Trờng THPT Thuận Thành số 1
Một số vấn đề về công tác bồi dỡng học sinh giỏi
(Tham luận tại Hội nghị trao đổi kinh nghiệm bồi dỡng học sinh giỏi)
Hà đức tú
I.Vai trò của công tác bồi dỡng học sinh giỏi.
Đặc trng của con ngời là hoạt động có ý thức. Năng suất lao động của
mỗi ngời phụ thuộc rất nhiều vào tri thức của ngời đó. Nhà khoa học giỏi có
thể phát minh ra những máy móc, quy trình, phơng pháp giúp cho năng suất
lao động tăng lên hàng chục, hàng trăm , hàng nghìn lần. Nhà quản lý hay
chính trị gia giỏi có thể tạo ra sự cộng hởng sức mạnh của hàng trăm, hàng
nghìn , hàng triệu ngời. Vì vậy , nhân tài có vai trò đặc biệt quan trọng trong
công cuộc xây dựng xã hội văn minh. Những nớc văn minh đều là những nớc
bồi dỡng và sử dụng đợc nhiều nhân tài.
Đảng ta quan niệm Hiền tài là nguyên khí của quốc gia và rất coi
trọng việc bồi dỡng nhân tài cho đất nớc. Bộ giáo dục và đào tạo cũng có
những chủ trơng mới về công tác bồi dỡng học sinh giỏi . Đó là tiếp tục chú
trọng xây dựng hệ thống các trờng chuyên một cách hoàn thiện hơn, khuyến
khích và tôn vinh các học sinh xuất sắc đạt thành tích cao. Vận dụng cách dạy
học phân hoá vào bồi dỡng học sinh giỏi : Các trờng chuyên có thể xây dựng
phân phối chơng trình riêng phù hợp với khả năng tiếp thu của học sinh. Các
em học sinh có năng khiếu có thể đợc học với chơng trình có tốc độ cao hơn
học sinh bình thờng
Trờng THPT Thuận Thành số 1 có truyền thống coi công tác bồi dỡng
học sinh giỏi là công tác mũi nhọn và trọng tâm. Nó có tác dụng thiết thực và
mạnh mẽ nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ của đội ngũ các thầy cô
giáo, nâng cao chất lợng giáo dục khẳng định thơng hiệu của nhà trờng, tạo ra
khí thế hăng say vơn lên học tập giành những đỉnh cao trong học sinh.
II. Những chủ trơng của nhà trờng về công tác bồi dỡng học sinh
giỏi
1.u tiên công tác bồi dỡng học sinh giỏi.
-Phân công các thầy cô giáo giỏi trực tiếp phụ trách bồi dỡng các đội

đẩy mạnh công tác bồi dỡng học sinh giỏi : Công đoàn tổ chức thi đua, động
viên. khen thởng; đoàn TN tổ chức bồi dỡng, huấn luyện, đa đón, cổ vũ, tổ
chức các cuộc thi trí tuệ đạt hiệu quả cao.
3. Kiên trì quan điểm dạy thực chất, học thực chất trong công tác bồi d-
ỡng học sinh giỏi.
-Trên cơ sở nghiên cứu, phân tích các đề thi học sinh giỏi, rút ra yêu cầu
, mức độ đòi hỏi về kiến thức, kỹ năng; từ đó lựa chọn hệ thống bài luyện tập
phù hợp (kinh nghiệm phải luyện tập cao hơn yêu cầu khoảng 20% thì học
sinh khi đi thi mới tự tin và chắc chắn đạt kết quả tốt)
-Không chạy theo thành tích giả tạo.
4.Nắm vững phơng châm : dạy chắc cơ bản rồi mới nâng cao - Thông
qua những bài luyện cụ thể để dạy phơng pháp t duy - dạy kiểu dạng bài có
quy luật trớc , loại bài có tính đơn lẻ, đặc biệt sau.
-Có một câu đánh giá trình độ dạy học sinh giỏi hóm hỉnh và chí lý :
dạy trúng đề mà học sinh không làm đợc là dạy tồi, dạy trúng đề mà học sinh
làm đợc là gặp may, dạy không trúng đề mà học sinh vẫn làm tốt mới là dạy
giỏi.
- ý nghĩa: Để giải đợc các bài toán dành cho học sinh giỏi, học sinh cần
phải hiểu kiến thức một cách cơ bản , hệ thống,vững chắc, sâu sắc và có khă
năng vận dụng linh hoạt.
+Mỗi loại kiến thức (khái niệm, định luật, định lý) đều có nội hàm
riêng và cách vận dụng(hay quy tắc, phơng pháp) đặc trng của nó. Khi dạy cần
phải thông qua một số bài thí dụ cụ thể để khắc sâu cho học sinh đầy đủ, cặn
kẽ nội hàm và phơng pháp vận dụng của kiến thức đó. Đợc nh vậy, khi gặp
hàng chục, hàng trăm bài khác, mặc dù có những chi tiết cụ thể khác nhau nh-
ng học sinh vẫn làm đợc vì chúng giống nhau ở điểm cốt lõi . Thí dụ : Khảo
sát hàm số.
2
+Có những loại bài liên quan đến đến rất nhiều loại kiến thức kỹ năng
khác nhau, học sinh muốn làm đợc cần phải biết chia bài đó thành nhiều bài

những tình huống cá biệt, có thể sử dụng những cách riêng, thờng không rõ
quy luật, nhng giải quyết nhanh. Cần phải coi trọng loại bài có nguyên tắc là
chính. Loại sau chỉ nên giới thiệu sau khi đã học kỹ loại trên, vì loại đó học
bài nào chỉ biết bài đó mà không áp dụng cho nhiều bài khác đợc.
-Nên tránh:
+Một số giáo viên mới bồi dỡng học sinh giỏi, thờng hay nôn nóng, bỏ
qua bớc làm chắc cơ bản, cho ngay bài khó, học sinh mới đầu đã gặp ngay một
mớ bòng bong, không nhận ra và ghi nhớ đợc từng đơn vị kiến thức kỹ năng,
kết quả là không định hình đợc phơng pháp từ đơn giản đến phức tạp, càng học
càng hoang mang.
+Một số lại coi những bài đơn lẻ không có quy luật chung là quan trọng
da nhiều hơn và trớc những bài có nguyên tắc chung (coi những bài đó mới là
3
thông minh), kết quả là học sinh bị rối loạn, không học đợc phơng pháp t
duy theo kiểu đúng đắn khoa học và thông thờng là : mỗi loại sự việc có một
nguyên tắc giải quyết, chỉ cần nắm vững một số nguyên tắc là giải quyết đợc
hầu hết các sự việc.
5.Bồi dỡng học sinh giỏi là một quá trình lâu dài. Cần phải bồi dỡng
hứng thú và tính tích cực, độc lập nghiên cứu của học sinh.
-Cần phát hiện sớm các em học sinh giỏi và bồi dỡng sớm, tốt nhất từ
lớp 10 để có thể đạt kết quả cao.
-Cách tốt nhất bồi dỡng hứng thú cho học sinh là hớng dẫn dìu dắt cho
các em đạt đợc những thành công từ thấp lên cao. Nhiều học sinh lúc đầu cha
bộ lộ rõ năng khiếu nhng sau quá trình đợc dìu dắt đã trởng thành rất vững
chắc và đạt thành tích cao.
-Để đạt hiệu quả cao, cần phải phải tăng cờng hớng dẫn học sinh tự tìm
đọc các tài liệu có định hớng theo những chuyên đề.
III. một số kinh nghiệm bồi dỡng học sinh giỏi môn Vật lý.
1.Cần phải luyện tập thành thạo hai phơng pháp cơ bản nền tảng của
môn Vật lý là phơng pháp Động lực học và phơng pháp sử dụng định luật bảo