các tư liệu.
- Phương pháp thống kê toán học: Sau khi điều tra, xử lý số liệu để rút ra
những đánh giá về hiệu quả xây dựng và sử dụng thư viện tư liệu hình ảnh
online phục vụ học môn Sinh lý học trẻ em từ địa chỉ website
https://sites.google.com/site/sinhlytreemhpu2/



13


thể trẻ em. Và đặc biệt nó cung cấp cho người học những kiến thức cơ sở để
người học có khả năng tiếp thu những kiến thức của các môn học khác: tâm lý
học, giáo dục học, dinh dưỡng, các bộ môn phương pháp,....
Sinh lý học trẻ em có mối quan hệ chặt chẽ và là kiến thức nền tảng cho
các môn học Tâm lý học trẻ em, Dinh dưỡng học trẻ em và Bệnh học trẻ em.
3.1.1.2. Cấu trúc nội dung chương trình môn Sinh lý học trẻ em
Qua quá trình nghiên cứu thì tôi đã tìm hiểu được cấu trúc, nội dung
môn Sinh lý học trẻ em được thể hiện ở bảng bên dưới. Qua bảng thì chúng
ta thấy có thể thấy được nội dung kiến thức môn Sinh lý học trẻ em được
chia làm 11 chương. Và ở mỗi chương đều có các mục tiêu mà chúng ta
cần phải đạt được sau khi học bài. Từ mục tiêu của mỗi chương thì chúng
ta có thể thấy được nội dung của nó và thời lượng chúng ta học môn học ở
trên lớp.
Bảng 3.1. Cấu trúc nội dung môn Sinh lý học trẻ em
Chương

Kết quả cần đạt

Nội dung môn học

Thời
lượng
trên lớp

I. Giới thiệu Kết thúc chương I, SV cần 1.1. Cấu tạo và chức 1
phận của tế bào và mô

II. Tính qui Kết thúc chương II, SV 2.1. Tính quy luật về 6
sự sinh trưởng và phát

luật của sự cần phải:

sinh trưởng - Biết được các chỉ số phát triển của cơ thể
và

phát triển thể lực của trẻ, biết 2.2. Gia tốc phát triển

triển cơ thể

cách sử dụng biểu đồ tăng của cơ thể
trưởng

2.3. Những chỉ số phát

- Hiểu được gia tốc phát triển thể lực của trẻ
triển của cơ thể

2.4. Giới thiệu về biểu

- Phân tích được các qui đồ tăng trưởng
luật về sự sinh trưởng và 2.5. Đặc điểm phát
phát triển cơ thể

triển của các thời kỳ

- Tổng hợp được đặc điểm của cơ thể
phát triển của các thời kì

- Phân tích được các đặc cấp cao ở trẻ em
điểm của hoạt động thần 3.4. Các qui luật của
kinh cấp cao và các qui hoạt động thần kinh
luật của hoạt động thần cấp cao
3.5. Hoạt động phản

kinh cấp cao

- Tổng hợp được đặc điểm xạ của hệ thần kinh trẻ
của các loại hình thần kinh em
- Đánh giá được vai trò 3.6. Các loại hình thần
của giấc ngủ

kinh

- Vận dụng kiến thức đã 3.7. Giấc ngủ
học để ứng dụng trong
việc dạy học trẻ mầm non
và tiểu học
IV. Cơ quan Kết thúc chương IV, SV 4.1. Đại cương về cơ 6
phân tích

quan phân tích

phải:

- Biết được cấu tạo của các 4.2. Đặc điểm các cơ

16



phải:

- Biết được các thành phần 5.2. Cấu tạo và thành
của bộ xương người và cấu phần hoá học của
tạo của cơ

xương trẻ em

- Hiểu được tầm quan 5.3. Sự phát triển của
trọng của hệ vận động

hệ xương

- Phân tích được sự phát 5.4. Đặc điểm của bộ
triển xương, cơ của trẻ em

xương trẻ em

- Tổng hợp được các đặc 5.5. Cấu tạo và hoạt
điểm của bộ xương và hệ động của hệ cơ
cơ trẻ em

5.6. Sự phát triển của

17