SKKN: "Một số vấn đề về cơng tác BDHSG mơn Địa lí ở trường THCS"
PHẦN I
NHŨNG VẤN ĐỀ CHUNG
I. LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI:
1. Lí do khách quan:
Như chúng ta đã biết chất lượng giáo dục hiện đang là một trong những
vấn đề bức xúc của toàn xã hội vì muốn hiện đại hoá nền kinh tế trước hết
cần có những con người có kiến thức vững vàng thì mới có năng lực sáng tạo,
linh hoạt trong mọi công việc mà đội ngũ học sinh giỏi ở trường THCS chính
là nguồn cung cấp cho đất nước những công dân tài đức vẹn toàn trong tương
lai. Vậy: Làm thế nào để khai thác hết khả năng tiềm năng trong mỗi con
ngừơi? Làm thế nào để xây dựng đội ngũ học sinh giỏi cho các bộ môn? Đó
chính là nhiệm vụ của mỗi giáo viên bộ môn, đó chính là điều mà bất kì
người thầy tâm huyết với bộ môn nào cũng phải suy nghó.
2. Lí do chủ quan:
Đối với bất cứ môn học nào, học sinh giỏi không chỉ giới hạn trong
việc tiếp thu kiến thức, mà cần phải biết học tập và nghiên cứu theo đúng
hướng với đặc trưng và phương pháp của từng bộ môn. Quan niệm cho rằng
môn Đòa Lí chỉ cần “học thuộc” là chưa đủ, chưa chính xác và hoàn toàn sai
lầm. Chúng ta đều biết Đòa Lí là môn khoa học có đối tượng nghiên cứu
phong phú và phức tạp. Các đối tượng đòa lí phân bố không chỉ trên bề mặt
Nguyễn Văn Lộc - THCS Bình Minh - Bình Sơn
trang1
SKKN: "Một số vấn đề về cơng tác BDHSG mơn Địa lí ở trường THCS"
đất, mà cả trong không gian, trong lòng đất, và trong cả các lónh vực nhân
văn, kinh tế, xã hội của từng vùng, từng quốc gia và trên quy mô toàn cầu.
Hơn nữa, các hiện tượng ấy ở đâu và bao giờ cũng phát sinh, tồn tại và
phát triển một cách độc lập, nhưng lại luôn có quan hệ hữu cơ với nhau,
chính vì vậy, người dạy và người học Đòa Lí đều cần có phương pháp tư duy,
phân tích xét đoán các hiện tượng Đòa Lí theo quan điểm hệ thống.
Học giỏi môn Đòa Lí không chỉ dừng ở yêu cầu là hiểu khái niệm, hiểu

hành ngay từ lớp đầu cấp học (lớp 6)
2. Thông qua giờ giảng và học trên lớp, bằng những câu hỏi nâng cao
và những kó năng thực hành, kết hợp với những bài kiểm tra đánh giá nhằm
phát hiện đúng đối tượng.
3. Ngoài năng lực học bài và nhớ kó bài học, học sinh giỏi được chọn
cần phải có những kó năng tối thiểu như:
Nguyễn Văn Lộc - THCS Bình Minh - Bình Sơn
trang3
SKKN: "Một số vấn đề về cơng tác BDHSG mơn Địa lí ở trường THCS"
- Hiểu và nắm chắc đượcnhững biểu tượng và khái niệm Đòa Lí cơ bản
như:
+ Càng lên cao khí áp càng giảm, nhiệt độ càng tăng thì khí áp càng
giảm
+ Kiểu khí hậu lục đòa có các đặc tính: Có sự chênh lệch lớn về nhiệt
độ giữa ngày và đêm, giữa các mùa , khí hậu nhìn chung là khô khan , lượng
mưa hàng năm thấp
- Có kó năng xác đònh phương hướng trên bản đồ và ngoài thực đòa, kó
năng vẽ, phân tích và nhận xét các loại biểu đồ cơ bản như biểu đồ đường,
biểu đồ hình tròn, hình cột , hình vuông một cách đầy đủ và chính xác.
- Từ những kiến thức và kó năng cơ bản như trên, sau đó trong quá trình
bồi dưỡng các em sẽ được nâng cao hơn về năng lực nghiên cứu đòa lí như:
Biết xử lí, phân tích các kó năng thực hành như viết, vẽ, nhận xét, phân tích
các loại biểu đồ, bản đồ và sử dụng At lat Đòa lí Việt Nam một cách thành
thạo.
II. NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP CHỦ YẾU TRONG CÔNG TÁC
BỒI DƯỢNG HỌC SINH GIỎI MÔN ĐỊA LÍ:
1. Về nội dung:
-Nội dung bồi dưỡng phải được dựa theo chương trình sách giáo khoa
từ lớp 6 đến lớp 9 có nâng cao kiến thức trong từng phần học.
-Trong quá trình bồi dưỡng cần lưu ý những vấn đề sau:

+ Quan hệ giữa kết cấu dân số theo độ tuổi với tỉ suất sinh, với nguồn
lao động, với việc làm
+ Quan hệ giữa kết cấu dân số theo giới tính với việc phân bố lao động
và tổ chức đời sống xã hội.
* Giữa các yếu tố kinh tế với kinh tế:
+ Mối quan hệ giữa các khu vực trồng trọt với chăn nuôi, giữa ngư
nghiệp với các trung tâm công nghiệp thực phẩm.
+ Mối quan hệ giữa chuyên môn hoá với hợp tác hoá
* Giữa các yếu tố tự nhiên với kinh tế xã hội:
+ Mối quan hệ giữa đòa hình với sản xuất và cư trú.
+ Mối quan hệ giữa tài nguyên, khoáng sản với sự phân bố các ngành
công nghiệp và phân bố dân cư.
b. kó năng:
Chú ý rèn luyện cho các em các kó năng sau:
-Đọc và phân tích: Bản đồ, biểu đồ, đồ thò, lát cắt, thống kê, tranh
ảnh để tìm ra những kiến thức cần thiết.
-Trên cơ sở các số liệu (tuyệt đối hoặc tương đối), biết chọn và thể
hiện (vẽ) biểu đồ thích hợp nhất (cột, tròn, đường ) và nhận xét biểu đồ.
Trên cơ sở At lát đòa lí Việt Nam, thống kê, biểu đồ biết trình bày
(viết báo cáo) về một ngành kinh tế, tình hình Đòa lí (tự nhiên và KT – XH)
của một đòa phương, một quốc gia, một khu vực.
Nguyễn Văn Lộc - THCS Bình Minh - Bình Sơn
trang6
SKKN: "Một số vấn đề về cơng tác BDHSG mơn Địa lí ở trường THCS"
2. Về phương pháp:
Có nhiều phương pháp có thể sử dụng trong quá trình bồi dưỡng học
sinh giỏi môn Đòa lí như : phát vấn, đàm thoại nhưng theo tôi phương pháp:
"ĐẶT VẤN ĐỀ" để học sinh tự tìm tòi, phát hiện được vấn đề (dưới sự hỗ trợ
của GV) là có hiệu quả hơn cả.
Sở dó tôi chọn phương pháp này là do nhiều nguyên nhân:

dân tộc trang 9 và căn cứ vào thang màu về mật độ), học sinh sẽ đọc được:
-> Dân cư phân bố rất không đều:
+Nơi đông nhất là thành phố Hồ Chí Minh và vùng lân cận.
+Một bộ phận nhỏ của vùng (thò Xã Tây Ninh có mật độ 501 đến
1000 người / km
2
).
+Phần lớn của vùng ( nam Tây Ninh, Bình Dương, Đồng Nai, Bà Ròa –
Vũng Tàu) có dân cư thưa hơn (101 đến 500 người / km
2
).
+Nơi thưa dân nhất (Mật độ 50 đến 100 người / km
2
)là bắc Tây ninh
Bình Phước , nam thành phố Hồ Chí Minh.
- Mật độ nơi cao nhất gấp hơn 10 lần nơi thấp nhất .
* Giải thích: ( Sử dụng bản đồ vùng kinh tế Nam Bộ trang 20 để giải
thích).
Nguyễn Văn Lộc - THCS Bình Minh - Bình Sơn
trang8
SKKN: "Một số vấn đề về cơng tác BDHSG mơn Địa lí ở trường THCS"
-> Những nơi dân cư đông đúc là do hoạt động công nghiệp dòch
vụ phát triển ( thành phố , thò xã ).
-> Những nơi thưa dân hơn vì đó là những vùng phát triển rừng hoặc
chuyên canh cây công nghiệp, cây ăn quả
* Về việc lựa chọn biểu đồ thích hợp để biểu hiện:
Chẳng hạn yêu cầu học sinh bảng số liệu thể hiện cơ cấu sản phẩm
trong nước phân theo ngành kinh tế của nước ta thời kì 1991 – 1996 ( theo giá
trò thực tế %) Giáo viên yêu cầu học sinh chọn biểu đồ thích hợp để thể hiện.
Vậy, vấn đề đặt ra cho học sinh là phải biết lựa chọn loại biểu đồ nào

nầy, giáo viên phải trang bò cho mình những tài liệu có liên quan đến bộ
môn, những loại sách tham khảo, sách bài tập nâng cao vì mỗi quyển sách
chính là người thầy giỏi để qua đó giáo viên học hỏi được nhiều điều.
b. Giáo viên cần xác đònh nội dung kiến thức mũi nhọn của bộ môn
trong từng bài, từng chương , từng khối lớp cụ thể, bằng cách đưa thêm những
kiến thức nâng cao mà SGK không đề cập.
Ví dụ:
Nguyễn Văn Lộc - THCS Bình Minh - Bình Sơn
trang10
SKKN: "Một số vấn đề về cơng tác BDHSG mơn Địa lí ở trường THCS"
* Ở chương trình lớp 6: GV cần nắm vững những nội dung cơ bản của
Đòa lí cơ sở như: Kiến thức về Trái Đất; các khái niệm đòa lí tự nhiên; các
quy luật đòa lí tự nhiên
* Ở chương trình lớp 7: GV cần nắm vững những nội dung cơ bản về
đặc điểm các môi trường đòa lí; đặc điểm về tư nhiên và dân cư xã hội của
các châu lục.
* Ở chương trình lớp 8: GV cần nắm vững những nội dung về đặc điểm
tự nhiên, dân cư xã hội Châu Á; đặc điểm về các đặc điểm về đòa lí tự nhiên
Việt Nam, như: Khí hậu, sông ngòi, đòa hình, khoáng sản
c. Giáo viên cần nghiên cứu để nắm tương đối đầy đủ các dạng bài tập
dành cho học sinh khá giỏi để cung cấp cho học sinh, có bài tập khó phù hợp
cho từng bài từng chương. Khi giao bài tập, giáo viên cần để học sinh tự tìm
cách giải để phát triển trí thông minh, khả năng tư duy, nếu các em không tự
giải được thì giáo viên mới hướng dẫn. Với những bài tập có nhiều các giải,
giáo viên chỉ nên hướng dẫn một cách giải và khuyến khích các em tìm các
cách giải còn lại và có lời động viên khích lệ nếu các em có cách giải hay.
Ngoài ra trước hoặc sau khi giải bài tập giáo viên cần cho học sinh biết
bài tập đó thuộc dạng nào, các bước thực hiện và những khúc mắc, những
điều cần lưu ý đối với dạng bài tập đó.
d. Giáo viên cần tạo sự gần gũi, thân ái đối với học sinh để các em

- Giáo viên cần giúp học sinh thấy được lợi ích của việc học tập bộ
môn trong việc giải thích các hiện tượng xảy ra trong tự nhiên, những ứng
dụng rộng rãi của môn học trong công nghiệp, nông nghiệp, trong xây dựng,
trong đồi sống hằng ngày…Giúp các em thấy được vai trò, vò trí của bộ môn
mình phụ trách trong lónh vực lựa chọn ngành nghề trong tương lai. Giáo viên
có thể giới thiệu những anh chò đi trước đã từng học tốt bộ môn để các em
biết, từ đó tạo cho học sinh niềm say mê hứng thú trong việc học tập bộ môn
vì có yêu thích môn học thì các em mới có tinh thần say mê khám phá, nhiệt
tình hăng hái trong việc học tập trên lớp cũng như tự giác học tập ở nhà.
- Học sinh phải chuẩn bò đầy đủ các tài liệu tham khảo do giáo viên bộ
môn giới thiệu và phải tự tìm cho mình mhững loại sách bài tập nâng cao của
bộ môn. Nếu trường hợp học sinh không chuẩn bò đầy đủ, giáo viên có thể
cho các em mượn để học tập.
- Giáo viên phải hướng dẫn học sinh cách tự học ở nhà sao cho có hiệu
quả. Ngoài việc làm các bài tập trong SGK, Sách bài tập, bài tập do giáo
viên bộ môn giao, học sinh còn phải tự tìm hiểu các dạng bài tập khác và đưa
ra cách giải riêng của mình. Trong khi tự học, gặp những vấn đề đặt biệt cần
lưu ý thì nên ghi chép riêng vào vở để nhớ lâu và khi cần thì có thể mở ra
xem lại, gặp những vướng mắc không giải thích được thì cũng ghi chép để
cùng giáo viên giải quyết.
- Thỉnh thoảng giáo viên nhắc nhở các em việc học ở nhà để tránh tình
trạng xao lãng trong học tập. Giáo viên bộ môn cần khẳng đònh với các em
rằng các em tự học là chính, thầy cô giáo chỉ là người hướng dẫn dìu dắt.
Nguyễn Văn Lộc - THCS Bình Minh - Bình Sơn
trang13
SKKN: "Một số vấn đề về cơng tác BDHSG mơn Địa lí ở trường THCS"
- Ngoài tố chất thông minh, học sinh còn phải thật cần cù, phải chòu
khó và nhất là cần có sự say mê hứng thú. Tôi nghó rằng những điều này có
được là nhờ một phần ở sự nhiệt tình trong từng tiết lên lớp của giáo viên và
tình thương, sự quan tâm mà thầy cô giáo dành cho học sinh. Vì vậy hàng

sinh dự nguồn cũng như việc tổ chức bồi dưỡng dài hạn đối với bộ môn, bởi
vì để học sinh có đủ kiến thức cơ bản của bộ môn (từ lớp 6 đến lớp 9) cần
phải có sự đầu tư cả về tinh thần, vật chất và thời gian, có như vậy công tác
bồi dưỡng học sinh giỏi của tôi mới ngày càng đạt kết quả tốt đẹp hơn, mới
có thể đóng góp được nhiều hơn cho sự nghiệp giáo dục của đòa phương./.

NGƯỜI VIẾT
Nguyễn Văn Lộc - THCS Bình Minh - Bình Sơn
trang15
SKKN: "Một số vấn đề về công tác BDHSG môn Địa lí ở trường THCS"
Nguyễn Văn Lộc
PHẦN ĐÁNH GIÁ, XÉT DUYỆT
CỦA HỘI ĐỒNG KHOA HỌC NHÀ TRƯỜNG:
o0o
* Tổ KH xã hội:
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
…………
Tổ trưởng
Nguyeãn Vaên Loäc - THCS Bình Minh - Bình Sôn
trang16
SKKN: "Một số vấn đề về công tác BDHSG môn Địa lí ở trường THCS"
* Hội đồng khoa hoc nhà trường:
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………