SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓA

TRƯỜNG THPT HẬU LỘC 4

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

TÊN ĐỀ TÀI

“MỘT SỐ BIỆN PHÁP NHẰM GIÁO DỤC HỌC SINH CÁ
BIỆT Ở TRƯỜNG THPT HẬU LỘC 4

Người thực hiện: Phạm Thị Mỵ
Chức vụ: Giáo viên
Đơn vị công tác: Trường THPT Hậu Lộc 4
SKKN thuộc lĩnh vực: Giáo dục công dân

THANH HÓA NĂM 2019
1


MỤC LỤC
1.

Mở đầu
1.1
Lý do chọn đề tài
1.2
Mục đích chọn đề tài
1.3
Đối tượng nghiên cứu
1.4

2.3.4
Đối với ban đại diện cha mạ học sinh
2.4
Hiệu quả sáng kiến kinh nghiệm
3
Kết luận và kiến nghị
3.1
Kết luận
3.2
Kiến nghị

Trang
2
2
2
2
2
2
3
5
6
6
6
6
6
8
9
10
10
11

nề nếp phản ánh, được nêu gương trước cờ trong những lần sinh hoạt dưới cờ, ở
bất cứ chỗ nào cũng nghe tiếng kêu ca của lớp mình chủ nhiệm…, mà chúng ta
biết dấu hiệu của hiện tượng này thì mỗi em mỗi khác nên bản thân tôi gặp
không ít khó khăn trong quá trình giáo dục các em và đây cũng không chỉ riêng
đối với lớp chủ nhiệm mà trong quá trình giảng dạy chuyên môn ở các khối lớp
của trường THPT Hậu Lộc 4. Vì vậy bản thân tôi phải suy nghĩ, nghiên cứu, tìm
tòi trao đổi với các đồng nghiệp, tổ chức đoàn trong nhà trường để cùng nhau
đưa ra giải pháp giáo dục hiệu quả nhất.
Với kinh nghiệm được chủ nhiệm nhiều khóa và giảng dạy nhiều lớp có
học sinh cá biệt nên tôi cũng tích lũy được một số kinh nghiệm nhỏ tôi xin chia
sẻ trong đề tài này: “Một số biện pháp nhằm giáo dục học sinh cá biệt ở
trường THPT Hậu Lộc 4”. Trong phạm vi đề tài nhỏ này tôi xin mạnh dạn đưa
ra một số giải pháp góp phần đưa vào giáo dục trong hệ thống nhà trường THPT
Hậu lộc 4.
1.2. Mục đích nghiên cứu
Qua thực trạng về đạo đức học sinh hiện nay cần phải đưa ra các biện
pháp giáo dục phù hợp cải thiện suy nghĩ và hành động của các em.
1.3. Đối tượng nghiên cứu
Thực trạng về giáo dục đạo đức học sinh ở trường THPT Hậu Lộc 4
1.4. Phương pháp nghiên cứu
- Phương pháp tổng hợp: Bao quát toàn bộ vấn đề sau đó đi đến giải quyết
chi tiết
- Phương pháp quan sát từng vấn đề
1.5. Những điểm mới của sáng kiến kinh nghiệm
So với phương pháp giáo dục cũ mang lại hiệu quả thay đổi thái độ và
hành vi của học sinh thấp thì kết quả của việc áp dụng phương pháp mới mang
3


lại hiệu quả tối ưu, đa số học sinh đều có sự thay đổi rõ rệt, các hiện tượng bất



ngày một ngày hai, không được nóng vội muốn các em đang là học sinh hư trở
thành học sinh ngoan không phải dễ, điều này thì ai cũng biết quá cứng thì dễ
gãy, quá mềm thì khó uốn, Trong sự nghiệp trồng người thì học sinh cá biệt
giống như cây không mộc thẳng, đối với loại cây này giáo viên chủ nhiệm phải
gia công nhiều hơn vì vậy mà phải từ từ từng bước một phải cẩn thận mà nóng
vội sẽ dễ bị gãy huống chi một con người, có cảm xúc, tính khí thay đổi thất
thường, nếu chúng ta không khéo và không có biện pháp phù hợp sẽ không
mang lại hiệu quả để đưa các em thay đổi theo chiều hướng tích cực ngược lại sẽ
để lại hậu quả xấu. Ông cha ta xưa đã dạy cần phải có phương pháp phù hợp “
Mưa dầm thấm lâu” mới mang lại hiệu quả.
Nói đến học sinh cá biệt là chúng ta liên tưởng ngay đến những học sinh
có vấn đề không bình thường về mặt đạo đức, khiếm khuyết về nhận thức, suy
nghĩ lệch lạc dẫn đến những biểu hiện về thái độ và hành vi sai trái. Chúng ta
vẫn biết cái gì cũng có nguyên nhân của nó, các em có những biểu hiện như vậy
không phải hoàn toàn lỗi do các em, người đời thường có câu “ nhân vô thập
toàn”, ở đời không ai vốn hoàn hảo, ít nhiều cũng cũng để lại khuyết điểm dù
lớn hay nhỏ không ai dám khẳng định mình là người tốt, thánh thiện trong suốt
cuộc đời, thực ra con người sinh ra vốn trong sáng nhưng do cuộc sống dòng đời
xô đẩy nên có nhiều vấp ngã, như từ thời xa xưa Khổng Tử cũng đã đưa ra Triết
lý mở đầu trong cuốn Tam Tự Kinh “ Nhân chi sơ, tính bản thiện” con người
sinh ra vốn thiện và tốt, lớn lên do ảnh hưởng của xã hội mà tính tình trở nên
thay đổi, do đó cần phải được giáo dục, rèn luyện thậm chí là phải khổ luyện
mới trở thành người tử tế. Cũng như các em, bản chất các em vốn không phải
xấu nhưng do sự tác động của một nguyên nhân nào đó có thể từ gia đình, bạn
bè, xã hội nên đã làm cho các em thay đổi. Có những em từ học sinh ngoan, học
giỏi trở thành học sinh hư, lười học, bỏ học đi chơi, học hành sa xút, nếu không
có biện pháp giáo dục kịp thời để cải biến các em thì các em sẽ trượt dài xuống
vực sâu và có thể sẽ sa vào con đường tội lỗi. Vậy phải làm gì để giúp đỡ các em

như chất lượng, nhà trường trong những năm qua đã gặt hái được nhiều thành
tích quan trọng và đang từng bước khẳng định mình ngang tầm với các ngôi
trường có tên tuổi trong huyện cũng như trong tỉnh. Bên cạnh những thành tích
nổi bật thì cũng phải nói đến một số mặt tồn tại mà nhà trường đang phải đối
mặt đó là tình trạng đạo đức của một số học sinh xuống cấp, có những biểu hiện
không tích cực, không có chí tiến thủ, thường xuyên bỏ học, liên tục vi phạm nội
quy học sinh, gây gổ đánh nhau trong và ngoài nhà trường…
Trường THPT Hậu Lộc 4 là ngôi trường nằm trong vùng bãi ngang thuộc
5 xã vùng biển còn nhiều khó khăn, dân cư đông đúc tập trung phức tạp, bao
quanh cổng trưởng là hệ thống các loại hình dịch vụ giải trí, chợ kinh doanh
buôn bán dẫn đến tiềm ẩn có nhiều tệ nạn xã hội nên đã tác động không nhỏ đến
công tác giáo dục của nhà trường.

6


Trường thuộc vùng biển nên số lượng học sinh đông lên tới 37 lớp với
hàng nghìn học sinh nên việc quản lý cũng gặp rất nhiều khó khăn, hiện tượng
học sinh cá biệt ngày càng gia tăng.

Hình 3: Bạo lực học đường
Một bộ phận không nhỏ học sinh xuống cấp về mặt đạo đức, sao nhãng
việc học hành, ỷ lại vào bố mẹ, bàng quang với đời sống chính trị xã hội xung
quanh. Điều này đã được thể hiện bằng việc đánh giá xếp loại hạnh kiểm của các
em qua các năm học:
Năm học 2015 – 2016 có 6 học sinh xếp loại hạnh kiểm yếu chiếm 0,51%
Năm học 2016 – 2017 tăng 9 học sinh xếp loại hạnh kiểm yếu chiêm 0,72%
Năm học 2017 – 2018 tăng 12 học sinh xếp loại hạnh kiểm yếu chiếm 0,97%
Phần đông học sinh đều xuất thân từ hoàn cảnh gia đình khó khăn nên bố
mẹ phải đi làm ăn xa, con cái ở nhà với ông bà hoặc ở nhà anh chị em tự lo cho

bộ.
2.2.3. Phân loại học sinh cá biệt để có biện pháp giáo dục phù hợp.
Giáo viên phải phân loại đối tượng học sinh cá biệt ra thành từng nhóm có
mức độ và tính chất vi phạm để có biện pháp và kế hoạch giáo dục phù hợp.
Nhóm học sinh cá biệt thường xuyên vi phạm nội quy trường lớp
Nhóm học sinh cá biệt do tác động của hoàn cảnh gia đình
Nhóm học sinh cá biệt do bạn bè lôi kéo
Nhóm học sinh cá biệt do hạm chơi điện tử
Nhóm học sinh cá biệt có thái độ vô lễ với giáo viên.
2.2.4. Những biểu hiện của học sinh cá biệt
- Qua ngôn ngữ: tức là qua cách các em giao tiếp, thường là nói với thầy
cô, bạn bè trống không, không lễ phép với người lớn tuổi, nói tục trong và ngoài
giờ học, nói dối thầy cô giáo, bố mẹ, bạn bè.
- Qua hành động: những học sinh ngang bướng, chống đối lại các thầy cô
giáo, gây gổ đánh nhau với bạn, bỏ học đi chơi…
2.2.5. Nguyên nhân dẫn đến các em trở thành học sinh cá biệt
Có nhiều nguyên nhân dẫn đến từ một học sinh bình thường trở thành
những học sinh cá biệt
- Do hoàn cảnh gia đình: bố mẹ mâu thuẫn bất đồng, thường xuyên cãi vã,
cuộc sống gia đình không hòa thuận, bầu không khí trong gia đình nặng nề,
thậm chí là bố mẹ ly hôn, không quan tâm, bỏ mặc con cái tự do, con cái có cảm
giác mình bị bỏ rơi, là người thừa trong gia đình, có nhiều phụ huynh chưa thực
sự quan tâm đến việc giáo dục con cái hoặc có quan tâm nhưng một cách hời
hợt, nuông chiều, phó mặc cho nhà trường, thậm chí có nhiều phụ huynh bất lực
với con cái, điều này bản thân tôi đã được chứng kiến khi giáo vien chủ nhiệm
mời phụ huynh lên làm việc trao đổi về tình hình học tập rèn luyện của học sinh
thì phụ huynh chỉ biết khóc hay “ trăm sự nhờ thầy” gia đình tôi hết cách, con
học như thế nào không biết, con đi chơi hay về lúc nào không hay…điều đó đã
ảnh hưởng không nhỏ đến sự phát triển nhân cách của các em.
8

đến hoàn cảnh xuất xứ của các em, nhất là đối với các em có hoàn cảnh đặc biệt,
đời sống tình cảm gia đình rắc rối, có những em chịu áp lực từ cha mẹ về việc
học hành, vạch ra tương lai bắt con cái phải thực hiện theo mong muốn của
mình, nhưng cũng có gia đình không quan tâm đến con, mải lo làm ăn kinh tế
phó mặc cho con thích học sao thì học, làm gì bố mẹ không hay biết, song lại có
những gia đình bố mẹ sống ly thân chỉ lo cho bản thân mình … điều đó ảnh
hưởng không nhỏ đến sự phát triển nhân cách của các em, làm cho các em thiếu
niềm tin trong cuộc sống, vì thế giáo viên phải sát xao để hiểu và thông cảm về
hoàn cảnh và kịp thời động viên các em.
- Giáo viên chủ nhiệm nắm được tình hình sức khỏe, đặc điểm, năng lực
học tập, động cơ học tập, quan hệ với cha mẹ, ông bà, anh chị em trong gia đình,
ở trường quan hệ với thầy cô giáo, với bạn bè cùng trang lứa…việc tìm hiểu này
rất cần thiết trong việc phục vụ công tác quản lý và giáo dục các em.
- Biết lắng nghe tâm tư nguyện vọng của học sinh: ngoài cương vị đứng
trên bục giảng truyền đạt kiến thức và kĩ năng cho các em, thì giáo viên chủ
nhiệm giống như một người mẹ, người bạn sẵn sàng ngồi lại lắng nghe tâm tư,
9


suy nghĩ của các em, để thông cảm thấu hiểu các em hơn, có những em học sinh
rất ít nói, ít va chạm nhất là ngại gần các thầy cô giáo, các em luôn giữ khoảng
cách nhất định, có những em có những bí mật hay có những nõi khổ riêng một
mình chịu đựng không chia sẻ cho bất cứ ai, vì vậy giáo viên phải là người chủ
động đến bên các em để nói chuyện, tạo sự gần gũi để các em thoải mái trải lòng
mình, thông qua các câu chuyện mối quan hệ thầy trò càng trở nên thân thiết,
điều đó tạo cho các em niềm tin, chỗ dựa đáng tin cậy để mỗi khi gặp khó khăn
các em sẵn sàng chia sẻ và cần sự giúp đỡ…
Giáo viên không chỉ là người trực tiếp giảng dạy kiến thức truyền đạt kiến
thức cho các em mà giáo viên còn phải biết lắng nghe tâm tư nguyện vọng của
các em, giáo viên có thể bỏ thời gian để cùng ngồi lại nghe các em giãi bày, thể

không chê bai mình, luôn khen ngợi, động viên… các em dần phát hiện ra giá trị
đích thực của bản thân, cảm thấy mình vẫn còn có ích, điều đó dần cải thiện tinh
thần học tập, rèn luyện, tạo ra sự tương tác và cộng hưởng.
10


- Phối hợp chặt chẽ với các lực lượng giáo dục trong xã hội
Để giáo dục nhân cách học sinh hiệu quả thì cần phải có sự phối hợp nhịp nhàng
giữa giáo viên chủ nhiệm, giáo viên bộ môn, phụ huynh và các tổ chức đoàn thể.
Thường xuyên đến thăm hỏi gia đình học sinh để tìm hiểu hoàn cảnh , tạo sự gần
gũi giữa giáo viên, học sinh và phụ huynh học sinh, không nên chỉ khi các em có
khuyết điểm mới đến thăm gia đình.
2.3.1.2. Những điều cần tránh.
- Là giáo viên chúng ta không nên có cái nhìn kì thị, thái độ khó chịu, ác
cảm, coi thường hay mắng nhiếc học sinh cá biệt trước lớp, không nên cố gắng
dò xét chỉ chích, hay thấy những mặt xấu của các em, không nên gọi các em học
sinh cá biệt nhiều lần, đặc biệt là trước lớp, trước chỗ đông người, đồng thời
cũng không nên tách hay cô lập các em ra khỏi tập thể, vì những điều này chỉ
làm phức tạp thêm mà thôi, vì chúng ta biết tuổi 16, 17 là độ tuổi dễ xúc động,
dễ bắt trước và cũng là dễ suy sụp nếu bị lên án trước đám đông nhiều lần.
- Trong khi giáo dục các em, giáo viên chủ nhiệm không quá nặng nề về
kiểm điểm, phê bình mà phải tìm ra và xác định rõ nguyên nhân đã tác động đến
các em làm cho các em mắc sai lầm, vi phạm, vận dụng các điều khoản trong
nội quy, quy định xếp loại làm cho các em thấy được việc vi phạm ở mức độ nào
và nêu ra hướng cho các em khắc phục.
- Tránh đối xử thô bạo, trách móc các em, hãy tôn trọng nhân cách của các
em, hãy đem đến cho các em tình yêu thương, để cho các em biết người tốt xung
quanh ta rất nhiều, các em cần được đối xử tử tế, Tránh xúc phạm học sinh trước
đám đông: độ tuổi các em đã biết xấu hổ dễ xúc động trước người khác, đặc biệt
chỗ đông người, vì thế cần tránh xúc phạm học sinh trước đám đông, trước

hoạt động phong trào để các em phát huy vai trò của mình, đồng thời cùng phối
kết hợp với giáo viên chủ nhiệm để xử lý kịp thời những học sinh vi phạm.

Hình 4: hoạt động ngoại khóa do Đoàn trường tổ chức
2.3.4. Đối với ban đại diện cha mẹ học sinh.
Thường xuyên đến lớp tham dự các buổi sinh hoạt lớp để nắm được tình
hình học tập rèn luyện của các em, đối với các học sinh cá biệt cần phải có sự
trao đổi thường xuyên đến từng phụ huynh của từng em đồng thời bàn bạc với
giáo viên chủ nhiệm để có giải pháp phù hợp.
2.4. Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm.
Sau một khóa chủ nhiệm lớp 10A2 năm học 2015 -2016 đến năm học
2017- 2018 là 12 A2 và giảng dạy chuyên môn các khối lớp, bằng tình thương
và trách nhiệm bản thân tôi đã giáo dục cảm hóa được nhiều học sinh hư hỏng
cá biệt, giúp các em nhận thức đúng đắn về tương lai cuộc sống của chính mình.
Cụ thể: Kết quả cho thấy qua các năm học như sau:
Năm học 2015 – 2016:
- Đầu năm em Nguyễn Đức Thiện là học sinh lưu ban từ năm học trước
được chuyển vào lớp 10 A2 với học lực yếu, lại lười học ham chơi, trong lớp
hay ngủ gục, nói tục…

12


- Cuối học kì 1 lớp 10 em Tô Xuân Độ được chuyển từ trường THPT Hậu
Lộc 2 về trường THPT Hậu Lộc 4 và chuyển vào lớp 10 A2 tình trạng lười học,
ham chơi.
- Em Trương Công Hiếu suốt một thời gian học lớp 10 nghỉ học thường
xuyên đi chơi điện tử tại các quán Nét
- Em Nguyễn Thị Sáng với bản tính nói năng tự do, không chú ý học, hay
tụ tập bạn bè chơi bời

sẻ, động viên
nghiệp ra
lười học
trường.
Học yếu,
Cuối năm đã
ham chơi,
Phối hợp với
thay đổi tiến
gia đình lo phụ huynh,
2
Nguyễn Thị Sáng
12A2
bộ rõ rệt, tốt
làm ăn
đoàn thanh
nghiệp ra
không quan niên
trường.
tâm
Tìm hiểu
Tiến bộ sau
nguyên nhân
Học yếu,
một thời
và đưa ra biện
hay ngủ
gian dài giáo
3
Tô Xuân Độ

viên nhắc
nhở, nghỉ
học
Hay nghỉ
12A2 học, học
yếu,

6

Phạm Thị Cúc

7

Học yếu,
lười học,
Nguyễn Đức Thuyết 12A2
gia đình lo
làm ăn

8

Nguyễn Văn Thắng

Học yếu,
12A4 hay nghỉ
học.

Gọi riêng nói
chuyện,
khuyên nhủ

thanh niên
trường.

Hình 5: Niềm vui học trò những ngày cuối cấp
3. kết luận, kiến nghị
3.1. Kết luận
Như vậy qua một thời gian giảng dạy và áp dụng phương pháp giáo dục
học sinh cá biệt thông qua đề tài “ Một số biện pháp nhằm giáo dục học sinh
cá biệt ở trường THPT Hậu Lộc 4” tôi nhận thấy hiệu quả hơn rất nhiều so với
trước đây khi áp dụng biện pháp giáo dục cũ. Số học sinh có thái độ vô lễ với
giáo viên giảm đáng kể, số vụ học sinh đánh nhau trong và ngoài nhà trường tuy
14


còn nhưng so với các năm học trước giảm hơn rất nhiều, số lượng học sinh lưu
ban vì lý do học yếu và chưa rèn luyện tốt đạo đức cũng ít hơn, học sinh phải rèn
luyện hè cũng không còn nhiều. Thông qua các biện pháp này các em đã cảm
nhận được tình yêu thương thật sự của người thầy, sự bao dung độ lượng như
mở rộng cánh cửa đón các em, từ chân dốc các em như được cứu vớt trở lại, có
những em tưởng chừng như buông xuôi, gia đình bất lực chấp nhận thất bại,
nhưng rồi bằng lương tâm nghề nghiệp, bằng trái tim của người thầy đã kéo
được các em trở lại, điều này bản thân tôi cảm nhận được qua dòng tâm sự của
chính những em đã từng vấp ngã “ cô đã đến khi em gục ngã”, “ cô như người
mẹ hiền nâng đỡ chúng em” rồi “ cô như vị cứu tinh của đời em”…Thật không
có gì hạnh phúc bằng khi được đón nhận những tình cảm chân thành từ chính
các em học sinh bị coi là học sinh cá biệt, khi trong xã hội hiện nay đang gióng
lên những hồi chuông báo động liên tục đến từ ngành giáo dục, đó là một điều
đáng buồn, song không phải là tất cả, chính bản thân các em đã tự ý thức phần
nào và đã thay đổi tiến bộ trong học tập, các em đã sớm nhận ra được trách
nhiệm của bản thân mình, xác định được động cơ và mục đích học tập đúng đắn.


TÀI LIỆU
Nguồn tài liệu tham khảo
Module 10: Rào cản học tập của các đối tượng học sinh THPT
Module 3: giáo dục học sinh THPT cá biệt
Module 29: Giáo dục học sinh thông qua các hoạt động giáo dục
Module 30: đánh giá kết quả rèn luyện đạo đức của học sinh THPT
Tư liệu đánh giá xếp loại hạnh kiểm học sinh trường THPT Hậu Lộc 4 qua một
số năm học
Tài liệu tham khảo từ mạng internet.

17