Soạn ngữ văn 9 Đức Phong
Tuần 26 - Bài 25, 26
Tiết 126: MâY Và SÓNG
A. Mục tiêu cần đạt:
Giúp học sinh:
- Cảm nhận được ý nghĩa thiêng liêng của tình mẫu tử
- Thấy được đặc sắc nghệ thuật trong việc tạo dựng những cuộc đối thoại tưởng tượng và xây dưng các
hình ảnh thiên nhiên.
B. Tổ chức các hoạt động dạy và học.
Giới thiệu bài mới:
- Mở đầu: mở băng bài hát : “mẹ yêu con” của Nguyễn Văn Tí, từ đó gợi dẫn học sinh vào bài mới:
+ Đó là một giai điệu đẹp trong bản trường ca bất tận về tình mẹ con
- Hỏi: kể tên những văn bản đã được học từ lớp 6,7,8,9 về tình mẹ con?
=> Tình mẹ con là đề tài vĩnh hằng của văn học nghệ thuật. Mây và sóng của R. Ta gor (ấn độ) là một
trong những bài thơ hay về đề tài này)
Rabindranath Tagore (1861-1941)
* Giải Nobel văn học 1913
* Nhà thơ, nhà văn, nhà viết kịch, nhạc sĩ và họa sĩ Ân Độ
* Nơi sinh: Calcutta (Ấn Độ)
* Nơi mất: Calcutta (Ấn Độ)
LVC – K9 - 2
Rabindranath Tagore (1861-1941)
1
Soạn ngữ văn 9 Đức Phong
Hoạt động của giáo viên và học sinh Yêu cầu cần đạt
*Hoạt động 1: Đọc - tìm hiểu chung
- Hướng dẫn học sinh đọc chú thích (sgk)
? Tóm tắt những nét chính về Ta gor?
- Học sinh trả lời
- Giáo viên chốt lại 5 chi tiết về nhà thơ (đưa lên máy)
- Đưa ảnh, bút tích tập thơ.

I. Đọc, tìm hiểu chung về văn bản.
1. Tác giả : Ta gor (1861 - 1941)
- Là nhà thơ hiện đại lớn nhất của
Ấn độ từng đến VN (1929, ghé thăm
Sài Gòn)
- Để lại gia tài văn hoá nghệ thuật
đồ sộ phong phú :văn, thơ, nhạc,
hoạ, kịch…
- Nhà thơ đầu tiên của Châu Á nhận
giải thưởng Nô ben văn học với tập
“Thơ dâng” - 1913
- Thơ ông thể hiện tinh thần dân tộc
và dân chủ sâu sắc, tinh thần nhân
văn cao cả và chất trữ tình thắm
thiết, chất triết lí thâm trầm.
- Thơ của ông còn sử dụng thành
công những hình ảnh của thiên
nhiên mang ý nghĩa tượng trưng.
LVC – K9 - 2
2
Soạn ngữ văn 9 Đức Phong
trai đầu (1907). Phải chăng đó là một nguyên nhân khiến cho
tình cảm gia đình trở thành một trong những đề tài quan trọng
trong thơ Ta- go, trong đó có tình mẫu tử thiêng liêng, bất diệt.
- Hồi ức kỉ niệm về những người thân yêu vẫn còn đọng lại trong
ông những xúc cảm dạt dào, và nó đã sống dậy mănh liệt trong
lòng thi nhân để toả sáng thành hình tượng mây, sóng và em bé
trong bài thơ đẹp này.
- Bài thơ “mây và sóng” được viết bằng tiếng Băng gan, được
chính tác giả dịch ra tiếng Anh, đưa vào tập “Trăng non” (trẻ

- Thể loại: thể thơ văn xuôi tự do
(trữ tình). Câu thơ dài ngắn khác nhau,
nhưng vần có nhạc điệu do yếu tố lặp
lại và nhịp điệu bên trong của lời thơ.
c. Kết cấu, bố cục bài thơ.
- Bài thơ là lời của em bé nói với
mẹ, như một lời thủ thỉ, tâm tình.
- Lời em bé gồm 2 phần với nhiều
nét giống nhau.
+Phần đầu: Từ đầu đến : xanh
thẳm.
+ Phần 2: còn lại.
- Mỗi phần của em bé đều gồm: 3
ý(Lời rủ rê của những người trên mây,
trong sóng, lời từ chối và lí do từ chối
của em bé, nêu lên trò chơi của bé (tự
nghĩ ra để chơi cùng với mẹ)
LVC – K9 - 2
3
Soạn ngữ văn 9 Đức Phong
vì thế, sự hấp dẫn của trò chơi ở những người sống “trên mây”
và sống “trong sóng” cũng không giống nhau. Trò chơi em bé
nghĩ ra, do vậy cũng khác nhau, và ta thấy hình ảnh mẹ, tấm
lòng mẹ được hiện lên qua lời kể của em bé cũng có sự phát
triển rõ nét hơn, da diết hơn.
? Nếu giả thiết không có phần thứ hai thì ý thơ có được trọn
vẹn và đầy đủ không?
- Ý thơ sẽ không được trọn vẹn vì cả bài thơ có 2 lượt thoại của
em bé trong câu chuyện kể với mẹ. Lượt thoại ở phần hai là đợt
sóng lòng dâng lên lần thứ hai của em bé chứ không phải là phần

đặc tính của sóng biển(triền miên, rì rào, không bao giờ lặng).
=> Viễn cảnh mà M và S vẽ ra trước mắt em bé thật hấp dẫn và
- Lời tâm tình của em bé đặt trong
hai tình huống thử thách khác nhau,
diễn tả tình cảm dạt dào, dâng trào
của em bé.
II. Đọc hiểu chi tiết văn bản.
1. Lời mời gọi của những người
sống trên mây, trên sóng.
- Cuộc sống của mây và sóng:
+ Vui chơi từ sớm… chiều tà
+ Chơi… bình minh vàng... trăng
bạc.
+ Ca hát từ sáng sớm -hoàng hôn.
+ Ngao du nơi này, nơi nọ…
=> Hình ảnh thơ đẹp, giàu chất thơ,
phù hợp với tâm lí trẻ thơ: lung linh
sắc màu, rộn rã âm thanh => Thế
giới kì diệu: thiên nhiên rực rỡ, bí
ẩn, bao điều mới lạ với những trò
chơi hấp dẫn tuổi thơ.
- Cách hoà nhập cuộc chơi :
+Giơ tay lên trời
LVC – K9 - 2
4
Soạn ngữ văn 9 Đức Phong
thật khó chối từ.
?Không chỉ vẽ ra những điều kì diệu, M và S còn hướng dẫn
em bé hoà nhập với cuộc chơi ấy như thế nào?
- Con hãy đến bên bờ trái đất và giơ tay lên trời là con sẽ được

em.
- Mẹ mình đang đợi ở nhà- làm sao có thể rời mẹ mà đến được?
- Buổi chiều mẹ luôn muốn mình ở nhà, làm sao có thể rời mẹ
mà đi được?
=> Lời từ chối đầy lưỡng lự băn khoăn, luyến tiếc (tôi làm thế
nào rời mẹ tôi được?). Từ chối đấy nhưng lại là hỏi đấy: Liệu có
cách nào nữa không để bé vừa được đi theo S lại vẫn được ở bên
mẹ. Rõ ràng lúc này, tình yêu với thiên nhiên và Ty với mẹ đều
có sức cuốn hút mạnh mẽ với em để em phải băn khoăn chọn
lựa. Và tiếng gọi của M và S, tiếng gọi của thiên nhiên quyến rũ
lắm, nhiều mãnh lực lắm nhưng cũng phải chững lại trước tiếng
gọi của trái tim, trước tình mẹ con thiết tha, đằm thắm.
=> Tinh thần nhân văn sâu sắc của bài thơ thể hiện ở sự vượt lên
ham muốn ấy. Đó chính là “Sức níu giữ của tình mẫu tử”
+ Nhắm mắt lại
=> đơn giản, dễ dàng => Lời mời
gọi hấp dẫn buông xuống 2 lần đầy
mãnh lực- tiếng gọi của thế giới ước
mơ.
2. Lời từ chối của em bé.
- Ban đầu:
+ Nhưng làm thế nào?
-> Hỏi cách đi theo mây và sóng =>
em rất thích hoà nhập vào cuộc chơi
kì thú => thoả mãn khát khao hiểu
biết, khám phá của tuổi thơ.
- Cuối cùng:
+ Làm sao có thể rời mẹ?
=> không thể rời mẹ => Sức níu giữ
của tình mẫu tử.(Tình mẹ yêu con và

báu tình thương của mẹ. Vì với bé, tình thương của mẹ còn quý
hơn vàng, hơn ngọc. Đó là tiếng nói chung của những em bé
trong thơ Ta Gor và cũng là tiếng nói của tất cả trẻ thơ trên trái
đất này.
Chuyển: Từ chối thiên nhiên, từ bỏ mọi thú vui để được ở lại
bên mẹ trong ngôi nhà thân thiết. Trong ngôi nhà ấy, em đã
tưởng tượng ra những trò chơi khác như thế nào?Hãy đọc
thầm lời bé nói với mẹ về những trò chơi do em tưởng tượng
ra? Trò chơi được miêu tả như thế nào? Có gì đặc biệt?
? Nêu cảm xúc của em về những hình ảnh thơ được miêu tả?
(HS thảo luận – trình bày)
(Chú ý nêu cảm nhận về cái hay của câu thơ: Con sẽ lăn, lăn
mãi, cùng tiếng cười vỡ tan vào lòng mẹ”.)
- Phải nói rằng trò chơi của em thật bất ngờ, độc đáo. Đó là trò
chơi của M, của S trong chính ngôi nhà của mình. Một trò chơi
chỉ có thể có trong trí tưởng tượng thật trong sáng, thật hồn
nhiên của trẻ thơ.
+ Ở trò chơi thứ nhất, em sẽ là mây bay bồng bềnh, mẹ sẽ là
vầng trăng hiền dịu, mái nhà của họ sẽ là bầu trời xanh. Với trò
chơi này, em vẫn có được TN(mây, trăng và trời xanh) lại vẫn có
những gì ruột thịt nhất với mình(đó là mẹ, là con, là mái nhà
thân thiết).
+ Ở trò chơi thứ hai, em làm sóng, mẹ là bến bờ kì lạ. Làn sóng
vỗ chính là tiếng con cười giòn tan vào lòng mẹ. Hồn nhiên quá !
đáng yêu quá ! và cũng rất đỗi thân thương. Trong TY mênh
3. Trò chơi của bé.
+ Con là mây, mẹ là trăng
+ Con là sóng, mẹ là bến bờ kì lạ
+ Hai tay con nâng mặt mẹ
+ Con lăn, lăn mãi…. cườ vang…

và còn đầy ý nghĩa.
- Em là M, mẹ là mặt trăng – vì hình ảnh đám mây bao quanh
vầng trăng chính là hình ảnh con đang vòng tay ôm quanh cổ
mẹ. Mẹ là vầng trăng hiền dịu toả sáng cuộc đời con.
- Em là sóng, mẹ là bến bờ kì lạ vì em là bé bỏng, mẹ là lớn lao.
Bên mẹ, em sẽ được đắm mình trong một biển tình thương bao
la, rộng lớn như sóng biển vỗ vào bờ ngàn năm không nghỉ. Và
cái bến bờ kì lạ kia chính là lòng mẹ bao dung, rộng mở luôn sẵn
sàng đón em, đưa em đến những bến bờ xa lạ...
=>Có thể thấy rằng: mỗi chi tiết nhỏ của bài thơ không phải vô
tình, ngẫu nhiên mà đầy dụng ý. Ta gor đã lồng vào đó nhiều ý
nghĩa thật sâu xa. Đó là cái tài của tác giả. Và tài năng được thể
hiện rõ nhất trong bài thơ này là một trí tưởng tượng phong phú.
Trong thần thoại, người ta có thể bay cao, đi xa đến bất cứ nơi
nào. Có thể thực hiện được mọi ước mơ không thành trong hiện
thực. Trong phút chốc, Mẹ và con đã là M và mặt trăng trên bầu
trời cao, rồi bỗng chốc lại trở thành S và mặt biển ở dưới thấp,
- Hoà quyện cùng thiên nhiên trong
cuộc vui chơi ấm áp tình mẹ con,
tràn ngập niềm hạnh phúc vô biên.
- Hình ảnh thiên nhiên thơ mộng qua
trí tưởng tượng ngây thơ càng trở
nên lung linh, gợi nhiều liên tưởng.
- Hình ảnh thiên nhiên mang ý nghĩa
tượng trưng cho tình mẫu tử thiêng
liêng mà gần gũi, bất diệt.
- Câu kết: kết lại nội dung của toàn
bài, nâng bài thơ lên một tầm ý
LVC – K9 - 2
7

bé.
- Nội dung: Bài thơ là tiếng hát ca ngợi tình mẫu tử. Là niềm
khao khát của trẻ thơ được sống chan hoà trong thiên nhiên,
trong vòng tay thương yêu của mẹ.
? Ngoài ý nghĩa ca ngợi tình mẹ con, bài thơ còn gợi cho ta suy
ngẫm thêm điều gì nữa? (Thảo luận)
(Tính triết lí sâu sắc)
Sau bài học này, các con hãy yêu mẹ nhiều hơn và càng
thêm trân trọng những gì đẹp đẽ mà thiên nhiên đã ban tặng
cho con người.
(Có thể đưa bài tập sau lên trước phần tổng kết)
1. Dòng nào sau đây thể hiện đúng nhất nội dung cảm xúc của
nghĩa mới : tình mẫu tử ởkhắp nơi
thiêng liêng, bất diệt.
III. Tổng kết .
1. Nghệ thuật
- Hình thức đối thoại lồng trong độc
thoại.
- Xây dựng các hình ảnh thiên nhiên
giàu ý nghĩa tượng trưng - gợi tả -
tưởng tượng phong phú.
2. Nội dung:
- Thơ Ta Gor thấm đẫm tính nhân
văn: Ca ngợi tình mẫu tử thiêng
liêng bất diệt.
- Tính triết lí sâu sắc:
+ Tình mẫu tử thiêng liêng, sâu nặng
là một trong những tình cảm cao đẹp
và gần gũi nhất trong cs con người. Nó
có thể biến thành sức mạnh, điểm tựa