MỤC LỤC
1- MỞ ĐẦU...........................................................................................................2
1.1- Lí do chọn đề tài.............................................................................................2
1.2- Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu.................................................................3
1.3- Đối tượng và phạm vi nghiên cứu..................................................................3
1.3.2 Phạm vi nghiên cứu......................................................................................4
1.4- Phương pháp nghiên cứu................................................................................4
...............................................................................................................................5
2 - NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM....................................................6
2.1. Cơ sở lí luận....................................................................................................6
2.2. Thực trạng trước khi áp dụng kỹ năng giáo dục học sinh cá biệt ở trường
THPT Cẩm Thủy 2................................................................................................7
2.3. Một số kinh nghiệm giáo dục học sinh cá biệt...............................................7
3. Kết luận và kiến
nghị ......................................................................................13


1- MỞ ĐẦU
1.1- Lí do chọn đề tài
Trong xã hội, nghề giáo luôn được đề cao và quí trọng và được coi là
"nghề cao quí nhất trong những nghề cao quý", nhưng giáo dục học sinh lại là
công việc không đơn giản.
Học sinh THPT đang ở độ tuổi trưởng thành và rất nhạy cảm. Nhiều em
ngoan hiền, chăm chỉ học tập, biết vâng lời bố mẹ, thầy cô. Nhưng cũng có một
số em ngang bướng, ngỗ nghịch, không chịu nghe lời, không chấp hành nội qui
trường lớp, có nhiều biểu hiện tiêu cực. Trong đối tượng này có một dạng gọi là
học sinh cá biệt.
Học sinh cá biệt hầu như ở trường nào cũng có. Xã hội ngày càng phát
triển, cùng với đó là sự du nhập của nhiều cái mới, trong đó có những yếu tố
thiếu lành mạnh từ xã hội bên ngoài đã tác động đến các em. Sự buông lỏng
quản lí của gia đình, sự đua đòi bè bạn và sa đà vào những thói hư tật xấu của

1.2- Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
1.2.1 Mục đích nghiên cứu
- Tìm ra các phương pháp, kỹ năng giáo dục học sinh cá biệt để các em
trở thành người có ích cho gia đình và xã hội.
- Xác định một số nguyên nhân chính dẫn đến một số em học sinh cá biệt
có hành vi không đúng, thiếu động cơ học tập, qua đó giúp các em định hướng
được hành vi và có động cơ học tập, rèn luyện tốt hơn.
1.2.2 Nhiệm vụ nghiên cứu
- Nghiên cứu thực trạng vấn đề học sinh cá biệt ở trường THPT Cẩm
Thuỷ 2.
- Phân tích nguyên nhân, hoàn cảnh hình thành nên những hành vi tiêu
cực của một số học sinh cá biệt ở trường THPT Cẩm Thuỷ 2, từ đó có phương
pháp giáo dục phù hợp để các em tiến bộ và hoà nhập với môi trường giáo dục.
1.3- Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
1.3.1 Đối tượng nghiên cứu
- Những học sinh thuộc diện học sinh cá biệt trong lớp, có hành vi xấu,
hay gây gổ đánh nhau, nói tục, chửi thề, lười học, ý thức xây dựng tập thể và ý
3


thức học tập kém, cư xử thiếu lễ độ với bố mẹ, thầy cô, thiếu sự tôn trọng bạn
bè.
1.3.2 Phạm vi nghiên cứu
- Tập trung nghiên cứu phương pháp giáo dục một số học sinh cá biệt lớp
11C3 (năm học 2012 - 2013) và lớp 12C (năm học 2015 - 2016)
- Tìm hiểu hoàn cảnh gia đình và hoàn cảnh sống của từng em học sinh cá
biệt. Cùng gia đình theo dõi, giáo dục, nhắc nhở và uốn nắn các em. Tạo điều
kiện tốt nhất để các em tham gia học tập, hòa nhập với bạn bè, với môi trường
giáo dục và tham gia các phong trào do nhà trường tổ chức.
1.4- Phương pháp nghiên cứu

2 - NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
2.1. Cơ sở lí luận
Cũng như nhiều ngành nghề khác, nghề dạy học phải đối mặt với nhiều
khó khăn, thử thách. Một trong những khó khăn, thử thách ấy là giáo dục học
sinh cá biệt.
Ở mỗi một giai đoạn trưởng thành nào đó của học sinh đều có thể có
những biểu hiện lệch lạc về nhân cách do những tác động tiêu cực từ xã hội bên
ngoài. Ở các nhà trường phổ thông không thể tránh khỏi sẽ có một bộ phận học
sinh cá biệt và số học sinh này đang có xu hướng gia tăng.
Học sinh cá biệt thường rất nghịch ngợm, hiếu động, không làm chủ được
bản thân. Chưa nhận thức được điều gì là đúng, điều gì là sai, hay bắt chước và
chịu nhiều tác động tiêu cực từ xã hội bên ngoài, có những hành vi và cách ứng
xử thiếu chuẩn mực nhưng lại rất thích được người khác để ý, tán dương và
khen ngợi. Vì vậy, người giáo viên cần dùng những phương pháp và kỹ năng
phù hợp với từng tình huống để giáo dục học sinh cá biệt. Muốn làm được điều
này, giáo viên cần có những hiểu biết nhất định về từng hoàn cảnh của học sinh
cá biệt, nguyên nhân làm học sinh đó trở nên cá biệt. Sự am hiểu về tâm lí và
khéo léo trong cách ứng xử của giáo viên với học sinh cá biệt là yếu tố rất quan
trọng để có những phương pháp, kĩ năng giáo dục riêng đối với từng em.
Trong quá trình giảng dạy và làm công tác chủ nhiệm lớp, người giáo viên
không tránh khỏi những tình huống phải ứng xử và giáo dục học sinh cá biệt.
Nếu không có biện pháp giáo dục hữu hiệu, các học sinh đó thường bỏ học giữa
chừng, hoặc lôi kéo những học sinh khác và có những biểu hiện tiêu cực làm
ảnh hưởng đến chất lượng và môi trường giáo dục. Những kinh nghiệm về kỹ
năng giáo dục học sinh cá biệt sẽ giúp người giáo viên sẵn sàng đón nhận bất cứ
học sinh cá biệt nào để giáo dục các em trở thành người có ích cho xã hội. Vì
vậy, giáo viên cần hiểu rõ điều này để có những biện pháp và hình thức giáo dục
học sinh cá biệt thích hợp, mang lại hiệu quả cao nhất.
6


7


Những học sinh cá biệt thường hay mắc lỗi, đôi khi có những lỗi rất
nghiêm trọng. Nhưng phê bình không có tác dụng gì cả, bởi nó sẽ khiến cho học
sinh cá biệt tự dựng lên cho mình một rào chắn, đồng thời tìm mọi cách để tự
biện hộ cho mình. Phê bình ngay cũng rất không nên, vì nó sẽ làm tổn thương
đến lòng tự tôn của học sinh và đôi khi có thể gây ra sự phản kháng ở các em.
Tôi đã từng đọc được một câu danh ngôn trên một tờ lịch: "Sự phê bình
giống như một chú chim bồ câu nhà nuôi, nó sẽ luôn biết đường quay trở về
nhà". Vì thế, khi phê bình, khiển trách nặng nề học sinh cá biệt mắc lỗi, các em
sẽ tự tìm cách biện hộ cho mình, thậm chí còn trách ngược lại giáo viên.
Khi phải đối mặt với một học sinh cá biệt mắc lỗi, không phải người giáo
viên đang ứng xử với một con người của lí trí mà là đang ứng xử với một con
người bản năng. Sự phê bình, trách cứ nặng nề mãi mãi không đem lại hiệu quả
như mong muốn.
Tuy nhiên, khi học sinh sai, nhất là học sinh cá biệt, giáo viên không thể
không phê bình và uốn nắn các em. Vậy nên dùng cách nào cho hiệu quả? Tôi đã
thử dùng phương pháp khen ngợi trước, phê bình sau, và nhận ra rằng sau khi
nghe những lời khen ngợi, học sinh sẽ dể tiếp thu sự phê bình hơn. Vậy nên
trước khi giáo dục học sinh cá biệt, nên bắt đầu bằng sự khen ngợi.
Thường thì học sinh cá biệt khá thông minh, có nhiều biệt tài và muốn
được người khác chú ý đến mình. Vấn đề là người giáo viên phải tìm ra được
điều gì đó để khen ngợi. Tuy là việc này không dễ, nhưng bằng sự tinh tế, nhạy
cảm trong quá trình theo dõi và tiếp xúc với học sinh, ta vẫn có thể tìm ra được
điểm gì đó để khen ngợi.
Năm học 2012 - 2013, lớp tôi chủ nhiệm có một em học sinh cá biệt đã có
hành vi ứng xử vô lễ với một giáo viên đến dạy thay trong giờ toán. Khi tiếp
nhận thông tin, tôi yêu cầu học sinh đó viết kiểm điểm. Hôm sau em mang đến
nộp. Khi đọc bản kiểm điểm của học sinh, tôi nói: "Chữ em khá đẹp, trình bày

với việc chính giáo viên đã hủy hoại đi mong muốn tiến bộ và tự hoàn thiện của
học sinh cá biệt. Nhưng nếu giáo viên làm ngược lại, động viên học sinh rằng
việc đã giao không làm được cũng không sao cả, sẽ cố gắng để làm lại. Hãy để
học sinh biết rằng em vẫn được giáo viên tin tưởng dù việc đã giao làm không
được như mong muốn, rằng em vẫn còn khả năng chưa bộc lộ ra, học sinh đó sẽ
có thêm động lực để tiếp tục cố gắng và từng bước thay đổi con người mình. Sự
tin tưởng, khích lệ đến từ giáo viên sẽ khiến học sinh cá biệt không có mặc cảm
về bản thân và dễ dàng hòa nhập trở lại với môi trường giáo dục.
- Cách để học sinh cá biệt làm theo điều giáo viên muốn.

12


Để đưa học sinh cá biệt vào nề nếp và khuôn khổ, thường thì giáo viên nên
giao cho em một công việc để làm.
Một học sinh cá biệt được giao nhiệm vụ giữ sổ đầu bài. Mỗi buổi sáng em
phải đến sớm để lấy sổ đầu bài từ văn phòng lên lớp và khi tan học lại mang sổ
đầu bài từ lớp lên văn phòng. Công việc này bắt buộc học sinh phải đến sớm và
về muộn hơn so với các bạn. Em đã gặp riêng giáo viên phàn nàn về sự bất tiện
và xin thay bạn khác làm công việc của mình. Trong tình huống này giáo viên
nên phong cho học sinh cá biệt một ''chức danh'' nhỏ: người quản lí sổ đầu bài
chẳng hạn và yêu cầu không một thành viên nào trong lớp được xem sổ đầu bài
nếu không được sự đồng ý của học sinh này. Em học sinh cá biệt đó sẽ thấy
công việc mình đang làm quan trọng và vì thế sẽ vui vẻ làm công việc được
giao, khong những thế, còn làm rất nhiệt tình và có trách nhiệm. Từ việc này,
một kinh nghiệm đã được rút ra là hãy dùng cách khéo léo nhất để học sinh cá
biệt vui vẻ làm công việc được phân công
2.4. Hiệu quả khi sử dụng những kinh nghiệm giáo dục học sinh cá biệt tại
trường THPT Cẩm Thủy 2.
Trong những năm qua, khi làm công tác giáo dục học sinh cá biệt ở trường

một số phong trào do Đoàn trường tổ chức và quản lí.
- Đối với cha mẹ học sinh: giữ liên lạc thường xuyên và liên hệ chặt chẽ với
giáo viên, sẵn sàng hợp tác với giáo viên trong quá trình giáo dục con em mình.
- Đối với xã hội: hiểu đúng vai trò của người giáo viên trong quá trình giáo
dục, nhất là giáo dục học sinh cá biệt.
XÁC NHẬN CỦA THỦ TRƯỞNG ĐƠN VỊ

Thanh Hóa, ngày 18 tháng 4 năm 2016
Tôi xin cam đoan đây là SKKN của
mình viết, không sao chép nội dung của
người khác.
Người viết SKKN

Dương Thanh Chung
14


15